Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 109/08 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses legal question regarding judge and lay member composition in custody emergency orders.

Numero d'incarto III CZP 109/08
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court refused to rule on a legal question submitted by the District Court concerning the composition of the bench for temporary custody orders. The District Court had issued an emergency order under Article 569 § 2 of the Civil Procedure Code in a single-judge panel, while Article 509 mandates a panel of one judge and two lay members for custody cases. The Supreme Court determined that since the submitted question specifically concerned a temporary order issued under Article 569 § 2 rather than a standard security measure, the mandatory composition rule of Article 509 did not apply to that specific procedural path.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 569 § 2 k.p.c.; Art. 509 k.p.c. The Supreme Court held that a custody court issuing a temporary order under Article 569 § 2 of the Civil Procedure Code is not bound by the mandatory composition of one judge and two lay members required for security proceedings under Article 509.

Parole chiave

Generato dall'IA
custody proceedings temporary orders emergency measures court composition lay members civil procedure code legal question

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 569 § 2 k.p.c.
przesłanki do działania sądu w trybie art. 569 § 2 k.p.c.?"
Art. 509 k.p.c.
Według zaś art. 509 k.p.c., sprawy
Art. 390 § 1 k.p.c.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie (art. 390 § 1 k.p.c.
Art. 61 § 1 of the Act of 23 November 2002 on the Supreme Court
z art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r.
art. 569 § 2 k.p.c
przesłanki do działania sądu w trybie art. 569 § 2 k.p.c.?"
art. 390 § 1 k.p.c
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie (art. 390 § 1 k.p.c.
art. 109 k.r.o
art. 109 k.r.o. Przepis ten daje sądowi opiekuńczemu możliwość wydania
art. 509 k.p.c
Według zaś art. 509 k.p.c., sprawy
art. 730 k.p.c
postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia (art. 730 k.p.c.) i nie jest orzeczeniem
art. 47 § 3 k.p.c
opiekuńczy - na podstawie art. 47 § 3 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
III CZP 139/07
Supreme Court rules divorce security motions must be heard by the full collegial panel, not the judge alone.
III CRN 275/70
15 października 1970 r., III CRN 275/70, OSNC 1971, nr 6, poz.
III CZP 124/68
Najwyższego z dnia 17 stycznia 1969 r., III CZP 124/68, OSNC 1969, nr 10, poz.
III CZP 83/08
CPC Art. 569 § 2 and 741 allow appeal for interim custody orders during pending family proceedings.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CZP 109/08

POSTANOWIENIE

Dnia 20 listopada 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jacek Gudowski (przewodniczący)

SSN Antoni Górski

SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca)

Protokolant Iwona Budzik

w sprawie z urzędu

przy uczestnictwie Ja. S.

o zmianę sposobu ograniczenia władzy rodzicielskiej Ja. S.

nad małoletnimi dziećmi

na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 listopada 2008 r.,

na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego

przez Sąd Okręgowy w Ł.

postanowieniem z dnia 30 czerwca 2008 r.,

"Czy Sąd Rejonowy orzekając w sprawie o zmianę sposobu

ograniczenia władzy rodzicielskiej przy rozpoznawaniu wniosku

strony o zmianę sposobu zabezpieczenia, winien orzekać w składzie

jednego sędziego i dwóch ławników w sytuacji gdy nie zachodzą

przesłanki do działania sądu w trybie art. 569 § 2 k.p.c.?"

odmawia podjęcia uchwały.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w B. postanowieniem z dnia 31 marca 2008 r. oddalił wniosek

J. S. o zmianę sposobu ograniczenia władzy rodzicielskiej Ja. S. nad jego

małoletnimi dziećmi, określonego postanowieniem wydanym wcześniej przez ten

Sąd na podstawie art. 569 § 2 k.p.c. Oba te postanowienia wydane zostały na

posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego.

Przy rozpoznawaniu zażalenia J. S. i B. S. na postanowienie z dnia 31

marca 2008 r. powstało przytoczone na wstępie zagadnienie prawne, które Sąd

Okręgowy w Ł. - jako budzące poważne wątpliwości - na podstawie art. 390 § 1

k.p.c. przedstawił do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu.

Sąd Okręgowy wskazał, że zaskarżone postanowienie wydane zostało

w trybie zarządzenia tymczasowego. Artykuł 509 k.p.c. nakazuje rozpoznanie

przez sąd pierwszej instancji sprawy o ograniczenie władzy rodzicielskiej w składzie

jednego sędziego i dwóch ławników. Nie jest jednak jasne, czy w składzie

ławniczym wydawane są również zarządzenia tymczasowe w takich sprawach.

Stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale z dnia 27 lutego 2008 r.,

III CZP 139/07, zdaje się przemawiać za udzieleniem odpowiedzi twierdzącej na tak

postawione pytanie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wątpliwości Sądu Okręgowego wiążą się z kwestią wzajemnych relacji

pomiędzy

zarządzeniami

sądu

opiekuńczego

podejmowanymi

w

nagłych

wypadkach, o których mowa w art. 569 § 2 k.p.c., a wydawanymi przez ten sąd

zarządzeniami tymczasowymi w postępowaniu zabezpieczającym.

Zgodnie z art. 569 § 2 k.p.c., sąd opiekuńczy w wypadkach nagłych wydaje

z urzędu wszelkie potrzebne zarządzenia nawet w stosunku do osób, które nie

podlegają jego właściwości miejscowej, zawiadamiając o tym sad opiekuńczy

miejscowo właściwy. W judykaturze i piśmiennictwie wskazuje się, że podstawę

materialnoprawną takich zarządzeń, wydawanych w formie postanowienia, stanowi

art. 109 k.r.o. Przepis ten daje sądowi opiekuńczemu możliwość wydania

odpowiedniego

zarządzenia,

jeżeli

dobro

dziecka

jest

zagrożone.

Wprawdzie przewidziana w nim ingerencja sądu w sferę władzy rodzicielskiej nie

została nazwana przez ustawodawcę ograniczeniem tej władzy, w istocie jednak

prowadzi ona do takiego skutku (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

15 października 1970 r., III CRN 275/70, OSNC 1971, nr 6, poz. 108; uchwałę Sądu

Najwyższego z dnia 17 stycznia 1969 r., III CZP 124/68, OSNC 1969, nr 10, poz.

169; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 2000 r., II CKN 869/00,

OSNC 200o, nr 11, poz. 205). Postępowanie w sprawie wydania przez sąd

opiekuńczy w nagłym wypadku zarządzenia przewidzianego w art. 109 k.r.o. mieści

się zatem w zakresie pojęcia sprawy o ograniczenie władzy rodzicielskiej.

W rozpoznawanej sprawie kwestia ta nie budzi wątpliwości. Postanowienie sądu

opiekuńczego zawierające odpowiednie zarządzenie wydane zostało w ramach

postępowania w sprawie o ograniczenie władzy rodzicielskiej (zmianę wydanego

wcześniej w tym przedmiocie postanowienia).

Artykuł 569 § 2 k.p.c. nie reguluje kwestii, w jakim składzie sąd opiekuńczy

wydaje przewidziane w nim zarządzenia. Według zaś art. 509 k.p.c., sprawy

o przysposobienie,

o

pozbawienie

lub

ograniczenie

władzy

rodzicielskiej

w pierwszej instancji sąd rozpoznaje w składzie jednego sędziego i dwóch

ławników. Treść tego ostatniego unormowania wskazuje więc na ławniczy skład

sądu wydającego zarządzenia na podstawie art. 569 § 2 k.p.c.

W literaturze przedmiotu można spotkać się z poglądem, że zarządzenia

wydawane przez sąd opiekuńczy w oparciu o powołany przepis stanowią w istocie

zarządzenia tymczasowe w rozumieniu przepisów o zabezpieczeniu, a więc nie

rozstrzygają o istocie sprawy. Stanowisko zbliżone do przytoczonego zajął Sąd

Najwyższy w uchwale z dnia 7 października 2008 r., III CZP 83/08 (nie publ.)

uznając, że postanowienie zawierające zarządzenie, o którym mowa w art. 569 § 2

k.p.c., wydane w ramach toczącej się sprawy rodzinnej lub opiekuńczej, zwłaszcza,

gdy wydane zostało „na czas toczącego się postępowania" spełnia funkcję

postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia (art. 730 k.p.c.) i nie jest orzeczeniem

co do istoty sprawy. Idąc tym tokiem rozumowania należałoby przyjąć, że sąd

opiekuńczy - na podstawie art. 47 § 3 k.p.c. mającego, z mocy art. 13 § 2 k.p.c.,

odpowiednie zastosowanie w postępowaniu nieprocesowym - wydaje zarządzenia

przewidziane w art. 569 § 2 k.p.c. na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego

sędziego.

W piśmiennictwie pojawiły się także wypowiedzi wyrażające w rozważanej

kwestii odmienne zapatrywanie, sprzeciwiające się utożsamianiu orzeczeń

wydawanych na podstawie art. 569 § 2 k.p.c. z postanowieniami o udzieleniu

zabezpieczenia oraz odmowie tym zarządzeniom waloru orzeczeń co do istoty

sprawy. Pogląd ten uzasadniany jest systematyką Kodeksu postępowania

cywilnego,

stosowanie

brakiem

w

nim

unormowania

pozwalającego

na

odpowiednie

do zarządzeń sądu opiekuńczego przepisów o postępowaniu

zabezpieczającym,

a

także

-

nierzadko

-

definitywnym

(niepodważalnym

w późniejszym orzeczeniu merytorycznym), a nie tymczasowym, charakterem tych

zarządzeń. Według tego poglądu, sąd opiekuńczy może wydawać zarówno

zarządzenia na podstawie art. 569 § 2 k.p.c., jak i zarządzenia tymczasowe

w postępowaniu zabezpieczającym. Z pierwszych sąd opiekuńczy powinien

korzystać przede wszystkim wówczas, gdy nie jest właściwy miejscowo, z drugich gdy właściwość taką posiada. Jednak i w tym ostatnim przypadku nagła potrzeba

może uzasadniać wydanie zarządzenia na podstawie art. 569 § 2 k.p.c.

Z przytoczonej argumentacji wyprowadzany jest wniosek, że jeżeli zarządzenie

wydawane jest w sprawie, dla której przewidziany został skład ławniczy, to zapada

ono w takim właśnie składzie. Do zasady tej odwołał się Sąd Najwyższy

w uzasadnieniu uchwały z dnia 27 lutego 2008 r., III CZP 139/07 (nie publ.)

przyjmując, że po nowelizacji art. 736 k.p.c. dokonanej ustawą z dnia 2 lipca 2004 r.

o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw

(Dz. U. Nr 172, poz. 1804), eliminującej odrębną regulację normującą skład sądu

w postępowaniu zabezpieczającym, sąd orzeka o zasadności lub bezzasadności

wniosku o udzielenie zabezpieczenia w takim składzie, w jakim rozpoznawana jest

sprawa, w której dochodzi do zabezpieczenia powództwa, bez względu na to, czy

działa na posiedzeniu niejawnym, czy na rozprawie. Sąd Najwyższy wskazał –

co trzeba podkreślić - że postanowienie sądu pierwszej instancji rozstrzygające

merytorycznie wniosek o udzielenie zabezpieczenia jest orzeczeniem co do istoty

postępowania zabezpieczającego. Tymczasem art. 47 § 3 k.p.c. określa skład sądu

właściwy jedynie do orzekania kwestiach formalnych, jakie mogą wyłonić się tym

postępowaniu. W świetle powyższego zapatrywania, które skład orzekający

podziela, należy przyjąć, że sąd opiekuńczy rozstrzygając merytorycznie wniosek

o wydanie zarządzenia tymczasowego w przedmiocie ograniczenia władzy

rodzicielskiej, dokonanego zarządzeniem wydanym na podstawie art. 569 § 2

k.p.c., orzeka w składzie jednego sędziego i dwóch ławników. Rozwiązanie takie

może budzić zastrzeżenia z punktu widzenia postulatu niezwłocznego działania

sądu opiekuńczego rozstrzygającego wniosek o udzielenie zabezpieczenia,

jednakże odzwierciedla ono jednoznacznie wyrażoną wolę ustawodawcy.

W rozpoznawanej sprawie nie chodzi jednak o zmianę sposobu ograniczenia

wykonywania władzy rodzicielskiej w drodze zarządzenia na podstawie art. 569 § 2

k.p.c., bądź też postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia. Sąd Okręgowy,

formułując zagadnienie prawne przedstawione do rozstrzygnięcia, wskazał na to

jednoznacznie. Oczywiste jest zatem, że w takim przypadku sąd powinien

rozpoznać sprawę i wydać orzeczenie w składzie jednego sędziego i dwóch

ławników. Wynika to wprost z art. 509 k.p.c., który - w tym zakresie - nie budzi

żadnych wątpliwości.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie (art. 390 § 1 k.p.c.

w zw. z art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym, Dz. U.

Nr 240, poz. 2052 ze zm.).