Supreme Court allows appeal against bankruptcy ruling due to insufficient income assessment regarding debt service obligations.

Απόφαση 918 / 2024 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 918/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Μυρσίνη Παπαχίου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ασπασία Μεσσηνιάτη - Γρυπάρη, Σωκράτη Πλαστήρα, Σταύρο Μάλαινο και Αντιγόνη Τζελέπη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Οκτωβρίου 2023, με την παρουσία και του Γραμματέα Α. Λ., για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ΝΠΔΔ με την επωνυμία "ΤΑΜΕΙΟ ΠΑΡΑΚΑΤΑΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΔΑΝΕΙΩΝ" (Τ.Π.κ.Δ.), που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Ανδριανή Κατσαρού, Πάρεδρο ΝΣΚ, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Π. Μ. του Ι., κατοίκου ..., 2) ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "Πειραιώς Financial Holdings ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, όπως μετονομάστηκε η ανώνυμη τραπεζική εταιρεία με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΑΕ", μετά τη διάσπασή της (διασπώμενη) διά της απόσχισης του κλάδου τραπεζικής δραστηριότητάς της με σύσταση νέας εταιρείας - πιστωτικού ιδρύματος (επωφελούμενη), ως ειδικής διαδόχου των κυπριακών τραπεζών "CYPRUS POPULAR BANK", "CYPRUS BANK LIMITED", PUBLIC CO LTD" και "ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΙΜΙΤΕΔ" και ως οιονεί καθολικής διαδόχου της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ MILLENNIOUM BANK ΑΕ", λόγω συγχώνευσης δι' απορροφήσεως της δεύτερης από την πρώτη, 3) ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ATTICA BANK ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, 4) ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ EUROBANK ERGASIAS AE" και ήδη "Τράπεζα Eurobank AE" και δ.τ. "Eurobank", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα και 5) ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "HELLENIC POST CREDIT Ανώνυμη Εταιρεία Παροχής Πιστώσεων", που εδρεύει στην Παιανία Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, εκ των οποίων ο 1ος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Βασίλειο Κουνέλη, ενώ οι 2η, 3η, 4η και 5η δεν παραστάθηκαν.

Κοινοποιουμένη η αναίρεση στην: Ε. Λ. του Δ., συζ. Π. Μ., κάτοικο ..., που δεν παραστάθηκε. Της προσθέτως υπέρ της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΑΕ" παρεμβαίνουσας: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "INTRUM HELLAS Ανώνυμη Εταιρεία Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια και Πιστώσεις" και δ.τ. "INTRUM HELLAS ΑΕΔΑΔΠ" (πρώην "ALTERNATIVE FINANCIAL SOLUTIONS Μονοπρόσωπη Ανώνυμη Εταιρεία Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια και Πιστώσεις"), που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ενεργούσας ως μη δικαιούχου και μη υπόχρεου διαδίκου, διαχειρίστριας και πληρεξούσιας των απαιτήσεων των οποίων δικαιούχος τυγχάνει η αλλοδαπή εταιρεία με την επωνυμία "PIRAEUS SNF DESIGNATED ACTIVITY COMPANY", που εδρεύει στο Δουβλίνο Ιρλανδίας και εκπροσωπείται νόμιμα, της τελευταίας ως ειδικής διαδόχου της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνο Φλώρο με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 6-4-2015 αίτηση του 1ου των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Κομοτηνής. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 173/2018 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 24/2021 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ροδόπης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από ...-2022 αίτησή του, η δε προσθέτως παρεμβαίνουσα με το από 14-7-2023 δικόγραφό της ζητεί τα εις αυτό αναφερόμενα.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Ασπασία Μεσσηνιάτη - Γρυπάρη, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκαν μόνο το αναιρεσείον, ο 1ος των αναιρεσιβλήτων και η προσθέτως παρεμβαίνουσα όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του 1ου αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης και της πρόσθετης παρέμβασης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη από ...-2022 και με αριθμό εκθέσεως καταθέσεως 7/22/26/26-1-2022, αίτηση αναιρέσεως, προσβάλλεται η υπ' αριθμ. 24/2021 απόφαση του, ως Εφετείου δικάσαντος, Μονομελούς Πρωτοδικείου Ροδόπης, η οποία εκδόθηκε κατά την ειδική διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας των άρθρων 739 επ. του Κ.Πολ.Δ. (με την οποία δικάζονται, σύμφωνα με το άρθρο 3 του Ν. 3869/2010, οι υποθέσεις για τη ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων), ερήμην των τρίτης, τετάρτης και πέμπτης των εφεσίβλητων και ήδη τρίτης, τετάρτης και πέμπτης των αναιρεσίβλητων, τραπεζικών εταιρειών με τις επωνυμίες, αντιστοίχως, "ΑΤΤΙΚΑ ΒΑΝΚ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", "ΤΡΑΠΕΖΑ EUROBANK ERGASIAS Α.Ε." και "HELLENIC POST CREDIT", ως προς τις οποίες (εφεσίβλητες) εχώρησε η συζήτηση της υποθέσεως σαν να ήταν και αυτές παρούσες (άρθρο 764 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.) και αντιμωλία των λοιπών διαδίκων. Πλην όμως, παρά την ανωτέρω ερημοδικία τους, η προσβαλλομένη απόφαση είναι τελεσίδικη και ως προς αυτές, διότι, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 14 του Ν. 3869/2010, η απόφαση αυτή δεν υπόκειται σε ανακοπή ερημοδικίας και, συνακόλουθα, δεν μπορεί να γίνει λόγος για την αρχή της διαδοχικής ασκήσεως των ενδίκων μέσων, σύμφωνα με την οποία η ερήμην οριστική απόφαση του εφετείου υπόκειται σε αναίρεση μόνον αφότου έπαυσε να υπόκειται σε ανακοπή ερημοδικίας.

Συνεπώς, αφού η προσβαλλομένη απόφαση είναι δεκτική ασκήσεως κατ' αυτής αιτήσεως αναιρέσεως, η ένδικη αίτηση έχει ασκηθεί παραδεκτά ως δικόγραφο, κατ' άρθρο 553 του Κ.Πολ.Δ. (Α.Π. 780/2022, Α.Π. 1376/2021, Α.Π. 67/2020). Ασκηθείσα δε νομοτύπως και εμπροθέσμως (άρθρα 552, 553 παρ. 1β, 556, 558, 564 παρ. 3, 566, 741 και 769 του Κ.Πολ.Δ.), πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω, ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων αυτής (άρθρο 577 παρ. 1 και 3 του Κ.Πολ.Δ.).

Από τις διατάξεις του άρθρου 576 παρ.1-3 του Κ.Πολ.Δ. προκύπτει ότι, αν κατά τη συζήτηση της αναιρέσεως, δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί και δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, κάποιος από τους διαδίκους, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως ποιος επισπεύδει τη συζήτηση. Αν την επισπεύδει ο διάδικος που απουσιάζει, η υπόθεση συζητείται σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι.

Αν όμως την επισπεύδει ο αντίδικός του, ερευνάται αν ο διάδικος, ο οποίος δεν εμφανίστηκε ή, αν και εμφανίστηκε, δεν έλαβε μέρος στη συζήτηση με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα από εκείνον που επισπεύδει τη συζήτηση. Στην περίπτωση που δεν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, η συζήτηση κηρύσσεται απαράδεκτη και η υπόθεση επαναφέρεται με νέα κλήτευση.

Στην αντίθετη περίπτωση, ο Άρειος Πάγος προχωρεί στη συζήτηση, παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί. Περαιτέρω, από την παράγραφο 3 του ιδίου ως άνω άρθρου 576 του Κ.Πολ.Δ., όπως αυτή ισχύει μετά την τροποποίησή της με το άρθρο 62 του Ν. 4139/2013, προκύπτει ότι, αν μετέχουν περισσότεροι στη δίκη για την αναίρεση και δεν κλητεύθηκε καθόλου ή δεν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα από το διάδικο που επισπεύδει τη συζήτηση, κάποιος από αυτούς, στη μεν περίπτωση της απλής ομοδικίας, η υπόθεση χωρίζεται και η συζήτηση χωρεί νομίμως ως προς τους νομοτύπως και εμπροθέσμως κλητευθέντες και κηρύσσεται απαράδεκτη ως προς τους λοιπούς, στη δε περίπτωση της αναγκαστικής ομοδικίας, κηρύσσεται απαράδεκτη ως προς όλους τους διαδίκους (Ολ.Α.Π. 3/2018, Α.Π. 613/2020, Α.Π. 415/2020).

Εξάλλου, με τη διάταξη του άρθρου 76 παρ. του 1 Κ.Πολ.Δ. ορίζεται, μεταξύ άλλων, ότι όταν η ισχύς της αποφάσεως που θα εκδοθεί εκτείνεται σε όλους τους ομοδίκους, οι πράξεις του καθενός ωφελούν και βλάπτουν τους άλλους, οι δε ομόδικοι, οι οποίοι μετέχουν νόμιμα στη δίκη ή έχουν προσεπικληθεί, αν δεν παραστούν, θεωρούνται ότι αντιπροσωπεύονται από εκείνους που παρίστανται. Από τις πιο πάνω διατάξεις προκύπτει ότι στη δίκη επί της αιτήσεως αναιρέσεως, σε περίπτωση αναγκαστικής ομοδικίας, εάν δεν κλητεύθηκε κάποιος από τους αναγκαίους ομόδικους, η συζήτηση της αιτήσεως κηρύσσεται απαράδεκτη για όλους, εάν όμως κλητεύθηκε αυτός νόμιμα είτε από τον αντίδικό του, είτε από αναγκαίο ομόδικό του και δεν εμφανιστεί στη συζήτηση, τότε θεωρείται σαν να είναι παρών και η συζήτηση χωρεί νομίμως και ως προς τον απολειπόμενο αναγκαίο ομόδικο, παρά την απουσία του (Α.Π. 1437/2019, Α.Π. 1946/2017, Α.Π. 756/2017).

Τέλος, στη δίκη περί ρυθμίσεως οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων, κατά το Ν. 3869/2010, ο δεσμός που συνδέει τους πιστωτές του αιτούντος - οφειλέτη, ενόψει του ότι η ισχύς της αποφάσεως που θα εκδοθεί εκτείνεται σε όλους τους "μετέχοντες στη δίκη" πιστωτές, είναι αυτός της αναγκαστικής παθητικής ομοδικίας, κατ' άρθρο 76 παρ. 1 περ. β' του Κ.Πολ.Δ. (Α.Π. 173/2022, Α.Π. 516/2020, Α.Π. 757/2019, Α.Π. 1049/2017).

Στην προκειμένη περίπτωση, κατά την εκφώνηση της υπόθεσης στη σειρά της από το οικείο πινάκιο, κατά τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας (20-10-2023), οι δεύτερη, τρίτη, τετάρτη και πέμπτη των αναιρεσίβλητων, ανώνυμες τραπεζικές εταιρείες με τις επωνυμίες "ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Α.Ε.", "ΑΤΤΙΚΑ ΒΑΝΚ Α.Ε.", "ΤΡΑΠΕΖΑ EUROBANK ERGASIAS Α.Ε." και "HELLENIC POST CREDIT", αντιστοίχως, δεν παραστάθηκαν και δεν εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο, ούτε κατατέθηκε γι' αυτές έγγραφη δήλωση, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ., που εφαρμόζεται, κατά τη διάταξη του άρθρου 573 παρ. 1 του ίδιου κώδικα, και στη διαδικασία της αναιρετικής δίκης ότι δεν θα παραστούν κατά τη συζήτηση.

Από τις υπ' αριθμ., όμως, ...-2022, ...-2022, ...-2022 και ...-2022, εκθέσεις επιδόσεως, του δικαστικού επιμελητή της Περιφέρειας του Εφετείου Αθηνών, Ε. Α., που προσκομίζει και επικαλείται το αναιρεσείον, το οποίο επισπεύδει τη συζήτηση της υπόθεσης, προκύπτει ότι, επιδόθηκε σ' αυτές νόμιμα και εμπρόθεσμα, ακριβές επικυρωμένο αντίγραφο της κρινόμενης από ...-2022 και με αριθμό εκθέσεως καταθέσεως 7/2226/26-1-2022, αιτήσεως αναιρέσεως, με την κάτω από αυτήν πράξη καταθέσεως δικογράφου και κλήση για να παραστούν κατά τη συζήτηση αυτής, κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο (20-10-2023).

Επομένως, το Δικαστήριο πρέπει, σύμφωνα με την ανωτέρω νομική σκέψη, να προχωρήσει στη συζήτηση της υπόθεσης, παρά την απουσία τους (άρθρο 576 παρ.2 ΚΠολΔ). Κατά τη διάταξη του άρθρου 80 του Κ.Πολ.Δ., αν, σε δίκη που εκκρεμεί μεταξύ άλλων, τρίτος έχει έννομο συμφέρον να νικήσει κάποιος διάδικος, έχει δικαίωμα να ασκήσει πρόσθετη παρέμβαση για την υποστήριξη του διαδίκου αυτού, μέχρι να εκδοθεί αμετάκλητη απόφαση.

Συνεπώς, ο τρίτος μπορεί να ασκήσει πρόσθετη παρέμβαση, για πρώτη φορά, ενώπιον του Αρείου Πάγου, υπέρ κάποιου διαδίκου της αναιρετικής δίκης, περιοριζόμενος σε μόνη την υποστήριξη ή αντίκρουση των λόγων της αναιρέσεως (Α.Π. 1203/2023, Α.Π. 1456/2023, Α.Π. 287/2023).

Περαιτέρω, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 81 παρ. 1 και 215 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ., προκύπτει ότι η πρόσθετη παρέμβαση ασκείται σύμφωνα με τις διατάξεις που ισχύουν για την αγωγή, δηλαδή με κατάθεση του δικογράφου στη γραμματεία του δικαστηρίου, στο οποίο απευθύνεται, που είναι αναγκαίο στοιχείο της προδικασίας, και ολοκληρώνεται με την κοινοποίηση αυτής στους διαδίκους, η οποία, στην περίπτωση που ασκείται για πρώτη φορά στον Άρειο Πάγο, πρέπει να γίνεται, σύμφωνα με το άρθρο 568 παρ. 4 του Κ.Πολ.Δ., σε όλους τους μέχρι της ασκήσεώς της διαδίκους, τουλάχιστον εξήντα ημέρες πριν από τη δικάσιμο, αν όλοι οι διάδικοι που καλούνται διαμένουν στην Ελλάδα (ΑΠ 267/2021, ΑΠ 368/2019, ΑΠ 86/2018, ΑΠ 1736/2017).

Από το συνδυασμό δε των διατάξεων των άρθρων 215 παρ. 1 και 2 του Κ.Πολ.Δ., όπως αντικαταστάθηκαν από το άρθρο 1 άρθρο δεύτερο παρ. 2 Ν. 4335/2015, και 81 παρ. 1 του ίδιου κώδικα, όπως συνάγεται από τη διάρθρωση του πραγματικού αυτών, η επέλευση των συνεπειών της ασκήσεως τόσο της αγωγής, όσο και της παρεμβάσεως, εξαρτάται από την ενέργεια και των δύο επί μέρους διαδικαστικών πράξεων, λαμβανομένων σε ενότητα, ώστε η έλλειψη της επιδόσεως να συνιστά έλλειψη όρου του υποστατού αυτών.

Γι' αυτό, όταν δεν έχει γίνει επίδοση της αγωγής ή της παρεμβάσεως, τότε, η μεν άσκηση αυτών δεν επιφέρει τα αποτελέσματά της, η δε έλλειψη αυτή λαμβάνεται υπόψη από το δικαστήριο είτε κατ' ένσταση είτε αυτεπαγγέλτως, δεν υπάρχει δε κατ' αρχήν τρόπος θεραπείας της έλλειψης, παρά μόνο με την ενέργεια της ελλείπουσας επίδοσης και βέβαια μέσα στη νόμιμη προθεσμία, διότι άλλως το ένδικο βοήθημα θεωρείται ως μη ασκηθέν, όπως ρητά διαγράφει πλέον τη συνέπεια αυτή για την αγωγή (άρα κατά παραπομπή και για την παρέμβαση), το νέο άρθρο 215 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ., που ορίζει ότι η αγωγή επιδίδεται στον εναγόμενο μέσα σε προθεσμία 30 ημερών ή 60 ημερών, αν αυτός διαμένει στο εξωτερικό ή είναι άγνωστης διαμονής και αν δεν γίνει η επίδοση αυτή η αγωγή θεωρείται ως μη ασκηθείσα, αίρεται δε πλέον η υπό το προϊσχύσαν του Ν. 4335/2015 δίκαιο αμφισβήτηση, αν η έλλειψη της επίδοσης της αγωγής λαμβάνεται υπόψη και αυτεπαγγέλτως ή μόνον κατ' ένσταση και εφόσον επέφερε αυτή στον προτείνοντα διάδικο (δικονομική) βλάβη, που δεν μπορεί άλλως να επανορθωθεί, οπότε, σε διαφορετική περίπτωση, θεραπεύεται το σχετικό ελάττωμα που προκύπτει από την μη επίδοση (Α.Π. 692/2023, ΑΠ 1350/2022, Α.Π. 1333/2022, Α.Π. 267/2021 Α.Π. 1736/2017).

Στην προκειμένη περίπτωση, η ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "INTRUM HELLAS ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ ΑΠΟ ΔΑΝΕΙΑ ΚΑΙ ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ" και το διακριτικό τίτλο "INTRUM HELLAS Α.Ε.Δ.Α.Δ.Π.", που έχει την έδρα της στην Αθήνα, με ιδιαίτερο δικόγραφο, που κατατέθηκε στη γραμματεία του Αρείου Πάγου στις 14-7-2023, άσκησε, υπό την ιδιότητά της ως μη δικαιούχου και μη υπόχρεου διαδίκου, το πρώτον ενώπιον του Αρείου Πάγου, πρόσθετη παρέμβαση υπέρ της δεύτερης αναιρεσίβλητης ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "Πειραιώς Financial Holdings A.E.", όπως μετονομάσθηκε η ανώνυμη τραπεζική εταιρεία με την επωνυμία "Τράπεζα Πειραιώς ΑΕ", επικαλούμενη δε ως έννομο συμφέρον της το γεγονός ότι είναι νόμιμη διαχειρίστρια της αλλοδαπής εταιρείας με την επωνυμία "PIRAIUS SNF Designated Activity Company", ειδικής διαδόχου της τρίτης αναιρεσίβλητης, ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "Τράπεζα Πειραιώς ΑΕ", υπέρ και κατά της οποίας ισχύει το δεδικασμένο από την παρούσα δίκη (άρθρο 325 του Κ.Πολ.Δ.), ζήτησε να γίνει δεκτή η κατά του καθού η παρέμβαση υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως.

Από τις επικαλούμενες και προσκομιζόμενες από την προσθέτως παρεμβαίνουσα υπ' αριθμ. ...-2023, ...-2023 και ...-2023 εκθέσεις επιδόσεως, της δικαστικής επιμελήτριας στην περιφέρεια του Εφετείου Αθηνών Φ. Σ. οι δύο πρώτες και του δικαστικού επιμελητή στην περιφέρεια του Εφετείου Θράκης Δ. Π. η τρίτη, προκύπτει ότι η ως άνω πρόσθετη παρέμβαση επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα, κατ' άρθρο 568 παρ. 4 του Κ.Πολ.Δ., στο αναιρεσείον Ν.Π.Δ.Δ.

με την επωνυμία "ΤΑΜΕΙΟ ΠΑΡΑΚΑΤΑΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΔΑΝΕΙΩΝ", καθώς και στους πρώτο και δεύτερη των αναιρεσιβλήτων, Π. Μ. και ανώνυμη τραπεζική εταιρεία με την επωνυμία "Πειραιώς Financial Holdings A.E.", όπως μετονομάσθηκε η ανώνυμη τραπεζική εταιρεία με την επωνυμία "Τράπεζα Πειραιώς ΑΕ". Πλην όμως δεν προκύπτει επίδοση αυτής προς τους λοιπούς, καθ' ων η παρέμβαση, διαδίκους και συγκεκριμένα τις τρίτη, τετάρτη και πέμπτη των αναιρεσιβλήτων, ανώνυμες τραπεζικές εταιρείες με τις επωνυμίες, αντιστοίχως, "ΑΤΤΙΚΑ ΒΑΝΚ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", "ΤΡΑΠΕΖΑ EUROBANK ERGASIAS Α.Ε." και "HELLENIC POST CREDIT", ως προς τις οποίες η παρεμβαίνουσα δεν προσκομίζει εκθέσεις επιδόσεως, ούτε άλλωστε επικαλείται επίδοση προς αυτές.

Συνεπώς, αφού δεν έγινε κοινοποίηση της πρόσθετης παρέμβασης σε όλους τους κυρίως διαδίκους, έχει δε ήδη παρέλθει η προς επίδοση προθεσμία των 60 ημερών, δεν ολοκληρώθηκε η άσκηση αυτής και πρέπει, κατ' αυτεπάγγελτη έρευνα, αφού διαταχθεί η συνεκδίκασή της με την αίτηση αναιρέσεως (άρθρα 246, 573 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ.), να απορριφθεί αυτή, σύμφωνα με τα προπαρατιθέμενα, ως απαράδεκτη.

Με τη διάταξη της παραγράφου 1 του άρθρου 1 του Ν. 3869/2010 ("Ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων..."), όπως το άρθρο αυτό ίσχυε (και εφαρμόζεται εν προκειμένω, ως εκ του χρόνου καταθέσεως, στις 25-4-2012, της ένδικης, από 28-2-2012, αιτήσεως), πριν αντικατασταθεί με το άρθρο 1 παρ. 1 της ΥΠΟΠΑΡ. Α. 4 του άρθρου 2 του Ν. 4336/2015 (ΦΕΚ 94/Α/14-8-2015), το οποίο καταλαμβάνει, σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 2 της ΥΠΟΠΑΡ.

Α. 4 του άρθρου 2 του ίδιου νόμου, τις αιτήσεις που υποβάλλονται μετά την έναρξη ισχύος του, ορίζεται ότι "φυσικά πρόσωπα που δεν έχουν πτωχευτική ικανότητα και έχουν περιέλθει, χωρίς δόλο, σε μόνιμη αδυναμία πληρωμής ληξιπρόθεσμων χρηματικών οφειλών τους (εφεξής οφειλέτες) δικαιούνται να υποβάλουν στο αρμόδιο δικαστήριο την αίτηση που προβλέπεται στην παράγραφο 1 του άρθρου 4 για τη ρύθμιση των οφειλών τους και απαλλαγή.

Την ύπαρξη δόλου αποδεικνύει ο πιστωτής". Βασική προϋπόθεση, για την υπαγωγή του οφειλέτη στις ρυθμίσεις του Ν. 3869/2010, είναι η αποδεδειγμένη και μόνιμη (και όχι απλώς παροδική) περιέλευση αυτού σε αδυναμία πληρωμής των ληξιπροθέσμων χρεών του, άσχετα αν αυτή υπήρχε κατά την ανάληψη των χρεών ή επήλθε μεταγενέστερα, η οποία, πάντως, δεν πρέπει να οφείλεται σε δόλο του, του οποίου (δόλου) η ύπαρξη προτείνεται από πιστωτή (Α.Π. 1482/2022, Α.Π. 1169/2022, Α.Π. 549/2022, Α.Π. 544/2022, Α.Π. 1351/2021).

Κατά την έννοια της ως άνω διατάξεως του άρθρου 1 του Ν. 3869/2010, αδυναμία πληρωμών σημαίνει ανικανότητα του οφειλέτη να εξοφλήσει τους πιστωτές του, εξαιτίας ελλείψεως ρευστότητας, ελλείψεως δηλαδή όσων χρημάτων απαιτούνται για να μπορεί ο οφειλέτης να ανταποκρίνεται στα ληξιπρόθεσμα χρέη του, έστω και αν έχει ακίνητη ή άλλη περιουσία, η οποία, όμως, δεν μπορεί να ρευστοποιηθεί αμέσως.

Για τον προσδιορισμό της ρευστότητας λαμβάνεται υπόψη το εισόδημα του οφειλέτη. Ως βασικά κριτήρια για τον καθορισμό του καταβλητέου μηνιαίου ποσού τάσσονται, αφενός τα εισοδήματα του οφειλέτη από οποιαδήποτε πηγή και ιδίως από την εργασία του και η δυνατότητα συνεισφοράς του συζύγου στα βάρη της (υπαρκτής και ενεργού) έγγαμης συμβίωσης και αφετέρου οι βιοτικές (και όχι απλώς οι στοιχειώδεις) ανάγκες του οφειλέτη και των προστατευόμενων μελών της οικογένειάς του, ώστε να καλύπτεται ένα επίπεδο αξιοπρεπούς διαβίωσης αυτών, για την εξασφάλιση του οποίου να μην είναι απολύτως αναγκαίο το ποσό που ορίζεται ως καταβλητέα μηνιαία καταβολή για την εξόφληση των χρεών (Α.Π. 1061/2023, Α.Π. 1057/2023, Α.Π. 995/2023, Α.Π. 548/2023).

Η διαπίστωση του κόστους κάλυψης των βιοτικών αναγκών του οφειλέτη και της οικογενείας του και δη των προστατευομένων μελών αυτής, θα στηριχθεί στις βασικές ανάγκες διαβίωσής τους κατά την ημέρα συζήτησης της αιτήσεως στο Ειρηνοδικείο. Αν η σχέση αυτή είναι αρνητική, με την έννοια ότι η ρευστότητά του δεν του επιτρέπει να ανταποκριθεί στον όγκο των οφειλών του και στην κάλυψη των βιοτικών αναγκών του, υπάρχει μόνιμη αδυναμία πληρωμής.

Για τον προσδιορισμό δε της ρευστότητας, για τη ρύθμιση των οφειλών από το δικαστήριο και την απαλλαγή του οφειλέτη, λαμβάνεται υπόψη, όχι μόνο το εισόδημα του οφειλέτη, αλλά και η λοιπή περιουσία του, κινητή και ακίνητη, η οποία μπορεί να ρευστοποιηθεί, ώστε να ικανοποιήσει τους πιστωτές. Για την αξιολόγηση της σχέσεως ρευστότητας, ληξιπρόθεσμων οφειλών και βιοτικών αναγκών, λαμβάνεται υπόψη τόσο η παρούσα κατάσταση ρευστότητας του οφειλέτη, όσο και αυτή που διαμορφώνεται, σε βαθμό πιθανολογούμενης βεβαιότητας (Α.Π. 785/2022, Α.Π. 544/2022, Α.Π. 1035/2021, Α.Π. 311/2021, Α.Π. 844/2020).

Με τις διατάξεις δε του οικογενειακού δικαίου του Αστικού Κώδικα ορίζονται τα προστατευόμενα μέλη, δηλαδή ποια πρόσωπα έχουν εκ του νόμου δικαίωμα διατροφής έναντι του οφειλέτη. Στην έννοια του προστατευόμενου οικογενειακού μέλους κατ' ουσίαν εντάσσεται κάθε πρόσωπο που έχει αξίωση διατροφής από τον οφειλέτη και εξ αυτού του γεγονότος ο οφειλέτης επιβαρύνεται.

Έτσι, με τις διατάξεις μεν των άρθρων 1389 επ. του Α.Κ. ορίζεται, ότι οι σύζυγοι έχουν αμοιβαία υποχρέωση για διατροφή τους και κοινή υποχρέωση για διατροφή των τέκνων τους, ενώ κατά τη διάταξη του άρθρου 1486 παρ. 1 του ίδιου Κώδικα, δικαίωμα διατροφής έχει, μεταξύ άλλων, και το ενήλικο τέκνο, που δεν μπορεί να διατρέφει τον εαυτό του από την περιουσία του ή από εργασία κατάλληλη για την ηλικία του, την κατάσταση της υγείας του και τις λοιπές βιοτικές του συνθήκες, ενόψει και των τυχόν αναγκών της εκπαίδευσής του.

Ως εκ τούτου, το ενήλικο τέκνο, που δεν δύναται να αυτοσυντηρηθεί, εμπίπτει στην έννοια του προστατευόμενου μέλους. Αντίθετα, δεν εμπίπτει στην έννοια αυτή το ενήλικο τέκνο, που είναι υγιές, δεν σπουδάζει και δεν βρίσκεται σε κατάσταση δικαιολογημένης ή χρόνιας ανεργίας (Α.Π. 550/2023). Η αδυναμία πληρωμής, κατά κανόνα, είναι πραγματικό ζήτημα, το οποίο δύναται να κριθεί από τη συνολική κατάσταση του οφειλέτη, από τη συνολική συμπεριφορά των πιστωτών του στο κρίσιμο χρονικό σημείο και την αναμενόμενη εξέλιξη στο μέλλον (Α.Π. 606/2023, Α.Π. 540/2022, Α.Π. 883/2020, Α.Π. 257/2020, Α.Π. 882/2019, Α.Π. 551/2018).

Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 560 αριθμ. 6 του Κ.Πολ.Δ. [όπως το άρθρο αυτό αντικαταστάθηκε με το άρθρο 1 άρθρο τρίτο του Ν. 4335/2015, ο οποίος άρχισε να ισχύει από 1-1-2016, μεταξύ άλλων και για τα ένδικα μέσα που κατατίθενται από την ημερομηνία αυτή (άρθρο 1 άρθρο ένατο παρ. 2 και 4 αυτού) και εφαρμόζεται, εν προκειμένω, ως εκ του χρόνου καταθέσεως της ένδικης αιτήσεως αναιρέσεως (16-11-2020)], η οποία είναι ταυτόσημη με τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 19 του Κ.Πολ.Δ., κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων, που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, αναίρεση επιτρέπεται και αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς, σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Κατά την έννοια του αναιρετικού αυτού λόγου, που αποτελεί κύρωση της παραβάσεως του άρθρου 93 παρ. 3 του Συντάγματος, η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και υφίσταται, συνεπώς, εκ πλαγίου παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, όταν από τις παραδοχές της, που περιλαμβάνονται στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού της και αποτελούν το αιτιολογικό της, δεν προκύπτουν καθόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του για ζήτημα με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, με αποτέλεσμα, έτσι, να μην μπορεί να ελεγχθεί αν, στη συγκεκριμένη περίπτωση, συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόσθηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που δεν εφαρμόσθηκε.

Ειδικότερα, ανεπάρκεια αιτιολογίας υπάρχει, όταν από την απόφαση δεν προκύπτουν σαφώς τα περιστατικά που, είτε είναι κατά το νόμο αναγκαία για την στοιχειοθέτηση της διατάξεως ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόσθηκε στην ένδικη περίπτωση, είτε αποκλείουν την εφαρμογή της (Α.Π. 88/2022, Α.Π. 1510/2021, ΑΠ1388/2021, Α.Π. 889/2021).

Στην προκειμένη περίπτωση, από την επιτρεπτή (άρθρο 561 αρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.) επισκόπηση της προσβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι το ως Εφετείο δικάσαν Δικαστήριο, αναφορικά με το κρίσιμο ζήτημα της χωρίς δόλο περιέλευσης του αιτούντος και ήδη πρώτου αναιρεσιβλήτου σε κατάσταση μόνιμης και γενικής αδυναμίας πληρωμών, δέχθηκε, κατά την αναιρετικώς ανέλεγκτη κρίση του, τα ακόλουθα: "...ο αιτών (ήδη πρώτος αναιρεσίβλητος) διανύει το 50° έτος της ηλικίας του (γεννηθείς το έτος 1971), είναι έγγαμος με την Ε.

Λ., η οποία είναι ηλικίας εξίσου 50 ετών, και από το γάμο αυτό έχουν αποκτήσει ένα τέκνο, ηλικίας 21 ετών. Διαμένει από κοινού με την οικογένεια του σε οικία ιδιοκτησίας του κείμενη στην πόλη της Κομοτηνής. Υπηρετεί στην Ελληνική Αστυνομία με το βαθμό του υπαρχιφύλακα και οι καθαρές μηνιαίες αποδοχές του ανέρχονται στο ποσό των 1.147,81 ευρώ περίπου (βλ. ...

πρόσφατο προσκομιζόμενο αναλυτικό σημείωμα αποδοχών για το μήνα Ιανουάριο 2021). Το ετήσιο δηλωθέν εισόδημα του αιτούντος ανήλθε κατά το φορολογικό έτος 2014 στο ποσό των 18.727,79 ευρώ, κατά το οικονομικό έτος 2014 (χρήση 2013) στο ποσό των 18.040,70 ευρώ και κατά το οικονομικό έτος 2013 (χρήση 2012) στο ποσό των 19.328,97 ευρώ.

Η σύζυγος του αιτούντος διατηρεί ατομική επιχείρηση παροχής υπηρεσιών διαχείρισης κτιρίων πολυκατοικιών, μισθώνοντας επαγγελματικό χώρο (στην πόλη της Κομοτηνής, επί της οδού ...). Το ετήσιο δηλωθέν εισόδημα της ανήλθε κατά το φορολογικό έτος 2014 στο ποσό των 2.465,99 ευρώ, κατά το οικονομικό έτος 2014 (χρήση 2013) στο ποσό των 4.113,08 ευρώ και κατά το οικονομικό έτος 2013 (χρήση 2012) στο ποσό των 5.245,96 ευρώ.

Από τη συνολική επισκόπηση του αποδεικτικού υλικού, συνεκτιμώμενων των διδαγμάτων της κοινής πείρας και των συνηθειών που επικρατούν στην αγορά εργασίας, καθώς και του γεγονότος ότι μισθώνει επαγγελματικό χώρο και απασχολεί προσωπικό, εκτιμάται ότι από την παραπάνω επαγγελματική της δραστηριότητα η σύζυγος του αιτούντος αποκερδαίνει τουλάχιστον καθαρό ποσό 400,00 ευρώ μηνιαίως.

Άλλα εισοδήματα από οποιαδήποτε άλλη πηγή δεν προέκυψε ότι διαθέτει ο αιτών, ούτε η σύζυγος του.

Συνεπώς, το συνολικό εισόδημα που αποκομίζει ο αιτών μηνιαίως, συμπεριλαμβανομένης της συνεισφοράς της συζύγου του, ανέρχεται συνολικά στο ποσό των 1.547,00 ευρώ περίπου (ήτοι 1.147,81 € από τις εργασιακές αποδοχές του + 400,00 € από συνεισφορά της συζύγου του). Για την κάλυψη των δαπανών διαβίωσης του αιτούντος και της οικογένειας του αρκεί το ποσό των 950,00 ευρώ μηνιαίως, δεδομένου ότι διαμένουν σε ιδιόκτητη οικία, χωρίς να βαρύνονται με έξοδα μίσθωσης στέγης. Για τον υπολογισμό του ανωτέρω ποσού συνεκτιμάται ιδιαίτερα το γεγονός ότι οι οφειλέτες οι οποίοι ζητούν να υπαχθούν στις ευεργετικές ρυθμίσεις του νόμου, πρέπει από την πλευρά τους να μειώσουν στο'ελάχιστο τις δαπάνες τους μόνο στις απολύτως απαραίτητες και αναγκαίες για το προβλεπόμενο από το νόμο χρονικό διάστημα της ρύθμισης.

Περαιτέρω, στον αιτούντα ανήκει κατά πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή το υπ' αριθμ. Δέλτα δύο (Δ2) διαμέρισμα του δευτέρου ύπερθεν του ισογείου - πυλωτής ορόφου, καθαρού εμβαδού 73,87 τ.μ. και μικτού 95,99 τ.μ., [...]. Παρακολούθημα και βοηθητικό χώρο αυτού αποτελεί η υπ' αριθμ. τρία (3) αποθήκη του υπογείου, εμβαδού 7,86 τ.μ., ...

ενώ επίσης έχει και το δικαίωμα αποκλειστικής χρήσης της δεύτερης (2ης) θέσης στάθμευσης στην πυλωτή, εμβαδού 12 τ.μ. Τα παραπάνω βρίσκονται σε οικοδομή -πολυκατοικία... επί οικοπέδου εκτάσεως 238,32 τ.μ., κείμενου στο 413 ο.τ. του εγκεκριμένου ρυμοτομικού σχεδίου της πόλης της Κομοτηνής ... Το ανωτέρω ακίνητο περιήλθε στον αιτούντα κατά πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή, δυνάμει του υπ' αριθμ. ....2004 συμβολαίου αγοραπωλησίας της συμβολαιογράφου Κομοτηνής ...

Η αντικειμενική αξία του εν λόγω ακινήτου (διαμερίσματος μετά του παρακολουθήματος και της θέσης στάθμευσης) ανέρχεται στο συνολικό ποσό των 48.779,82 ευρώ (βλ. προσκομιζόμενα, φύλλα υπολογισμού αντικειμενικής αξίας ακινήτων, που υπογράφει η συμβολαιογράφος Κομοτηνής Ολυμπία Δανιηλίδου). Ακόμη, ο αιτών έχει στην πλήρη και αποκλειστική κυριότητα, νομή και κατοχή του ποσοστό 1/6 εξ αδιαιρέτου επί αγροτεμαχίου με αριθμό (401) Β' κατηγορίας, συνολικής έκτασης 6.000 τ.μ., κείμενου στο αγρόκτημα Προαστείου του ομώνυμου δημοτικού διαμερίσματος του Δήμου Δράμας, το οποίο απέκτησε δυνάμει του υπ' αριθμ. ....2008 συμβολαίου δωρεάς του συμβολαιογράφου Δοξάτου Δράμας Θωμά Βογιατζή, νομίμως μεταγεγραμμένου.

Τέλος, έχει κατά πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή, το με αριθμό κυκλοφορίας ... Ι.Χ.Ε. αυτοκίνητο, εργοστασίου κατασκευής Nissan Europe, τύπου Almera, κυλινδρισμού 1498 κυβικών εκατοστών, έτους πρώτης κυκλοφορίας 2001, εκτιμώμενης εμπορικής αξίας περί τα 1.000,00 ευρώ. Άλλα κινητά ή ακίνητα δεν προέκυψε ότι διαθέτει ο αιτών, η δε σύζυγος του δεν διαθέτει κινητή περιουσία, πλην όμως έχει κατά πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή ένα διαμέρισμα πρώτου ορόφου, που καταλαμβάνει ολόκληρο τον όροφο, καθαρού εμβαδού 98 τ.μ., ημιτελούς κατασκευής (στο στάδιο του σκελετού εξ οπλισμένου σκυροδέματος), αποτελούμενο από δύο δωμάτια, κουζίνα - σαλόνι - καθιστικό, αποθήκη και τουαλέτα, κείμενου σε οικοδομή ανεγερθείσα επί του υπό στοιχείου (1113β1) οικοπέδου εμβαδού 353,40 τ.μ.

στο 147 ο.τ. της Κοινότητας Καλαμπακίου του ομώνυμου Δήμου Π.Ε. Δράμας, το οποίο απέκτησε δυνάμει του υπ' αριθμ. ....1997 συμβολαίου σύστασης οριζοντίου ιδιοκτησίας και γονικής παροχής του συμβολαιογράφου Δράμας Δημητρίου Φουτσιτζή, νομίμως μεταγεγραμμένου. Τέλος, ο αιτών ενέχεται έναντι των μετεχόντων στη δίκη πιστωτών για τις εξής οφειλές, οι οποίες αναλήφθηκαν σε χρόνο προγενέστερο του έτους από την κατάθεση της κρινόμενης αίτησης, καθόσον τούτο δεν αμφισβητήθηκε ειδικότερα από τους πιστωτές, και κατά το άρθρο 6 παρ. 3 ν. 3869/2010 θεωρούνται με την κοινοποίηση της αίτησης ληξιπρόθεσμες.

Συγκεκριμένα: 1. Έναντι του πιστωτή με την επωνυμία "ΤΑΜΕΙΟ ΠΑΡΑΚΑΤΑΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΔΑΝΕΙΩΝ" (ήδη αναιρεσείοντος) ευθύνεται: α) ως πρωτοφειλέτης για οφειλή απορρέουσα από την υπ' αριθμ. λογαρ. 11/17746 σύμβαση στεγαστικού δανείου, συνολικού ποσού 87.980,18 ευρώ, συμπεριλαμβανομένων τόκων και εξόδων μέχρι 31.12.2014, και β) ως πρωτοφειλέτης για οφειλή απορρέουσα από την υπ' αριθμ.

λογαρ. 21/79071 σύμβαση δανείου μικροεπισκευών, συνολικού ποσού 3.815,79 ευρώ, συμπεριλαμβανομένων τόκων και εξόδων μέχρι 31.12.2017. Οι απαιτήσεις του παραπάνω πιστωτή είναι εμπραγμάτως εξασφαλισμένες με την εγγραφή υποθήκης α' τάξης, ποσού 110.000,00 ευρώ 2. Έναντι της πιστώτριας με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Α.Ε." (ήδη δεύτερης αναιρεσίβλητης, όπως μετονομάστηκε) ευθύνεται:

α) ως πρωτοφειλέτης για οφειλή απορρέουσα από την υπ' αριθμ. ... σύμβαση δανείου και την από 17.12.2011 πρόσθετη πράξη αυτής, συνολικού ποσού 41.992,84 ευρώ, συμπεριλαμβανομένων τόκων και εξόδων μέχρι 24.11.2014, και β) ως πρωτοφειλέτης για οφειλή απορρέουσα από την υπ' αριθμ. ... σύμβαση δανείου, συνολικού ποσού 7.542,47 ευρώ, συμπεριλαμβανομένων τόκων και εξόδων μέχρι 24.11.2014. 3.

Έναντι της πιστώτριας με την επωνυμία "ΑΤΤΙCΑ ΒΑΝΚ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" (ήδη τρίτης αναιρεσίβλητης) ευθύνεται ως πρωτοφειλέτης για οφειλή απορρέουσα από την υπ' αριθμ. ... σύμβαση πιστωτικής κάρτας, συνολικού ποσού 3.406,87 ευρώ, συμπεριλαμβανομένων τόκων και εξόδων μέχρι 24.03.2015, 4. Έναντι της πιστώτριας με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ EUROBANK ERGASIAS Α.Ε." (ήδη τέταρτης αναιρεσίβλητης) ευθύνεται:

α) ως εγγυητής για οφειλή απορρέουσα από την υπ' αριθμ. ... σύμβαση καταναλωτικού δανείου, συνολικού ποσού 3.017,30 ευρώ, συμπεριλαμβανομένων τόκων και εξόδων μέχρι 21.11.2014 ευρώ, β) ως πρωτοφειλέτης για οφειλή απορρέουσα από την υπ' αριθμ. ... σύμβαση καταναλωτικού δανείου, συνολικού ποσού 9.741,99 ευρώ, συμπεριλαμβανομένων τόκων και εξόδων μέχρι 21.11.2014 και γ) ως πρωτοφειλέτης για οφειλή απορρέουσα από την υπ' αριθμ. ...

σύμβαση δανείου, συνολικού ποσού 2.612,00 ευρώ, συμπεριλαμβανομένων τόκων και εξόδων μέχρι 21.11.2014. 5. Έναντι της πιστώτριας με την επωνυμία "HELLENIC ΡΟSΤ CREDIΤ Α.Ε.Π.Π." (ήδη πέμπτης αναιρεσίβλητης) ευθύνεται ως πρωτοφειλέτης για οφειλή απορρέουσα από την υπ' αριθμ. ... σύμβαση πιστωτικής κάρτας, συνολικού ποσού 3.374,49 ευρώ, συμπεριλαμβανομένων τόκων και εξόδων μέχρι 14.01.2015.

Έτσι, συνολικά οι άνω οφειλές του αιτούντος ανέρχονται στο ποσό των 163.483,93 ευρώ. Τα έσοδα του αιτούντος, συγκρινόμενα με τις ληξιπρόθεσμες οφειλές του από τις παραπάνω αιτίες δεν του επιτρέπουν να ανταποκριθεί στην εξυπηρέτηση των χρεών του. Η αδυναμία του αυτή οφείλεται στο ύψος των οφειλών του, καθώς και το ύψος της συνολικής μηνιαίας δόσης που απαιτείται για την εξυπηρέτησή τους, σε συνδυασμό με τις αναγκαίες δαπάνες διαβίωσης του ιδίου και της οικογένειάς του, την αβεβαιότητα των εισοδημάτων της συζύγου του από το ελεύθερο επάγγελμα που ασκεί και το εν γένει οικογενειακό εισόδημα, που δεν εμφανίζει προοπτικές αύξησης.

Τα γεγονότα αυτά, σε συνδυασμό με τις σταδιακές μειώσεις του μισθού του, λόγω της οικονομικής κρίσης, κατά 500,00 ευρώ συνολικά, οδήγησαν τον τελευταίο σε οικονομικό αδιέξοδο, παρά τις προσπάθειες αυτού και της συζύγου του για οικονομική ανάκαμψη. Παρόμοια βέβαια ήταν και η μείωση των εισοδημάτων της συζύγου του, όπως αυτά εκτίθενται ανωτέρω.

Έτσι, δεν κατάφερε να εξυπηρετεί τις οφειλές του με συνέπεια, περιερχόμενος σε πραγματική μόνιμη αδυναμία. Η αδυναμία του αυτή δεν μπορεί να αποδοθεί σε δόλια συμπεριφορά κατά το χρόνο ανάληψης των οφειλών, καθώς δεν αποδείχθηκε τέτοια, δεδομένου ότι το διάστημα εκείνο εργάζονταν τόσο ο ίδιος (με κατά πολύ αυξημένες μηνιαίες αποδοχές), όσο και η σύζυγός του (ως ιδιωτική υπάλληλος μεν, με σταθερές μηνιαίες αποδοχές δε), το δε συνολικό μηνιαίο οικογενειακό εισόδημα, ύψους τουλάχιστον 2.000,00 ευρώ, παρείχε στον αιτούντα την ευχέρεια να αποπληρώνει τις μηνιαίες δόσεις του και συγχρόνως να διάγει αξιοπρεπή βίο.

Ούτε όμως και επιγενόμενη δόλια συμπεριφορά αποδείχθηκε, καθόσον η αδυναμία του αιτούντος ανέκυψε σε χρόνο μεταγενέστερο της ανάληψης των οφειλών, αλλά και της απαρχής της οικονομικής κρίσης, ήτοι περί τα μέσα του έτους 2014, χρόνο κατά τον οποίο αντικειμενικώς μεταβλήθηκε η οικονομική του κατάσταση. Επομένως, δεν αποδείχθηκαν στοιχεία της εξωτερικής συμπεριφοράς του αιτούντος που να παραπέμπουν σε δόλια συμπεριφορά αυτού, ήτοι πράξεις ή παραλείψεις του με τις οποίες να επιδίωξε την επιγενόμενη αδυναμία των πληρωμών του ή να προέβλεψε ότι οδηγείται σε αδυναμία πληρωμών χωρίς να αλλάξει συμπεριφορά, αποδεχόμενος το αποτέλεσμα αυτό.

Τα στοιχεία της εξωτερικής συμπεριφοράς του αιτούντος, ακόμη και αν ήθελε υποτεθεί ότι συνιστούν κάποια μορφή υπαιτιότητας, αυτή είναι της αμέλειας (ελαφράς ή ενσυνείδητης), η οποία όμως δεν αρκεί για τη μη υπαγωγή κάποιου οφειλέτη στις διατάξεις του ν. 3869/2010. Εξάλλου, όσο τα εισοδήματά του το επέτρεπαν, ο αιτών ήταν συνεπής στις δανειακές του υποχρεώσεις, η πλειοψηφία δε των δανείων που έλαβε ήταν καταναλωτικά, προοριζόμενα για την αντιμετώπιση των αναγκών της οικογένειάς του, τα οποία επίσης πάντα εξυπηρετούσε, χωρίς ποτέ να υπάρξει ληξιπρόθεσμη οφειλή του.

Όταν μάλιστα αντιλήφθηκε ότι δεν θα μπορούσε να ανταποκριθεί σε κάποια από αυτά, απευθύνθηκε στην τράπεζα ΜILLENIUΜ, από την η οποία έλαβε, με την από 17-12-2011 πρόσθετη πράξη - σύμβαση προσωπικού - καταναλωτικού δανείου, δάνειο ποσού 34.735,57 ευρώ, για το οποίο ουδέποτε κατέστη υπερήμερος. Αντιθέτως, η αδυναμία πληρωμής των δανείων ξεκίνησε από το έτος 2013, οπότε και επήλθε σταδιακά η μείωση του μισθού του.

Σε κάθε περίπτωση, αν ο σκοπός λήψης των δανείων εκ μέρους του αιτούντος ήταν να μην τα αποπληρώσει, αφενός δεν θα ήταν συνεπής στην πληρωμή τους μέχρι την τελευταία καθοριστική μείωση των αποδοχών του, αφετέρου θα τα είχε χρησιμοποιήσει για απόκτηση άλλων περιουσιακών στοιχείων ή για να διάγει πολυτελή βίο, πράγμα το οποίο εν προκειμένω δεν συνέβη, αφού πλην της κύριας κατοικίας που αγόρασε, το μόνο περιουσιακό του στοιχείο, που προέρχεται από αγορά το έτος 2001, είναι το ανωτέρω IX επιβατικό αυτοκίνητο του.

Η κατά τα παραπάνω αρνητική σχέση μεταξύ της ρευστότητας του αιτούντος και των οφειλών του κατά την τρέχουσα χρονική περίοδο δεν αναμένεται να βελτιωθεί, τουλάχιστον στο εγγύς μέλλον, λόγω της αρνητικής οικονομικής συγκυρίας και των συνεχώς αυξανόμενων δανειακών του υποχρεώσεων, εξαιτίας της επιβάρυνσης των δανείων με τόκους υπερημερίας.

Επομένως, συντρέχει στην περίπτωση του αιτούντος μόνιμη και διαρκής αδυναμία πληρωμής των ληξιπρόθεσμων χρηματικών οφειλών του προς τους μετέχοντες πιστωτές, η οποία δεν οφείλεται σε δόλο ...". Κατόπιν τούτου, το Μονομελές Πρωτοδικείο Ροδόπης, που δίκασε ως Εφετείο, δέχθηκε τυπικά και απέρριψε κατ' ουσίαν την έφεση του ήδη αναιρεσείοντος, κατά της υπ' αριθμ. 173/2018 αποφάσεως του Ειρηνοδικείου Κομοτηνής, με την οποία είχε γίνει εν μέρει δεκτή η αίτηση του αιτούντος, ήδη πρώτου αναιρεσιβλήτου, ως κατ' ουσίαν βάσιμη.

Το Εφετείο, με το να οδηγηθεί στην προαναφερθείσα κρίση του, παραβίασε εκ πλαγίου τις εφαρμοσθείσες ως άνω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 1 του Ν.3869/2010, 1389 επ. και 1486 επ. του Α.Κ., καθόσον οι περιεχόμενες στην προσβαλλομένη απόφαση αιτιολογίες δεν δικαιολογούν επαρκώς το συμπέρασμα, ότι συντρέχει στην περίπτωση του αιτούντος, ήδη πρώτου αναιρεσίβλητου, μόνιμη αδυναμία πληρωμής των ληξιπροθέσμων οφειλών του, με βάση τη σχέση ρευστότητας προς τις ληξιπρόθεσμες οφειλές του, λαμβανομένης υπόψη και της ανάγκης κάλυψης των βιοτικών αναγκών, και δεν επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο της ορθότητας των διατάξεων, που εφαρμόστηκαν και, συνεπώς, η προσβαλλομένη απόφαση στερείται νόμιμης βάσεως.

Ειδικότερα το δικαστήριο, προκειμένου να διαπιστώσει τη συνδρομή των προϋποθέσεων υπαγωγής του αιτούντος, ήδη πρώτου αναιρεσιβλήτου, στο ρυθμιστικό πεδίο εφαρμογής των διατάξεων του Ν. 3869/2010, για τον υπολογισμό της ρευστότητας που διαθέτει, σε σχέση με τις οφειλές του, αναφέρεται στα εισοδήματα αυτού και της συζύγου του, τα οποία σταθμίζει με το σύνολο των μηνιαίων δαπανών για την κάλυψη των βιοτικών αναγκών της οικογένειάς του, τις οποίες εκτιμά στο ποσό των 950 ευρώ μηνιαίως, συμπεριλαμβάνοντας όμως στο ύψος αυτό και τις δαπάνες για την κάλυψη των αναγκών, του ηλικίας 21 ετών, ήδη ενηλίκου κατά τη συζήτηση της υπόθεσης ενώπιον του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, τέκνου του, οι οποίες μηνιαίες δαπάνες εμφανίζονται, κατά το αντίστοιχο μέρος, αυξημένες, χωρίς να αιτιολογεί, αν και για ποιο λόγο θεωρεί το ενήλικο τούτο τέκνο του αιτούντος προστατευόμενο, κατά το νόμο, μέλος, αν δηλαδή αυτό σπουδάζει ή αδυνατεί να διατρέφει τον εαυτό του από την περιουσία του ή από εργασία κατάλληλη για την ηλικία του, την κατάσταση της υγείας του και τις λοιπές βιοτικές του συνθήκες, ώστε να δικαιούται διατροφής, κατά το άρθρο 1486 παρ. 1 του Α.Κ.

Έτσι, όμως, δεν καθίσταται εφικτός ο έλεγχος των διατάξεων που εφαρμόστηκαν για τον υπολογισμό της πραγματικής ρευστότητας του αιτούντος σε σχέση με τις οφειλές του, που συναρτάται αναγκαίως και με το σύνολο των μηνιαίων δαπανών για την κάλυψη των οικογενειακών του αναγκών, γεγονός που ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, και συγκεκριμένα στο ζήτημα της περιέλευσής του σε κατάσταση μόνιμης αδυναμίας πληρωμής των ληξιπροθέσμων οφειλών του, η οποία, όπως αναφέρεται στην παραπάνω νομική σκέψη, κρίνεται συνολικά, με βάση τη σχέση ρευστότητάς του προς τις ληξιπρόθεσμες οφειλές του και αφού ληφθούν υπόψη, εφόσον το ορίζει ο νόμος, οι απαιτούμενες δαπάνες για την κάλυψη των βιοτικών αναγκών του ιδίου και των προστατευόμενων μελών της οικογενείας του και οι οποίες δαπάνες, αν εμφανίζονται αυξημένες σε σχέση με τις πραγματικές δαπάνες, δεν δίδουν την αληθινή εικόνα της ρευστότητας του οφειλέτη.

Επίσης, στην αναιρεσιβαλλομένη απόφαση, αναφέρονται μόνο τα μηνιαία οικογενειακά εισοδήματα του αιτούντος- πρώτου αναιρεσιβλήτου, ανερχόμενα στο ποσό των 1.547 ευρώ, καθώς και το ποσό των 950 ευρώ μηνιαίως, που απαιτείται για την κάλυψη των βιοτικών αναγκών της οικογένειας, όχι όμως και το ύψος των μηνιαίων δόσεων, που οφείλει να καταβάλλει προς τους πιστωτές του, για την κάλυψη των δανειακών του υποχρεώσεων, προκειμένου, από την αντιπαραβολή των εισοδημάτων του (ρευστότητα) με τις (μηνιαίες) δαπάνες του για την κάλυψη των βιοτικών αναγκών και την ικανοποίηση των απαιτήσεων των πιστωτών, να καταστεί δυνατός ο έλεγχος, αν υπάρχει ή όχι η δυνατότητα να ικανοποιήσει όλα αυτά, ώστε να κριθεί αν έχει περιέλθει ή όχι σε μόνιμη (και γενική) αδυναμία πληρωμών και, συνεπώς, αν δικαιούται ή όχι να υπαχθεί στο ρυθμιστικό πεδίο εφαρμογής του Ν. 3869/2010.

Κατά συνέπειαν, ο σχετικός, από τον αριθμό 6 του άρθρου 560 του Κ.Πολ.Δ., πρώτος λόγος αναιρέσεως, κατά τον οποίο το ως άνω δικαστήριο διέλαβε στην προσβαλλομένη απόφασή του, ως προς το ζήτημα της μόνιμης και γενικής αδυναμίας πληρωμών του πρώτου αναιρεσιβλήτου, ανεπαρκείς αιτιολογίες, είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός, ενώ παρέλκει η έρευνα των δευτέρου και τρίτου λόγων αυτής, από το άρθρο 560 αριθμ. 1 και 6 του Κ.Πολ.Δ., αφού, η αναιρετική εμβέλεια του λόγου που έγινε δεκτός στο σύνολο της πληττόμενης αποφάσεως, καθιστά αλυσιτελή την εξέτασή τους.

Με βάση τα παραπάνω, πρέπει να γίνει δεκτή η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως, να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνον που δίκασε προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δ).

Διάταξη περί παραβόλου δεν ορίζεται, διότι το αναιρεσείον Ν.Π.Δ.Δ. δεν κατέβαλε κατά την άσκηση της αναιρέσεως παράβολο, ως μη βαρυνόμενο με τέτοια υποχρέωση, κατ' άρθρο 28 παρ. 4 του Ν. 2579/1998 (Α.Π. 1050/2021, Α.Π. 1047/2021, Α.Π. 486/2021, Α.Π. 897/2020). Τέλος, δεν πρέπει να ορισθεί διάταξη για δικαστικά έξοδα, έστω και εάν πρόκειται για υπόθεση που κρίνεται κατά τους κανόνες της εκουσίας δικαιοδοσίας (άρθρο 3 εδ.

β' του ν. 3869/2010), διότι η δικαστική διαδικασία του εν λόγω νόμου δεν επιτρέπει την εφαρμογή του άρθρου 746 του Κ.Πολ.Δ., καθόσον επικρατεί η ειδικότερη ρύθμιση, που προβλέπει η διάταξη του άρθρου 8 παρ. 6 εδ. β του Ν. 3869/2010, κατά την οποία "...Δικαστική δαπάνη δεν επιδικάζεται", που εφαρμόζεται και στην αναιρετική δίκη (Α.Π. 930/2021, Α.Π. 883/2021, Α.Π. 552/2020, Α.Π. 507/2020).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Συνεκδικάζει την από ...-2022 αίτηση αναιρέσεως και την από 14-7-2023 πρόσθετη παρέμβαση.

Απορρίπτει την πρόσθετη παρέμβαση.

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 24/2021 τελεσίδικη απόφαση του, ως Εφετείου δικάσαντος, Μονομελούς Πρωτοδικείου Ροδόπης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλο Δικαστή, εκτός από εκείνο, που δίκασε προηγουμένως.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 23 Μαΐου 2024.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 20 Ιουνίου 2024.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ