Supreme Court excludes judge from cassation due to flawed appointment procedure violating impartiality standards.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court granted the defense's request to exclude Judge Igor Zgoliński from the cassation proceedings. The defense argued that Zgoliński's appointment involved a flawed procedure by the newly formed Judicial Council, raising doubts about his impartiality. The court ruled that such a judge participating in a case challenging the council's composition creates a real risk of violating the principle of an independent and impartial tribunal.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.: A judge appointed through a procedurally flawed selection process by a body whose composition is the subject of the appeal must be excluded to ensure the appearance of impartiality and prevent a violation of the principle of an independent and impartial tribunal.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III KK 457/25 POSTANOWIENIE Dnia 8 października 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Eugeniusz Wildowicz w sprawie J. M.skazanego z art. 286 §1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 8 października 2025 r., wniosku obrońcy o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Igora Zgolińskiego od udziału w sprawie III KK 457/25, na podstawie art. 42 § 4 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego od udziału w sprawie o sygn. akt III KK 457/25.
UZASADNIENIEW dniu 14 lutego 2025 r. obrońca skazanego J. M. wniósł kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 28 listopada 2024 r., sygn. akt II AKa 66/24, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 8 grudnia 2023 r., sygn. akt II K 135/22.Kasacja ta, oparta między innymi o zarzut naruszenia art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., została zarejestrowana w Sądzie Najwyższy pod sygnaturą III KK 457/25 i, zarządzeniem Prezesa Izby Karnej, przydzielona do referatu SSN Igora Zgolińskiego. W dniu 18 września 2025 r. obrońca skazanego wystąpił z wnioskiem o wyłączenie sędziego Igora Zgolińskiego od rozpoznania niniejszej sprawy z uwagi na uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności i niezależności, wynikające z wadliwej procedury powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego oraz obawę, iż rozpoznając przedmiotową kasację sędzia ten będzie odnosił się do kwestii związanych z należytą obsadą sądu, które dotyczą go bezpośrednio.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k., sędzia ulega wyłączeniu od rozpoznania sprawy, jeśli istnieje okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności przy jej rozpoznawaniu. Wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. powinno nastąpić nie tylko w sytuacji gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w konkretnej sprawie, ale również wówczas gdy orzekanie przez sędziego w tej sprawie mogłoby realnie prowadzić do znacznie poważniejszego uchybienia, tj. naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (EKPC) i uznania, że taki skład orzekający nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2024 r., II KK 320/22).
Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Już sam udział w orzekaniu osoby powołanej na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek neo-KRS prowadzi do nienależytej obsady sądu w postępowaniu kasacyjnym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Krajowa Rada Sądownictwa w obecnym składzie nie reprezentuje bowiem należycie środowiska sędziowskiego, a zatem nie jest organem, o którym mowa w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22). Wada nominacyjna, wynikająca z udziału w procesie powołania na urząd sędziego wadliwie ukształtowanej KRS, mająca charakter względny w przypadku sędziów sądów powszechnych, odgrywa szczególne znaczenie w przypadku sędziów Sądu Najwyższego – do których grona przystąpił, dzięki tej procedurze, sędzia Igor Zgoliński.
Wynika to z wyjątkowego statusu sędziów Sądu Najwyższego i kluczowych kompetencji tego Sądu, mającego gwarantować niezakłócone, prawidłowe funkcjonowanie demokratycznego państwa prawnego oraz obiektywny standard niezależności, niezawisłości i bezstronności orzekania (por. uchwała trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20). W konsekwencji, udział w wydaniu orzeczenia sędziego Sądu Najwyższego, powołanego na urząd w wadliwej procedurze z udziałem neo–KRS, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.Sąd Najwyższy wielokrotnie już wskazywał na potrzebę wyłączenia SSN Igora Zgolińskiego od rozpoznania przydzielonych mu spraw, ze względu na brak przymiotu niezawisłości i bezstronności.
Orzekł w ten sposób między innymi w postanowieniach z dnia 21 stycznia 2025 r., I KK 399/24; z dnia 29 stycznia 2025 r., I KK 59/24 i z dnia 30 września 2025 r., I KK 272/24. Należy mieć nadto na uwadze, iż wobec podniesienia w kasacji zarzutu z art. 439 § 1 pkt. 2 k.p.k. w związku z udziałem w składzie Sądu odwoławczego sędziów powołanych na urząd w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., rozpoznanie niniejszej sprawy w wyznaczonym składzie prowadziłoby do naruszenia zasady nemo iudex in causa sua – gdyż ta sama okoliczność, podnoszona w kasacji, związana z otrzymaniem nominacji sędziowskiej, dotyczy także sędziego SN Igora Zgolińskiego.
Jego udział w rozpoznaniu powyższego zarzutu mógłby zatem wywołać zarówno u stron, jak i w odbiorze społecznym przekonanie o braku bezstronności i rzetelności sądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2022 r., II KO 48/22 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2022 r., II KO 12/22), czemu należy zapobiec.Uwzględniając powyższe, a jednocześnie aprobując utrwalony już w orzecznictwie Sądu Najwyższego pogląd, iż w sytuacji wystąpienia ryzyka nieprawidłowej obsady sądu uzasadnione jest zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 8 czerwca 2022 r., V KO 43/22; z dnia 23 czerwca 2022 r., II KO 48/22; z dnia 28 lipca 2022 r., V KO 69/22; z dnia 25 listopada 2021 r., I CSKP 524/21; z dnia 16 września 2022 r., III KK 339/22), należało uwzględnić wniosek skazanego o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Igora Zgolińskiego od udziału w niniejszej sprawie.
Mając to na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie. [J.J.][r.g.]