Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III USK 193/21 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses social security claim where employment contract was deemed fictitious and no actual subordination existed.

Numero d'incarto III USK 193/21
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the applicant's cassation appeal against a decision denying her mandatory social security coverage. The court found that the employment contract was fictitious because the applicant performed tasks without subordination, while simultaneously serving as the unpaid chairman of the board. Consequently, the court ruled that no actual employment relationship existed, and the applicant could not claim social security benefits.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 22 § 1 k.p.; Art. 83 § 1 k.c.: A fictitious employment contract does not create a social security relationship if the performed activities do not reflect actual subordination or constitute mere external simulation of a non-existent legal bond.

Parole chiave

Generato dall'IA
fictitious employment contract social security coverage lack of subordination art. 22 k.p. art. 83 k.c. social security benefits casation appeal diritti di previdenza professionale

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 22 § 1 k.p.
Art. 83 § 1 k.c.
art. 83 § 1 k.c
art. 22 § 1 k.p

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
II UKN 512/98
Fake employment contract for social benefits dismissed; actual work required for child allowance rights.
II UKN 32/96
Polish Supreme Court dismissed appeal; fake employment contract for farm help excluded from social insurance.
II UKN 568/97
Supreme Court dismissed appeal, ruling a 3-month employment contract was a sham to access early pension rights.
II UKN 244/00
Supreme Court allows social security claim by dismissing invalid employment contract due to lack of representation requirements.
I UK 337/05
Supreme Court quashes appeal ruling invalidating a performed employment contract for evading early pension laws.
I UK 302/06
Social security claim dismissed; intent to evade law irrelevant if employment contract is factually performed.
I UK 116/07
Supreme Court dismissed cassation appeal regarding social insurance obligation based on fake employment contract facts.
II UK 122/07
I UK 15/09
Supreme Court dismissed social security claim for director, ruling no employment contract existed due to lack of subordination.
I UK 21/09
Supreme Court dismisses appeal as factual findings on sham employment contract are non-appealable under civil procedure law.
I UK 281/09
Supreme Court dismisses appeal; employment contract with board member is void due to lack of supervisory board authorization.
II UK 204/09
Supreme Court dismisses social security claim where no actual employment duties were performed despite a formal contract.
I UK 43/10
Supreme Court dismisses appeal; non-existent minimum work in agency labor contract excludes social insurance coverage.
I UK 74/10
Supreme Court dismisses appeal; social insurance requires actual work, not just a contract.
I UK 417/12
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III USK 193/21 POSTANOWIENIE Dnia 4 sierpnia 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dawid Miąsik w sprawie z odwołania K. M.‎od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w W.‎z udziałem W. Sp. z .o.o. w W.‎o podleganie ubezpieczeniu społecznemu,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 4 sierpnia 2021 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej odwołującej się od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)‎z dnia 5 grudnia 2019 r., sygn. akt III AUa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z 5 grudnia 2019 r., III AUa (…)Sąd Apelacyjny w (…) oddalił apelację K. M. (wnioskodawczyni), wniesioną od wyroku Sądu Okręgowego w W. z 22 maja 2019 r., VIII U (…), oddalającego odwołanie wnioskodawczyni od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. z 22 grudnia 2017 r., stwierdzającej, że wnioskodawczyni jako pracownik u płatnika składek W. sp. z o.o. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym.W sprawie ustalono, że wnioskodawczyni, będąc w ciąży w dniu 1 kwietnia 2017 r. zawarła umowę o pracę ze spółką W., na stanowisku dyrektora z wynagrodzeniem 10.000 zł.

Wcześniej współpracowała ze spółka w ramach umów cywilnoprawnych jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą. W momencie zatrudnienia wnioskodawczyni w spółce pracowały jeszcze dwie osoby, w tym mąż wnioskodawczyni, będący jednocześnie wspólnikiem spółki, na ¼ etatu z minimalnym wynagrodzeniem, gdyż sytuacja finansowa spółki nie pozwalała na jego zatrudnienie z wyższym wynagrodzenia. Pierwsze wynagrodzenie wnioskodawczyni otrzymała na konto, kolejne w gotówce. Po zmianie sposobu współpracy ze spółką charakter pracy wnioskodawczyni nie zmienił się.

Wnioskodawczyni wykonywała te same czynności, była widywana w miejscu pracy (będącym jednocześnie miejscem jej zamieszkania), przy czym, co wynika z zeznań świadków, praca wnioskodawczyni nie była nadzorowana, a ona sama w czasie jej wykonywania opiekowała się dziećmi.W tak ustalonym stanie faktycznym Sądy obu instancji stwierdziły, że umowa o pracę zawarta z wnioskodawczynią miała na celu obejście prawa i zapewnienie jej wysokich świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Nie było bowiem uzasadnienia ekonomicznego dla zatrudnienia pracownika z tak wysokim wynagrodzeniem, o czym świadczy dodatkowo fakt, że w okresie przebywania wnioskodawczyni na zwolnieniu lekarskim nie zatrudniono nikogo na jej miejsce, a także charakter pracy wnioskodawczyni nie wypełniał znamion pracowniczego podporzadkowania.Wnioskodawczyni zaskarżyła powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną w całości.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został oparty na jej oczywistej zasadności, której wnioskodawczyni upatruje w tym, że Sąd Apelacyjny stwierdził, że zawarta z wnioskodawczynią umowa o pracę była pozorna, mimo że wnioskodawczyni faktycznie wykonywała swoje obowiązki, jednocześnie pełniąc nieodpłatnie funkcję prezesa zarządu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania.Skarżąca opiera skargę na przesłance jej oczywistej zasadności. W takim przypadku obciąża ją obowiązek wskazania, na czym polega oczywiste naruszenie prawa procesowego lub materialnego. W judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się, że oczywista zasadność skargi powinna dać się stwierdzić na pierwszy rzut oka bez zbytniego wgłębiania się w sprawę (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07, LEX nr 898318).

Oczywista zasadność skargi powinna przy tym polegać na takim naruszeniu norm prawnych, które nie budzi wątpliwości, a stwierdzenie takiego naruszenia jest możliwe przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2012 r., I PK 106/12, LEX nr 1421966).W niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie wykazała tak rozumianej oczywistej zasadności, gdyż wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej stanowi jedynie polemikę z ustaleniami Sądów obu instancji, z których wynika, że wnioskodawczyni nie świadczyła realnie pracy.

Analizując analogiczne stany faktyczne, Sąd Najwyższy stwierdził, że zamiar uzyskania ochrony ubezpieczeniowej bez rzeczywistego wykonywania umowy o pracę na warunkach odpowiadających zatrudnieniu pracowniczemu świadczy o fikcyjności zgłoszenia do pracowniczego ubezpieczenia społecznego (ostatnio wyrok Sądu Najwyższego z 3 września 2020 r., II UK 387/18). Fikcyjne zawarcie umowy o pracę, czyli niezwiązane z wykonywaniem pracy, powoduje, że dokonanie zgłoszenia do ubezpieczeń następuje pod pozorem zatrudnienia. O nieobjęciu obowiązkiem ubezpieczeń społecznych w przypadku zgłoszenia do ubezpieczeń osoby niebędącej pracownikiem nie decyduje nieważność umowy o pracę, ale fakt, że osoba ta faktycznie nie pozostaje w stosunku pracy.

Osoba, która zawarła fikcyjną umowę o pracę nie podlega ubezpieczeniu społecznemu i nie nabywa prawa do świadczeń wypływających z tego ubezpieczenia. Jeżeli jednak stosunek pracy zrealizował się przez wykonywanie zatrudnienia, wady oświadczenia woli dotykające umowę o pracę, nawet powodujące jej nieważność, nie skutkują w sferze prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego (wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 16 marca 1999 r., II UKN 512/98, OSNAPiUS 2000 nr 9, poz. 368; z dnia 17 grudnia 1996 r., II UKN 32/96, OSNAPiUS 1997 nr 15, poz. 275; z dnia 17 marca 1998 r., II UKN 568/97, OSNAPiUS 1999 nr 5, poz. 187; z dnia 28 lutego 2001, II UKN 244/00, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz. 496; z dnia 2 czerwca 2006 r., I UK 337/05, Wokanda 2006 nr 12, poz. 29; z dnia 6 marca 2007 r., I UK 302/06, OSNP 2008 nr 7-8, poz. 110; z dnia 4 października 2007 r., I UK 116/07, OSNP 2008 nr 23-24, poz. 355; z dnia 19 lutego 2008 r., II UK 122/07, LEX nr 448905; z dnia 11 maja 2009 r., I UK 15/09, LEX nr 512998; z dnia 5 czerwca 2009 r., I UK 21/09, LEX 515699; z dnia 19 stycznia 2010 r., I UK 281/09, LEX nr 577826; z dnia 24 lutego 2010 r., II UK 204/09, LEX nr 590241; z dnia 21 maja 2010 r., I UK 43/10, LEX nr 619658; z dnia 24 sierpnia 2010 r., I UK 74/10, LEX nr 653664; z dnia 26 lutego 2013 r., I UK 417/12, LEX nr 155208; z dnia 14 listopada 2013 r., II UK 136/13, OSNP 2015 nr 2, poz. 24; z dnia 17 marca 2016 r., III UK 83/15, LEX nr 2026236 i z dnia 17 maja 2016 r., I PK 139/15, LEX nr 2057610).

Poglądy te dotyczą jednak zasadniczo faktycznego wykonywania obowiązków wynikających z zawartej umowy o pracę, a nie wykonywania jakichkolwiek czynności na rzecz domniemanego pracodawcy. Te bowiem mogą wynikać z innego stosunku prawnego bądź wreszcie stanowić instrument demonstrowania, dla zewnętrznego odbioru, wykonywania nieistniejącego stosunku prawnego. Czynności faktyczne podjęte nie w związku z wypełnianiem obowiązków wynikających z treści umowy o pracę, lecz mające na celu jedynie ukazanie na zewnątrz pozornych oświadczeń woli (art. 83 § 1 k.c.), nie są dowodem, że pracownik podjął pracę i ją wykonywał, a pracodawca pracę tę przyjmował i wypłacał za nią wynagrodzenie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2013 r., I UK 649/12, LEX nr 1365885).

Jedynie wyjątkowo świadczenie pracy na innych warunkach niż określone w umowie o pracę, ale w okolicznościach pozwalających na ocenę, że była to praca podporządkowana, którą można kwalifikować według cech istotnych stosunku pracy przewidzianych w art. 22 § 1 k.p., może prowadzić do zakwestionowania poglądu o pozorności umowy o pracę (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 2013 r., II PK 299/12, OSNP 2014 nr 7, poz. 100).Ustalenia poczynione przez Sąd pierwszej instancji (i niezakwestionowane przez Sąd drugiej instancji) pozwalają na wniosek, że strony nie tylko nie zawarły ważnej umowy o pracę, ale także nie połączyły się faktycznie stosunkiem pracy.

Czynności, które wykonywała wnioskodawczyni, nie wynikały z zawartej umowy o pracę, a ich charakter i sposób realizacji nie wykazywały cech charakterystycznych stosunku pracy (art. 22 § 1 k.p.) w sposób na tyle silny, aby uznać, że strony w istocie (poza fikcyjną umową o pracę) zawarły umowę o pracę.Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.