Supreme Court quashes summary conviction for driving without license due to factual error regarding driver's actual authorization status.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the summary conviction and acquitted the defendant, S.M., of the offense of driving without a license. The Regional Court incorrectly concluded that S.M. lacked driving rights because he did not have his physical license document on the day of the incident. The Court clarified that the statutory offense requires a total lack of authorization, not merely the absence of the physical document, as S.M. had already obtained his license in June. Consequently, the summary procedure was deemed inappropriate, and the defendant was acquitted.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 93 § 2 k.p.w.; Art. 94 § 1 k.w.: The summary procedure requires no doubts regarding the fulfillment of all elements of the offense; mere absence of a license document does not constitute the offense if the driver actually possesses the authorization.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
IV KK 310/25 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 października 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 20 października 2025 r., w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w sprawie S.M. ukaranego za wykroczenie z art. 94 § 1 k.w., kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść ukaranego od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Sosnowcu, z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt IX W 761/24, 1. uchyla zaskarżony wyrok nakazowy i uniewinnia S.M. od zarzucanego mu wykroczenia;
2. kosztami postępowania w sprawie obciąża Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Sosnowcu wyrokiem nakazowym z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt IX W 761/24, uznał obwinionego S.M. za winnego tego, że:„w dniu 13 lipca 2024 roku około 15:10 w S. na ul [...], na drodze publicznej kierował pojazdem mechanicznym — motocyklem K. o nr rej. [...] nie mając do tego uprawnienia”,tj. wykroczenia z art. 94 § 1 k.w., za które wymierzył mu karę grzywny w wysokości 1500 złotych. Tym samym wyrokiem nakazowym Sąd Rejonowy w Sosnowcu na podstawie art. 94 § 3 k.w. w zw. z art. 29 § 1 i 2 k.w. orzekł względem obwinionego S.M. zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 6 miesięcy od dnia prawomocności wyroku.Wyrok nakazowy nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się w dniu 14 stycznia 2025 r. (k. 24 akt).Kasację od powyższego wyroku nakazowego wniósł na korzyść ukaranego Rzecznik Praw Obywatelskich, zaskarżając go w całości, zarzucając:„rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie prawa procesowego, tj. art. 93 § 2 k.p.w., polegające na przyjęciu, że wina i okoliczności czynu przypisanego obwinionemu w zakresie znamion wykroczenia z art. 94 § 1 k.w. nie budzą wątpliwości, i w konsekwencji wydaniu wyroku nakazowego, podczas gdy dowody dołączone do wniosku o ukaranie, i podlegające uznaniu za ujawnione, nie wspierają w wymaganym, niebudzącym wątpliwości stopniu tezy zarzutu objętego tym wnioskiem, jakoby S.M. nie posiadał w dniu 13 lipca 2024 r. uprawnień do kierowania pojazdami po drodze publicznej, a wręcz tezę tę podważają, co w konsekwencji winno skutkować powzięciem przez sąd meriti wątpliwości co do okoliczności czynu i winy, oraz skierowaniem sprawy do rozpoznania na rozprawie celem ich wyjaśnienia”.Podnosząc powyższy zarzut Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku nakazowego i uniewinnienie S.M. od popełnienia przypisanego mu wykroczenia.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja podlegała uwzględnieniu na posiedzeniu ze względu na jej oczywistą zasadność (art. 535 § 5 k.p.k. w zw. z art. 112 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia – dalej: k.p.w.).Zgodnie z art. 93 § 1 k.p.s.w.
Sąd na posiedzeniu może wydać wyrok nakazowy w sprawach o wykroczenia, w których wystarczające jest wymierzenie nagany, grzywny albo kary ograniczenia wolności. Z kolei w myśl art. 93 § 2 zd. 1 k.p.w. orzekanie w postępowaniu nakazowym może nastąpić, jeżeli okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości. Uznaje się, że tryb nakazowy jest postępowaniem uproszczonym przewidzianym dla spraw o charakterze oczywistym, gdzie materiał dowodowy zgromadzony w fazie przedprocesowej w sposób jednoznaczny przesądza o odpowiedzialności obwinionego, eliminując tym samym konieczność przeprowadzania pełnego postępowania dowodowego na rozprawie (zob. np. wyrok SN z dnia 14 maja 2025 r., sygn. akt I KK 114/25).
Wymóg ten oznacza w szczególności brak wątpliwości co do tak zasadniczych kwestii, jak realizacja przez obwinionego wszystkich znamion określonych w konkretnym przepisie typizującym dane wykroczenie, jak również wyczerpanie pozostałych warunków odpowiedzialności, ujętych w części ogólnej Kodeksu wykroczeń (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2024 r., sygn. akt V KK 524/23).Tymczasem w realiach rozpoznawanej sprawy taka sytuacja nie występowała. S.M. został ukarany za kierowanie motocyklem bez uprawnień do prowadzenia tego rodzaju pojazdów mechanicznych.
Sądowi Rejonowemu w Sosnowcu umknął fakt, że w dniu 27 czerwca 2024 r. Starosta O. wydał ukaranemu prawo jazdy w kategorii „AM, A1, A2, A, B1, B”. Dokument prawa jazdy kategorii „A” został zamówiony tego samego dnia. Ukarany odebrał dokument w dniu 15 lipca 2024 r. (k. 11 akt).Oznacza to, że Sąd Rejonowy w Sosnowcu wadliwie uznał, że w dniu 13 lipca 2024 r. S.M. nie posiadał uprawnień do kierowania motocyklem. Uprawnienia te posiadał, co wynikło z decyzji Starosty O. z dnia 27 czerwca 2024 r., a jedynie faktycznie w czasie przypisanego mu czynu nie posiadał dokumentu potwierdzającego to uprawnienie.
Rzecz w tym, że opisany w art. 94 § 1 k.w. brak wymaganych uprawnień zachodzi jedynie wówczas, gdy dana osoba w ogóle nie uzyskała uprawnień do prowadzenia pojazdu określonej kategorii w sposób wskazany ustawowo, utraciła je w wyniku cofnięcia i musi ponownie ubiegać się o uzyskanie takich uprawnień lub posiadając de facto takie uprawnienia nie może w danej chwili ich realizować i z nich korzystać z uwagi np. na ich czasowe zawieszenie, nie powodujące jednak ich definitywnej utraty (zob. np. wyrok SN z dnia 30 lipca 2024 r., sygn. akt I KK 232/24).
Faktyczny brak posiadania dokumentu potwierdzającego uprawnienie, które kierujący pojazdem uzyskał, nie realizuje znamion wykroczenia z art. 94 § 1 k.w. (zob. wyrok SN z dnia 23 października 2024 r., sygn. akt II KK 385/24; zob. również wyrok NSA we Wrocławiu z dnia 28 listopada 1984 r., sygn. akt SA/Wr 566/84). Takie stanowisko wynika z faktu, że sam dokument nie stanowi uprawnienia do kierowania pojazdem, a uprawnienie to jedynie potwierdza.Oznacza to, że S.M., będąc w dniu 13 lipca 2024 r. uprawniony do kierowania motocyklami, nie wypełnił znamion art. 94 § 1 k.w. w ramach przypisanego mu czynu.
Należy ponadto wskazać, że skoro kierujący pojazdem nie ma już obowiązku posiadania przy sobie dokumentu prawa jazdy wydanego w Rzeczypospolitej Polskiej, to brak takiego dokumentu nie wypełnia także znamion wykroczenia z art. 95 § 1 k.w. (zob. wyrok SN z dnia 21 listopada 2024 r., sygn. akt II KK 392/24).Uwzględniając kasację Rzecznika Praw Obywatelskich, należało zatem uchylić wyrok nakazowy wydany w sprawie oraz – ze względu na oczywistą niesłuszność ukarania – uniewinnić obwinionego od zarzucanego mu wykroczenia (art. 537 § 2 k.p.k.).
Rozstrzygnięcie o kosztach uzasadnia art. 119 § 2 pkt. 1 k.p.w.Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w wyroku. [WB][r.g.]