Supreme Court dismisses appeal; lower court wrongly ignored substantive requirements for easement creation.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the appeal against the Regional Court's order to retry the case regarding the creation of a transmission easement. The Regional Court had rejected the applicant's request because she allegedly failed to submit a prior offer to the co-owners, while the District Court reversed this, claiming the applicant lacked standing due to a pending dispute over unauthorized use. The Supreme Court ruled that the statutory requirement for a prior offer is merely a substantive condition for granting the easement, not a jurisdictional prerequisite for the court's examination. Consequently, the lower court erred by failing to evaluate the actual material prerequisites of the request, constituting a failure to ascertain the essence of the case under the relevant procedural code.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 3052 § 1 k.c.; Art. 386 § 4 k.p.c.: The requirement of a prior offer to the landowner under the Civil Code is a substantive condition for establishing a transmission easement, not a jurisdictional prerequisite; failure to examine this substantive requirement constitutes a failure to ascertain the essence of the case.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CZ 16/17 POSTANOWIENIE Dnia 30 maja 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący)SSN Maria SzulcSSN Kazimierz Zawada (sprawozdawca) w sprawie z wniosku P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. przy uczestnictwie A. M. i H. M. o ustanowienie służebności przesyłu,po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 30 maja 2017 r.,zażalenia uczestników postępowania na postanowienie Sądu Okręgowego w B. z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt II Ca (…), 1) oddala zażalenie, 2) pozostawia rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego sądowi, który wyda orzeczenie kończące postępowanie w sprawie.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2016 r. oddalił wniosek P. sp. z o.o. z siedzibą w W. o ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomości stanowiącej współwłasność uczestników postępowania A. i H. M.. Sąd ten uznał, iż wnioskodawca nie był legitymowany do wystąpienia z żądaniem, o jakim mowa w art. 3052 § 1 k.c. W jego ocenie, legitymowany do wystąpienia z żądaniem przewidzianym w tym przepisie jest tylko ten przedsiębiorca, który wcześniej złożył właścicielowi nieruchomości ofertę zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu.
P. nie złożyła takiej oferty uczestnikom postępowania. Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 20 grudnia 2016 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy na skutek apelacji wnioskodawcy zakwestionował ocenę Sądu Rejonowego o braku legitymacji P. do wystąpienia z żądaniem określonym w art. 3052 § 1 k.c. Wskazał, że wnioskodawca wystąpił ze swym żądaniem w czasie, kiedy toczyło się już postępowanie z powództwa uczestników przeciwko wnioskodawcy o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości objętej wnioskiem.
Brak woli zawarcia przez uczestników umowy o ustanowienie służebności był więc niewątpliwy. Ta błędna ocena nieistnienia legitymacji po stronie wnioskodawcy stała się, zdaniem Sądu Okręgowego, przyczyną nierozpoznania istoty sprawy, a to uzasadniało wydanie wyroku kasatoryjnego (art. 386 § 4 k.p.c.).Uczestnicy zarzucili w zażaleniu naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. przez błędne uznanie, że Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy.Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Do nierozpoznania istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji dochodzi w razie zaniechania zbadania – obojętnie z jakiej przyczyny – materialnej przesłanki żądania powoda lub wnioskodawcy.
Może to wynikać w szczególności z bezpodstawnego stwierdzenia braku pozytywnej przesłanki jurysdykcyjnej w sprawach, w których jest ona wymagana (np. posiadania interesu prawnego w wytoczeniu powództwa – por. z obszernego orzecznictwa dotyczącego problemu nierozpoznania istoty sprawy np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 2013 r., II PZ 27/13, 21 maja 2015 r., IV CZ 10/15, 10 września 2015 r., II CZ 52/15, 8 września 2016 r., II CZ 96/16, 18 listopada 2016 r., I CZ 86/16, 9 lutego 2017 r., III CZ 63/16, 3 marca 2017 r., I CZ 29/17 i 30 marca 2017 r., V CZ 25/17).Analogiczna sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie.
Artykuł 3052 § 1 k.c. nie daje podstaw do wywodzenia z niego jako odrębnej przesłanki - o charakterze jurysdykcyjnym na wzór posiadania interesu prawnego w wytoczeniu powództwa - warunkującej uwzględnienie przez sąd żądania ustanowienia służebności przesyłu, uprzedniego złożenia przez przedsiębiorcę właścicielowi nieruchomości oferty zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu. Znaczenie art. 3052 § 1 k.c. przejawia się w tym tylko, że oprócz ustanowienia służebności przesyłu w drodze umowy zainteresowanych osób, umożliwia on ustanowienie służebności przesyłu na podstawie konstytutywnego orzeczenia sądu w przypadkach braku po stronie zainteresowanych osób zgodnej woli zawarcia umowy.
Wskutek zatem zaniechanie zbadania w stwierdzonych okolicznościach sprawy przez Sąd Rejonowy materialnych przesłanek wniosku P. z powodu niemającego oparcia w ustawie uzależnienia uwzględnienia zawartego we wniosku żądania od wystąpienia innej jeszcze przesłanki i stwierdzenia braku tej przesłanki, doszło niewątpliwie – tak jak przyjął Sąd Okręgowy – do bezpodstawnego nierozpoznania istoty sprawy, wchodzącego w zakres hipotezy normy art. 386 § 4 k.p.c., zezwalającej sądowi odwoławczemu na wydanie orzeczenia kasatoryjnego w przypadkach objętych tą normą.
Mając to na względzie, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie, a orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego pozostawił sądowi, który wyda orzeczenie kończące postępowanie w sprawie. aj