Supreme Court quashes appeal court order, ruling that plaintiff's medical condition without fault justified restoring appeal deadline.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the appeal court's decision to reject the plaintiff's request to restore the deadline for filing an appeal. The plaintiff argued that a serious illness prevented her from acting, while the appeal court claimed she had sufficient capacity to file the appeal herself. The court ruled that the medical evidence sufficiently proved the plaintiff lacked the mental capacity to make rational decisions during the deadline period.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 168 § 1 k.p.c.; Art. 169 § 2 k.p.c.: If a party fails to perform a procedural act without fault, the court may restore the deadline upon request, where fault is assessed by the standard of due diligence and medical conditions impairing mental decision-making constitute a lack of fault.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CZ 165/11
POSTANOWIENIE
Dnia 18 maja 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący)
SSN Mirosław Bączyk
SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa A. K.
przeciwko P. B., Agencji Nieruchomości Rolnych w W. i Skarbowi Państwa –
Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi
o ustalenie oraz wydanie,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 18 maja 2012 r.,
zażalenia powódki
na postanowienie Sądu Apelacyjnego
z dnia 27 września 2011 r.,
uchyla zaskarżone postanowienie oraz pozostawia Sądowi
Apelacyjnemu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania
zażaleniowego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 27 września 2011 r. odrzucił apelację
powódki od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 4 lutego 2011 r. uznając – po
przeprowadzeniu kontroli przewidzianej w art. 373 k.p.c. – że Sąd pierwszej
instancji bezzasadnie przywrócił skarżącej termin do wniesienia tego środka
odwoławczego.
W zażaleniu na to postanowienie powódka wniosła o jego uchylenie,
zarzucając Sądowi Apelacyjnemu naruszenie art. 373 w związku z art. 168 § 1
k.p.c. oraz art. 233 § 1 i 2 k.p.c.
W odpowiedzi na zażalenie pozwany Skarb Państwa – Minister Rolnictwa
i Rozwoju Wsi, zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa,
wniósł o jego oddalenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 168 § 1 k.p.c., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności
procesowej bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.
Z treści
przytoczonego
przepisu
wynika
jednoznacznie,
że
warunkiem
uwzględnienia takiego wniosku jest opóźnienie w dokonaniu czynności procesowej
bez winy osoby żądającej przywrócenia terminu. W judykaturze i piśmiennictwie
przyjmuje się, że przy ocenie winy strony w uchybieniu terminu bierze się pod
uwagę
miernik
należytej
staranności,
jakiej
można
wymagać
od
strony
przejawiającej dbałość o swoje własne, życiowo ważne sprawy; analizy tej
dokonuje się przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności konkretnej sprawy (zob.
m.in. orzeczenia Sądu Najwyższego: z dnia 27 października 1998 r. II PKN 385/98,
OSNP 1999/23/753, z dnia 26 kwietnia 2007 r. III CZ 22/07 i z dnia 30 maja 2007 r.
II CSK 167/07, niepubl.). Wskazuje się przy tym, że brak winy zachodzi między
innymi w razie choroby strony, w szczególności takiej, która oddziałując także na
sferę psychiczną człowieka, uniemożliwia mu zajęcie się sprawami innymi niż
własne zdrowie, w tym podjęcie decyzji o dokonaniu określonej czynności
procesowej. Podjęcie takiej decyzji należy wyłącznie do strony, a zatem osoba
trzecia nie może jej w tym wyręczyć czy pomóc. Jeżeli zatem schorzenie strony
oddziałuje na jej sferę psychiczną w taki sposób, że utrudnia prawidłową ocenę
sytuacji procesowej oraz podjęcie decyzji o dokonaniu określonej czynności, to nie
można mówić o winie strony w uchybieniu tej czynności (zob. m.in. postanowienia
Sądu Najwyższego: z dnia 5 stycznia 2006 r. I UZ 38/05, OSNP 2007/1-2/32
i z dnia 21 września 2010 r. III UZ 4/10, niepubl.).
Przy ocenie, czy rzeczywiście strona, z uwagi na chorobę, nie była w stanie
zająć się sprawą sądową i podjąć racjonalnej decyzji o dokonaniu określonej
czynności procesowej, należy uwzględnić to, że zgodnie z art. 169 § 2 k.p.c. strona,
domagająca się przywrócenia terminu, zobowiązana jest uprawdopodobnić, a nie
udowodnić, okoliczności uzasadniające żądanie. Uprawdopodobnienie zaś oznacza
przytoczenie twierdzeń i wskazanie okoliczności, z których wynika przekonanie
o prawdziwości
tych
twierdzeń.
Ustawowy
warunek
uprawdopodobnienia
okoliczności usprawiedliwiających niedokonanie czynności procesowej w terminie
powoduje zatem złagodzenie rygorów dowodowych w tym zakresie (zob. m.in.
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2006 r. V CZ 29/06 i z dnia
21 września 2010 r. III UZ 4/10 niepubl.).
Powódka do złożonego w dniu 16 kwietnia 20111 r. wniosku o przywrócenie
terminu do wniesienia apelacji, upływającego z dniem 29 marca 2011 r., załączyła
kopie skierowania z dnia 23 marca 2011 r. na badanie tomografem komputerowym
jamy brzusznej z uwagi na „pogorszenie stanu ogólnego; epizody gorączki do
39,5 st.” oraz zaświadczenia lekarskiego z dnia 4 kwietnia 2011 r. stwierdzającego,
że „jest od kilku miesięcy diagnozowana z powodu stanów gorączkowych.
Wymagała i wymaga wykonywania wielu badań specjalistycznych; z powodu
bardzo złego samopoczucia oraz wysokiej gorączki pojawiającej się w różnych
porach doby nie mogła uczestniczyć w rozprawach sądowych”.
Sąd
Okręgowy,
oceniając
przez
pryzmat
przytoczonych
przesłanek
twierdzenia powódki zawarte we wniosku oraz kopie dokumentacji lekarskiej, uznał,
że uprawdopodobniła ona, iż w okresie biegu terminu do złożenia wniesienia
apelacji nie była w stanie sporządzić i wnieść ten środek zaskarżenia.
Sąd Apelacyjny zakwestionował powyższą ocenę, uznając, że skoro
powódka w terminie do wniesienia apelacji samodzielnie sporządziła i złożyła
wniosek o wykładnię wyroku Sądu Okręgowego oraz wystosowała do Ministerstwa
Spraw Zagranicznych pismo zawierające prośbę o wyjaśnienie określonych kwestii
prawnych, to mogła również – samodzielnie lub przy pomocy męża – dokonać
w terminie zaniechanej czynności procesowej.
Podniesionym w zażaleniu zarzutom, podważającym trafność zapatrywania
Sądu Apelacyjnego, nie można odmówić słuszności. W świetle przedstawionych
przez powódkę kopii dokumentacji medycznej nie ma podstaw do kwestionowania
wystąpienia u niej – w czasie biegu terminu do wniesienia apelacji – świadomości
realnego zagrożenia nawrotu choroby nowotworowej. Stan taki – jak powszechnie
wiadomo – może utrudniać, a niekiedy uniemożliwiać choremu prawidłowe
zajmowanie się zarówno sprawami życia codziennego, jak i przede wszystkim
sprawami urzędowymi czy sądowymi, w tym podejmowanie racjonalnych decyzji
o czynnościach procesowych. W tych okolicznościach Sąd Okręgowy prawidłowo
uznał, że powódka uprawdopodobniła okoliczności uzasadniające wniosek
o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji, zaś argumenty przytoczone przez
Sąd Apelacyjny nie usprawiedliwiały odmiennej jego oceny.
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 16 w zw. z art. 3941
§ 3 k.p.c. oraz art. 108 § 2 w związku z art. 39821 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.