Supreme Court dismisses request to transfer case due to lack of objective threat to judicial impartiality.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the request to transfer the civil case to another court of equal jurisdiction. The lower court argued that the plaintiff and defendant, both lawyers in the same district, created a conflict of interest, but the Supreme Court found this argument insufficient. The court ruled that subjective concerns alone do not justify transfer and emphasized that the lower court failed to demonstrate a real, objective threat to the administration of justice.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 441 § 1 k.p.c.; Art. 49 k.p.c.; Art. 44 k.p.c.: The Supreme Court may transfer a case only if there is an objective and subjective threat to judicial impartiality; mere subjective concerns or the presence of lawyers in the same district do not justify transfer under Art. 441 § 1 k.p.c.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III CO 219/25 POSTANOWIENIE 11 marca 2025 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Tomasz Szanciło na posiedzeniu niejawnym 11 marca 2025 r. w Izbie Cywilnej w Warszawiew sprawie z powództwa W.K.przeciwko I.N.o zapłatę,na skutek przedstawienia przez Sąd Okręgowy w S.postanowieniem z 14 lutego 2025 r. sprawy o sygn. akt II Ca 189/25,celem przekazania innemu sądowi równorzędnemu nie uwzględnia wniosku.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 14 lutego 2025 r. Sąd Okręgowy w S. zwrócił się do Sądu Najwyższego – na podstawie art. 441 § 1 i 2 k.p.c. – o przekazanie sprawy do innego sądu równorzędnego, albowiem wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. Sąd Okręgowy wyjaśnił, że inicjatorem wniosku jest powód, aczkolwiek również w ocenie tego Sądu – z uwagi na fakt, iż powód jest czynnym adwokatem, zaś pozwana matką byłej partnerki powoda wykonującej zawód adwokata, obie natomiast kancelarie prowadzone są w Okręgu Sądu Okręgowego w S.– zachodzą przesłanki do przekazania sprawy (rozpoznania apelacji) do innego sądu równorzędnego z Sądem występującym.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 441 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego.Przepis ten stanowi wyjątek od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tej przyczyny powinien być interpretowany ściśle (zob. np. postanowienia SN: z 16 marca 2020 r., IV CO 18/20; z 10 września 2020 r., II CO 203/20; z 28 września 2021 r., II CO 72/21).
Zbyt pochopne przekazywanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu nie służy wytwarzaniu w społeczeństwie przekonania o bezstronności sądów, lecz przeciwnie – może budować przekonanie o łatwości manipulowania ich ustawową właściwością (zob. np. postanowienia SN z 25 listopada 2009 r., III KO 81/09, i z 24 lutego 2020 r., II PO 5/20). Podstawa do zastosowania powyższego przepisu istnieje wtedy, gdy zachodzi istotne ryzyko, że autorytet sądownictwa znacząco ucierpi w razie rozpatrzenia danej sprawy przez właściwy sąd. Dla oceny wagi zagrożenia dla autorytetu sądownictwa znaczenie mają przesłanki obiektywne (np. uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziów danego sądu w konkretnej sprawie) oraz przesłanki subiektywne (np. przekonanie stron postępowania albo lokalnej opinii publicznej o braku bezstronności sędziów danego sądu w konkretnej sprawie).
Same przesłanki subiektywne nie są wystarczające do zastosowania art. 441 § 1 k.p.c. (zob. postanowienia SN z 3 sierpnia 2022 r., I NO 86/22, i z 26 października 2023 r., III CO 536/23).Okoliczności wynikające z przesłanki dobra wymiaru sprawiedliwości muszą być realne i stwarzać rzeczywiste zagrożenie dla prawidłowości funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Obawa wystąpienia w opinii społecznej przekonania, że sprawa nie zostanie w tym sądzie bezstronnie rozpoznana, musi być realna, a nie hipotetyczna (zob. postanowienie SN z 16 marca 2020 r., IV CO 18/20).
Artykuł 441 k.p.c. ma na względzie przeszkody dotyczące danego sądu jako organu wymiaru sprawiedliwości, a nie przeszkody odnoszące się do poszczególnego sędziego, czy poszczególnych sędziów, gdyż w tym przypadku do rozwiązania zaistniałych wątpliwości służy instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w danej sprawie. Podstaw stosowania omawianego przepisu nie należy utożsamiać z podstawami wyłączenia sędziego, od rozpoznania sprawy w stosunku do części, nawet istotnej, sędziów sądu występującego. Jeżeli zatem w ocenie sędziego referenta istnieją podstawy do jego wyłączenia, należy wdrożyć odpowiednie postępowanie, pozostawiając ocenę właściwemu sądowi (zob. np. postanowienia SN: z 15 września 2020 r., IV CO 191/20; z 26 czerwca 2020 r., IV CO 108/20; z 7 maja 2021 r., I CO 53/21, z 8 września 2022 r., III CO 540/22; z 28 września 2021 r., II CO 72/21; z 30 stycznia 2025 r., III CO 15/25).
Przekazania sprawy w trybie art. 441 k.p.c. („wyłączenia sądu”) nie można także uzasadniać złożeniem wniosku (wniosków) o wyłączenie (wszystkich) sędziów, gdyż w tym aspekcie przepisami szczególnymi, a tym samym wyprzedzającymi stosowanie tego przepisu i powodującymi bezzasadność wystąpienia sądu o przekazanie sprawy na tej podstawie jest art. 481 k.p.c. (zob. np. postanowienia SN: z 30 stycznia 2020 r., III CO 4/20, OSNC 2020, nr 9, poz. 78; z 30 stycznia 2025 r., III CO 15/25).Szczątkowe okoliczności wskazane w postanowieniu zawierającym wniosek o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu nie uzasadniają zastosowania art. 441 § 1 k.p.c. Przede wszystkim zauważenia wymaga, że Sąd Okręgowy nie przedstawił szerszej argumentacji na poparcie twierdzeń odnośnie do tego, dlaczego fakt, iż zarówno powód, jak i pozwana, będąca matką jego byłej partnerki, prowadzą kancelarie w okręgu Sądu Okręgowego w S. stanowi przeszkodę dla rozpoznania sprawy dotyczącej całego sądu.
To, że stronami są adwokaci czy radcowie prawni prowadzący kancelarie w okręgu danego sądu, samo w sobie nie stanowi przesłanki zastosowania powołanego przepisu.Jak wskazuje się natomiast w orzecznictwie, okoliczność, że strona może być osobą osobiście znaną przez niektórych czy większość sędziów orzekających w występującym sądzie, może powodować jedynie uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności, dotyczącą konkretnego sędziego lub sędziów. Jednakże w takim przypadku mogą zachodzić podstawy zastosowania art. 49 k.p.c. Wówczas sprawę rozpoznaje inny sędzia tego samego sądu, a gdyby jego nie było, zachodzi sytuacja, gdy sąd właściwy nie może z powodu przeszkody rozpoznać sprawy i musi wystąpić do sądu przełożonego o wyznaczenie innego sądu równorzędnego, ale wówczas w innym trybie, tj. na podstawie art. 44 k.p.c. (zob. postanowienie SN z 30 stycznia 2025 r., III CO 15/25).Okoliczności wskazane we wniosku rozważać by można – co najwyżej – jako stanowiące podstawę dla wyłączenia poszczególnych sędziów Sądu Okręgowego w S. (art. 49 § 1 k.p.c.).
Niemniej jednak marginalnego zauważenia wymaga, że przedstawienie okoliczności, które świadczyłyby o wystąpieniu stanu rzeczy wypełniającego hipotezę normy wynikającej z danego przepisu, należy do sądu występującego. Rekonstrukcja okoliczności i poszukiwanie argumentów uzasadniających przekazanie sprawy sądowi równorzędnemu nie należą do Sądu Najwyższego (zob. np. postanowienie SN z 28 października 2021 r., IV CO 182/21). Niewłaściwe jest zatem odwoływanie się do twierdzeń strony.Dobro wymiaru sprawiedliwości nie jest tożsame jedynie ani z dobrem (w szczególności sprawnym funkcjonowaniem) sądu rozpoznającego konkretną sprawę lub z interesami prawnymi stron ani też ze społecznym postrzeganiem sądu jako organu bezstronnego.
Wszystkie te elementy stanowią części składowe tej wartości, niemniej jednak w stosowaniu art. 441 § 1 k.p.c. trzeba mieć na uwadze, że żaden z elementów nie dominuje nad pozostałymi. Wprawdzie wymiar sprawiedliwości istnieje po to, by rozstrzygać indywidualne spory o prawo i tym samym zabezpieczać interesy prawne stron postępowań, jednak „dobro wymiaru sprawiedliwości” trzeba każdorazowo rozumieć uniwersalnie, mając na względzie nie tylko konkretną sprawę, ale też długofalowe konsekwencje wynikające z decyzji o zastosowaniu art. 441 § 1 k.p.c. (zob. np. postanowienia SN: z 7 lipca 2020 r., IV CO 153/20; z 28 lutego 2025 r., III CO 169/25).W okolicznościach niniejszej sprawy nie ma zatem podstaw do uznania, że zachodzi jakiekolwiek zagrożenie dla dobra wymiaru sprawiedliwości w rozumieniu powyższego przepisu.Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w sentencji. [P.L.][a.ł][a.ł]