Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 139/07 Generato dall'IA

Supreme Court rules divorce security motions must be heard by the full collegial panel, not the judge alone.

Numero d'incarto III CZP 139/07
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Data della decisione
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court resolved a legal question regarding whether a single judge could issue security measures in divorce proceedings. The Court of Appeal had raised doubts because the previous specific rule allowing a single judge was removed by a 2004 law reform. The Court decided that the general rule requiring a collegial panel for substantive matters applies to security motions, meaning the single judge cannot decide alone.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 47 § 1, 2 and 4 of the Civil Procedure Code; Art. 736 of the Civil Procedure Code: The removal of a specific provision allowing a single judge to rule on security motions does not alter the general rule that substantive security decisions require a collegial panel.

Parole chiave

Generato dall'IA
divorce proceedings security measures collegial panel single judge Civil Procedure Code procedural efficiency substantive matter

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 736 of the Civil Procedure Code
Przedstawiony kontekst normatywny pozwala określić miejsce oraz funkcję art. 736 k.p.c.
Art. 47 § 1, 2 and 4 of the Civil Procedure Code
736 k.p.c., a ściślej – zmianą jego treści, bo obecnie ten przepis normuje zupełnie inną materię, należy przede wszystkim skupić się na kwestii, jakie było znaczenie tego przepisu przed wejściem w życie ustawy z dnia 2 lipca 2004 r., w szczególności w kontekście art. 47 § 2 k.p.c.
Art. 13 § 2 of the Civil Procedure Code
Z tych względów mógł więc być – na podstawie art. 13 § 2 k.p.c.
Act of 2 July 2004 on amending the Civil Procedure Code
Act of 15 March 2007 on amending the Civil Procedure Code
art. 736 k.p.c
Przedstawiony kontekst normatywny pozwala określić miejsce oraz funkcję art. 736 k.p.c.
art. 47 § 2 k.p.c
736 k.p.c., a ściślej – zmianą jego treści, bo obecnie ten przepis normuje zupełnie inną materię, należy przede wszystkim skupić się na kwestii, jakie było znaczenie tego przepisu przed wejściem w życie ustawy z dnia 2 lipca 2004 r., w szczególności w kontekście art. 47 § 2 k.p.c.
art. 13 § 2 k.p.c
Z tych względów mógł więc być – na podstawie art. 13 § 2 k.p.c.
art. 737 k.p.c
Z tych względów Sąd Najwyższy – dostrzegając niedoskonałość analizowanego unormowania, gdyż brak możliwości rozpoznawania wniosków o udzielenie zabezpieczenia przez przewodniczącego składu kolegialnego (zawodowego lub ławniczego) i konieczność respektowania terminu określonego w art. 737 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
I C 327/53
orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 1953 r., I C 327/53, „Nowe Prawo” 1953, nr 10, s.
I C 856/53
88, oraz z dnia 14 lipca 1953 r., I C 856/53, OSN 1955, nr 2, poz.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 27 lutego 2008 r., III CZP 139/07 Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Jan Górowski Sędzia SA Michał Kłos Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jolanty C. przeciwko Janowi C. o rozwód, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 27 lutego 2008 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Apelacyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 31 października 2007 r.: „Czy w sprawie o rozwód, w której właściwym do rozpoznania jest sąd w składzie jednego sędziego i dwóch ławników, postanowienie w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia wydane na posiedzeniu niejawnym może wydać przewodniczący?” podjął uchwałę:

Wniosek o udzielenie zabezpieczenia w sprawie o rozwód sąd pierwszej instancji rozpoznaje na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego jako przewodniczącego i dwóch ławników. Uzasadnienie W sprawie o rozwód Sąd Okręgowy w Koszalinie rozpoznał w dniu 14 sierpnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym, w składzie jednego sędziego, wniosek powódki o zabezpieczenie roszczenia alimentacyjnego. Rozpoznając zażalenie pozwanego na postanowienie wydane na tym posiedzeniu, uwzględniające wniosek, Sąd Apelacyjny w Szczecinie powziął poważne wątpliwości, którym dał wyraz w przedstawionym Sądowi Najwyższemu zagadnieniu prawnym, przytoczonym na wstępie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Główną przyczyną wątpliwości Sądu Apelacyjnego jest fakt, że art. 736 k.p.c., który stanowił, iż w sprawach rozpoznawanych przez sąd w składzie trzyosobowym przewodniczący może, w wypadku niecierpiącym zwłoki, sam wydać zarządzenie tymczasowe, nie znalazł odpowiednika w stanie prawnym ustanowionym ustawą z dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy – kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 172, poz. 1804), obowiązującą od dnia 5 lutego 2005 r. Powstał w związku z tym problem składu sądu, w jakim następuje rozpoznanie wniosku o udzielenie zabezpieczenia, a próby jego rozwiązania w piśmiennictwie nie dają jednoznacznego wyniku, jakkolwiek przeważa pogląd, że właściwy jest sąd działający w takim składzie, w jakim rozpoznaje sprawę co do jej istoty.

Rozstrzygając ten problem, a więc analizując skutki wywołane uchyleniem art. 736 k.p.c., a ściślej – zmianą jego treści, bo obecnie ten przepis normuje zupełnie inną materię, należy przede wszystkim skupić się na kwestii, jakie było znaczenie tego przepisu przed wejściem w życie ustawy z dnia 2 lipca 2004 r., w szczególności w kontekście art. 47 § 2 k.p.c. Obecnie, po zmianie dokonanej ustawą z dnia 15 marca 2007 r. o zmianie ustawy – kodeks postępowania cywilnego, ustawy – kodeks postępowania karnego oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U.

Nr 112, poz. 766), przepis ten nosi oznaczenie „47 § 3”. Skład sądu właściwy do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji został określony w art. 47 § 1, 3 i 4 (obecnie art. 47 § 1, 2 i 4) k.p.c., z zastrzeżeniem określonym w art. 47 § 2 (obecnie art. 47 § 3) k.p.c., zgodnie z którym postanowienia poza rozprawą oraz zarządzenia wydaje przewodniczący. Artykuł 47 § 2 (§ 3) k.p.c. regulował (reguluje) skład sądu orzekający poza rozprawą w kwestiach formalnych, niedotyczących istoty sporu, które są zawsze rozstrzygane w formie postanowienia lub zarządzenia (art. 354 i 362 k.p.c.).

Z tych względów mógł więc być – na podstawie art. 13 § 2 k.p.c. – odpowiednio stosowany w postępowaniu zabezpieczającym tylko w odniesieniu do kwestii formalnych rozstrzyganych na posiedzeniu niejawnym (np. do odrzucenia lub zwrotu wniosku), nie było natomiast podstaw do jego stosowania w wypadku orzekania co do meritum wniosku o zabezpieczenie, tj. o jego zasadności lub bezzasadności; o składzie sądu decydował wówczas art. 47 § 1 i 3 i jego późniejsze odpowiedniki. Przedstawiony kontekst normatywny pozwala określić miejsce oraz funkcję art. 736 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 2 lipca 2004 r.

Należy przyjąć, że dotyczył on orzekania o zasadności wniosku o zabezpieczenie i w tym zakresie – dopuszczając wydanie przez przewodniczącego na posiedzeniu niejawnym zarządzenia tymczasowego w sprawie rozstrzyganej w składzie trzyosobowym – ustanawiał ściśle określony wyjątek od reguł ustalonych w art. 47, dotyczących orzekania co do meritum przez skład kolegialny. Artykuł 736 k.p.c. był zatem przepisem szczególnym w stosunku do tych przepisów normujących postępowanie procesowe, które przewidywały kolegialny skład sądu przy orzekaniu co do istoty sprawy (art. 47 § 1, a następnie 47 § 1 i 4 k.p.c.), nie stanowił natomiast przepisu szczególnego wobec art. 47 § 2 k.p.c. Przepis art. 47 § 2 k.p.c. miał więc w okresie obowiązywania art. 736 w poprzednim brzmieniu odpowiednie zastosowanie w postępowaniu zabezpieczającym; regulował wydawanie poza rozprawą przez przewodniczącego postanowień dotyczących kwestii formalnych, ocenianych w ten sposób z punktu widzenia przedmiotu postępowania zabezpieczającego.

Uzasadniony jest zatem wniosek, że nowelizacja art. 736 k.p.c. dokonana ustawą z dnia 2 lipca 2004 r., w wyniku której przestała istnieć odrębna regulacja normująca skład sądu w postępowaniu zabezpieczającym, nie zmieniła funkcji art. 47 § 2 (§ 3) k.p.c. Na marginesie należy zaznaczyć, że funkcja tego przepisu odpowiada w ogólnych zarysach roli jego pierwowzoru, tj. art. XLV § 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 29 listopada 1930 r. – przepisy wprowadzające kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 83, poz. 652 ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie przepisów postępowania w sprawach cywilnych (Dz.U.

Nr 38, poz. 349), wykładanego i stosowanego w kontekście art. art. 841 § 3 i 4 d.k.p.c. (art. 859 § 3 i 4 według tekstu jednolitego z 1950 r.) (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 1953 r., I C 327/53, „Nowe Prawo” 1953, nr 10, s. 88, oraz z dnia 14 lipca 1953 r., I C 856/53, OSN 1955, nr 2, poz. 17). W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że współcześnie w postępowaniu zabezpieczającym sąd pierwszej instancji orzeka o zasadności (bezzasadności) wniosku o udzielenie zabezpieczenia, a więc co do istoty postępowania zabezpieczającego, w takim składzie, w jakim rozpoznawana jest sprawa, w której dochodzi do zabezpieczenia powództwa, bez względu na to, czy działa na posiedzeniu niejawnym czy na rozprawie (art. 47 § 1, 2 i 4 k.p.c.; obecnie art. 47 § 1, 3 i 4 k.p.c.).

W takim samym składzie orzeka rozstrzygając na rozprawie kwestie formalne, niedotyczące istoty zabezpieczenia, a więc niedotyczące zasadności wniosku, natomiast poza rozprawą orzeczenia w tym zakresie – oraz zarządzenia – wydaje przewodniczący (art. 47 § 3 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.). Oczywiście, zasady te nie dotyczą sądu drugiej instancji rozstrzygającego wniosek o udzielenie zabezpieczenia zgłoszony w postępowaniu apelacyjnym, gdyż w tym wypadku o składzie sądu – orzekającego na rozprawie lub posiedzeniu niejawnym, w kwestii formalnej lub merytorycznej – decyduje art. 367 § 3 zdanie pierwsze albo art. 50510 § 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. Z tych względów Sąd Najwyższy – dostrzegając niedoskonałość analizowanego unormowania, gdyż brak możliwości rozpoznawania wniosków o udzielenie zabezpieczenia przez przewodniczącego składu kolegialnego (zawodowego lub ławniczego) i konieczność respektowania terminu określonego w art. 737 k.p.c. zmusza sąd do odbywania osobnych posiedzeń niejawnych w składzie trzyosobowym tylko celem rozpoznania wniosku o udzielenie zabezpieczenia, co obniża sprawność postępowania – podjął uchwałę, jak na wstępie.