Supreme Court allows cassation appeal by ruling it need not meet first-instance document formalities. The appeal was dismissed due to missing PESEL and address. The court held that formal requirements for the first document do not apply to cassation appeals. The decision clarifies that procedural formalism should not hinder access to justice. The court emphasized that parties already know the addresses from lower court records. This ruling prevents paradoxical rejection of appeals based on known facts. The judgment establishes a new legal principle regarding document requirements. The case highlights the distinction between first-instance and appellate document standards. The outcome favors the appellant by relaxing strict formal requirements. The court balanced procedural efficiency with substantive justice considerations.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court of Poland overturned the appellate court's dismissal of a cassation appeal filed by a bank against a civil claim. The lower court had rejected the appeal for failing to include the plaintiff's PESEL number and address, treating the cassation petition as the first document in the proceedings. The Supreme Court ruled that cassation appeals are exempt from the specific formal requirements of the first document, as the parties' identities were already established in lower court records. Consequently, the appeal was allowed, and the case was remanded for further proceedings with the costs issue left to the final judgment.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 126 § 1, Art. 126 § 2 k.p.c.; A cassation appeal is not required to meet the formal requirements of the first document in proceedings, as the identification of parties is already established at the Supreme Court stage.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III CZ 488/22 POSTANOWIENIE 16 czerwca 2025 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marcin Krajewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 16 czerwca 2025 r. w Warszawiezażalenia Banku spółki akcyjnej w W.na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Łodziz 7 września 2022 r., I WSC 163/22 (I ACa 385/21),w sprawie z powództwa J.P.przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W.o zapłatę, uchyla zaskarżone postanowienie, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 7 września 2022 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi odrzucił skargę kasacyjną pozwanego Banku spółki akcyjnej z siedzibą w W. w sprawie o zapłatę z powództwa J.P. W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny wskazał, że skarga była dotknięta brakami formalnymi, których pozwany bank nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Chodziło o niewskazanie w skardze, uznanej za pierwsze pismo w sprawie, numeru PESEL oraz adresu powódki J.P.Pozwany złożył na powyższe postanowienie zażalenie do Sądu Najwyższego, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie.
Zarzuciła naruszenie szeregu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego przez bezpodstawne uznanie, że skarga kasacyjna jest pierwszym pismem w sprawie i powinna wskazywać m.in. numer PESEL i miejsce zamieszkania powódki, podczas gdy w rzeczywistości skarga nie stanowi pierwszego pisma w sprawie i nie musi zawierać powyższych elementów.Sąd Najwyższy, rozpoznając wniesione zażalenie, uznał, że wyłoniło się na jego tle budzące poważne wątpliwości zagadnienie prawne o treści: „Czy skarga kasacyjna powinna zawierać wszystkie elementy pierwszego pisma w sprawie (art. 126 § 2 w zw. z art. 3984 § 3 k.p.c.), w szczególności wskazanie adresów stron, czy wystarczające jest, gdy – oprócz wymagań właściwych dla skargi kasacyjnej – spełnia ona wymagania przewidziane dla każdego pisma procesowego (art. 126 § 1 w zw. z art. 3984 § 3 k.p.c.)?”.
Zagadnienie – na podstawie art. 39817 § 1 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. – zostało przekazane do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi Sądu Najwyższego, Uchwałą z 14 maja 2025 r., III CZP 39/23, Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi o treści: „Skarga kasacyjna nie musi spełniać wymagań przewidzianych w art. 126 § 2 k.p.c. dla pierwszego pisma w sprawie”. Uchwale tej została nadana moc zasady prawnej.W toku sprawy znowelizowano art. 397 § 1 k.p.c. określający skład sądu właściwy do rozpoznania zażalenia. Od 28 września 2023 r. zażalenie podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego.
W niniejszej sprawie do rozpoznania zażalenia zarządzeniem Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Cywilnej z 1 lutego 2023 r. wyznaczono pierwotnie skład trzyosobowy. Natomiast art. 32 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw, stanowi, że jeżeli na podstawie przepisów dotychczasowych do rozpoznania sprawy wyznaczono skład trzech sędziów, dalsze jej prowadzenie przejmuje sędzia wyznaczony jako sprawozdawca, a czynności dokonane przez sąd w składzie zgodnym z przepisami dotychczasowymi pozostają w mocy.
Stąd niniejsze postanowienie zostało wydane w składzie jednego sędziego, tj. sprawozdawcy.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym sprawę – na podstawie art. 39817 § 2 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. – jest związany uchwałą powiększonego składu Sądu Najwyższego z 14 maja 2025 r., III CZP 39/23. Mając na względzie jej treść, z której wynika, że skarga kasacyjna nie musi spełniać wymagań przewidzianych w art. 126 § 2 k.p.c. dla pierwszego pisma w sprawie, zażalenie podlegało uwzględnieniu.
Należy przy tym wziąć pod uwagę, że szczególne wymagania przewidziane dla pierwszego pisma w sprawie, określone w art. 126 § 2 k.p.c., mają ściśle określoną funkcję – przede wszystkim mają zapewnić jednoznaczną identyfikację stron. Tymczasem na etapie postępowania przed Sądem Najwyższym nie zachodzi konieczność identyfikacji stron postępowania, skoro nastąpiło to już przed sądem powszechnym. W rezultacie stosowanie wymagań formalnych z art. 126 § 2 k.p.c. w stosunku do skargi kasacyjnej traci uzasadnienie natury aksjologicznej.Sąd Najwyższy uwzględnił także, że w odróżnieniu od innych pism stanowiących pierwsze pismo w sprawie skarga kasacyjna, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, może nie pochodzić od strony pierwotnie inicjującej postępowanie (powoda lub wnioskodawcy).
W takim wypadku, przy przyjęciu, że skarga kasacyjna miałaby spełniać wymagania z art. 126 § 2 k.p.c., skarżący byłby obowiązany przedstawić dane, które pierwotnie powinien podać sam powód lub wnioskodawca i które zostały przez te osoby przedstawione na etapie postępowania przed sądami meriti. Skarżący w takim przypadku mógłby co najwyżej powielić informacje podane wcześniej, a wymóg podania danych nie byłby ani celowy, ani dostosowany do jego pozycji procesowej. Formalizm procesowy nie jest celem samym w sobie, ale stanowi jedynie instrument zapewniający sprawny przebieg postępowania.
W ocenie Sądu Najwyższego domaganie się do wnoszącego skargę kasacyjną wskazania adresów stron, które już znajdują się w aktach sprawy, a więc są znane sądowi z urzędu, jest przejawem nadmiernego i nieuzasadnionego względami celowości formalizmu. W razie niepodania tych adresów mogłoby to prowadzić do paradoksalnej konsekwencji w postaci doręczenia postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej na adresy, których niewskazanie jest przyczyną wydania takiego postanowienia.W rezultacie należy wskazać, że skarga kasacyjna wniesiona przez pozwany bank w niniejszej sprawie nie musiała zawierać ani adresu zamieszkania powódki, ani jej numeru PESEL.
Wzywanie pozwanego przez Sąd drugiej instancji do uzupełnienia braków pod rygorem odrzucenia skargi, a następnie jej odrzucenie wobec nieuzupełnienia braków było zatem nieprawidłowe. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. Orzeczenie o kosztach postępowania pozostawiono sądowi, który wyda orzeczenie kończące w sprawie zgodnie z art. 108 § 2 k.p.c. stosowanym per analogiam. (E.M.)[a.ł]