Supreme Court dismisses appeal and excludes judge appointed via flawed KRS procedure from case.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the defendant's appeal and excluded Judge Antoni Bojańczyk from the case due to procedural irregularities in his appointment. The defense argued that Bojańczyk was improperly appointed to the Chamber of Extraordinary Control and Public Affairs via a flawed KRS competition, violating constitutional requirements for judicial independence. The court ruled that such appointment defects cannot be cured and that a judge appointed through this process lacks the necessary external impartiality to preside over a special chamber.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 179 ust. 1 Konstytucji RP; art. 6 ust. 1 EKPC: Judges appointed to the Supreme Court via a flawed competition for the Chamber of Extraordinary Control and Public Affairs lack the requisite external impartiality and cannot validly preside over cases in other chambers.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III KK 608/23 POSTANOWIENIE Dnia 26 lipca 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk w sprawie M. S. skazanego z art. 178a § 4 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 26 lipca 2024 r. wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie sędziego Antoniego Bojańczyka od udziału w sprawie III KK 608/23, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, postanowił wyłączyć sędziego Antoniego Bojańczyka od udziału w sprawie o kasacyjnej III KK 608/23.
UZASADNIENIE
W sprawie zawisłej w Sądzie Najwyższym i zarejestrowanej pod sygn. III KK 608/24 przedmiotem rozpoznania jest kasacja obrońcy skazanego M. S. od prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wlkp. z dnia 21 czerwca 2023 r., sygn. akt IV Ka 69/23, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Sulęcinie z dnia 2 marca 2022 r., sygn. akt II K 459/21.W toku dotychczasowego postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy trzykrotnie wyłączał od udziału w rozpoznaniu niniejszej kasacji sędziów, którym sprawa ta była przydzielana do referatu – postanowieniem z dnia 24 stycznia 2024 r., (KRI 341) sędziego Ryszarda Witkowskiego, postanowieniem 7 marca 2024 r. (KRI 378) sędziego Igora Zgolińskiego i postanowieniem z dnia 29 maja 2024 r. (KRI 414) sędziego Małgorzatę Bednarek.Kolejnym zarządzeniem Prezesa Izby Karnej sprawa ta przydzielona została sędziemu Antoniemu Bojańczykowi.Pismem z dnia 16 lipca 2024 r. (data wpływu do SN) obrońca skazanego złożył wniosek wyłączenie od udziału w rozpoznaniu sprawy kasacyjnej również tego sędziego.
Wniosek uzasadniał, podobnie jak w przypadku poprzednich, okolicznościami związanymi z powołaniem sędziego Antoniego Bojańczyka na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3 – dalej ustawa o KRS z 2017 r.), odwołując się do orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz organów międzynarodowych. Sąd Najwyższy zważył co następuje.Wniosek o wyłączenie od udziału w sprawie III KK 608/24 sędziego Antoniego Bojańczyka jest w sposób oczywisty zasadny.Sąd Najwyższy w tym składzie podtrzymuje w całości pogląd o konieczności wyłączenia od rozpoznawania spraw zawisłych w Sądzie Najwyższym, osób powołanych na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą o KRS z 2017 r.
Przesądza o tym tylko treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 7, poz. 22), lecz przed wszystkim pkt. 1 uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-2110-1/20 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7) – w kwestii zachowania mocy obowiązującej tej uchwały zob. uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego: z dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22 (OSNPiUS 2022, nr 10, poz. 95); postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21 (OSNK 2021, z. 10, poz. 41); z dnia 27 lutego 2023 r., II KB 10/22 (OSNK 2023, z. 5-6, poz. 28), z dnia 13 kwietnia 2023 r., III CB 6/23; z dnia 19 października 2023 r., I ZB 52/22; z dnia 25 października 2023 r., III CZ 280/23.Trafna i podzielana przez ten skład orzekający Sądu Najwyższego argumentacja przedstawiona została we wcześniejszych zapadłych już w tej sprawie postanowieniach Sądu Najwyższego w szczególności z dnia 24 stycznia 2024 r., (KRI 341) i postanowieniem z dnia 29 maja 2024 r. (KRI 414).
Bezspornym jest, że Antoni Bojańczyk powołany został na stanowisko sędziego i to w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy o KRS z 2017 r., niespełniającej konwencyjnego wymogu organu niezależnego. Co więcej powołanie to nastąpiło do organu mającego de facto charakter „sądu specjalnego”, o czym w sposób jednoznaczny wypowiadał się Europejski Trybunał Praw Człowieka (ETPCz), ostatnio w wyroku z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21).
W tej sytuacji brak wydania rozstrzygnięcia po myśli art. 41 § 1 k.p.k. (niewyłączenia sędziego Antoniego Bojańczyka) dawałoby pełną podstawę do rozważania takiej okoliczności jako naruszenia art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (EKPC) na co wskazują liczne orzeczenia ETPCz (zob. wyroki – z dnia 22 lipca 2021 r., Reczowicz przeciwko Polsce [skarga nr 43447/19], z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce [skargi nr 49868/19 i 57511/19], z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce [skarga nr 1469/20], z dnia 15 marca 2022 r. [Wielka Izba], Grzęda przeciwko Polsce [skarga 43572/18] oraz powołany wyżej wyrok z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce) oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (zob. np. wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 15 lipca 2021 r., C-791/19 i z dnia 21 grudnia 2023 r., C-718/21), a to w konsekwencji może również skutkować odpowiedzialnością finansową Rzeczypospolitej Polskiej w wypadku wniesienia i to z większym niż duże prawdopodobieństwem, skutecznej skargi do ETPCz.W wypadku sędziego Antoniego Bojańczyka, poza wystąpieniem w orzeczeniu przez niego wydanym uchybienia mogącego mieć postać bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., co z kolei może skutkować koniecznością wznowienia z urzędu postępowania kasacyjnego, dodatkowym powodem wyłączenia są również okoliczności, które doprowadziły do jego obecnego orzekania w Izbie Karnej Sądu Najwyższego i to poczynając o sposobu powołania go do mającej – jak to już zauważono wyżej – charakter sądu specjalnego Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego w nietransparentnej procedurze w 2018 r., a następnie jego przeniesienie do legalnej Izby Sądu Najwyższego decyzją osoby pełniącej funkcję Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, w sposób stanowiący ominięcie wymogów określonych w art. 179 Konstytucji RP (zob. postanowienia:
Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2023 r., II KK 82/23; z dnia 7 marca 2024 r., IV KK 571/23). Sąd Najwyższy w tym składzie wyrażony w powołanych wyżej orzeczeniach pogląd w pełni podziela, uznając za uzasadnione stwierdzenie, iż akty nominacji na stanowiska w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, jako organie, który od w powołanych już w tym uzasadnieniu orzeczeniach ETPCz i TSUE uznany został za organ niespełniający konstytucyjnego i konwencyjnego wymogu sądu niezależnego i bezstronnego „ustanowionego ustawą”, podjęte przez Prezydenta RP wyłącznie w ramach konkursu na stanowiska w tej Izbie, nie obejmują powołania do każdej innej Izby Sądu Najwyższego i tym samym nie wywołują skutków związanych z takim powołaniem.
Wadliwość tego powołania nie może prowadzić do usankcjonowania pierwotnej wady, a tym bardziej uprawniać do orzekania w innych Izbach Sądu Najwyższego. Ta pierwotna wadliwość powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w konkursie do Izby Kontroli nie może być również w drodze wtórnych, mających charakter techniczny zabiegów, konwalidowana. Skutek taki (konwalidacja) mógłby zostać osiągnięty wyłącznie poprzez przeprowadzenie prawidłowej procedury powołania i to powołania do prawidłowo ukształtowanego Podsumowanie całokształtu przeprowadzonych powyżej rozważań prowadzi do stwierdzenia, że skład sądu z udziałem sędziego Antoniego Bojańczyka – w wypadku wydania orzeczenia – skutkuje uchybieniem z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., a powodów instytucjonalnych i ustrojowych, nie gwarantuje niezawisłości i bezstronności sądu ukonstytuowanego z jego udziałem przede wszystkim w aspekcie zewnętrznym i tym samym nie zapewnia prawa do rzetelnego procesu w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC.W związku z powyższym uwzględnienie wniosku obrońcy skazanego M.S. było konieczne.
SSN (Tomasz Artymiuk) [J.I.][ms]