Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CZ 32/11 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal on costs due to lack of factual justification for non-charge under Art. 102 CPC.

Numero d'incarto IV CZ 32/11
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the defendant's appeal regarding the allocation of litigation costs, ordering the case back to the appellate court for reconsideration. The lower court had exempted the plaintiffs from costs based on their subjective belief in the claim's merit and their financial situation, without providing specific factual findings. The Supreme Court ruled that such subjective beliefs require exceptional circumstances and explicit factual justification to apply the cost exemption provision.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 102 k.p.c.; Art. 98 § 1 k.p.c.: A court may exempt a losing party from costs only upon specific factual grounds, such as exceptional circumstances or the losing party's material situation, and must explicitly state these reasons in the decision.

Parole chiave

Generato dall'IA
litigation costs exceptional circumstances material situation subjective belief factual justification cost exemption procedural reasoning

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 102 k.p.c.
instancje na podstawie art. 102 k.p.c. ze względu na ich subiektywne przekonanie o
art. 98 § 1 k.p.c.
odpowiedzialności za jego wynik przewidzianej w art. 98 § 1 k.p.c. Podstaw do
art. 394 § 3 k.p.c.
podstawie art. 3941 § 3 w zw.
art. 398 § 1 k.p.c.
podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39815 § 1 k.p.c.
art. 102 k.p.c
instancje na podstawie art. 102 k.p.c.
art. 98 § 1 k.p.c
odpowiedzialności za jego wynik przewidzianej w art. 98 § 1 k.p.c.
art. 39815 § 1 k.p.c
podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39815 § 1 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
IV CZ 43/10
Supreme Court dismisses appeal against consumer's exemption from second-instance costs under Art. 102 CPC.
V CZ 120/10
Supreme Court dismisses appeal on civil costs, ruling losing party must pay opponent's legal fees unless exceptional circumstances exist.
I PR 188/73
Najwyższego z dnia 29 sierpnia 1973 r., I PR 188/73, OSNCP 1974, nr 3, poz.
II CZ 210/73
oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 1973 r., II CZ 210/73,
II CZ 98/81
niepubl., z dnia 5 sierpnia 1981 r., II CZ 98/81, OSNC 1982, nr 2-3, poz.
IV CZ 2/10
Supreme Court dismisses appeal against free appeal costs due to plaintiff's financial hardship under Art. 102 k.p.c.
III CZ 21/10
Supreme Court dismisses appeal on litigation costs, ruling age and partial exemption insufficient for special circumstances under Art. 102 CPC.
IV CZ 50/10
Supreme Court dismisses appeal on costs when losing party is exempt from appeal fees due to procedural rulings.
CZ 111/09
CZ 111/09, niepubl., z dnia 22 kwietnia 2010 r., II CZ 33/10, niepubl., z dnia
II CZ 33/10
Supreme Court vacates appeal costs ruling due to insufficient factual basis and failure to apply civil procedure law correctly.
IV CZ 51/10
Supreme Court dismisses appeal on costs, ruling lower court failed to justify exemption under Art. 102 CPC.
I CZ 57/11
Supreme Court dismisses appeal on costs due to lower court's improper application of cost allocation statutes.
I CZ 92/09
Supreme Court dismisses appeal on appeal costs, upholding lower court's discretion to exempt plaintiffs under Art. 102 k.p.c.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CZ 32/11

POSTANOWIENIE

Dnia 8 grudnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Dariusz Dończyk

SSN Kazimierz Zawada

w sprawie z powództwa Z. N. i B. N.

przeciwko Skarbowi Państwa – Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad

w W. Oddziałowi w B.

o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 8 grudnia 2011 r.,

zażalenia strony pozwanej

na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie trzecim wyroku

Sądu Apelacyjnego

z dnia 23 listopada 2010 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę w tym zakresie

przekazuje Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania,

pozostawiając

temu

Sądowi

postępowania zażaleniowego.

rozstrzygnięcie

o kosztach

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 23 listopada 2010 r. Sąd Apelacyjny, uwzględniając

apelację strony pozwanej Skarbu Państwa – Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i

Autostrad w W. zmienił wyrok Sądu Okręgowego z dnia 10 maja 2010 r. w ten

sposób, że powództwo Z. N. i B. N. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli

oddalił, nie obciążając powodów kosztami zastępstwa procesowego za obie

instancje na podstawie art. 102 k.p.c. ze względu na ich subiektywne przekonanie o

zasadności dochodzonego roszczenia, jak też ich sytuację materialną.

W zażaleniu na zawarte w wyroku z dnia 23 listopada 2010 r. orzeczenie

o kosztach procesu za drugą instancję pozwany zarzucił, że subiektywne

przekonanie powodów o zasadności ich powództwa nie może stanowić podstawy

nieobciążenia ich poniesionymi przezeń kosztami zastępstwa procesowego, gdyż

w sprawie nie wystąpiły żadne wyjątkowe okoliczności świadczące o takiej

podstawie rozstrzygnięcia w zakresie kosztów. Skarżący zarzucił także, że nie jest

wiadome na jakiej podstawie Sąd ustalił, iż sytuacja materialna powodów jest zła.

W uzasadnieniu obu zarzutów pozwany podniósł również, że powodowie byli

w sprawie reprezentowani przez pełnomocnika z wyboru.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Zażalenie na rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zasługuje na

uwzględnienie.

W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zgodnie z art. 102

k.p.c. odstąpić od obciążenia strony przegrywającej proces kosztami postępowania

poniesionymi przez drugą stronę. Przepis ten, wyrażając zasadę słuszności

w zakresie orzekania o kosztach procesu, wprowadza wyjątek od reguły

odpowiedzialności za jego wynik przewidzianej w art. 98 § 1 k.p.c. Podstaw do

zastosowania art. 102 k.p.c. należy poszukiwać w okolicznościach konkretnej

sprawy, które przemawiają za tym, że w danym przypadku obciążenie strony

przegrywającej kosztami procesu na rzecz jej przeciwnika byłoby niesłuszne

(por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 2010 r., IV CZ 43/10,

niepubl. oraz z dnia 23 marca 2011 r., V CZ 120/10, niepubl.). Okoliczności

uzasadniające zastosowanie tego przepisu mogą wiązać się z samym przebiegiem

procesu bądź mogą mieć charakter zewnętrzny, w szczególności dotyczyć sytuacji

życiowej i materialnej strony przegrywającej (por. np. uzasadnienie wyroku Sądu

Najwyższego z dnia 29 sierpnia 1973 r., I PR 188/73, OSNCP 1974, nr 3, poz. 59,

oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 1973 r., II CZ 210/73,

niepubl., z dnia 5 sierpnia 1981 r., II CZ 98/81, OSNC 1982, nr 2-3, poz. 36, z dnia

4 lutego 2010 r., IV CZ 2/10, niepubl., z dnia 21 lipca 2010 r., III CZ 21/10, niepubl.,

z dnia 19 sierpnia 2010 r., IV CZ 50/10, niepubl.). Ocena, czy w sprawie zachodzą

podstawy do zastosowania tego przepisu stanowi suwerenne uprawnienie sądu

orzekającego, ustawodawca pozostawił zatem sądowi w tym zakresie szeroki

margines swobody. Jednakże, jeżeli sąd odstępuje na tej podstawie od zasady

odpowiedzialności za wynik procesu, obowiązany jest wskazać motywy, którymi

kierował się wydając takie rozstrzygnięcie, tak aby możliwa była kontrola jego

trafności (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2010 r.,

CZ 111/09, niepubl., z dnia 22 kwietnia 2010 r., II CZ 33/10, niepubl., z dnia

19 sierpnia 2010 r., IV CZ 51/10, niepubl. oraz z dnia 28 października 2011 r., I CZ

57/11, niepubl.).

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd Apelacyjny wymienił dwie

okoliczności, w żaden sposób ich nie konkretyzując.

Sytuacja majątkowa strony przegrywającej proces może uzasadniać

nieobciążenie jej obowiązkiem zwrotu kosztów stronie przeciwnej. O sytuacji takiej

powinny świadczyć poczynione przez sąd ustalenia faktyczne, które muszą znaleźć

odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia o kosztach. W motywach

zaskarżonego orzeczenia brak jakichkolwiek danych mających obrazować sytuację

majątkową stron, co oznacza, że w obecnym stanie rzeczy nie widać podstaw do

zastosowania art. 102 k.p.c. ze względu na sytuację majątkową powodów.

Wskazanie przez Sąd odwoławczy, jako przyczyny nieobciążenia powodów

obowiązkiem zwrotu kosztów stronie przeciwnej ich subiektywnego przekonania

o zasadności dochodzonego roszczenia również pozostało bez wyjaśnienia.

Przekonanie takie może stanowić podstawę zastosowania art. 102 k.p.c. tylko

w wyjątkowych wypadkach, zwłaszcza ze względu na szczególny charakter

okoliczności sprawy, dochodzonych roszczeń lub specyficznych elementów

podmiotowych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2009 r.,

I CZ 92/09, niepubl.).

W sprawie niniejszej nie wiadomo, czym Sąd się w sprawie kierował,

wskazując tę przesłankę, i jakie okoliczności w tym zakresie uwzględnił. Z tego

względu jako uzasadniony należało ocenić zarzut zażalenia dotyczący braku

uzasadnienia tak ujętej przesłanki zastosowania art. 102 k.p.c.

Z omówionych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji, na

podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39815 § 1 k.p.c.