Supreme Court rules separate fees apply for cadastral right and building ownership entries despite civil law dependency.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court upheld the lower court's ruling that separate court fees must be paid for the entry of both the perpetual right of use and the ownership of buildings, even though they are entered in a single request. The applicant argued that building ownership is legally dependent on the land use right and should not incur a separate fee. The court rejected this, stating that the Civil Code's dependency rule does not justify an exception in the Court Costs Act, which treats each right as a distinct subject for fee calculation purposes.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 42 ust. 1 u.k.s.c.; Art. 45 ust. 2 u.k.s.c.: Separate court fees are payable for the entry of each distinct real right, including the perpetual right of use and the ownership of buildings, even when requested together, as the Civil Code's dependency rule does not create an exception in the Court Costs Act.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CZP 81/12
UCHWAŁA
Dnia 12 grudnia 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący)
SSN Iwona Koper (sprawozdawca)
SSN Dariusz Zawistowski
w sprawie z wniosku T. –W. P.S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki
komandytowo-akcyjnej z siedzibą w K. oraz "B.-K." spółki z ograniczoną
odpowiedzialnością w K.
o wpis prawa wieczystego użytkowania i własności budynków na rzecz "B.-K."
spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K.,
po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym
w dniu 12 grudnia 2012 r.,
zagadnienia prawnego przedstawionego
przez Sąd Okręgowy
postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2012 r.,
"Czy w sprawach o wpis prawa użytkowania wieczystego
gruntu wraz z prawem własności zabudowań posadowionych na tym
gruncie pobierana jest jedna opłata stała (art. 42 ust. 1 ustawy z dnia
28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych,
j.t. Dz.U. Nr 90, poz. 594 z późń. zm.), czy też należy pobrać opłatę
od żądania wpisu każdego z tych praw oddzielnie (art. 42 ust. 1
w zw. z art. 45 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach
cywilnych)?"
podjął uchwałę:
Od
wniosku
użytkowania
o
wpis
wieczystego
w
księdze
gruntu
i
wieczystej
prawa
prawa
własności
posadowionych na nim budynków pobiera się opłatę stałą
określoną w art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r.
o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (jedn. tekst Dz.U.
z 2010 r., Nr 90, poz. 594 ze zm.) od wniosku o wpis każdego
z tych praw.
Uzasadnienie
Przedstawione Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne powstało przy
rozpoznawaniu przez Sąd Okręgowy zażalenia wnioskodawcy na zarządzenie
Przewodniczącego Wydziału Ksiąg Wieczystych w Sądzie Rejonowym o zwrocie,
na podstawie art. 5111 k.p.c., wniosku o wpis w księdze wieczystej nabytego na
podstawie umowy sprzedaży prawa użytkowania wieczystego gruntu wraz z
prawem własności posadowionego na nim
budynku, od którego nie została
uiszczona należna opłata. Od wpisu obu tych praw sporządzający umowę notariusz
pobrał jedną opłatę sądową w kwocie 200 zł, na podstawie art. 42 ust. 1 ustawy z
dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 90,
poz. 594 ze zm. – dalej jak u.k.s.c.), podczas gdy – zdaniem Przewodniczącego –
zgodnie z art. 45 ust. 2 u.k.s.c. opłatę stałą określoną w art. 42 u.k.s.c. pobiera się
odrębnie od wniosku o wpis każdego prawa, chociażby wpis dwu lub więcej praw
miał być dokonamy na tej samej podstawie prawnej.
Wnioskodawca
zakwestionował
w
zażaleniu
trafność
tego
stawiska
podnosząc, że nie ma podstaw do uznania, że wniosek został nienależycie
opłacony. Zgodnie bowiem z art. 235 § 2 k.c., przysługująca
użytkownikowi
wieczystemu własność budynków jest prawem związanym z użytkowaniem
wieczystym zabudowanej nieruchomości i nie może stanowić samoistnego
przedmiotu rozporządzeń.
Na tle powstającej w związku z tym wątpliwości co do wykładni art. 42 ust. 2
w zw. z art. 45 ust. 2 (mylnie powołanym w postanowieniu jako ust. 3 u.k.s.c.)
Sąd Okręgowy sformułował przedstawione Sądowi Najwyższemu zagadnienie
prawne.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Przepis art. 42 ust. 1 u.k.s.c. ustanawia zasadę, w myśl której opłatę stałą
w kwocie 200 zł pobiera się od wniosku o wpis w księdze wieczystej własności,
użytkowania wieczystego lub ograniczonego prawa rzeczowego, dopuszczając
od niej wyjątki przewidziane w przepisach szczególnych.
Treść tego unormowania doprecyzowuje, usuwając mogące powstać na tle
jego wykładni wątpliwości, przepis art. 45 ust. 2 u.k.s.c., określający sposób
pobierania opłat w sytuacji, gdy jeden wniosek o wpis obejmuje więcej niż jedno
prawo spośród wymienionych w art. 42 ust. 1 u.k.s.c., a więc gdy mamy
do
czynienia z kilkoma żądaniami zawartymi w jednym wniosku i to zarówno wówczas,
gdy wpis ma być dokonany na tej samej jak i na różnej podstawie prawnej.
Wówczas opłatę stałą w kwocie 200 zł pobiera się odrębnie od wniosku o wpis
każdego prawa. Opłata związana jest więc z wpisem konkretnego prawa.
Odstępstwo od przewidzianej w art. 42 ust. 1 u.k.s.c. reguły pobierania
opłaty stałej od wniosku o wpis obejmujący jedną księgę wieczystą przewiduje art.
45 ust. 2 u.k.s.c. stanowiąc, że od wniosku i wpis hipoteki łącznej lub służebności
pobiera się jedną opłatę stałą, choćby wniosek obejmował więcej niż jedną księgę
wieczystą.
Szczególny charakter ma przewidziana w art. 42 ust. 2 i 3 regulacja
dotycząca pobierania opłaty od wpisu wniosku dotyczącego udziału
w prawie.
Przepis art. 42 ust. 3 ustanawia wyjątek od zasady pobierania odrębnej opłaty od
wpisu poszczególnego udziału w prawie w
razie, gdy podstawą wpisu prawa
wymienionego w tym przepisie jest dziedziczenie, dział spadku albo zniesienie
współwłasności. Wówczas pobiera się jedną opłatę stałą w wysokości 150 zł.
Nie zmienia to reguły nakazującej pobranie wielokrotności należnej opłaty od wpisu
w sytuacji, gdy ujawnienie praw następuje w kilku księgach wieczystych.
Z kolei art. 43 u.k.s.c. ustanawiając stałą opłatę w kwocie 150 zł od wniosku
o wpis praw w nim wymienionych nie wiąże żądania z wpisem danego prawa
w określonej księdze wieczystej. Jeżeli więc wnioskodawca domaga się ujawnienia
praw jednym wnioskiem, pobiera się jedną opłatę w tej kwocie, chociażby
ujawnienie następowało w kilku księgach wieczystych.
Objęta rozstrzyganym zagadnieniem prawnym kwestia była już przedmiotem
wypowiedzi Sądu Najwyższego, który w postanowieniu z dnia 27 lipca 2007 r.,
I CSK 235/07 (Lex nr 897790) przyjął, że jak wynika to wprost z przepisów art. 42
ust. 1 i 45 ust. 2 u.k.s.c., od wniosku o wpis do księgi wieczystej prawa wieczystego
użytkowania gruntu i prawa własności posadowionych na nim budynków pobiera
się opłatę od żądania wpisu każdego z tych praw oddzielnie tj. dwa razy po 200 zł.
Pogląd ten zaakceptował Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 29 kwietnia 2008 r.,
III CZP 18/08 (OSNC 2009, nr 6, poz. 83) wskazując w jej uzasadnieniu, że każde
z tych praw jest innym prawem i od wpisu każdego z nich należy pobrać oddzielna
opłatę, także jeżeli żądanie ich wpisu zostało zamieszczone w jednym wniosku.
Nie stanowi uzasadnionej podstawy do podważenia tego stanowiska
odwołanie się do specyfiki prawa własności budynków znajdujących się na gruncie
w użytkowaniu wieczystym polegającej na tym, że nie jest ono prawem
samodzielnym, nie może być zatem przedmiotem osobnego obrotu i dzieli los
użytkowania wieczystego (art. 235 § 2 k.c.), skoro nie została ona uznana za
dostateczną przyczynę ustanowienia wyjątku od obowiązującej na gruncie
omawianej ustawy zasady pobierania opłaty stałej określonej w jej art. 42 ust. 1
u.k.s.c. odrębnie od wniosku o wpis każdego z tych praw. Ustawa nie różnicuje,
dla celu określenia zasad i trybu pobierania opłaty sądowej od wniosku o wpis
praw w księdze wieczystej praw, których wpis ma dotyczyć, na prawa główne
i zależne. Tworzenie wyjątków od przyjętych w niej zasad na bazie takiego podziału
w
drodze
wykładni
przekraczałoby
dopuszczone
dla
niej
granice.
Opisana szczególna zależność miedzy tymi obu prawami, istotna na gruncie prawa
cywilnego nie ma takiej samej doniosłości na gruncie ustawy o kosztach, której
przepisy realizują odmienny, właściwy dla tej ustawy cel. Do przedmiotu wykładni
nie należy ocena, czy przyjęte w ustawie rozwiązanie nie jest wyrazem
nadmiernego fiskalizmu, co podnosi Sąd Okręgowy i czy w tym aspekcie przyjęte
w niej rozwiązania są trafne. Zastrzeżenia te mogą być traktowane jedynie jako
zawierające podyktowany tymi względami postulat co do ewentualnej zmiany
obowiązującego stanu prawnego.
Z przedstawionych przyczyn orzeczono jak w uchwale.