Supreme Court dismissed appeal on easement prescription, ruling possession on temporary use rights differs from ownership. Good faith possession requires specific intent and justification. Possession on temporary use rights does not count toward prescription after conversion to ownership.

Sygn. akt V CSK 105/15 POSTANOWIENIE Dnia 3 lutego 2016 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Barbara Myszka‎SSN Monika Koba w sprawie z wniosku F. Spółki z o.o.‎przy uczestnictwie A. S., D. S. i H. Ś.‎o zasiedzenie służebności,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 3 lutego 2016 r.,‎skargi kasacyjnej wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego w W.‎z dnia 12 sierpnia 2014 r., oddala skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2014 r. Sąd Okręgowy w W. oddalił apelację F. sp. z o.o. od postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 2 kwietnia 2014 r. oddalającego wniosek o stwierdzenie zasiedzenia służebności przesyłu. Sąd ustalił, że poprzednik prawny wnioskodawcy Dyrekcja Miejskich Inwestycji Komunalnych wybudowała w 1984 r. sieć ciepłowniczą na nieruchomości, której obecnie współwłaścicielami są uczestnicy. W dniu 24 sierpnia tego roku poprzednicy prawni uczestników I. i M. małżonkowie R. zawarli ze Skarbem Państwa umowę użytkowania wieczystego tejże nieruchomości, a decyzją Prezydenta W. z dnia 3 grudnia 1998 r. prawo to zostało przekształcone w prawo własności.O oddaleniu wniosku o zasiedzenie zadecydowało przyjęcie, że poprzednicy wnioskodawczyni nie byli posiadaczami nieruchomości uczestników w zakresie służebności o treści służebności przesyłu w dobrej lecz w złej wierze, a zatem nie upłynął jeszcze termin nabycia tej służebności przez zasiedzenie, który rozpoczął bieg dnia 24 grudnia 1992 r.Skarga kasacyjna wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Okręgowego - oparta na obu podstawach z art. 3983 k.p.c. - zawiera zarzut naruszenia art. 234 k.p.c. w zw. z art. 7 k.c., art. 292 w zw. z art. 177 k.c., i zmierza do uchylenia tego postanowienia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Istota zarzutów naruszenia art. 292 w zw. z art. 177 k.c. sprowadza się do twierdzenia, że ponieważ służebnością przesyłu może być obciążona nie tylko nieruchomość gruntowa, ale i użytkowanie wieczyste gruntu, co pominął Sąd drugiej instancji, przeto termin do zasiedzenia służebności określonej we wniosku rozpoczął bieg już od dnia 24 sierpnia 1984 r.Niewątpliwie, w doktrynie, jak i w orzecznictwie dominuje pogląd, w myśl którego ustanowienie służebności gruntowej jest dopuszczalne także na prawie użytkowania wieczystego (por. w uchwały SN z dnia 29 listopada 1972 r., III CZP 82/72, OSNC 1973, Nr 7-8, poz. 125 i z dnia 29 maja 1974 r., III CZP 21/74, OSNC 1975, Nr 4, poz. 55; wyrok SN z dnia 15 czerwca 2007 r., II CSK 97/07, nie publ.; postanowienia SN z dnia 17stycznia 1974 r., III CRN 316/73, OSNC 1974, Nr 11, poz. 197, z dnia 15 października 2008 r., I CSK 135/08, nie publ. i z dnia 15 maja 2009 r., II CSK 674/08, nie publ.).

Niemniej, nie można wyprowadzać z tego wniosku, że możliwe jest, jak chciałaby skarżąca, zaliczenie czasu posiadania służebności przesyłu na prawie użytkowania wieczystego na poczet posiadania tej służebności po przekształceniu tego prawa w prawo własności gruntu. Nie są to bowiem tożsame typy posiadania. Każdy z nich ma swój specyficzny charakter i jego wykonywanie może prowadzić do nabycia jedynie tego prawa, które jest faktycznie wykonywane (tak też Sąd Najwyższy odnośnie do nabycia własności przez zasiedzenie w uchwale z dnia 28 marca 2014 r., III CZP 8/14, OSNC 2015, nr 1, poz. 6).

Z tej już przyczyny zarzut naruszenia art. 292 w zw. z art. 177 k.c. okazał się bezzasadny.Ubocznie, gdyby przyjąć, że przedmiotem służebności gruntowej nabytej wskutek zasiedzenia nie może być użytkowanie wieczyste a tylko grunt oddany w użytkowanie wieczyste, to zagadnienie zaliczenia czasu posiadania służebności gruntowej na użytkowaniu wieczystym w ogóle nie wchodziłoby w rachubę. Poza granice sprawy wykracza natomiast zagadnienie tytułu następcy prawnego przedsiębiorstwa państwowego do korzystania z nieruchomości, na której znajduje się sieć ciepłownicza wybudowana w okresie obowiązywania zasady jednolitej własności państwowej, gdy właścicielem tej nieruchomości było Państwo (zob. postanowienie SN z dnia 11 grudnia 2008 r., II CSK 314/08 nie publ. oraz wyrok SN z dnia 21 maja 2015 r., IV CSK 514/15 nie publ.).Co się tyczy zarzutu naruszenia art. 234 k.p.c. w zw. z art. 7 k.c., przez przyjęcie złej wiary poprzedników skarżącej, to godzi się przypomnieć, że od początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku, Sąd Najwyższy konsekwentnie i w zasadzie bez wyjątków, odwołuje się do tradycyjnej koncepcji dobrej wiary i według niej ocenia posiadanie wykonywane z zamiarem nabycia prawa przez zasiedzenie (por. uchwałę Sądu Najwyższego z 6 grudnia 1991 r., III CZP 108/91, OSNC 1992, Nr 4, poz. 48, postanowienia Sądu Najwyższego z 22 grudnia 1998 r., II CKN 59/98, nie publ. i z 4 listopada 1999 r., II CKN 560/98, nie publ.).

Zgodnie z tą koncepcją, nie jest w dobrej wierze ten, kto wykonuje prawo, o którym wie, że mu nie przysługuje, ale także ten, to wykonuje nieprzysługujące mu prawo bez tej świadomości, o ile przy dołożeniu należytej staranności mógłby się dowiedzieć o rzeczywistym stanie prawnym danej sytuacji.Przyjęte rozumienie dobrej wiary w związku z wykonywaniem posiadania prowadzącego do zasiedzenia, w tym i służebności przesyłu, oznacza, że za osobę zasiadującą tę służebność w dobrej wierze można by uznać jedynie tego, kto z cudzej nieruchomości korzysta nie w zakresie treści dowolnego prawa, ale wyłącznie w zakresie treści służebności przesyłu, a w danych okolicznościach jego błędne przekonanie o przysługiwaniu mu uprawnień mieszczących się w zakresie tej służebności jest usprawiedliwione.

Wytworzenie się błędnego ale w danych okolicznościach usprawiedliwionego przekonania o powstaniu na rzecz przedsiębiorcy korzystającego z urządzeń przesyłowych posadowionych na cudzym gruncie służebności przesyłu musiałoby mieć oparcie w zdarzeniach, których zaistnienie mogło wywołać takie przekonanie (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2015 r., III CZP 76/15, BSN 2015, nr 11, poz. 10). Skarżąca w skardze nawet nie wskazuje ustalonych w sprawie takich zdarzeń.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł, jak w postanowieniu. kc