Legislator Rechtsprechung & Gesetzgebung
III KO 176/24 KI-generiert

Defense counsel's notification of a constitutional crisis regarding the Supreme Court's composition is inadmissible for initiating a retrial.

Geschäftsnummer III KO 176/24
Gericht / Behörde
Rechtsordnung Polen (PL)
Ausgang Nichteintreten / Unzulässig (Inadmissible)

Legislator-Zusammenfassung

KI-generiert

The defense counsel submitted a notification to the Supreme Court alleging a constitutional crisis due to the composition of the court that dismissed their appeal. The court determined this document was merely a signal of a potential absolute appeal ground rather than a formal request for a retrial. Consequently, the court ruled that initiating a retrial based on such a notification is procedurally inadmissible.

Legislator-Regeste

KI-generiert

Art. 9 § 2 k.p.k.; Art. 542 § 3 k.p.k.: A notification by defense counsel signaling the possibility of an absolute appeal ground does not constitute a request for a retrial and cannot serve as the basis for initiating proceedings under Art. 542 § 3 k.p.k.

Schlagwörter

KI-generiert
notification of appeal ground retrial proceedings inadmissibility Supreme Court composition constitutional crisis argument procedural initiation rules

Zitierte Gesetzesbestimmungen

KI-generiert
Art. 9 § 2 k.p.k.
złożył do Sądu Najwyższego pismo sygnalizujące w trybie art. 9 § 2 k.p.k. potrzebę wznowienia z urzędu postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2023 r., sygn.
Art. 542 § 3 k.p.k.
akt III KK 342/22 o oddaleniu kasacji obrońcy jako oczywiście bezzasadnej, na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. zarządza:
Art. 439 § 1 k.p.k.
w związku z ujawnieniem się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. może nastąpić tylko z urzędu, nie zaś na wniosek strony (zob.
Art. 544 § 2 k.p.k.
z art. 544 § 1 i 2 k.p.k.
Art. 540 § 1 k.p.k.
z art. 540 § 1 k.p.k. w zw.
art. 19 § 1 k.k
skazanej za czyn z art. 19 § 1 k.k.
art. 231 § 2 k.k
art. 542 § 3 k.p.k
akt III KK 342/22 o oddaleniu kasacji obrońcy jako oczywiście bezzasadnej, na podstawie art. 542 § 3 k.p.k.
art. 9 § 2 k.p.k
złożył do Sądu Najwyższego pismo sygnalizujące w trybie art. 9 § 2 k.p.k.
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k
bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Zitierte Rechtsprechung

KI-generiert
postanowienie SN z 7 grudnia 2021 r., V KZ 39/21
postanowienie SN z 7 grudnia 2021 r., V KZ 39/21).
uchwała SN z 7 maja 2005 r., I KZP 5/05
postanowienie SN z 11 stycznia 2022 r., IV KZ 55/21
postanowienie SN z 11 stycznia 2022 r., IV KZ 55/21).
postanowienie SN z 23 marca 2023 r., I KZP 17/22
III KK 342/22
Supreme Court dismisses appeal as obviously groundless for tax evasion and fraud conviction.
V KZ 39/21
Supreme Court overturns judge's refusal to retry criminal proceedings initiated by defendant's notification.
IV KZ 55/21
Supreme Court corrects clerical error in ruling regarding appealable decision versus order.

Fragen Sie sich, wie dieser Entscheid auf Ihren Fall anwendbar ist?

Prüfen Sie diesen Entscheid zusammen mit Bundesrecht, kantonalen Erlassen, Kommentaren und Folgeentscheiden in Legislator AI.

Fall in Legislator öffnen →

Volltext

III KO 176/24 ZARZĄDZENIE Dnia 27 marca 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Stanisław Stankiewicz w sprawie A.H. skazanej za czyn z art. 19 § 1 k.k. w zw. z art. 231 § 2 k.k. w związku z pismem obrońcy skazanej sygnalizującym potrzebę wznowienia z urzędu postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2023 r., sygn. akt III KK 342/22 o oddaleniu kasacji obrońcy jako oczywiście bezzasadnej, na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. zarządza:

1) stwierdzić niedopuszczalność wznowienia z urzędu postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2023 r., sygn. akt III KK 342/22 o oddaleniu kasacji obrońcy jako oczywiście bezzasadnej;

2) odpis zarządzenia doręczyć skazanej i jej obrońcy wraz z pouczeniem o braku zażalenia;

3) zakreślić sprawę w repertorium KO jako załatwioną w inny sposób.

UZASADNIENIE

W dniu 22 października 2024 r. obrońca skazanej A.H. złożył do Sądu Najwyższego pismo sygnalizujące w trybie art. 9 § 2 k.p.k. potrzebę wznowienia z urzędu postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2023 r., sygn. akt III KK 342/22 o oddaleniu kasacji obrońcy jako oczywiście bezzasadnej.W uzasadnieniu pisma wskazano, iż podstawą sygnalizacji jest ujawnienie w sprawie uchybienia stanowiącego tzw. bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Miało ono polegać na tym, że w składzie Sądu Najwyższego, który wydał wskazane wyżej postanowienie zasiadali sędziowie powołani na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3), w sytuacji gdy udział w procesie powołania sędziów organu, który nie daje gwarancji niezależności od władzy ustawodawczej i wykonawczej, podważa prawo oskarżonego do rozstrzygnięcia sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd.W kontekście powyższego należy stwierdzić, iż pismo obrońcy nie stanowi wniosku o wznowienie postępowania w rozumieniu przepisów Rozdziału 56 Kodeksu postępowania karnego, stanowiąc wyłącznie sygnalizację możliwości zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej, stanowiącej podstawę do wznowienia z urzędu prawomocnie zakończonego postępowania (por. postanowienie SN z 7 grudnia 2021 r., V KZ 39/21).

Tak też od dawna wskazuje się w orzecznictwie i piśmiennictwie, uznając, iż wznowienie postępowania na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w związku z ujawnieniem się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. może nastąpić tylko z urzędu, nie zaś na wniosek strony (zob. uchwała [7] SN z 7 maja 2005 r., I KZP 5/05, OSNKW 2005, z. 6, poz. 48). Pismo sygnalizacyjne złożone w trybie art. 9 § 2 k.p.k. nie implikuje więc po stronie sądu, do którego je skierowano, ani prawa, ani obowiązku jego rozpoznania (por. postanowienie SN z 11 stycznia 2022 r., IV KZ 55/21).

Jednocześnie brak jest możliwości postąpienia z pismem sygnalizacyjnym tak, jakby stanowiło ono wniosek o wznowienie postępowania (por. postanowienie SN z 17 stycznia 2024 r., I KO 53/23). Rzecz jednak w tym, że w niniejszej sprawie wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego było prawnie niedopuszczalne z przyczyn wskazanych niżej.Podzielić bowiem trzeba wyrażany od lat w orzecznictwie i doktrynie pogląd, że - w świetle stanowczego brzmienia art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z art. 540 § 1 k.p.k. w zw. z art. 544 § 1 i 2 k.p.k. - niedopuszczalne jest wznowienie z urzędu postępowania kasacyjnego zakończonego postanowieniem o oddaleniu kasacji.

Dostrzec na tym tle należy, że w uchwale z dnia 9 października 2000 r. (I KZP 37/00), Sąd Najwyższy (orzekający w składzie całej Izby Karnej), udzielając odpowiedzi na pytanie prawne (na gruncie stanu prawnego ukształtowanego nowelą z dnia 20 lipca 2000 r. (Dz. U. nr 62, poz. 717) dotyczące tego, czy oddalenie kasacji, wniesionej od prawomocnego wyroku, powinno następować w formie postanowienia, czy też w formie wyroku, skonstatował m.in., że zakres rozstrzygania w postępowaniu kasacyjnym został przez ustawodawcę ograniczony wyłącznie do kwestii zbadania podstaw określonych w art. 523 k.p.k.

Z istoty postępowania kasacyjnego wynika, że nie jest ono postępowaniem zmierzającym do rozstrzygnięcia „o zasadności oskarżenia wniesionego w sprawie karnej" w rozumieniu art. 6 ust. 1 KE, lecz postępowaniem zmierzającym do zbadania zasadności skargi kasacyjnej, wniesionej już po prawomocnym ukończeniu postępowania. Powyższy pogląd podtrzymywany był w późniejszym orzecznictwie. W postanowieniu SN z 12 kwietnia 2001 r. (III KO 53/99), stwierdzono iż oddalając kasację Sąd Najwyższy orzeka jedynie o niezasadności skargi kasacyjnej, i w żadnym wypadku nie wkracza w sferę, w której zaskarżony kasacją wyrok korzysta z powagi rzeczy osądzonej.

W takiej sytuacji to właśnie ten wyrok jest "orzeczeniem kończącym postępowanie karne. Orzeczeniem kończącym postępowanie karne, o jakim mowa w art. 544 § 1 i 2 k.p.k. nie jest natomiast orzeczenie Sądu Najwyższego, wydane w wyniku rozpoznania kasacji, którym kasację tę oddalono. Analogiczne stanowisko przyjął Sąd Najwyższy w postanowieniu z 20 maja 2010 r. (V KO 47/10), gdzie wskazał, że w świetle art. 540 k.p.k. wznowienie dotyczy „postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem". Wszelkie zatem podstawy wznowieniowe, w tym i określone w art. 542 § 3 k.p.k. (wznowienie z urzędu), dotyczą tylko takiego postępowania.

Tym samym podkreślono, że nie jest możliwe wznowienie, zarówno na wniosek strony, jak i z urzędu, samego postępowania o wznowienie, zakończonego uprzednio prawomocnym orzeczeniem sądu o oddaleniu wniosku strony lub o braku podstaw do wznowienia ex officio. Inne rozumienie tej konstrukcji prowadzić by musiało w konsekwencji do przyjęcia, że możliwe jest również wznowienie postępowania kasacyjnego, zakończonego oddaleniem kasacji, gdyż kończy je przecież prawomocne orzeczenie sądu, i to w sytuacji, gdy niedopuszczalna jest już sama kasacja od orzeczenia zapadłego w wyniku uprzedniego rozpoznania kasacji (art. 539 k.p.k.).

W postanowieniu z 13 kwietnia 2016 r. (III KO 130/15), Sąd Najwyższy, odwołując się do szeregu wcześniej wydanych judykatów, wskazał natomiast, iż jest oczywiste, że postępowanie kasacyjne zakończone postanowieniem Sądu Najwyższego oddalającym kasację w ogóle nie podlega procedurze wznowieniowej. Ugruntowane od lat stanowisko Sądu Najwyższego w tym zakresie jest jednoznaczne. Odsyłając wnioskodawcę do licznych, szczegółowo uzasadnianych judykatów w tym miejscu należy jedynie podkreślić, że wznowienie, określone przepisem art. 540 § 1 k.p.k. oraz w art. 542 § 3 k.p.k., następuje w odniesieniu do postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem.

Do tej kategorii orzeczeń należą tylko orzeczenia Sądu Najwyższego rozstrzygające merytorycznie o przedmiocie procesu, a więc np. orzekające (po uchyleniu zaskarżonego orzeczenia) o umorzeniu postępowania, czy uniewinnieniu (art. 537 § 2 k.p.k.). Nie należy do niej natomiast postanowienie Sądu Najwyższego oddalające kasację, jako że postanowienie to - rozstrzygające jedynie o niezasadności skargi (i niestwierdzeniu uchybień podlegających badaniu z urzędu na podstawie art. 536 k.p.k.) - nie narusza prawomocności orzeczenia, które tą kasacją zostało zaskarżone i które zakończyło postępowanie.

W takim razie, w świetle art. 544 § 2 k.p.k. oraz przepisów wymienionych powyżej, nie ulega wątpliwości, że postępowanie o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego oddalającym kasację jest niedopuszczalne.Jednocześnie tożsamy pogląd wyrażany jest również w literaturze (zob. T. Grzegorczyk [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, wyd. III, Kraków 2003; D. Świecki [w:] B. Augustyniak, K. Z. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2013; J. Matras [w:] Kodeks postępowania karnego.

Komentarz, wyd. II, red. K. Dudka, Warszawa 2020; D. Świecki [w:] B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2020).Nadto za trafnością przywołanego wyżej stanowiska opowiedział się również Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z 23 marca 2023 r., (I KZP 17/22). W orzeczeniu tym, rozważając kwestię zasadności odstąpienia od zaprezentowanego wyżej paradygmatu interpretacyjnego (i w konsekwencji dopuszczenia możliwości wznowienia z urzędu postępowania kasacyjnego zakończonego postanowieniem o oddaleniu kasacji), w związku z eksponowanymi przez sąd pytający względami dotyczącymi kryzysu konstytucyjnego związanego z ukształtowaniem Krajowej Rady Sądownictwa w oparciu o przepisy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., wskazano m.in., że:

„nie budzi oczywiście wątpliwości okoliczność, że sygnalizowane kwestie dotyczące kryzysu konstytucyjnego są niezwykle ważkie. Zdaniem Sądu Najwyższego w składzie poszerzonym wymagają one jednak stosownej interwencji ustawodawcy, a nie dostosowywania wykładni przepisów do tej szczególnej sytuacji poprzez odejście od utrwalonych od wielu lat, tak w orzecznictwie, jak i w literaturze poglądów prezentowanych na omawianym gruncie. Stabilna wykładnia prawa stanowi przecież istotną wartość (…). Powyższe rozważania w ocenie Sądu Najwyższego w składzie poszerzonym implikują stwierdzenie, że skoro postanowienie Sądu Najwyższego o oddaleniu kasacji nie jest prawomocnym orzeczeniem kończącym postępowanie sądowe w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k. to nie wchodzi w grę możliwość wznowienia z urzędu w trybie art. 542 § 3 k.p.k. wobec ujawnienia się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. postępowania kasacyjnego zakończonego wydaniem wskazanego postanowienia.

Ujawnienie uchybienia z kręgu art. 439 § 1 k.p.k. w postępowaniu kasacyjnym w związku z oddaleniem kasacji nie rzutuje w żadnym razie na konieczność wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem, a więc prawomocnie rozstrzygającego o odpowiedzialności karnej oskarżonego”.Wszystko co powyżej wskazano nakazuje uznać, że brak jest podstaw do odstępowania od przedstawionej wyżej, utrwalonej linii interpretacyjnej. Wobec tego w przedmiotowej sprawie należało stwierdzić niedopuszczalność wznowienia z urzędu postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2023 r., wydanego w sprawie o sygn. akt III KK 342/22, o oddaleniu kasacji obrońcy jako oczywiście bezzasadnej.Mając na względzie powyższe, zarządzono jak na wstępie. [WB][a.ł] ‎