Supreme Court dismisses appeal against juvenile educational measure, upholding facts and legal qualification.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by a minor against an educational measure prohibiting the operation of motor vehicles. The lower courts found that the minor, lacking a license and acting negligently, caused an accident and fled the scene, justifying the penalty. The court rejected the appellant's claim that the victim was at fault, noting the evidence clearly established the minor's responsibility and the absence of any grounds for the appeal.
Regesto Legislator
Generato dall'IAUstawa o postępowaniu w sprawach nieletnich; Kodeks postępowania cywilnego: W sprawach nieletnich dopuszczalność kasacji od postanowień o środku wychowawczym reguluje art. 5191 k.p.c., który nie wyłącza kasacji, jeśli przepisy innych ustaw przewidują możliwość zmiany prawomocnego postanowienia.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Sygn.akt II CKN 771/97
POSTANOWIENIE
Dnia 5 marca 1998 r.
Sąd Najwyższy, Izba Cywilna,
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSN J. Suchecki
Sędziowie:
SN J. Gudowski (spraw.)
SN M. Kocon
Protokolant: A. Banasiuk
przy udziale Prokuratora Prokuratury Krajowej J. Szewczyka
po rozpoznaniu w dniu 5 marca 1998 r. na rozprawie
sprawy nieletniego M. K.
o czyn karalny z art. 145 § 1 i 4 k.k.
na skutek kasacji M. K.
od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w K.
z dnia 22 stycznia 1997 r., sygn. akt II Ca […]
postanawia:
oddalić
kasację.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 30 października 1996 r. Sąd Rejonowy w J. zastosował
wobec nieletniego M. K. środek wychowawczy w postaci zakazu prowadzenia pojazdów
mechanicznych, ustaliwszy, że nieletni w dniu 5 czerwca 1996 r. w S., kierując
motocyklem M., nr rej. […], bez wymaganych uprawnień i nie zachowując należytej
ostrożności, najechał na jadącą rowerem S. W., powodując u niej skręcenie kolana
lewego z uszkodzeniami wiązadeł obocznych piszczelowych, które to obrażenia naruszył
czynności jej organizmu na okres powyżej 7 dni, a następnie zbiegł z miejsca zdarzenia.
Apelacja nieletniego od tego postanowienia została - orzeczeniem Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 22 stycznia 1997 r. - oddalona. Sąd II instancji podkreślił, że
czyn, jakiego dopuścił się nieletni nie był przypadkowy, toteż zastosowany środek
wychowawczy należy uznać za właściwy.
Kasacja obrońcy została oparta na zarzucie naruszenia art. 1 § 3 pkt 2 b/ ustawy o
postępowaniu nieletnich w związku z art. 145 § 1 i § 4 k.k.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
1. Na samym wstępie rodzi się pytanie, czy w rozpoznawanej sprawie kasacja jest
dopuszczalna. Wśród powodów uzasadniających to pytanie jest fakt, że ustawa z dnia 26
października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz.U. Nr 35, poz.228 ze
zm.) nie przewidziała własnego unormowania dopuszczalności kasacji, co nakazuje
sięgać do odesłań, które stwarzają zazwyczaj szereg problemów interpretacyjnych.
W sprawach nieletnich, zgodnie z art. 20 u.p.n. - pominąwszy postępowanie
poprawcze, powoływanie i działanie obrońcy, a także zbieranie, utrwalanie i prowadzenie
dowodów przez Policję - stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania
cywilnego o trybie nieprocesowym. Z kolei w myśl art. 59 § 2 u.p.n., jeżeli wobec
nieletniego zastosowano środek wychowawczy, postępowanie odwoławcze toczy się na
podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego, z zachowaniem unormowań
u.p.n. o postępowaniu opiekuńczo-wychowawczym. Z zestawienia wymienionych
przepisów wynika więc, że w sprawach nieletnich o dopuszczalności kasacji od
postanowień, w których zastosowano środek wychowawczy, decyduje art. 5191 k.p.c.
Stosowanie tego przepisu skłania do dalszych rozważań, a mianowicie, czy
zawarte w § 1 zastrzeżenie, iż kasacja nie przysługuje, jeżeli przepisy księgi drugiej
części pierwszej k.p.c. przewidują możliwość zmiany lub uchylenia prawomocnego
postanowienia, dotyczy także spraw nieletnich. Wątpliwości powstają tutaj z tego
powodu, że zgodnie z art. 79 u.p.n. sąd rodzinny, działający w postępowaniu
wykonawczym, może zmieniać lub uchylać środki wychowawcze (ściślej: postanowienia
orzekające te środki), jeżeli względy wychowawcze za tym przemawiają, przy czym w
wypadku orzeczenia wobec nieletniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych,
sąd władny jest uchylić ten zakaz, jeżeli ustaną przyczyny uzasadniające jego dalsze
utrzymywanie. Z kolei art. 5191 § 1 - wyłączający kasację od niektórych postanowień co
do istoty sprawy - wyraźnie mówi, że chodzi tylko o takie postanowienia, które mogą być
zmienione lub uchylone na podstawie przepisów księgi drugiej części pierwszej kodeksu,
a więc art. 506 - 694 k.p.c.; tym samym, przynajmniej w warstwie werbalnej, art. 5191
k.p.c. pomija inne ustawy, w tym - rzecz jasna - ustawę o postępowaniu w sprawach
nieletnich.
Rozstrzygając te wątpliwości trzeba pamiętać, że art. 5191 k.p.c. ma charakter
wyjątkowy w tym sensie, że - w stosunku do normy generalnej zawartej w art. 392 § 1 (w
związku z art. 13 § 2 k.p.c.) - ogranicza dopuszczalność kasacji w postępowaniu nieprocesowym, a zatem powinien być wykładany ściśle. Postulat ten jest tym bardziej
doniosły, że przyzwolenie na interpretację rozszerzającą prowadziłoby wprost do
dalszego ograniczenia dopuszczalności środka odwoławczego, a na to - w ramach
wykładni - zgody być nie może. W konsekwencji należy więc stanąć na stanowisku, że
możliwość
zmiany
lub
uchylenia
prawomocnego
postanowienia
przewidziana
w przepisach ustaw innych niż kodeks postępowania cywilnego (księga druga części
pierwszej) nie wyłącza wniesienia kasacji, jeżeli jest ona dopuszczalna w myśl zasad
ogólnych. Przyjęcie tej tezy prowadzi do wniosku, że uregulowanie przewidziane w art.
79 u.p.n. nie ma na dopuszczalność kasacji w sprawach nieletnich żadnego wpływu.
Po stwierdzeniu, że od postanowienia sądu drugiej instancji orzekającego w
stosunku do nieletniego środek wychowawczy kasacja jest dopuszczalna, należy jednak
wyraźnie zaznaczyć, że przepisy art. 59 § 2 in fine i art. 60 u.p.n., z których wynika, że
sąd odwoławczy może zmienić ustalenia w zakresie stanu faktycznego oraz, że środki
odwoławcze wniesione przez nieletniego, jego rodziców lub opiekuna uważa się z
zwrócone przeciwko całości orzeczenia, niezależnie od zakresu zaskarżenia, nie dotyczą
postępowania kasacyjnego. W tym zakresie - także w sprawach nieletnich pierwszeństwo stosowania art. 39315 i art. 39311 k.p.c. nie może wywoływać żadnych
wątpliwości.
2. Kasacja nieletniego wniesiona w niniejszej sprawie jest bezzasadna.
Wprawdzie skarżący wytyka błąd subsumpcji, polegający - jego zdaniem - na błędnej
kwalifikacji czynu karalnego pod przepis art. 145 § 1 i § 4 k.k., to jednak w
rzeczywistości kwestionuje dokonane przez Sądy meriti ustalenia faktyczne, twierdzi
bowiem, że to pokrzywdzona, a nie on, naruszyła zasady bezpieczeństwa w ruchu
drogowym. W konsekwencji prezentuje pogląd, że czyn nieletniego podpada co najwyżej
pod art. 94 k.w.
Tymczasem przeprowadzona przez Sądy rekonstrukcja zdarzeń, oparta na
mocnych i wszechstronnie ocenionych dowodach, przedstawia zgoła odmienny przebieg
wypadku. Wynika z niej, że nieletni M. K., nie posiadający prawa jazdy, nie opanował
prowadzonego motocykla, w następstwie czego najechał na jadącą prawidłowo rowerem
S. W.. Zatrzymany przez świadków wykorzystał ich nieuwagę i - nie udzieliwszy
poszkodowanej żadnej pomocy - zbiegł. W świetle tych ustaleń kwalifikacja prawna
(subsumpcja) czynu nieletniego nie może wywoływać żadnych wątpliwości, zwłaszcza
że skarżący nie dostarcza przeciwko dokonanym ustaleniom żadnych rzeczowych
argumentów, polemizując z nimi w sposób całkowicie oderwany od dowodów.
W tym stanie rzeczy kasacja - pozbawiona usprawiedliwionych podstaw - ulega
oddaleniu (art. 39312 k.p.c.).
aw