Supreme Court quashes criminal verdict due to defendant's death, ordering case dismissal under Art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the second-instance verdict and the first-instance judgment, ordering the criminal proceedings to be dismissed. The defendant, R.K., had been convicted of fraud and sentenced to a fine, but the court discovered he had died in May 2023, prior to the issuance of the appealed verdict. Although the court learned of the death only after the verdicts were rendered, the statutory rule requires dismissal regardless of when the fact of death was discovered. Consequently, the court ruled that the death of the accused constitutes an absolute ground for appeal, necessitating the termination of the proceedings.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.; Art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.: The death of the accused constitutes an absolute ground for appeal, requiring the quashing of any verdict rendered against him and the subsequent dismissal of criminal proceedings, irrespective of when the court became aware of the death.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III KK 608/24 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 lutego 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący)SSN Adam RochSSN Anna Dziergawka (sprawozdawca) w sprawie R.K.,skazanego z art. 286 § 3 k.k. i inne po rozpoznaniu w Izbie Karnej w trybie art. 535 § 5 k.p.k., na posiedzeniu w dniu 13 lutego 2025 r., kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 28 lutego 2024 r., sygn. akt III Ka 46/24, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Dębicy z dnia 7 listopada 2023 r., sygn. akt II K 797/22 1. uchyla zaskarżony wyrok i utrzymany nim w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Dębicy i na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. umarza postępowanie karne;
2. kosztami procesu obciąża Skarb Państwa. Anna Dziergawka Wiesław Kozielewicz Adam Roch
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Dębicy wyrokiem z dnia 7 listopada 2023 r., w sprawie o sygn. akt II K 797/22 oskarżonego R.K. uznał za winnego dokonania zarzucanego mu czynu polegającego na tym, że w dniu 27 czerwca 2020 roku w D., woj. [...], działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej po uprzednim wprowadzeniu w błąd A.K. co do zamiaru wywiązania się z umowy sprzedaży 11 sztuk koszulek T-shirt za pośrednictwem portalu internetowego [...], dokonał przyjęcia wpłaconych przez nią na rachunek bankowy o numerze[...] pieniędzy w kwocie 340 zł, nie dostarczając zakupionego towaru, czym doprowadził A.K. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 340 zł, przy czym zarzucanego czynu dopuścił się mając w stopniu znacznym ograniczoną zdolność pokierowania swoim postępowaniem, z tym, że sąd przyjął, iż czyn ten stanowił wypadek mniejszej wagi, a oskarżony dodatkowo miał w stopniu znacznym ograniczoną zdolność do rozpoznania znaczenia czynu i wyczerpał znamiona przestępstwa z art. 286 § 3 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k., w zw. z art. 31 § 2 k.k., w zw. z art. 4 § 1 k.k. i za czyn ten na podstawie art. 286 § 3 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. wymierzył oskarżonemu karę grzywny w wymiarze 60 (sześćdziesiąt) stawek dziennych, przyjmując wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10 (dziesięć) złotych.
Sąd dodatkowo na podstawie art. 46 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. orzekł od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonej A.K. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem obowiązku naprawienia szkody oraz orzekł o kosztach procesu.Od powyższego wyroku apelację wniósł obrońca oskarżonego.Sąd Okręgowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 28 lutego 2024 r., w sprawie o sygn. akt III Ka 46/24 utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.Od powyższego wyroku kasację na korzyść skazanego wniósł Prokurator Generalny, zaskarżonemu wyrokowi zarzucając rażące naruszenie przepisu prawa procesowego, a mianowicie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., polegające na wydaniu, w dniu 28 lutego 2024 r., w wyniku rozpoznania apelacji obrońcy oskarżonego R.K., wyroku utrzymującego w mocy zaskarżone orzeczenie, podczas gdy w dacie wydania wyroku zarówno przez Sąd Okręgowy w Rzeszowie, jak i Sąd Rejonowy w Dębicy istniała okoliczność wyłączająca postępowanie w postaci śmierci oskarżonego, która nastąpiła w dniu 27 maja 2023 r., co stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia, określoną w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie oraz utrzymanego nim w mocy wyroku Sądu Rejonowego w Dębicy i umorzenie postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja jest oczywiście zasadna, dlatego podlegała rozpoznaniu i uwzględnieniu na posiedzeniu bez udziału stron, zgodnie z treścią art. 535 § 5 k.p.k. Należy w pełni podzielić zarzut zawarty w kasacji Prokuratora Generalnego o rażącym naruszeniu przez Sąd Okręgowy w Rzeszowie przepisu art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. Z otrzymanego na etapie postępowania wykonawczego Sądu Rejonowego w Dębicy zaświadczenia z systemu PESEL-Sad (k. 16-22 akt dłużnika sygn. II K 797/22) wynika bowiem, że oskarżony R. K. zmarł w dniu […] maja 2023 r., zatem przed wydaniem zaskarżonego wyroku, jak i wyroku sądu I instancji.
Powyższa informacja została potwierdzona załączonym do akt Sądu Najwyższego odpisem skróconego aktu zgonu (k. 31 akt). Zauważyć zatem należy, że w dacie wyrokowania w niniejszej sprawie, zarówno przez sąd odwoławczy jak i przez sąd I instancji, istniała ujemna przesłanka, uniemożliwiająca prowadzenie postępowania wobec oskarżonego R.K., której istnienie zgodnie z treścią art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., skutkuje koniecznością jego umorzenia. Powyższego nie zmienia fakt, że wiadomość o śmierci oskarżonego sąd powziął dopiero po wydaniu wyroku.
Przepis art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. jest w swej treści jednoznaczny i kategoryczny, zatem powinien być stosowany niezależnie od powodów zaistnienia tego uchybienia oraz w każdym stadium procesu, w którym określona w tym przepisie przesłanka zaistnieje. Stąd też wydanie wyroku skazującego wobec oskarżonego, mimo jego śmierci w toku procesu, stanowi zawsze bezwzględną podstawę do uchylenia tego orzeczenia, wskazaną w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. Zaistnieje ona także mimo braku wiedzy sądu o samym fakcie śmierci oskarżonego (zob. wyrok SN z dnia 3 lutego 2021 r., II KK 425/20; wyrok SN z dnia 7 lipca 2021 r., II KK 79/21; wyrok SN z dnia 31 maja 2022 r., II KK 249/22).
Z treści art. 439 § 2 k.p.k. wynika z kolei, że uchylenie orzeczenia jedynie z powodów określonych w § 1 pkt 9-11 może nastąpić tylko na korzyść oskarżonego. Oznacza to, że w razie śmierci oskarżonego wymieniona bezwzględna przyczyna odwoławcza nie ma zastosowania, gdy został on uniewinniony przez sąd w pierwszej lub drugiej instancji. Sytuacja ta nie ma jednak zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż jak wyżej wskazano, R.K. został skazany, a następnie sąd odwoławczy wyrok wydany co do jego osoby utrzymał w mocy. W tym stanie rzeczy nie ulega wątpliwości, że w czasie orzekania obu sądów powszechnych w przedmiotowej sprawie istniała ujemna przesłanka procesowa, uniemożliwiająca dalsze prowadzenie postępowania wobec oskarżonego R.K., który zmarł.
Tym samym zaskarżone orzeczenie Sądu Okręgowego w Rzeszowie obarczone jest bezwzględną przyczyną odwoławczą wskazaną w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., co musiało skutkować jego uchyleniem, jak również uchyleniem utrzymanego nim w mocy wyroku Sądu Rejonowego w Dębicy, a w konsekwencji umorzeniem postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.O kosztach sądowych orzeczono zgodnie z treścią art. 632 pkt 2 k.p.k.Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku. Anna Dziergawka Wiesław Kozielewicz Adam Roch[WB]r.g.