Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CKN 155/01 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal against educational measure for minor under new Civil Procedure Code rules.

Numero d'incarto III CKN 155/01
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court rejected the minor's appeal against a second-instance decision ordering an educational measure. The lower court upheld the first-instance warning based on the minor's demoralization, and the appellant argued the appeal was admissible under specific Civil Procedure Code articles. The Court ruled that the new Civil Procedure Code amendment explicitly made appeals against educational measures inadmissible, overriding previous interpretations.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

art. 20 ust. 1 u.p.n.; art. 59 ust. 2 u.p.n.; art. 5191 k.p.c.: Appeals against educational measures imposed on minors are inadmissible under the amended Civil Procedure Code.

Parole chiave

Generato dall'IA
educational measure minor proceedings demoralization Civil Procedure Code admissibility of appeal Supreme Court ruling procedural law

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 20 ust. 1 u.p.n.
Zgodnie z art. 20 u.p.n., w sprawach nieletnich – pominąwszy postępowanie
art. 59 ust. 2 u.p.n.
Z kolei, w myśl art. 59 § 2 u.p.n.,
art. 5191 k.p.c.
(art. 5191 k.p.c. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 24 maja 2000 r.
art. 373 k.p.c.
Z tych względów Sąd Najwyższy kasację odrzucił (art. 373 w związku z art.
art. 3931 k.p.c.
W kasacji wniesionej przez nieletniego podniesiono obydwie podstawy z art. 3931
art. 5191 k.p.c
(art. 5191 k.p.c. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 24 maja 2000 r. o zmianie
art. 3931 k.p.c
W kasacji wniesionej przez nieletniego podniesiono obydwie podstawy z art. 3931
art. 233 § 1 k.p.c
o postępowaniu w sprawach nieletnich, a także art. 233 § 1
art. 392 k.p.c
5191 k.p.c., ustawodawca – w nawiązaniu do art. 392 k.p.c.
art. 5191 § 2 k.p.c
(art. 5191 § 2 k.p.c.). Przeciwko dopuszczalności kasacji w sprawach nieletnich

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Postanowienie z dnia 30 maja 2001 r., III CKN 155/01

Od postanowienia sądu drugiej instancji w przedmiocie orzeczenia środka

wychowawczego w stosunku do nieletniego kasacja jest niedopuszczalna

(art. 5191 k.p.c. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 24 maja 2000 r. o zmianie

ustawy – Kodeks postępowania cywilnego ..., Dz.U. Nr 48, poz. 554).

Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca), Sędzia SN

Bronisław Czech, Sędzia SA Jan Kremer

Sąd Najwyższy w sprawie nieletniego Dominika S. przy uczestnictwie Barbary i

Stanisława małżonków S. o zastosowanie środka wychowawczego, na posiedzeniu

niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 30 maja 2001 r., na skutek kasacji

wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 24 listopada

2000 r.

odrzucił kasację.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 31 lipca 2000 r. Sąd Rejonowy w Kielcach uznał, że

nieletni Dominik S. wykazał przejawy demoralizacji, w związku z czym – na

podstawie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu

w sprawach nieletnich (Dz.U. Nr 35, poz. 228 ze zm. – dalej „u.p.n.”) – udzielił mu

upomnienia.

Apelację matki nieletniego Barbary S. od tego postanowienia Sąd Okręgowy w

Kielcach – orzeczeniem z dnia 24 listopada 2000 r. – oddalił. W ocenie tego Sądu,

postanowienie Sądu pierwszej instancji jest prawidłowe zarówno w zakresie ustaleń

faktycznych oraz oceny dowodów, jak i w zakresie zastosowanego środka

wychowawczego.

W kasacji wniesionej przez nieletniego podniesiono obydwie podstawy z art. 3931

k.p.c., a w ich ramach zarzuty obrazy art. 2, 3 § 1 i art. 39 ustawy z dnia 26

października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich, a także art. 233 § 1

k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 20 u.p.n., w sprawach nieletnich – pominąwszy postępowanie

poprawcze, powoływanie i działanie obrońcy, a także zbieranie, utrwalanie

i prowadzenie dowodów przez Policję – stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu

postępowania cywilnego o trybie nieprocesowym. Z kolei, w myśl art. 59 § 2 u.p.n.,

jeżeli wobec nieletniego zastosowano środek wychowawczy, postępowanie

odwoławcze toczy się na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego,

z zachowaniem unormowań ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich

o postępowaniu opiekuńczo-wychowawczym. Z zestawienia wymienionych

przepisów wynika, że w sprawach nieletnich o dopuszczalności kasacji od

postanowień, w których zastosowano środek wychowawczy, decyduje art. 519 1

k.p.c.

Problem ten Sąd Najwyższy podejmował już w postanowieniu z dnia 5 marca

1998 r., II CKN 771/97 (OSNC 1998, nr 10, poz. 168) stwierdzając, że od

omawianych postanowień sądu drugiej instancji kasacja jest dopuszczalna.

W rozpoznawanej sprawie stanowisko to musi być jednak poddane weryfikacji,

albowiem zaskarżone kasacją orzeczenie zapadło w dniu 24 listopada 2000 r.,

a więc już po wejściu w życie ustawy z dnia 24 maja 2000 r. o zmianie ustawy –

Kodeks postępowania cywilnego ... (Dz.U. Nr 48, poz. 554), w związku z czym,

zgodnie z art. 5 ust. 2 tej ustawy, wykładanym z uwzględnieniem obowiązującej

w prawie procesowym cywilnym zasady bezzwłocznego działania norm (por. art. XV

§ 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Przepisy wprowadzające Kodeks

postępowania cywilnego – Dz.U. Nr 43, poz. 297 ze zm.), do złożenia, i –

ewentualnie – rozpoznania kasacji mają zastosowanie przepisy nowe.

Nowelizując art. 5191 k.p.c., ustawodawca – w nawiązaniu do art. 392 k.p.c. –

przyjął w § 1, że w postępowaniu nieprocesowym kasacja przysługuje, jeżeli przepis

szczególny nie stanowi inaczej, od wydanego przez sąd drugiej instancji

postanowienia co do istoty sprawy oraz postanowienia w przedmiocie odrzucenia

wniosku i umorzenia postępowania, kończących postępowanie w sprawie.

Jednocześnie jednak już w tym przepisie zwęził katalog spraw, w których kasacja

przysługuje, tylko do spraw z zakresu prawa osobowego, rzeczowego

i spadkowego, chyba że – co wynika z § 4 – kasacja została wyłączona. W

pozostałych sprawach rozpoznawanych w postępowaniu nieprocesowym kasacja

przysługuje tylko w wypadkach wyraźnie wymienionych w § 2 i 3 omawianego

przepisu.

W art. 5191 k.p.c. nie wymieniono expressis verbis spraw nieletnich, co prowadzi

do wniosku, że obecnie – po wejściu w życie ustawy z dnia 24 maja 2000 r. –

kasacja w tych sprawach jest niedopuszczalna. Wniosek ten mógłby być

podważony tylko wówczas, gdyby udało się wykazać, że sprawy nieletnich

mieszczą się w pojęciu spraw z zakresu prawa osobowego; nie jest to jednak

możliwe.

Prawo osobowe jest pojęciem doktrynalnym i normatywnym. W nauce rozumie

się przez nie tę dziedzinę prawa, która zajmuje się osobami fizycznymi oraz

osobami prawnymi, ich statusem oraz zdolnością prawną i zdolnością do czynności

prawnych. Przyjmuje się ponadto, że prawo osobowe chroni także dobra osobiste w

ujęciu art. 23, 24 i 43 k.c. Takiemu rozumieniu prawa osobowego odpowiadają, nie

wyczerpując, rzecz jasna, wszystkich jego zagadnień, przepisy działu I, tytułu II,

księgi drugiej kodeksu postępowania cywilnego („Sprawy z zakresu prawa

osobowego”, art. 526-560 k.p.c.), regulujące sprawy o uznanie za zmarłego i

stwierdzenie zgonu oraz sprawy o ubezwłasnowolnienie. Wśród spraw z zakresu

prawa osobowego wymienia się w związku z tym jeszcze sprawy dotyczące

obywatelstwa (ustawa z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim, jedn. tekst:

Dz.U. z 2000 r. Nr 28, poz. 353), dotyczące imion i nazwisk (ustawa z dnia 15

listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk, jedn. tekst: Dz.U. z 1963 r. Nr 59, poz.

328 ze zm.), z zakresu akt stanu cywilnego (ustawa z dnia 29 września 1986 r. –

Prawo o aktach stanu cywilnego, Dz.U. Nr 36, poz. 180 ze zm.) oraz sprawy

dotyczące ochrony zdrowia psychicznego (ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o

ochronie zdrowia psychicznego, Dz.U. Nr 111, poz. 535 ze zm.; por. uzasadnienie

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2001 r., III CKN 1454/00,

OSNC 2001, nr 7-8, poz. 116).

W tej sytuacji jest oczywiste, że sprawy dotyczące nieletnich, których głównym

celem jest zapobieganie i zwalczanie demoralizacji, nie mogą być zakwalifikowane

do spraw z zakresu prawa osobowego. Jednocześnie należy stanowczo odrzucić

spotykane niekiedy w piśmiennictwie prawniczym próby przypisywania pojęciu

prawa osobowego szerszego znaczenia i włączania do niego także innych praw

związanych z osobą. Według tych poglądów, prawo osobowe sensu largo obejmuje,

obok praw ściśle osobistych (prawa osobowego sensu stricto), także prawo

małżeńskie, rodzinne i opiekuńcze. Mogłoby to oznaczać, zważywszy na –

wyznaczane celami i środkami prawnymi – pokrewieństwo prawa dotyczącego

nieletnich z prawem opiekuńczym, że sprawy normowane ustawą o postępowaniu

w sprawach nieletnich mogą być zaliczone do spraw z zakresu prawa osobowego.

Przedstawionych poglądów nie sposób jednak zaaprobować, gdyż nie znajdują

współcześnie żadnego odniesienia w prawie materialnym i formalnym, nie znajdując

go zresztą także poprzednio, gdy poglądy te były głoszone, a więc pod rządem

dekretu z dnia 29 sierpnia 1945 r. – Prawo osobowe (Dz.U. Nr 40, poz. 223) oraz

ustawy z dnia 18 lipca 1950 r. – Przepisy ogólne prawa cywilnego (Dz.U. Nr 34,

poz. 311).

Dla oceny dopuszczalności kasacji od postanowień, w których zastosowano

w stosunku do nieletniego środek wychowawczy, nie mogą mieć także żadnego

znaczenia próby zaliczenia tych spraw do spraw z zakresu prawa rodzinnego,

opiekuńczego i kurateli, w tych bowiem sprawach kasacja przysługuje jedynie od

postanowień w przedmiocie przysposobienia oraz podziału majątku wspólnego,

jeżeli wartość przedmiotu zaskarżenia nie jest niższa niż pięćdziesiąt tysięcy zł

(art. 5191 § 2 k.p.c.). Przeciwko dopuszczalności kasacji w sprawach nieletnich

przemawia w końcu fakt, że orzeczone w stosunku do nieletniego środki

wychowawcze mogą być zmieniania lub uchylane stosownie do okoliczności, jeżeli

przemawiają za tym względy wychowawcze (por. art. 79 u.p.n.).

W konsekwencji należy postawić wniosek, że pod rządem przepisu art. 5191

k.p.c. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 24 maja 2000 r. o zmianie ustawy –

Kodeks postępowania cywilnego ... (Dz.U. Nr 48, poz. 554) od postanowienia sądu

drugiej instancji w przedmiocie orzeczenia w stosunku do nieletniego środka

wychowawczego kasacja jest niedopuszczalna.

Z tych względów Sąd Najwyższy kasację odrzucił (art. 373 w związku z art. 39319

k.p.c.).