Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III UK 48/09 Generato dall'IA

Social security court dismisses rent claim due to res judicata on inability to work status.

Numero d'incarto III UK 48/09
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court of Poland dismissed the applicant's appeal for a disability pension, ruling that the matter was already finally decided. The applicant had previously lost a case regarding the same claim, which established that he was capable of work at the time the insurance period ended. The court held that the new application did not constitute a different legal matter and was barred by the principle of res judicata.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.; Art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; A new application for social security benefits based on the same factual grounds as a previously decided case is inadmissible if the prior judgment already determined the applicant's capacity to work.

Parole chiave

Generato dall'IA
res judicata social security benefits disability pension inability to work final judgment repeated claim procedural bar

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.
rozumieniu art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. Organ rentowy miał obowiązek wydać decyzję,
Art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
na podstawie art. 83 ust.
Art. 114 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość (por. art. 114 ust. 1 i 2 ustawy z
Art. 398 § 15 k.p.c.
wobec czego Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 15 § 1 k.p.c.
art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c
rozumieniu art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III UK 48/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 listopada 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)

SSN Jerzy Kwaśniewski

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania D. C.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

o prawo do renty,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 13 listopada 2009 r.,

skargi kasacyjnej Prokuratora Generalnego od postanowienia Sądu Apelacyjnego

z dnia 18 marca 2009 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie w punkcie 1 i przekazuje

sprawę w tym zakresie Sądowi Apelacyjnemu do ponownego

rozpoznania.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z

dnia 18 marca 2009 r. oddalił zażalenie wnioskodawcy na postanowienie Sądu

Okręgowego w Z. z dnia 28 stycznia 2009 r. odrzucające odwołanie D. C. od

decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 listopada 2008 r.

odmawiającej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.

Sąd odwoławczy podniósł, że zgodnie z niewadliwymi ustaleniami Sądu

pierwszej instancji, wnioskodawca pozostawał w ubezpieczeniu jedynie do dnia 25

kwietnia 2004 r. Prawomocnym wyrokiem z dnia 21 września 2006 r. Sąd

Okręgowy w Z. oddalił jego odwołanie od decyzji organu rentowego z 23 września

2005 r. odmawiającej prawa do renty, ustalając że wnioskodawca jest zdolny do

pracy. Odwołanie D. C. od kolejnej decyzji w tym samym przedmiocie oddalone

zostało prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Z. z dnia 25 stycznia 2008 r.

również z powodu niespełnienia przesłanki niezdolności do pracy. Wyrok ten został

uchylony wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 14 maja 2008 r., a odwołanie

odrzucone w związku z powagą rzeczy osądzonej.

Zdaniem Sądu drugiej instancji, Sąd Okręgowy prawidłowo przyjął również, iż

sprawa o to samo roszczenie co w niniejszej sprawie została już prawomocnie

rozstrzygnięta wyrokiem Sądu Okręgowego w Z. z dnia 21 września 2006 r.

Wnioskodawca, składając w dniu 25 lipca 2008 r. ponowny wniosek o rentę z tytułu

niezdolności do pracy w istocie oparł bowiem swoje żądanie na tej samej podstawie

faktycznej i prawnej. Prawomocny wyrok z dnia 21 września 2006 r. przesądza, iż

wnioskodawca nie może skutecznie powoływać się na powstanie niezdolności do

pracy w ciągu 18 miesięcy od ustania okresu ubezpieczenia, tj. od 25 kwietnia 2004

r., skoro tym orzeczeniem odmówiono mu prawa do świadczenia z uwagi na

niespełnienie tego warunku. Ustalenia dokonane w zakończonym prawomocnie

postępowaniu nie mogą być podważane z uwagi na powagę rzeczy osądzonej.

Ponowne ustalenie uprawnień wnioskodawcy do renty byłoby możliwe tylko wtedy,

gdyby powołał się na nowe okoliczności mające wpływ na to uprawnienie, a taka

sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie.

Skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Apelacyjnego wywiódł Prokurator

Generalny, opierając ją na podstawie naruszenia przepisów postępowania – art.

199 § 1 pkt 2 k.p.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wnosząc o uchylenie

tego orzeczenia oraz przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego

rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono w szczególności, że decyzja organu

rentowego z 11 listopada 2008 r. nie była wcześniej przedmiotem kontroli sądowej,

zaś w odwołaniu od niej wnioskodawca powoływał się na to, że Komisja Lekarska

ZUS orzeczeniem z dnia 17 października 2008 r. ustaliła, że jest on częściowo

niezdolny do pracy. Nie można zatem uznać, że zachodzi tożsamość przedmiotowo

– podmiotowa sprawy uzasadniająca odrzucenie odwołania na podstawie art. 199 §

1 pkt 2 k.p.c. Istnieje bowiem nowy, bo powstały po zakończeniu poprzedniego

postępowania, dowód uzasadniający merytoryczne rozpoznanie odwołania. Autor

skargi podkreślił nadto, że w odniesieniu do stosunków ubezpieczenia społecznego

powaga rzeczy osądzonej ma walor szczególny, który ogranicza jej praktyczne

znaczenie. Rozstrzygnięcia sądowe w sprawach tego rodzaju ustalają treść

łączącego strony stosunku prawnego w chwili wyrokowania. Nowe zdarzenia

zachodzące

po

przekształcenie

uprawomocnieniu

treści

praw

i

się

orzeczenia

obowiązków

stron

mogą

spowodować

stosunku

ubezpieczenia

społecznego. Zasadą rządzącą tym stosunkiem jest możliwość wzruszenia ustaleń

stanowiących podstawę prawomocności orzeczeń, także przez wydanie nowej

decyzji organu rentowego i późniejszą jej sądową kontrolę. Sąd Apelacyjny

niezasadnie zatem zastosował w niniejszej sprawie instytucję powagi rzeczy

osądzonej, bo odwołanie wnioskodawcy powinno być rozpoznane merytorycznie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W postępowaniu toczącym się na zasadach ogólnych dopuszczalne jest

ponowne dochodzenie roszczeń mimo uprzedniego prawomocnego oddalenia

powództwa, na przykład w sytuacji, gdy roszczenie stało się wymagalne dopiero po

wydaniu prawomocnego wyroku. W takiej sytuacji nie ma zastosowania art. 199 § 1

pkt 2 k.p.c., gdyż przedmiotem ponownego postępowania nie jest to samo

roszczenie, skoro poprzednio roszczenie nie istniało. Ta sama zasada obowiązuje

w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych o świadczenia emerytalno rentowe. Zainteresowany, któremu odmówiono przyznania świadczeń z powodu

niespełnienia jednego lub kilku wymaganych warunków, nawet w sytuacji, gdy

sprawa została zakończona prawomocnym wyrokiem, może ponownie domagać się

tych świadczeń powołując się na późniejsze spełnienie wymaganych warunków.

Taka sytuacja miała miejsce w przypadku wnioskodawcy, któremu prawomocnym

wyrokiem odmówiono prawa do renty wobec niespełnienia warunku określonego w

art. 57 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227), tj.

braku niezdolności do pracy. Sprawa tocząca się przed organem rentowym na

skutek wniosku z dnia 25 lipca 2008 r. nie była sprawą „o to samo roszczenie" w

rozumieniu art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. Organ rentowy miał obowiązek wydać decyzję,

biorąc pod uwagę stan istniejący w dacie zgłoszenia wniosku. W tej dacie

wnioskodawca spełniał warunek niezdolności do pracy, natomiast nie spełniał

warunku powstania tej niezdolności w ciągu 18 miesięcy od ustania zatrudnienia.

Od decyzji odmawiającej przyznania świadczenia przysługiwało wnioskodawcy

odwołanie na zasadach ogólnych, a sąd pracy i ubezpieczeń społecznych miał

obowiązek odwołanie to rozpoznać. Wniosek był bowiem oparty na zmienionym od

daty wydania prawomocnego wyroku stanie faktycznym, a okoliczność, czy taka

zmiana mogła spowodować przyznanie prawa do renty powinna być rozważona

przy merytorycznym rozpoznaniu sprawy, jednakże z uwzględnieniem, iż

prawomocnym

wyrokiem Sądu Okręgowego w Z. z dnia 21 września 2006 r.

odmówiono prawa do świadczenia z uwagi na brak niezdolności do pracy. Inaczej

rzecz ujmując, Sąd przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy był związany

poczynionym w poprzednim postępowaniu ustaleniem co do braku niezdolności do

pracy na dzień prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie IV U …/05.

Jak wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 stycznia 2009 r., I UK

209/08

(niepublikowany)

zachodziła

zatem

swoista

prekluzja

związana

z

niedopuszczalnością dokonania innego ustalenia w tym zakresie. Jeżeli bowiem

prawomocnym wyrokiem odmówiono przyznania prawa do świadczenia wobec

niespełnienia wymaganych warunków, w ponownym postępowaniu nie można

skutecznie powoływać się na to, że warunki te przed prawomocnym zakończeniem

postępowania w poprzedniej sprawie były spełnione, chyba że zachodzą podstawy

do wzruszenia ustaleń prawomocnego orzeczenia po ponownym rozpoznaniu

sprawy na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, co może nastąpić, gdy po

uprawomocnieniu się decyzji w sprawie świadczeń zostaną przedłożone nowe

dowody lub ujawnione okoliczności istniejące przed wydaniem decyzji, które mają

wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość (por. art. 114 ust. 1 i 2 ustawy z

dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych). Zasadą rządzącą stosunkami prawnymi ubezpieczenia społecznego

jest bowiem właśnie to, że zmiana okoliczności lub ujawnienie nowych dowodów

zawsze otwiera drogę do ponownego rozpoznania sprawy.

Od decyzji wydanej w załatwieniu ponownego wniosku ubezpieczonego o

rentę z tytułu niezdolności do pracy przysługuje odwołanie na zasadach ogólnych

na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie

ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.).

Nie podlega ono przy tym odrzuceniu na podstawie art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c., gdyż

sprawa

dotyczy innej

materii

niż przedmiot

postępowania

zakończonego

prawomocnym wyrokiem, niezależnie od tego, czy chodzi o wznowienie

poprzedniego postępowania, czy też o zmienione w stosunku do podstawy

prawomocnego rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne.

Skarga kasacyjna Prokuratora Generalnego okazała się zatem uzasadniona,

wobec czego Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 15 § 1 k.p.c. orzekł jak w

sentencji.