Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III KK 118/21 Generato dall'IA

Supreme Court quashes lower court verdict for failure to inform victims of plea option under Art. 387 § 2 K.P.K.

Numero d'incarto III KK 118/21
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the Regional Court's verdict and remanded the case for retrial due to procedural errors. The defendant requested a conviction without a full evidentiary hearing, but the court failed to properly notify the two victims of their right to object to this plea. The court also incorrectly assumed the victims were notified when mail was sent to non-existent addresses, preventing them from exercising their statutory rights. Consequently, the Supreme Court ruled that these defects were serious and affected the verdict's substance, necessitating a new trial.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 387 § 1, 2 k.p.k.; The court must explicitly inform victims of their right to object to a defendant's request for a summary conviction; failure to do so invalidates the proceeding.

Parole chiave

Generato dall'IA
summary conviction procedure victim notification duty right to object procedural defect remand for retrial Art. 387 K.P.K. criminal procedure minaccia nel diritto penale

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 387 § 1 k.p.k.
86 § 1 k.k., w związku z orzeczeniem kary łącznej poniżej dolnej granicy, a to w wymiarze równym najwyższej z wymierzonych kar;-brak było podstaw do przyjęcia, że propozycji oskarżonego, złożonej w trybie art. 387 § 1 k.p.k., nie sprzeciwiły się m.in.
Art. 387 § 2 k.p.k.
akt IV K (…), wydanym w trybie art. 387 § 2 k.p.k., na wniosek oskarżonego, wobec braku sprzeciwu prokuratora, Sąd Rejonowy w B.
Art. 190a § 1 k.k.
P.skazanego z art. 190a § 1 k.k. i inne po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 12 maja 2021 r., w trybie art.
Art. 207 § 1 k.k.
o czyn z art. 207 § 1 k.k. i art.
Art. 11 § 2 k.k.
z art. 11 § 2 k.k.W toku rozprawy przed Sądem Rejonowym w B., w dniu 14 stycznia 2021 r., w sprawie sygn.
Art. 11 § 3 k.k.
i za to w myśl art. 11 § 3 k.k. na podstawie art.
Art. 85 § 1 k.k.
Na podstawie art. 85 § 1 i 2 k.k.
Art. 85 § 2 k.k.
Na podstawie art. 85 § 1 i 2 k.k.
Art. 86 § 1 k.k.
i art. 86 § 1 k.k., w miejsce orzeczonych jednostkowych kar pozbawienia wolności, Sąd wymierzył oskarżonemu karę łączną 6 miesięcy pozbawienia wolności (pkt 3), na poczet której, na mocy art.
art. 535 § 5 k.p.k
i inne po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 12 maja 2021 r., w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III KK 118/21 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 maja 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon (przewodniczący)‎SSN Marek Pietruszyński‎SSN Jacek Błaszczyk (sprawozdawca)Protokolant Małgorzata Sobieszczańska w sprawie D. P.skazanego z art. 190a § 1 k.k. i inne po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 12 maja 2021 r., w trybie art. 535 § 5 k.p.k. kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego, na niekorzyść, od wyroku Sądu Rejonowego w B. z 14 stycznia 2021 r., sygn. akt IV K (…), uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w B. do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIED. P. został oskarżony o to, że:1.w okresie od 14 do 28 lipca 2020 r. uporczywie nękał W. D. poprzez wyrażanie na portalach internetowych gróźb karalnych, znieważanie, kierowanie obelg, które wzbudziły w pokrzywdzonej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia oraz udręczenia, tj. o czyn z art. 190a § 1 k.k.;2.w okresie od listopada 2019 r. do 30 lipca 2020 r. w B. znęcał się fizycznie i psychicznie nad swoją partnerką S. D., w ten sposób, że będąc pod wpływem alkoholu wszczynał awantury', w trakcie których wyzywał ją słowami wulgarnymi, bił po całym ciele, groził pozbawieniem życia, a nadto na portalach internetowych kierował do niej groźby karalne, znieważał i kierował obelgi, które wzbudziły w pokrzywdzonej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia oraz udręczenia, tj. o czyn z art. 207 § 1 k.k. i art. 190a § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.W toku rozprawy przed Sądem Rejonowym w B., w dniu 14 stycznia 2021 r., w sprawie sygn. akt IV K (…) - przed zakończeniem pierwszego przesłuchania, oskarżony D.

P. wniósł o wydanie wobec niego wyroku skazującego i wymierzenie mu: za pierwszy czyn kary 3 miesięcy pozbawienia wolności, za drugi czyn kary 6 miesięcy pozbawienia wolności i orzeczenie kary łącznej w wymiarze 6 miesięcy pozbawienia wolności.Prokurator nie sprzeciwił się wydaniu wyroku skazującego bez przeprowadzenia postępowania dowodowego zgodnie z propozycją wskazaną przez oskarżonego. Również Sąd nie uzależnił uwzględnienia wniosku od dokonania w nim jakichkolwiek modyfikacji.Wyrokiem z dnia 14 stycznia 2021 r., sygn. akt IV K (…), wydanym w trybie art. 387 § 2 k.p.k., na wniosek oskarżonego, wobec braku sprzeciwu prokuratora, Sąd Rejonowy w B. uznał D.

P. za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt 1 aktu oskarżenia, tj. występku z art. 190a § 1 k.k. i za to na podstawie art. 190a § 1 k.k. wymierzył mu karę 3 miesięcy pozbawienia wolności (pkt 1). Sąd uznał ponadto D. P. za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt 2 aktu oskarżenia, z tym ustaleniem, że uporczywie nękał pokrzywdzoną, tj. występku z art. 207 § 1 k.k. i art. 190a § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to w myśl art. 11 § 3 k.k. na podstawie art. 207 § 1 k.k. wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności (pkt 2).

Na podstawie art. 85 § 1 i 2 k.k. i art. 86 § 1 k.k., w miejsce orzeczonych jednostkowych kar pozbawienia wolności, Sąd wymierzył oskarżonemu karę łączną 6 miesięcy pozbawienia wolności (pkt 3), na poczet której, na mocy art. 63 § 1 k.k., zaliczył okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie w związku z zatrzymaniem w dniu 11 sierpnia 2020 r. przyjmując, że jeden dzień rzeczywistego pozbawienia wolności jest równoważny jednemu dniowi kary pozbawienia wolności (pkt 4).Wskazane orzeczenie nie zostało zaskarżone przez żadną ze stron i uprawomocniło się w dniu 22 stycznia 2021 r. (k. 210).Kasację od tego wyroku, na niekorzyść skazanego, wniósł Prokurator Generalny, który zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 387 § 1, 2 i 3 k.p.k., poprzez niezasadne uwzględnienie wadliwego wniosku oskarżonego D.

P. o skazanie go bez przeprowadzenia postępowania dowodowego i wydanie wyroku skazującego, mimo iż:- wniosek oskarżonego w zakresie propozycji kary za czyn zabroniony z art. 190a § 1 k.k. w wymiarze 3 miesięcy pozbawienia wolności został sformułowany z naruszeniem dyspozycji powołanego przepisu, który stanowi, że sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8, co skutkowało wydaniem zaskarżonego wyroku z rażącą i mającą istotny wpływ na jego treść obrazą przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 190a § 1 k.k., w związku z orzeczeniem kary w wymiarze poniżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia przewidzianego tym przepisem;-wniosek oskarżonego w zakresie wymierzenia - w miejsce orzeczonych kar jednostkowych: 3 i 6 miesięcy pozbawienia wolności - kary łącznej 6 miesięcy pozbawienia wolności, został sformułowany z naruszeniem dyspozycji art. 86 § 1 k.k., który stanowi m.in., że sąd wymierza karę łączną w granicach powyżej najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa do ich sumy, co skutkowało wydaniem zaskarżonego wyroku z rażącą i mającą istotny wpływ na jego treść obrazą powołanego przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 86 § 1 k.k., w związku z orzeczeniem kary łącznej poniżej dolnej granicy, a to w wymiarze równym najwyższej z wymierzonych kar;-brak było podstaw do przyjęcia, że propozycji oskarżonego, złożonej w trybie art. 387 § 1 k.p.k., nie sprzeciwiły się m.in. pokrzywdzone, pouczone o możliwości zgłoszenia przez oskarżonego takiego wniosku oraz prawidłowo zawiadomione o terminie rozprawy, gdyż W.

D. nie została pouczona o instytucji dobrowolnego poddania się karze i możliwości wydania wyroku skazującego bez przeprowadzania postępowania dowodowego, zaś do S. D. pouczenie i zawiadomienie o terminie rozprawy zostało wysłane na nieprawidłowy adres, w konsekwencji czego pokrzywdzone nie zostały należycie pouczone, a S. D. również i prawidłowo zawiadomiona, co skutkowało tym, że nie mogły one skorzystać w niniejszym postępowaniu z przysługujących im praw, w tym ewentualnie sprzeciwić się wnioskowi oskarżonego o dobrowolne poddanie się karze W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego niniejszą kasacją wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w B. do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się zasadna i to w stopniu oczywistym w rozumieniu art. 535 § 5 k.p.k. Analiza akt przedmiotowej sprawy prowadzi do wniosku, że Sąd meriti nieprawidłowo zastosował tryb konsensualny, uwzględniając wniosek oskarżonego o wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzania postępowania dowodowego. W konsekwencji doszło do rażącego naruszenia przepisów art. 387 § 1, 2 i 3 k.p.k.Na wstępie zauważyć należy, że porozumienie procesowe zawarte w trybie art. 387 k.p.k. winno być efektem uświadomionej decyzji stron.

Konsensus stron postępowania karnego nie jest jednak wystarczający i nie bez powodu podlega weryfikacji przez sąd. Do kompetencji sądu należy uwzględnienie porozumienia, o ile jednak są spełnione wszystkie pozostałe przesłanki tego rodzaju wniosku. Sąd, rozstrzygając wniosek oskarżonego złożony na podstawie art. 387 § 1 k.p.k., jest więc obowiązany sprawdzić zaistnienie wszystkich prawnych warunków dopuszczalności takiego wniosku. Taka sytuacja nie wystąpiła jednak w tym przypadku. Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii wymiaru kary jednostkowej za przestępstwo z art. 190a § 1 k.k. wskazać należy, że wymierzona kara 3 miesięcy pozbawienia wolności w istocie została wymierzona poniżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia.

Przepis art. 190a § 1 k.k., jak słusznie wskazał Prokurator Generalny, został znowelizowany mocą ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568). Norma ta stanowi: „Kto przez uporczywe nękanie innej osoby lub osoby jej najbliższej wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia lub istotnie narusza jej prywatność, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8”.

W tej sytuacji wniosek oskarżonego o skazanie za ten czyn na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności został sformułowany z rażącym naruszeniem przepisu art. 190a § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym od dnia 31 marca 2020 r.Uwzględnienie wniosku w takiej postaci miało istotny wpływ na treść wydanego wyroku, ponieważ w tym zakresie oskarżony został pociągnięty do odpowiedzialności karnej w wymiarze niższym niż przewidziany przez ustawodawcę w dyspozycji art. 190a § 1 k.k. i orzeczenie kary jednostkowej za ten czyn nawet w dolnej granicy ustawowego zagrożenia podwyższyłoby granice, w jakich stosownie do art. 86 § 1 k.k., Sąd mógł wymierzyć karę łączną.Rację ma także skarżący twierdząc, że wniosek oskarżonego o wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzania postępowania dowodowego również w odniesieniu do kary łącznej został złożony z rażącym naruszeniem prawa karnego materialnego.

Propozycja wymierzenia - w miejsce kar jednostkowych: 3 i 6 miesięcy pozbawienia wolności - kary łącznej 6 miesięcy pozbawienia wolności, została bowiem sformułowana wbrew dyspozycji art. 86 § 1 k.k.Ten ostatni przepis prawa materialnego także uległ modyfikacji, tj. z dniem 24 czerwca 2020 r. – w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 19 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVID-19 (Dz.

U. z 2020 r. poz. 1086). Art. 86 § 1 k.k. stanowi: „Sąd wymierza karę łączną w granicach powyżej najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa do ich sumy, nie przekraczając jednak 810 stawek dziennych grzywny, 2 lat ograniczenia wolności albo 20 lat pozbawienia wolności”. Jednocześnie przepis art. 81 ust. 2 powołanej ustawy nowelizującej stanowi, że: „Przepisy rozdziału IX ustawy zmienianej w art. 38 (czyli przepisy Kodeksu karnego dotyczące zbiegu przestępstw oraz łączenia kar i środków karnych), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do kar prawomocnie orzeczonych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy”.Czyny zarzucane oskarżonemu w niniejszym postępowaniu zostały popełnione po dacie wejścia w życie zmienionej treści art. 86 § 1 k.k. i kara łączna wymierzona została na mocy wyroku wydanego w dniu 14 stycznia 2021 r., uznać więc należało, że doszło do rażącego naruszenia także i tego przepisu - w brzmieniu obowiązującym od dnia 24 czerwca 2020 r.Nie ulega wątpliwości, że uchybienie to miało istotny wpływ na treść wydanego wyroku, albowiem w tym zakresie oskarżony został pociągnięty do odpowiedzialności karnej w wymiarze niższym niż przewidziany przez ustawodawcę w dyspozycji art. 86 § 1 k.k. i bezzasadnie kara łączna została wymierzona D.

P. poniżej dolnej granicy, zakreślonej najwyższą z wymierzonych kar. Ma ponadto rację Prokurator Generalny, że Sąd Rejonowy, wydając zaskarżony wyrok, którym uwzględnił wniosek oskarżonego złożony w trybie art. 387 § 1 k.p.k., dopuścił się rażącej obrazy przepisu art. 387 § 2 k.p.k. Zgodnie z treścią art. 387 § 2 k.p.k. wniosek o dobrowolne poddanie się karze może zostać uwzględniony przez sąd nie tylko wtedy, gdy okoliczności popełnienia przestępstwa nie budzą wątpliwości, a cele postępowania zostaną osiągnięte pomimo nieprzeprowadzenia rozprawy w całości, ale niezbędne jest również, aby prokurator i pokrzywdzony, należycie powiadomiony o terminie rozprawy, nie sprzeciwili się takiemu wnioskowi.

Jednakże pokrzywdzony będzie mógł skorzystać ze swojego uprawnienia jedynie wówczas, gdy zostanie pouczony o możliwości zgłoszenia przez oskarżonego takiego wniosku oraz prawie złożenia ewentualnego sprzeciwu przez tegoż pokrzywdzonego (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt II KK 312/17, LEX nr 2433069; z dnia 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt II KK 35/17, LEX nr 2281247; z dnia 1 kwietnia 2014 r., sygn. akt III KK 478/13, LEX nr 1458636).Jak słusznie podnosi Prokurator Generalny, Sąd Rejonowy w B. nie dopełnił obowiązku należytego pouczenia i zawiadomienia pokrzywdzonych oraz błędnie uznał, że uwzględnienie wniosku oskarżonego, złożonego w trybie art. 387 § 1 k.p.k., było możliwe wobec braku sprzeciwu pokrzywdzonych, które prawidłowo zawiadomione, nie stawiły się na rozprawie.Z analizy akt przedmiotowej sprawy wynika, że kierując do pokrzywdzonych zawiadomienia o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 14 stycznia 2021 r. - w odniesieniu do W.

D., Sąd nie zawarł w korespondencji stosownego pouczenia, natomiast przesyłka do pokrzywdzonej S. D. została skierowana na niewłaściwy, nieistniejący adres. Powyższe odnotowano w treści elektronicznego pokwitowania odbioru (k. 211), gdzie przy nazwisku W. D. nie wskazano, aby przesyłka, oprócz zawiadomienia o terminie, zawierała również pouczenie pokrzywdzonego, analogicznie jak to miało miejsce w przypadku korespondencji skierowanej do drugiej pokrzywdzonej. Zawiadomienie wraz z pouczeniem zostało natomiast do S. D. skierowane na adres, który operator pocztowy „zidentyfikował” jako nieistniejący.

Jak wynika z całości materiałów akt sprawy, prawidłowe dane do wysyłki korespondencji dla S. D. to: B., ul. G. (k. 3, 24, 26, 58), zamiast podanego przez Sąd adresu: B., ul. G.. W konsekwencji powyższego, przesyłka ta nie została dwukrotnie awizowana, tylko po stwierdzeniu błędnych danych adresata, została zwrócona przez operatora pocztowego (k. 211). W tych okolicznościach, Sąd Rejonowy niezasadnie uznał, że S. D. została prawidłowo zawiadomiona o terminie rozprawy.Skutkiem powyższego, żadna z obu pokrzywdzonych nie została należycie pouczona o możliwości zgłoszenia przez oskarżonego wniosku o dobrowolne poddanie się karze, co do którego mogły one zgodnie z art. 387 § 2 k.p.k. złożyć sprzeciw.Uchybienie to niewątpliwie miało istotny wpływ na treść wydanego wyroku, albowiem nie sposób wykluczyć, że pokrzywdzone prawidłowo zawiadomione i należycie pouczone, wyraziłyby sprzeciw wobec propozycji skorzystania przez oskarżonego z instytucji dobrowolnego poddania się karze bez przeprowadzenia postępowania dowodowego.Mając powyższe okoliczności na względzie Sąd Najwyższy uznał, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty w pełni zasadne, a ponieważ stwierdzone przez sąd kasacyjny uchybienia były rażące i miały istotny wpływ na treść wyroku Sądu Rejonowego w B., konieczne było jego uchylenie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Procedując powtórnie wskazany sąd właściwy rozważy poczynione wyżej uwagi, podda je stosownej analizie i - uwzględniając kodeksowe zasady - wyda orzeczenie wolne od stwierdzonych wad, mając na uwadze obowiązujące przepisy prawa karnego (materialnego, jak i procesowego).