Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 110/08 Generato dall'IA

Supreme Court rules that guardianship courts must use a collegial panel for urgent interim orders in parental authority cases.

Numero d'incarto III CZP 110/08
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ruled that a guardianship court must issue urgent interim orders in parental authority cases using a collegial panel of one judge and two lay assessors. The lower court had issued such an order unilaterally during a closed session, raising questions about procedural compliance. The Court held that these orders constitute substantive decisions on parental authority and therefore require the full collegial composition mandated by law.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

art. 569 § 2 k.p.c.; art. 509 k.p.c.; art. 109 k.r.o.: Urgent interim orders issued by a guardianship court in parental authority cases are substantive decisions requiring a collegial panel of one judge and two lay assessors, not a single judge.

Parole chiave

Generato dall'IA
guardianship court parental authority urgent interim order collegial panel lay assessors procedural composition substantive decision

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 569 § 2 k.p.c.
w trybie art. 569 § 2 k.p.c. (wydający zarządzenie tymczasowe w nagłych
art. 509 k.p.c.
wypadkach), orzeka w składzie wynikającym z art. 509 k.p.c. (jeden sędzia plus
art. 109 k.r.o.
art. 109 k.r.o. Przepis ten daje sądowi opiekuńczemu możliwość wydania
art. 7 § 3 k.p.c.
postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia (art. 730 k.p.c.) i nie jest orzeczeniem
art. 13 § 2 k.p.c.
mającego z mocy art. 13 § 2 k.p.c.
art. 47 § 3 k.p.c.
opiekuńczy – na podstawie art. 47 § 3 k.p.c. mającego z mocy art.
art. 569 § 2 k.p.c
w trybie art. 569 § 2 k.p.c.
art. 509 k.p.c
wypadkach), orzeka w składzie wynikającym z art. 509 k.p.c.
art. 390 § 1 k.p.c
przedstawił – na podstawie art. 390 § 1 k.p.c.
art. 109 k.r.o
art. 109 k.r.o. Przepis ten daje sądowi opiekuńczemu możliwość wydania

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
III CZP 124/68
III CZP 124/68, OSNC 1969, nr 10, poz.
III CRN 275/70
dnia 15 października 1970 r., III CRN 275/70, OSNCP 1971, nr 6, poz.
II CKN 869/00
5 maja 2000 r., II CKN 869/00, OSNC 2000, nr 11, poz.
III CZP 139/07
Supreme Court rules divorce security motions must be heard by the full collegial panel, not the judge alone.
III CZP 83/08
CPC Art. 569 § 2 and 741 allow appeal for interim custody orders during pending family proceedings.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 20 listopada 2008 r., III CZP 110/08

Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący)

Sędzia SN Antoni Górski

Sędzia SN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca)

Sąd Najwyższy w sprawie z urzędu przy uczestnictwie Jarosława S. o zmianę

sposobu ograniczenia władzy rodzicielskiej Jarosława S. nad małoletnimi dziećmi,

po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 20 listopada

2008 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Łodzi

postanowieniem z dnia 30 czerwca 2008 r.:

"Czy sąd rejonowy działający jako sąd opiekuńczy na posiedzeniu niejawnym

w trybie art. 569 § 2 k.p.c. (wydający zarządzenie tymczasowe w nagłych

wypadkach), orzeka w składzie wynikającym z art. 509 k.p.c. (jeden sędzia plus

dwóch ławników)?"

podjął uchwałę:

W sprawach dotyczących ograniczenia władzy rodzicielskiej sąd

opiekuńczy wydaje zarządzenia, o których mowa w art. 569 § 2 k.p.c., w

składzie jednego sędziego i dwóch ławników.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w Brzezinach, po wszczęciu z urzędu postępowania o zmianę

sposobu ograniczenia władzy rodzicielskiej Jarosława S. nad jego małoletnimi

dziećmi, postanowieniem z dnia 28 marca 2008 r., wydanym na podstawie art. 569

§ 2 k.p.c., nakazał umieścić małoletnich Dawida S. i Małgorzatę S. na czas trwania

postępowania w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Postanowienie to wydane

zostało na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym.

Przy rozpoznawaniu zażalenia uczestnika powstało przytoczone na wstępie

zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, które Sąd Okręgowy w Łodzi

przedstawił – na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. – do rozstrzygnięcia Sądowi

Najwyższemu. (...)

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 569 § 2 k.p.c., sąd opiekuńczy w wypadkach nagłych wydaje z

urzędu wszelkie potrzebne zarządzenia nawet w stosunku do osób, które nie

podlegają jego właściwości miejscowej, zawiadamiając o tym sąd opiekuńczy

miejscowo właściwy. W judykaturze i piśmiennictwie wskazuje się, że podstawę

materialnoprawną takich zarządzeń, wydawanych w formie postanowienia, stanowi

art. 109 k.r.o. Przepis ten daje sądowi opiekuńczemu możliwość wydania

odpowiedniego zarządzenia, jeżeli dobro dziecka jest zagrożone. Wprawdzie

przewidziana w nim ingerencja sądu w sferę władzy rodzicielskiej nie została

nazwana przez ustawodawcę ograniczeniem tej władzy, w istocie jednak prowadzi

ona do takiego skutku (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 1969 r.,

III CZP 124/68, OSNC 1969, nr 10, poz. 169, postanowienia Sądu Najwyższego z

dnia 15 października 1970 r., III CRN 275/70, OSNCP 1971, nr 6, poz. 108 i z dnia

5 maja 2000 r., II CKN 869/00, OSNC 2000, nr 11, poz. 205). Postępowanie w

sprawie wydania przez sąd opiekuńczy w nagłym przypadku zarządzenia

przewidzianego w art. 109 k.r.o. mieści się zatem w zakresie pojęcia sprawy o

ograniczenie władzy rodzicielskiej. W rozpoznawanej sprawie kwestia ta nie budzi

wątpliwości tym bardziej, że postanowienie sądu opiekuńczego zawierające

odpowiednie zarządzenie wydane zostało w ramach postępowania w sprawie o

ograniczenie władzy rodzicielskiej.

Artykuł 569 § 2 k.p.c. nie reguluje kwestii, w jakim składzie sąd opiekuńczy

wydaje zarządzenia w wypadkach nagłych, stosownie zaś do art. 509 k.p.c., sprawy

o przysposobienie, o pozbawienie lub ograniczenie władzy rodzicielskiej w

pierwszej instancji sąd rozpoznaje w składzie jednego sędziego i dwóch ławników.

Treść tego unormowania wskazuje więc na ławniczy skład sądu wydającego

zarządzenia na podstawie art. 569 § 2 k.p.c.

Wątpliwości Sądu Okręgowego co do trafności tego wniosku wynikają z

prezentowanego w piśmiennictwie zapatrywania, że zarządzenia wydawane przez

sąd opiekuńczy na podstawie powołanego przepisu stanowią w istocie zarządzenia

tymczasowe w rozumieniu przepisów o zabezpieczeniu, a więc nie rozstrzygają o

istocie sprawy. Zauważyć należy, że stanowisko zbliżone do przytoczonego zajął

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 7 października 2008 r., III CZP 83/08 (nie publ.)

uznając, że postanowienie zawierające zarządzenie, o którym mowa w art. 569 § 2

k.p.c., wydane w ramach toczącej się sprawy rodzinnej lub opiekuńczej, zwłaszcza

gdy wydane zostało „na czas toczącego się postępowania” spełnia funkcję

postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia (art. 730 k.p.c.) i nie jest orzeczeniem

co do istoty sprawy. Zgodnie z tym poglądem należałoby przyjąć, że sąd

opiekuńczy – na podstawie art. 47 § 3 k.p.c. mającego z mocy art. 13 § 2 k.p.c.

odpowiednie zastosowanie w postępowaniu nieprocesowym – wydaje zarządzenia

przewidziane w art. 569 § 2 k.p.c. na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego

sędziego.

W piśmiennictwie prezentowane jest – nie bez racji – również odmienne

stanowisko, sprzeciwiające się utożsamianiu orzeczeń wydawanych na podstawie

art. 569 § 2 k.p.c. z postanowieniami o udzieleniu zabezpieczenia oraz odmowie

tym zarządzeniom waloru orzeczeń co do istoty sprawy. Pogląd ten uzasadniany

jest systematyką kodeksu postępowania cywilnego, brakiem w nim unormowania

pozwalającego na odpowiednie stosowanie do zarządzeń sądu opiekuńczego

przepisów o postępowaniu zabezpieczającym, a także – nierzadko – definitywnym

(niepodważalnym w późniejszym orzeczeniu merytorycznym), a nie tymczasowym,

charakterem tych zarządzeń. Zakłada on możliwość wydawania przez sąd

opiekuńczy zarówno zarządzeń na podstawie art. 569 § 2 k.p.c., jak i postanowień

w postępowaniu zabezpieczającym. Z pierwszych sąd opiekuńczy powinien

korzystać przede wszystkim wówczas, gdy nie jest właściwy miejscowo, a z drugich

– gdy ma taką właściwość, jednak i w tym przypadku nagła potrzeba może

uzasadniać wydanie zarządzenia na podstawie art. 569 § 2 k.p.c. Z przytoczonej

argumentacji wyprowadzony został wniosek, że jeżeli zarządzenie wydawane jest w

sprawie, dla której przewidziany został skład ławniczy, to zapada ono w takim

samym składzie.

Do tej zasady odwołał się Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 27

lutego 2008 r., III CZP 139/07 (OSNC 2009, nr 2, poz. 26), przyjmując, że po

nowelizacji art. 736 k.p.c. dokonanej ustawą z dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy

– Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 172,

poz. 1804), eliminującej odrębną regulację normującą skład sądu w postępowaniu

zabezpieczającym, sąd orzeka o zasadności lub bezzasadności wniosku o

udzielenie zabezpieczenia w takim składzie, w jakim rozpoznawana jest sprawa, w

której dochodzi do zabezpieczenia powództwa, bez względu na to, czy działa na

posiedzeniu niejawnym, czy na rozprawie. Sąd Najwyższy wskazał – co trzeba

podkreślić – że postanowienie sądu pierwszej instancji rozstrzygające

merytorycznie wniosek o udzielenie zabezpieczenia jest orzeczeniem co do istoty

postępowania zabezpieczającego, tymczasem art. 47 § 3 k.p.c. określa skład sądu

właściwy jedynie do orzekania w kwestiach formalnych, jakie mogą wyłonić się tym

postępowaniu. Stojąc na gruncie powyższego zapatrywania, które skład orzekający

podziela, należy stwierdzić, że z punktu widzenia rozstrzyganego zagadnienia

prawnego kwestia, czy postanowienie wydane na podstawie art. 569 § 2 k.p.c. jest

w istocie postanowieniem o uchyleniu zabezpieczenia, czy też nie ma znaczenia

przesądzającego.

Nie można też uznać, że wskazywane przez Sąd Okręgowy niedogodności

wynikające z konieczności wydawania przez sąd opiekuńczy zarządzeń w nagłych

wypadkach w składzie kolegialnym stanowić mogą dostateczny argument

uzasadniający przyjęciem tezy przeciwnej.

Z tych względów Sąd Najwyższy, dostrzegając niedoskonałość unormowań

regulujących skład sądu orzekającego w przypadkach konieczności udzielenia

ochrony w sprawach nie cierpiących zwłoki, podjął uchwałę, jak na wstępie.