Social Security Fund is competent for sick pay interest disputes; labor court lacks jurisdiction over accessory benefits.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court ruled that the Social Security Fund, not the labor court, is the competent authority to adjudicate disputes regarding interest on unpaid sick pay. The applicant argued that the labor court should handle the claim for interest, but the court determined that interest is an accessory right to the sick pay itself. Consequently, the court established that the Social Security Fund must first determine the entitlement to the sick pay and any associated interest before any judicial review can occur.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 63 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa; Art. 64 ust. 2 tej ustawy; Art. 190-195 Kodeksu postępowania administracyjnego: The Social Security Fund is the sole competent body to determine rights to sick pay and its accessory interest, rendering labor court jurisdiction inadmissible in such matters.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Postanowienie z dnia 10 lipca 2002 r.
III KKO 6/02
W sprawie o odsetki od niewypłaconego w terminie zasiłku chorobowego właściwy jest organ rentowy.
Przewodniczacy SSN Andrzej Wasilewski, Sędziowie SN Józef Iwulski (sprawozdawca), Jerzy Kwaśniewski, przedstawiciel Ministra Sprawiedliwości Elżbieta
Staszewska, przedstawiciel Ministra Pracy i Polityki Społecznej Elżbieta Zagalska.
Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2002 r. sprawy z wniosku Antoniego G. o rozstrzygnięcie
sporu o właściwość między Zakładem Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałem w Z. a
Sądem Rejonowym-Sądem Pracy w Łomży o zapłatę odsetek od niewypłaconego w
terminie zasiłku chorobowego
u s t a l i ł, że właściwym do rozpoznania sprawy jest Zakład Ubezpieczeń
Społecznych-Oddział w Z.
Uzasadnienie
Antoni G. zwrócił się do Kolegium Kompetencyjnego przy Sądzie Najwyższym
o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego między Sądem RejonowymSądem Pracy w Łomży a Zakładem Ubezpieczeń Społecznym-Oddziałem w Z. w
sprawie dotyczącej zobowiązania „A.” Spółki z o.o. w K. do wyrównania wnioskodawcy odsetek od kwoty 2.594,86 zł zasiłku chorobowego za okres od 20 lipca 1998 r. do
13 kwietnia 1999 r. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że decyzją z dnia 28 sierpnia
2001 r. ZUS-Oddział w Z. nakazał „A.” Spółce z o.o. w K. wyrównanie wnioskodawcy
zasiłku chorobowego za okres od 20 lipca 1998 r. do 13 kwietnia 1999 r. do 100%
podstawy wymiaru w związku z wypadkiem przy pracy w dniu 18 lipca 1998 r. Wypłaty zasiłku chorobowego zobowiązana Spółka dokonała w dniu 28 września 2001
r., bez odsetek za czas pozostawania w zwłoce. Antoni G. skierował sprawę do załatwienia przez ZUS-Oddział w Z., który pismem z dnia 23 października 2001 r. po-
informował go, że na podstawie art. 64 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o
świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. Nr 60, poz. 636 ze zm.), jeżeli płatnik składki nie wypłacił zasiłku w
terminach przyjętych dla wypłaty wynagrodzeń jest on zobowiązany do wypłaty odsetek od zasiłku, w wysokości i na zasadach określonych w art. 85 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wobec tego Antoni G. skierował do Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Łomży pozew przeciwko Spółce „A.” o zapłatę odsetek. Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 20 lutego 2002 r. [...] uznał się niewłaściwym i sprawę
przekazał Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. Zakład ten jednak pismem z dnia 28 marca 2002 r. powiadomił wnioskodawcę, że zachodzi spór kompetencyjny.
Z dołączonego do wniosku odpisu postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 20
lutego 2002 r. [...] wynika, że Antoni G. w pozwie skierowanym przeciwko „A.” Spółce
z o.o. w K. zażądał zasądzenia na jego rzecz ustawowych odsetek za okres od 20
lipca 1998 r. do 28 września 2001 r. od kwoty 2.594,86 zł. W uzasadnieniu pozwu
podał, iż decyzją z dnia 28 sierpnia 2001 r. ZUS-Oddział w Z. nakazał pozwanej
Spółce wyrównanie zasiłku chorobowego do 100% wymiaru w związku z wypadkiem
przy pracy w dniu 18 lipca 1998 r. Pozwana Spółka dokonała wypłaty świadczenia w
dniu 28 września 2001 r., bez odsetek za czas pozostawania w zwłoce. Zdaniem powoda właściwym do rozpoznania powództwa jest Sąd Pracy, zgodnie z „decyzją”
ZUS. Sąd Rejonowy uznał, że przedstawiona przez powoda „decyzja” ZUS nie „stanowi jednak decyzji w rozumieniu prawa administracyjnego” i nie jest wiążąca dla
Sądu, a może być traktowana tylko jako informacja udzielona powodowi. Sąd Rejonowy wywiódł, że postępowanie w przedmiocie wyrównania zasiłku chorobowego
prowadził Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a postępowanie o zasądzenie
odsetek od zasiłku chorobowego jest sprawą o świadczenie z ubezpieczenia społecznego, dla której w dalszym ciągu właściwy jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w Z. Mając to na uwadze Sąd Rejonowy na mocy art. 464 KPC uznał
się niewłaściwym i przekazał sprawę temu Zakładowi.
Wnioskodawca przedstawił też odpis pisma ZUS z dnia 28 marca 2002 r., którym na mocy art. 66 § 3 w związku z art. 180 § 1 KPA zwrócono wnioskodawcy podanie z dnia 2 stycznia 2002 r. w przedmiocie zobowiązania Spółki „A.” do wyrównania
odsetek od kwoty 2.594,86 zł zasiłku chorobowego, gdyż w sprawie właściwy jest
Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Łomży. ZUS stwierdził w tym piśmie, że opóźnienie w
wypłacie części zasiłku chorobowego nie jest następstwem okoliczności, za które
ponosi odpowiedzialność. Wypłata odsetek od wyrównania zasiłku chorobowego powinna zostać sfinansowana z funduszu zakładu pracy.
Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym zważyło, co następuje:
Kolegium Kompetencyjne rozpoznaje konkretną sprawę i w związku z tym
musi uwzględniać występujący w niej tok poszczególnych postępowań. W pierwszym
rzędzie należało więc rozważyć, czy Sąd Rejonowy mógł przekazać sprawę Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, skoro wcześniej wnioskodawca zwracał się już do
ZUS w tym przedmiocie. Jest to związane z regulacją zawartą w art. 464 § 1 KPC,
według której w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych (podkreślenia wymaga, że przepis dotyczy też spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych) odrzucenie pozwu nie może nastąpić z powodu niedopuszczalności drogi sądowej, gdy do rozpoznania sprawy właściwy jest inny organ. W tym wypadku sąd
przekaże sprawę temu organowi. Jeżeli jednak organ ten uprzednio uznał się niewłaściwy, sąd rozpozna sprawę. Negatywny spór kompetencyjny nie powinien więc powstać w takich sprawach, gdy strona w pierwszej kolejności zwróci się do organu
administracyjnego, który uzna się niewłaściwym, a następnie wystąpi do sądu. W
takiej sytuacji sąd pracy nie może przekazać sprawy organowi administracyjnemu,
choćby droga sądowa była niedopuszczalna. Sąd pracy powinien rozpoznać powództwo (bo taka jest właściwość funkcjonalna tego sądu) i dotyczy to także spraw z
zakresu ubezpieczeń społecznych. Sądy ubezpieczeń społecznych rozpoznają bowiem odwołania od decyzji organów rentowych w rozumieniu art. 476 § 2-4 KPC.
Jeżeli więc określona sprawa należałaby w ogólności do właściwości organu rentowego (droga sądowa w pierwszej fazie postępowania byłaby więc niedopuszczalna),
a organ rentowy uznał się za niewłaściwy do jej rozpoznania, to sprawę o określone
świadczenie powinien rozpoznać sąd pracy na mocy art. 464 § 1 in fine KPC, gdyż
tylko ten sąd jest funkcjonalnie właściwy do rozpoznawania powództw (sąd ubezpieczeń społecznych rozpoznaje sprawy określone w art. 476 § 2-3 KPC).
Wracając do stanu faktycznego sprawy należy zauważyć, że wnioskodawca o
zapłatę odsetek od zasiłku chorobowego wystąpił w pierwszej kolejności do ZUS. Ten
organ pismem z dnia 23 października 2001 r. poinformował go, że jeżeli płatnik
składki nie wypłacił zasiłku w terminach przyjętych dla wypłaty wynagrodzeń, jest on
zobowiązany do wypłaty odsetek od zasiłku, w wysokości i na zasadach określonych
w art. 85 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Po otrzymaniu tego pisma
wnioskodawca wystąpił do Sądu pracy z powództwem o zasądzenie odsetek od pracodawcy. Sąd Rejonowy, przekazując sprawę Oddziałowi ZUS, rozważał charakter
uprzedniej czynności tego organu (pisma z dnia 23 października 2001 r.) i w istocie
przyjął, że czynność ta nie oznacza „uprzedniego uznania się za niewłaściwy” w rozumieniu art. 464 § 1 in fine KPC. Nie ma podstaw do kwestionowania tej oceny,
gdyż w przedstawionej treści pisma Oddziału ZUS z dnia 23 października 2001 r. rzeczywiście nie ma jednoznacznego uznania się przez ten organ za niewłaściwy, a zawarta jest w nim jedynie informacja dla strony o treści przepisów. Sąd Rejonowy mógł
więc przeprowadzić analizę, czy w sprawie o zasądzenie odsetek od zasiłku chorobowego jest dopuszczalna droga sądowa (w pierwszej fazie postępowania). Nie był
bowiem związany uprzednim uznaniem się za niewłaściwy przez organ administracji
według art. 464 § 1 in fine KPC.
Wobec tego trzeba rozważyć, na jakiej drodze należy dochodzić odsetek od
zasiłku chorobowego (w ogólności). Zgodnie z art. 63 ustawy z dnia 25 czerwca 1999
r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, ubezpieczony może wystąpić do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z
wnioskiem o ustalenie uprawnień do zasiłku chorobowego, jeżeli uważa, że zostały
naruszone jego uprawnienia w tym zakresie. Z wnioskiem o ustalenie uprawnień do
zasiłku przysługującego ubezpieczonemu może wystąpić do Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych także płatnik składek na ubezpieczenie chorobowe. Środki odwoławcze
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych określają odrębne przepisy. Wnioskodawca wystąpił z takim wnioskiem, uważając, że pracodawca (płatnik) nie wypłacił
mu zasiłku w odpowiedniej wysokości i ZUS na podstawie tego przepisu wydał stosowaną decyzję zobowiązującą do wyrównania wysokości zasiłku za wskazany
okres. Oddział ZUS nie kwestionował (i słusznie) swojej właściwości co do rozstrzygnięcia w przedmiocie nakazania zapłaty samego zasiłku. Uważa jednak, że nie jest
właściwy w sprawie dotyczącej odsetek od zasiłku chorobowego, a więc w nawiązaniu do treści przepisu, że wniosek o nakazanie zapłaty odsetek nie jest „wnioskiem o
ustalenie uprawnień do zasiłku”. Nie jest to pogląd prawidłowy. W praktyce utrwalona
jest wykładnia, że sąd pracy nie jest właściwy w sprawach dotyczących roszczeń o
zasiłek chorobowy z ubezpieczenia społecznego (wyrok z dnia 24 października 1996
r., II PRN 8/96, OSNAPiUS 1997 r. nr 9, poz. 149) i bez względu na przyczynę nie-
wypłacenia przez pracodawcę należnego pracownikowi zasiłku chorobowego, właściwy do rozpoznania roszczeń pracownika o ten zasiłek jest Zakład Ubezpieczeń
Społecznych (postanowienie kolegium kompetencyjnego z dnia 21 marca 1996 r., III
PO 1/96, OSNAPiUS 1996 r. nr 22, poz. 346). Wykładnia ta (wyrażona w odniesieniu
do art. 49 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r.
Nr 30, poz. 143 ze zm.) ma zastosowanie w aktualnym stanie prawnym. Przepis art.
63 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. dotyczy bowiem ustalenia wszelkich
uprawnień związanych z prawem do zasiłku chorobowego, bez względu na to kto jest
zobowiązany do jego wypłaty (z jakich funduszy) i dlaczego uprawnienia do zasiłku
zostały naruszone. Przez „ustalenie uprawnień do zasiłku” według art. 63 ust. 1
ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. należy rozumieć też ewentualne ustalenie uprawnienia do odsetek od niewypłaconego w terminie zasiłku. Zgodnie bowiem z art. 64
ust. 2 tej ustawy, jeżeli płatnik składek nie wypłacił zasiłku w terminie, jest on obowiązany do wypłaty odsetek od tego zasiłku w wysokości i na zasadach określonych w
ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Roszczenie o zapłatę odsetek (jako
akcesoryjne względem samego zasiłku) jest więc świadczeniem z ubezpieczenia
społecznego, należnym na podstawie art. 64 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r.
(a nie np. na podstawie art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego). Organ rentowy w ramach
ustalenia uprawnień do zasiłku (art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r.) powinien więc wydać decyzję nie tylko co do samego obowiązku zapłaty zasiłku, ale
także rozstrzygnąć o odsetkach od tego świadczenia. Kwestia, kto ma zapłacić te
odsetki, z jakich funduszy i czy w ogóle się należą, nie dotyczy właściwości organu,
lecz merytorycznej oceny zasadności żądania odsetek. W tej fazie postępowania
droga sądowa (przed sądem pracy lub sądem ubezpieczeń społecznych) jest niedopuszczalna. Dopiero od decyzji organu rentowego będzie przysługiwało zainteresowanym odwołanie do sądu ubezpieczeń społecznych.
Z tych względów na podstawie wskazanych przepisów oraz art. 190-195 KPA
orzeczono jak w sentencji.