Supreme Court dismisses cassation appeal as inadmissible due to value below ten thousand zloty threshold.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal against a social security benefit decision, ruling it inadmissible because the calculated value of the dispute fell below the ten thousand zloty threshold. The applicant's lawyer argued for a value of 147,000 zloty based on total rent differences, but the court determined the relevant value was merely 6,000 zloty representing the annual difference between claimed and paid benefits. The court held that since the value was determined solely under Article 22 of the Civil Procedure Code, it did not meet the admissibility requirement under Article 3982 of that code.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 22 k.p.c.; Art. 3982 § 1 k.p.c. The value of the subject matter of a cassation appeal in social security benefit cases is the difference between the hypothetical and actual annual benefits; if this difference is below ten thousand zloty, the appeal is inadmissible.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II UZ 40/11
POSTANOWIENIE
Dnia 23 listopada 2011 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Roman Kuczyński (przewodniczący)
SSN Bogusław Cudowski
SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca)
w sprawie z wniosku Z. I.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych
o wysokość świadczenia,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 23 listopada 2011 r.,
zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 30 czerwca 2011 r.,
I. oddala zażalenie,
II. przyznaje adw. J. S. od Skarbu Państwa (kasa Sądu
Apelacyjnego) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej
z
urzędu
w
postępowaniu
kasacyjnym
kwotę
(sto
dwadzieścia) zł powiększoną o podatek od towarów i usług.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2011 r. Sąd Apelacyjny, działając na
podstawie art. 3986 § 2 k.p.c., odrzucił skargę kasacyjną Z. I. od wyroku tego Sądu
z dnia 7 grudnia 2010 r. zapadłego w sprawie o wysokość świadczenia.
Sąd
Apelacyjny
wskazał,
że
w
skardze
kasacyjnej
pełnomocnik
wnioskodawcy określił wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 143.729 zł,
podając w piśmie z dnia 6 czerwca 2011 r., że składa się na nią kwota 129.395 zł
stanowiąca różnicę pomiędzy świadczeniem rentowym jakie wnioskodawca
powinien otrzymywać w latach 1991-2008 a świadczeniem faktycznie otrzymanym
za ten okres oraz kwota 14.334 zł obliczona zgodnie z art. 22 k.p.c. jako suma
świadczeń rentowych za okres jednego roku w zaokrągleniu do jednego złotego (12
miesięcy x 1.194,48 zł).
W ocenie Sądu Apelacyjnego skarga kasacyjna jest niedopuszczalna, gdyż
wartość przedmiotu zaskarżenia obliczona na podstawie art. 22 k.p.c. jest niższa
niż dziesięć tysięcy złotych (art. 3982 § 1 k.p.c.). Sąd drugiej instancji wskazał, że
wysokość świadczenia rentowego wnioskodawcy ustalona decyzją organu
rentowego z dnia 20 marca 2008 r. wyniosła 1.078 zł. Nawet przy założeniu, że
wysokość świadczenia rentowego żądanego przez wnioskodawcę wynosi 1.578 zł,
to różnica pomiędzy świadczeniem żądanym a wypłaconym w skali jednego roku
wynosi 6.000 zł (1.578 zł - 1.078 zł x 12 miesięcy).
W zażaleniu na powyższe postanowienie wnioskodawca zarzucił naruszenie
przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a
mianowicie: 1) art. 25 § 1 i 2 oraz art. 26 w związku z art. 368 § 2 w związku z art.
3982 § 1 w związku z art. 3984 § 3 i art. 3986 § 2 i w związku z art. 39821 k.p.c.,
poprzez
ich
niewłaściwe
zastosowanie
i
uznanie
skargi
kasacyjnej
za
niedopuszczalną z uwagi na to, że nie spełnia wymogów formalnych określonych w
art. 3982 § 1 k.p.c., gdyż wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie,
będącej sprawą z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych wynosi 6.000 zł,
a więc jest niższa od kwoty 10.000 zł, podczas gdy wartość przedmiotu zaskarżenia
w niniejszej sprawie wynosi 147.000 zł i taka też kwota została wskazana przez
pełnomocnika wnioskodawcy w piśmie z dnia 6 czerwca 2011 r., gdyż jest to kwota
wskazana jako wartość przedmiotu sporu (również jako wartość przedmiotu
zaskarżenia w apelacji) i wartość ta nie została sprawdzona przez Sąd pierwszej
instancji w trybie art. 25 § 1 i § 2 k.p.c., w związku z powyższym pozostała aktualna
w postępowaniu apelacyjnym i kasacyjnym, a tym samym zgodnie z art. 398 2 § 1
k.p.c. skarga kasacyjna jest dopuszczalna; 2) z ostrożności procesowej - art. 19 § 1
i 2 w związku z art. 21 i w związku z art. 22 w związku z art. art. 368 § 2 w związku
z art. 39821 w związku z art. 3986 § 2 w związku z art. 3984 § 3 k.p.c., poprzez ich
nieprawidłowe zastosowanie i ustalenie wartości przedmiotu zaskarżenia w
niniejszej sprawie jedynie w oparciu o art. 22 k.p.c., podczas gdy w jej stanie
faktycznym wartość przedmiotu sporu/zaskarżenia należało obliczyć zgodnie z art.
21 k.p.c., zliczając należne już świadczenie (za okres poprzedzający wniesienie
odwołania) oraz wartość przedmiotu sporu obliczoną dla świadczeń przyszłych w
myśl art. 22 k.p.c., gdyż żądanie przedstawione w odwołaniu wnioskodawcy
obejmowało
także
świadczenia,
które
powinny
być
spełnione
w
czasie
poprzedzającym jego wniesienie.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego
postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do
ponownego rozpoznania, a w konsekwencji przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 3982 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w
sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia w
sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych jest niższa niż
dziesięć tysięcy złotych. Jednakże w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych
skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia w
sprawach o przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie
obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. Z uwagi na zakres dopuszczalności
skargi kasacyjnej w sprawach o prawa majątkowe strona zobowiązana jest do
oznaczenia wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 398 4 § 2 zdanie pierwsze k.p.c.).
Z kolei treść art. 3986 § 2 i 3 k.p.c. nakłada na sąd drugiej instancji oraz Sąd
Najwyższy
obowiązek
dokonania
kontroli
dopuszczalności
skargi
jako
nadzwyczajnego środka zaskarżenia przysługującego poza tokiem instancji i
weryfikacji z urzędu wskazanej przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia w
celu wyeliminowania przypadków nieprawidłowego oznaczenia tej wartości w
zamiarze zapewnienia sobie dostępu do postępowania kasacyjnego (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2006 r., IV CZ 34/06, Lex nr
200867 i orzeczenia tam powołane). Dlatego w judykaturze Sądu Najwyższego
zdecydowanie przeważa stanowisko, że obowiązek oznaczenia w postępowaniu
kasacyjnym wartości przedmiotu zaskarżenia nie może - ze względu na
dopuszczalność skargi kasacyjnej uzależnioną od tej wartości - ograniczać się
jedynie do wskazania kwoty przekraczającej kwotę decydującą o dopuszczalności
skargi, lecz powinien być rozumiany jako zobowiązanie do wykazania podstaw, na
których opiera się wyliczenie, adekwatnych do przedmiotu zaskarżenia skargą
kasacyjną (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2007 r., II UZ
30/07, OSNP 2009 nr 3-4, poz. 54 i orzeczenia tam powołane). Z tego właśnie
względu Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 20 maja 2011 r. zwrócił skargę
kasacyjną wraz z aktami sprawy i zobowiązał Sąd drugiej instancji do sprawdzenia
wartości przedmiotu zaskarżenia, a w konsekwencji ustalenia, czy nadzwyczajny
środek zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej istotnie jest dopuszczalny.
Natomiast zaprezentowany przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 20
października 2008 r., I PZ 26/08 (OSNP 2010 nr 5-6, poz. 67) pogląd, do którego
odwołuje się skarżący, wyrażony został z powołaniem się na wcześniejsze
orzecznictwo pochodzące z okresu, w którym od nieprawomocnego wyroku sądu
odwoławczego przysługiwała kasacja będąca zwykłym środkiem zaskarżenia
przysługującym w toku instancji. Dlatego stanowisko to - jako niepoparte
przekonującymi argumentami wypływającymi z aktualnie obowiązującego stanu
prawnego - nie jest aprobowane przez skład rozpoznający niniejsze zażalenie.
Przepis art. 476 § 2 i 3 k.p.c. wyjaśnia ustawowe pojęcia spraw z zakresu
ubezpieczeń społecznych, stanowiąc w § 2 pkt 2, iż należą do nich między innymi
sprawy,
w których
wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych,
dotyczących emerytur i rent. Zakres rozpoznania i orzeczenia (przedmiot sporu) w
tych sprawach wyznaczony jest zatem w pierwszej kolejności przedmiotem decyzji
organu
rentowego
zaskarżonej
do
sądu
ubezpieczeń
społecznych
(por.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 1999 r., II UZ 52/99, OSNAPiUS
2000 nr 15, poz. 601), a w drugim rzędzie przedmiotem postępowania sądowego,
określonego zakresem odwołania od decyzji organu rentowego do sądu (por.
postanowienie z dnia 11 kwietnia 2006 r., II UZ 1/06, niepublikowane).
Przedmiotem decyzji organu rentowego było przeliczenie pobieranego przez
wnioskodawcę świadczenia rentowego. Sprawa o wysokość renty jest sprawą o
świadczenie, w której dopuszczalność skargi kasacyjnej zależy od wartości
przedmiotu zaskarżenia (por. także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3
czerwca 1997 r., II UZ 36/97, OSNAPiUS 1998 nr 8, poz. 256). Wartość przedmiotu
zaskarżenia w takiej sprawie stanowi obliczona stosownie do wskazań zawartych w
art. 22 k.p.c. (świadczenia powtarzające się) różnica pomiędzy hipotetyczną
wartością renty, jaką skarżący otrzymywałby, gdyby jego żądanie ustalenia
wysokości świadczenia rentowego zostało uwzględnione, a wartością renty
pobieranej (tak również w postanowieniach Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia
1997 r., II UKN 40/96, OSNAPiUS 1997 nr 16, poz. 301, z dnia 18 października
2000 r., II UZ 123/00, OSNAPiUS 2002 nr 15, poz. 370, z dnia 23 listopada 2007 r.,
II UZ 30/07, OSNP 2009 nr 3-4, poz. 54). Wartością przedmiotu sporu w sprawie
wszczętej odwołaniem wnioskodawcy od decyzji organu rentowego była więc
różnica pomiędzy sumą świadczeń rentowych za jeden rok wedle żądania
wnioskodawcy a sumą świadczeń za jeden rok w kwotach ustalonych przez organ
rentowy. W toku postępowania pierwszoinstancyjnego wnioskodawca kwoty te
określił odpowiednio na: 1.578 zł oraz 1.078 zł, a różnicę między nimi na kwotę 500
zł (por. wyliczenie na k. 50 i 248 akt, na które powołuje się skarżący). Powoduje to,
że określona w taki sposób przez skarżącego wartość przedmiotu sporu za okres
jednego roku, stanowiąca jednocześnie wartość przedmiotu zaskarżenia skargą
kasacyjną, w oczywisty sposób jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych, a jej
oznaczenie na kwotę wyższą nie może być uznane za skuteczne dla uznania
dopuszczalności tej skargi. Pozostaje ono bowiem w zupełnym oderwaniu od
określonej przez skarżącego różnicy pomiędzy żądaną wysokością świadczenia
emerytalnego a wysokością wypłacaną przez organ rentowy za okres jednego
miesiąca.
Nie są również zasadne zarzuty zażalenia w zakresie niezastosowania przez
Sąd drugiej instancji art. 21 k.p.c., poprzez ustalenie wartości przedmiotu
zaskarżenia wyłącznie na podstawie art. 22 k.p.c., a nieuwzględnienie w niej
wartości świadczeń rentowych za okres poprzedzający wniesienie odwołania od
decyzji organu rentowego (art. 19 § 1 k.p.c.). Kwestia ta znalazła swoje
rozstrzygnięcie w judykaturze Sądu Najwyższego, w której przyjmuje się, że w
sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe żądanie podwyższenia pobieranego
świadczenia za okres wcześniejszy od objętego zaskarżoną decyzją nie jest
roszczeniem odrębnym i art. 21 k.p.c. nie ma zastosowania, a wartość przedmiotu
sporu (zaskarżenia) ustala się na podstawie art. 22 k.p.c. (por. postanowienia z
dnia 21 kwietnia 2005 r., I UZ 76/04, OSNP 2006 nr 3-4, poz. 66; z dnia 2 marca
2011 r., II UZ 3/11, LEX nr 844749; z dnia 20 lipca 2011 r., II UZ 23/11,
niepublikowane). Jest tak dlatego, że żądanie wyrównania świadczenia za okres
poprzedzający złożenie wniosku nie jest samodzielnym roszczeniem o roszczenie
pieniężne w rozumieniu art. 19 § 1 k.p.c., ale jest objęte żądaniem o ponowne
obliczenie renty i przysługuje pod warunkiem zaistnienia okoliczności określonych
w art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej. W związku z tym nie podlega ono
zliczeniu na zasadzie określonej w art. 21 k.p.c. z kwotą wynikającą z ustalenia
wartości przedmiotu sporu na podstawie art. 22 k.p.c.
Z powyższych względów zażalenie podlega oddaleniu na podstawie art.
39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.