Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV KK 154/25 Generato dall'IA

Supreme Court quashes criminal compensation verdict due to lack of impartial judge and procedural errors.

Numero d'incarto IV KK 154/25
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the appellate court's reduction of compensation and remanded the case for retrial. The applicant argued that the lower court failed to properly examine procedural violations regarding detention in a protected center and relied on a judge whose career history raised doubts about independence. The court agreed that the judge's background and the other panelist's negative verification records compromised the required standard of impartiality, necessitating a new trial with a properly constituted bench.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 536 k.p.k.; Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.: A cassation appeal is admissible and the judgment must be quashed when the composition of the court is such that it fails to meet the constitutional standard of independence and impartiality required by law.

Parole chiave

Generato dall'IA
judicial independence impartiality standard cassation appeal criminal compensation procedural error migrant detention remand for retrial perizia psichiatrica insufficiente

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 536 k.p.k.
akt II Ko 101/23, 1/ na podstawie art. 536 k.p.k. w zw.
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. uchyla zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 7 maja 2024 r., sygn.
art. 523 § 1 k.p.k.
wniósł kasację na korzyść wnioskodawcy, zaskarżając wyrok w zakresie:1.Punktu I, zmieniającego wysokość zadośćuczynienia na 20 000 zł.2.Punktu II, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie w części, w jakiej oddalił on roszczenie o dalsze 30 000,00 zł.Na podstawie art. 523 § 1 i art.
art. 526 § 1 k.p.k.
523 § 1 i art. 526 § 1 k.p.k. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono rażące naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, mające istotny wpływ na treść orzeczenia, a w szczególności:1.Rażące naruszenie prawa procesowego (art.
art. 433 § 2 k.p.k.
zaskarżonemu wyrokowi zarzucono rażące naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, mające istotny wpływ na treść orzeczenia, a w szczególności:1.Rażące naruszenie prawa procesowego (art. 433 § 2 k.p.k. w zw.
art. 407 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach
art. 88a ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie
od samego początku pobytu zachodziła negatywna przesłanka z art. 88a ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie (stan psychofizyczny skarżącego uzasadniał domniemanie, że był poddany przemocy); b.
art. 536 k.p.k
akt II Ko 101/23, 1/ na podstawie art. 536 k.p.k.
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k
z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
art. 526 § 1 k.p.k
523 § 1 i art. 526 § 1 k.p.k.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

IV KK 154/25 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 listopada 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Michał Laskowski (przewodniczący)‎SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek‎SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca)Protokolant Anna Kowal przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Małgorzaty Kozłowskiej,‎w sprawie J.M.‎wnioskodawcy o zadośćuczynienie‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie‎w dniu 26 listopada 2025 r.,‎kasacji, wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy‎od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku‎z dnia 20 listopada 2024 r., sygn. akt II AKa 138/24‎zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie‎z dnia 7 maja 2024 r., sygn. akt II Ko 101/23, 1/ na podstawie art. 536 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. uchyla zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 7 maja 2024 r., sygn. akt II Ko 101/23 i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Olsztynie; 2/ nakazuje zwrot opłaty kasacyjnej wnioskodawcy. Małgorzata Wąsek-Wiaderek Michał Laskowski Włodzimierz Wróbel

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 listopada 2024 roku, sygn. akt II AKa 138/24, Sąd Apelacyjny w Białymstoku, w wyniku rozpoznania apelacji, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że kwotę zadośćuczynienia zasądzonego na rzecz wnioskodawcy obniżył do 20 000,00 zł (dwudziestu tysięcy złotych), a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.Od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku pełnomocnik wnioskodawcy J.M. wniósł kasację na korzyść wnioskodawcy, zaskarżając wyrok w zakresie:1.Punktu I, zmieniającego wysokość zadośćuczynienia na 20 000 zł.2.Punktu II, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie w części, w jakiej oddalił on roszczenie o dalsze 30 000,00 zł.Na podstawie art. 523 § 1 i art. 526 § 1 k.p.k. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono rażące naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, mające istotny wpływ na treść orzeczenia, a w szczególności:1.Rażące naruszenie prawa procesowego (art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 407 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach) przez brak rzetelnego rozpatrzenia zarzutu apelacyjnego dotyczącego niesłuszności pozbawienia wolności przez pierwsze 60 dni pobytu w strzeżonym ośrodku, podczas gdy kwestia ta miała bezpośredni wpływ na wysokość zasądzonego zadośćuczynienia.2.Rażące naruszenie prawa procesowego (art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 88a ust. 3 pkt 2, art. 87 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 i art. 88a ust. 1 ustawy o ochronie) poprzez brak rzetelnego rozpatrzenia zarzutu apelacji dotyczącego niesłuszności pozbawienia wolności przez pierwsze 60 dni z perspektywy przepisów ustawy o ochronie, co doprowadziło do niedostrzeżenia, iż: a. od samego początku pobytu zachodziła negatywna przesłanka z art. 88a ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie (stan psychofizyczny skarżącego uzasadniał domniemanie, że był poddany przemocy); b. nie zachodziły przesłanki z art. 87 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 ustawy o ochronie (brak planowanych czynności związanych z potwierdzeniem tożsamości lub przekazaniem); c. było możliwe zastosowanie środków wolnościowych, co zgodnie z art. 88a ust. 1 ustawy o ochronie wykluczało umieszczenie skarżącego w strzeżonym ośrodku, a lakoniczne uzasadnienie Sądu Apelacyjnego nie uwzględniło, że niezawiniony brak paszportu nie uniemożliwiał stosowania środków wolnościowych.3.Rażące naruszenie prawa procesowego (art. 433 § 2 k.p.k.) polegające na nieprawidłowym rozpatrzeniu zarzutu apelacji pełnomocniczki wnioskodawcy i wewnętrznie sprzecznym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, bowiem Sąd Apelacyjny nominalnie uznał zarzut za chybiony, a jednocześnie uwzględnił okoliczności podniesione w tym zarzucie (takie jak czterokrotne poddanie kontroli osobistej, obecność umundurowanych funkcjonariuszy, bariera językowa oraz poziom opieki medycznej), które powinny były doprowadzić do zwiększenia, a nie zmniejszenia kwoty zadośćuczynienia.4.Rażące naruszenie prawa procesowego (art. 457 § 3 k.p.k.) poprzez brak należytego podania, dlaczego: a. zarzut naruszenia art. 407 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach (podniesiony w apelacji Skarbu Państwa) został uznany za częściowo zasadny i skutkujący obniżeniem kwoty zadośćuczynienia, w sytuacji gdy okoliczności te zostały już uwzględnione przez Sąd I instancji przy miarkowaniu kwoty; b. zarzut błędu w ustaleniach faktycznych z apelacji wnioskodawcy (świadczący o zwiększonym wymiarze krzywdy) został uznany za niezasadny w całości, mimo że okoliczności te zostały przez Sąd Apelacyjny uwzględnione, a mimo to nie doprowadziły do zwiększenia kwoty zadośćuczynienia.5.Rażące naruszenie prawa materialnego (art. 407 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach i art. 445 § 1 i 2 k.c.) poprzez wadliwe uznanie, że Sąd I instancji naruszył art. 407 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach i konieczne było dwukrotne obniżenie zasądzonego zadośćuczynienia, podczas gdy Sąd I instancji należycie miarkował kwotę, a ostatecznie zasądzona suma 20 000 zł jest niewspółmierna do doznanej krzywdy i ma charakter symboliczny.W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy Sądowy Apelacyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Z urzędu stwierdzono w sprawie wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2) k.p.k. w stosunku do składu Sądu I instancji. Sąd Najwyższy konsekwentnie podtrzymuje swoje stanowisko, wielokrotnie wyrażane w innych orzeczeniach, m.in. w uchwałach składu siedmiu sędziów z 2 czerwca 2022 r. (I KZP 2/22) i z 5 kwietnia 2022 r. (III PZP 1/22), a także w licznych wyrokach (np. III KK 404/21 z 26 lipca 2022 r., III KK 193/20 z 12 października 2022 r., II KS 32/21 z 19 października 2022 r., II KK 571/22 z 15 lutego 2023 r., III KK 375/21 z 19 kwietnia 2023 r.).

Zgodnie z tymi rozstrzygnięciami, Krajowa Rada Sądownictwa, ukształtowana na mocy ustawy z 2017 r., nie jest organem niezależnym od władzy wykonawczej i ustawodawczej. Tym samym nie jest tożsama z konstytucyjnym organem, którego skład i sposób wyłaniania reguluje art. 187 ust. 1 Konstytucji RP. Potwierdzają to również orzeczenia trybunałów międzynarodowych, takich jak wyroki ETPCz (np. Reczowicz przeciwko Polsce, Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, Advance Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce, Grzęda przeciwko Polsce, Wałęsa przeciwko Polsce) oraz wyroki TSUE (np.

C-791/19 z 15 lipca 2021 r., C-718/21 z 21 grudnia 2023 r.). Powyższe zasady i konsekwencje niekonstytucyjnego ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa (KRS) mają bezpośrednie zastosowanie do oceny składu orzekającego w niniejszej sprawie. Sąd Najwyższy, każdorazowo z wynikiem negatywnym, przeprowadzał test bezstronności i niezawisłości w stosunku do sędziego X. Y.(IV KK 193/22, IV KK 275/24). Sędzia ten, wcześniej pełniący funkcję Prokuratora Rejonowego Olsztyn-Północ, został powołany postanowieniem Prezydenta RP z [...] 2019 r., Nr 1130.[…].2019, na wniosek KRS zawarty w Uchwale Nr [...] z [...] 2019 r., a nominację otrzymał 10 czerwca 2019 r.

Przebieg jego kariery zawodowej, szczegółowo przeanalizowany w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z 29 listopada 2023 r. (sygn. IV KK 193/22), wykazał szereg nieprawidłowości i nietypowych okoliczności, które podważają jego niezależność: kandydował pierwotnie do Wydziału Cywilnego Sądu Okręgowego w Olsztynie, lecz ostatecznie trafił do orzekania w pionie karnym, co nastąpiło po interwencji ówczesnego Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego. Ponadto, udzielenie przez niego poparcia kandydaturze sędziego M.N. na członka KRS w 2022 r., a następnie powołanie go w listopadzie 2022 r. na Kierownika Sekcji Wykonawczej Sądu Okręgowego w Olsztynie, prowadzi do wniosku, że znalazł się on w gronie sędziów cieszących się szczególnym zaufaniem kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości, które wykraczało poza ramy typowego zaufania w relacjach między sędzią a władzą wykonawczą (resortem sprawiedliwości).

Podpisanie listy poparcia dla kandydata do KRS w 2022 r. jest ponadto traktowane jako dowód pełnej akceptacji dla niekonstytucyjnych regulacji wprowadzonych od 2017 r., które zmieniały konstytucyjny ustrój państwa i działały destrukcyjnie na polski wymiar sprawiedliwości. Kontekst niniejszej sprawy jest także istotny w perspektywie zewnętrznego obserwatora wymiaru sprawiedliwości i oceny, czy wnioskodawca miał szanse na uczciwy proces przed niezależnym sądem. Zadośćuczynienie przyznane wnioskodawcy było związane z faktem niesłusznego umieszczenia w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców, a sprawa dotyczyła sytuacji migracyjnej na granicy z Białorusią.

Ówczesny rząd traktował tę sprawę jako element polityki antymigracyjnej, podejmując szereg czynności, które miały w oczach społeczeństwa utrwalić wyjątkowo negatywny obraz migrantów. Niezależnie od osobistych przekonań sędziego Y. w tej sprawie, jego kariera oparta na powiązaniach z władzą wykonawczą może w uzasadniony sposób budzić wątpliwości na zewnątrz co do tego, czy w swojej decyzji dotyczącej zadośćuczynienia nie kierował się on innymi niż merytoryczne kryteriami. Na marginesie należy także wskazać, że członek składu Sądu odwoławczego, sędzia T.U., był kilkukrotnie negatywnie weryfikowany w perspektywie niezależności sądu, w którego składzie zasiadał (IV KK 579/23, IV KK 470/24, IV KK 432/24).

Z uwagi jednak na to, że bezwzględna przyczyna odwoławcza pojawiała się już na etapie pierwszoinstancyjnym, dokonanie oceny składu sądu II instancji w tej optyce było zbędne.W ponownym postępowaniu sąd, we właściwie ukształtowanym składzie gwarantującym spełnienie standardu niezależności i bezstronności, raz jeszcze oceni zasadność roszczeń wnioskodawcy. Uczyni to, mając na względzie wynikające z orzecznictwa Sądu Najwyższego wskazania dotyczące stosowania wobec cudzoziemców ubiegających się o ochronę międzynarodową pozbawienia wolności, traktowanego jako absolutna ultima ratio, oraz szczególny status osób będących domniemanymi ofiarami prześladowań lub przemocy.

Małgorzata Wąsek-Wiaderek Michał Laskowski Włodzimierz Wróbel [WB][r.g.]