Supreme Court dismisses defense request to exclude judge due to flawed appointment procedure violating impartiality standards.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the defense's request to exclude Judge Adam Rocha from the case, despite his appointment following a flawed selection process. The defense argued that judges appointed after January 17, 2018, via the new KRS law lack impartiality, citing ECtHR rulings and internal court precedents. The court agreed that such appointments constitute a prima facie failure to meet the minimum standard of impartiality under Article 439 § 1 of the Code of Criminal Procedure.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.; Art. 6 ust. 1 KPPC; Judges appointed to the Supreme Court after January 17, 2018, via the new KRS law are presumed to lack the minimum standard of impartiality, requiring their exclusion from cases where their appointment procedure was flawed.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III KS 58/23 POSTANOWIENIE Dnia 12 stycznia 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk w sprawie T. (poprzednio A.) F. oskarżonego z art. 212 § 1 i 2 k.k. oraz z art. 216 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie karnej na posiedzeniu w dniu 12 stycznia 2024 r. wniosku obrońcy o wyłączenie sędziego Adama Rocha od udziału w sprawie o sygn. III KS 58/23 – rozpoznania skargi, od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt IV Ka 2068/22, uchylającego wyrok Sądu Rejonowego dla Krakowa – Krowodrzy w Krakowie z dnia 26 września 2022 r., sygn. akt II K 1381/21 i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, postanowił wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Adama Rocha od udziału w sprawie skargowej o sygnaturze III KS 58/23.
UZASADNIENIE
W dniu 9 września 2023 r. do Sądu Najwyższego wpłynęła skarga obrońcy T. F., oskarżonego z art. 212 § 1 i 2 k.k. oraz z art. 216 § 1 k.k., od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt IV Ka 2068/22, uchylającego wyrok Sądu Rejonowego dla Krakowa – Krowodrzy w Krakowie z dnia 26 września 2022 r., sygn. akt II K 1381/21 i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.Po wyłączeniu od udziału w tej sprawie SSN Włodzimierza Wrobla (na jego wniosek) – postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2023 r. (KRI 286) oraz SSN Anny Dziergawki (na wniosek obrońców) – postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 grudnia 2023 r. (KRI 306), zarządzeniem z dnia 4 stycznia 2024 r.
Prezesa Izby Karnej sprawa przydzielona została do referatu SSN Adama Rocha.W dniu 10 stycznia 2024 r. obrońca oskarżonego złożył wniosek o wyłączenie sędziego Adama Rocha od udziału w tej sprawie w oparciu o przepisy art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. W uzasadnieniu wniosku obrońca, wskazując na fakt powołania Adama Rocha na urząd sędziego Sądu Najwyższego w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. z 2018 r., poz. 3 – dalej w tekście ustawa o KRS z 2017 r.) oraz odwołując się do uchwały Sądu Najwyższego – Izba Cywilna, Karna oraz Pracy i Ubezpieczeń z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7), uchwały siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22), a także orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPCz) – wyroki: z dnia 22 lipca 2021 r., Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga 43447/19), z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce (skargi nr 49868/19 i 57511/19) i z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce (skarga 1469/20), z których wynika, że Krajowa Rada Sądownictwa ukształtowana ustawą o KRS z 2017 r. nie jest organem niezależnym od władzy ustawodawczej i wykonawczej, podniósł, że sąd z udziałem tak powołanego sędziego jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Zwrócił jednocześnie uwagę na szereg zapadłych już w Sądzie Najwyższym orzeczeń, w których sędzia Adam Roch był wyłączany od udziału w sprawach mu przydzielonych w uwzględnieniu bądź wniosku strony, bądź jego samego, w oparciu o regułę nemo iudex in causa sua, wywodząc, że również w niniejszym postępowaniu skargowym wymieniony sędzia miałby kontrolować wyrok Sądu odwoławczego wydany przez Sąd Okręgowy w K. z udziałem sędziego M.P.-Z., powołanej na urząd sędziego tego Sądu w tożsamej procedurze, a więc na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą o KRS z 2017 r.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek o wyłączenie SSN Adama Rocha od udziału w sprawie III KS 58/23 jest oczywiście zasadny.
Podzielić należy w całej rozciągłości argumentację obrońcy zawartą w części motywacyjnej wniosku, uznając za zbędne jej w tym miejscu powielanie.Ma rację obrońca co do zachowania mocy obowiązującej uchwały Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. BSA I-4110-1/20, wiążącej wszystkie składy Sądu Najwyższego [art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (t.j. Dz. U. 2023.1093 ze zm.) – dalej w tekście u.SN]. Szerokie uzasadnienie tego stanowiska wyrażał już wielokrotnie Sąd Najwyższy w szeregu swoich wcześniejszych orzeczeń powołanych również w uzasadnieniu wniosku.
Podzielić należy też pogląd, oparty m.in. o tezy wskazanej wyżej uchwały Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, że w przypadku sędziów Sądu Najwyższego uzyskanie nominacji w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po dniu 17 stycznia 2018 r. stanowi podstawę do przyjęcia a priori, iż sędzia SN tak powołany nie spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Potwierdzają to zresztą orzeczenia Sądu Najwyższego, którymi wznawiano postępowania kasacyjne zakończone postanowieniem o oddaleniu kasacji, w wydaniu których brali udział sędziowie tak nominowani (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 14 czerwca 2023 r., II KO 73/22 i III KO 43/23; z dnia 21 czerwca 2023, V KO 17/22 i V KO 30/22; z czerwca 27 czerwca 2023 r., III KO 84/21 i III KO 15/22; z dnia 23 sierpnia 2023 r., II KO 75/23).W niniejszej sprawie wyłączenie sędziego Adama Rocha jest konieczne również z uwagi na trafne zauważenie autora wniosku co do konieczności uwzględnienia zasady nemo iudex in causa sua.
W sprawie skargowej zawisłej przed Sądem Najwyższym miałby on bowiem kontrolować – w ramach postępowania skargowego – wyrok kasatoryjny sądu drugiej instancji wydany w składzie z sędzią powołaną na ten urząd w takiej samej wadliwej procedurze. Jeżeli uwzględni się, że przepis art. 539a § 3 k.p.k. wymaga rozważenia uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k. zaistniałych na etapie postępowania odwoławczego, nie ulega wątpliwości, iż rozpoznawanie w takim układzie procesowym niniejszej sprawy przez SSN Adama Rocha byłoby w rzeczywistości orzekaniem w swojej sprawie, a więc mogłoby nawet zostać ocenione przez pryzmat art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.Wobec powyższego, tj. zmaterializowania się podstawy wyłączenia sędziego z uwagi na uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w tej sprawie (art. 41 § 1 k.p.k.), a jednocześnie mając na uwadze konieczność zapewnienia stronom prawa do rozpoznania sprawy przez sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i co za tym idzie prawa do rzetelnego procesu, o którym mowa w tej regulacji konwencyjnej, należało orzec jak w części dyspozytywnej postanowienia. [PGW][as]