Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II UK 223/06 Generato dall'IA

Sickness benefit lost when sick employee performs incidental, forced work to earn income.

Numero d'incarto II UK 223/06
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by Lech R. against the Social Insurance Institution regarding his entitlement to a sickness benefit. The court found that the applicant, while on sick leave, signed 34 financial documents for his company, an act deemed to be work performed to earn income rather than incidental administration. Consequently, the court ruled that the applicant lost his right to the benefit under Article 17 of the Social Benefits Act because he engaged in work during his period of incapacity.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa; Loss of sickness benefit occurs if the insured performs work to earn income during incapacity, even if such activity is incidental and forced by circumstances.

Parole chiave

Generato dall'IA
sickness benefit entitlement loss of benefit rights incidental work activity forced work circumstances social insurance regulations work during incapacity financial document signing

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r.. Sąd Rejonowy powołał się na
Art. 398 § 14 k.p.c.
wiążących Sąd Najwyższy z mocy art. 39813 § 2 k.p.c., wnioskodawca w okresie
art. 201 § 1 k.s.h
art. 201 § 1 k.s.h., zgodnie z którym zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje
art. 39813 § 2 k.p.c
wiążących Sąd Najwyższy z mocy art. 39813 § 2 k.p.c., wnioskodawca w okresie

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Wyrok z dnia 15 czerwca 2007 r.

II UK 223/06

Możliwość uznania, że nie dochodzi do utraty prawa do zasiłku chorobowego występuje tylko w razie podjęcia incydentalnej i wymuszonej okolicznościami aktywności zmierzającej do osiągnięcia zarobku w czasie pobierania

tego zasiłku.

Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie SN: Zbigniew

Myszka, Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 czerwca

2007 r. sprawy z wniosku Lecha R. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń SpołecznychOddziałowi w B. o zasiłek chorobowy, na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawcy od

wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy z

dnia 12 maja 2006 r. [...]

o d d a l i ł skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 12 maja 2006 r. [...] Sąd Okręgowy w Bydgoszczy zmienił na skutek apelacji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w B. zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy z dnia 30 stycznia 2006 r. i oddalił odwołanie wnioskodawcy Lecha R., w

sprawie o zasiłek chorobowy, przyjmując że organ rentowy trafnie pozbawił wnioskodawcę prawa do zasiłku chorobowego za okres od 3 kwietnia 2003 r. do 17 kwietnia

2003 r., od 9 maja 2003 r. do 23 maja 2003 r., od 1 października 2003 r. do 3 listopada 2003 r., od 16 listopada 2003 r. do 29 lutego 2004 r. oraz od 3 sierpnia 2004 r.

do 30 października 2004 r., nakazując zwrot kwoty 45.929,32 zł, wypłaconej tytułem

tego świadczenia w związku z zatrudnieniem w „R.-F." Sp. z o.o. w Ż. Sąd ten nie

podzielił ustaleń Sądu pierwszej instancji poczynionych na podstawie zebranego

materiału dowodowego i uznał, że wnioskodawca, prowadząc sprawy spółki wyko-

rzystywał zwolnienie od pracy niezgodnie z jego przeznaczeniem, wykonując pracę

zarobkową, co uzasadniało pozbawienie go prawa do świadczenia w oparciu o art.

17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst: Dz.U. z 2005 r.

Nr 31, poz. 267 ze zm.). Według ustaleń faktycznych wnioskodawca był zatrudniony

w spółce od 1 czerwca 2002 r. na czas nieokreślony jako prezes zarządu na podstawie umowy o pracę. Wiceprezesem spółki była jego żona Ewa R. W okresie korzystania ze zwolnień lekarskich, od 3 kwietnia 2003 r. do 17 kwietnia 2003 r., od 9 maja

2003 r. do 23 maja 2003 r., od 1 października 2003 r. do 3 listopada 2003 r., od 16

listopada 2003 r. do 29 lutego 2004 r. oraz od 3 sierpnia 2004 r. do 30 października

2004 r., podpisał łącznie 34 dokumenty, tj. faktury, listy przewozowe, dowody wpłaty i

wypłaty. Dokumenty podpisywał w domu lub w drodze do lekarza, wówczas gdy nie

było którejkolwiek z osób uprawnionych do ich podpisania. Do podpisywania faktur i

innych dokumentów była upoważniona Ewa R. i pracownicy A.K., J.C. i K.G., jednakże do podpisywania dokumentów bankowych uprawniony był tylko ubezpieczony i

jego żona jako wiceprezes spółki. Sąd Rejonowy ustalił, że w okresie od kwietnia do

maja 2003 r., od października 2003 r. do lutego 2004 r. i od sierpnia do października

2004 r. podpisanych zostało łącznie przez wszystkie upoważnione osoby około 500

dokumentów. W ocenie tego Sądu, materiał dowodowy zebrany w sprawie nie pozwalał podzielić stanowiska organu rentowego co do wykonywania przez ubezpieczonego pracy zarobkowej w okresie zwolnień lekarskich, albowiem stanowisko prezesa zarządu jakie pełnił obejmuje szeroki zakres obowiązków pracowniczych, sprowadzających się do prowadzenia spraw spółki oraz reprezentowania jej na zewnątrz;

art. 201 § 1 k.s.h., zgodnie z którym zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje

spółkę, zajmując się tak zarządzaniem wewnętrznym jak i zewnętrznym, a więc podejmowaniem określonych czynności w stosunkach z osobami trzecimi. W ocenie

Sądu pierwszej instancji z racji zatrudnienia ubezpieczonego na stanowisku prezesa

zarządu na podstawie umowy o pracę, podpisywanie faktur, listów przewozowych,

czy też innych dokumentów niewątpliwie stanowiło czynności wykonywane przez

ubezpieczonego jako prezesa zarządu również w okresach jego pracy dla spółki,

jednak w marginalnym zakresie w stosunku do pełnego zakresu jego obowiązków.

Sama czynność złożenia podpisu na dokumencie sporządzonym przez inną osobę,

zwłaszcza niewymagającym dłuższej analizy, nie może być traktowana jako praca w

rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r.. Sąd Rejonowy powołał się na

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2002 r., II UKN 710/00 (OSNP 2003 nr

20, poz. 498), zgodnie z którym podpisanie w trakcie zwolnienia lekarskiego dokumentów finansowych nie może być traktowane jako prowadzenie działalności gospodarczej, powodujące utratę prawa do zasiłku chorobowego. Rozpatrując apelację

organu rentowego Sąd Okręgowy wskazał, że z zeznań wnioskodawcy, złożonych w

trakcie postępowania kontrolnego prowadzonego przez organ rentowy wynika, że w

trakcie zwolnienia lekarskiego pozostawał on w dyspozycji firmy i było to powszechnie wiadome pracownikom spółki, a w razie potrzeby udawał się do firmy. Przeczy to

zeznaniom świadków, według których podpisy na fakturach i innych dokumentach

wnioskodawca składał w domu i że były to przypadki sporadyczne. W ocenie Sądu

Okręgowego w świetle powyższego nie można uznać, iż czynności wykonywane

przez wnioskodawcę w czasie zwolnienia lekarskiego nie mieściły się w pojęciu

„pracy zarobkowej" w rozumieniu art. 17 ustawy o świadczeniach pieniężnych z

ubezpieczenia społecznego.

W skardze kasacyjnej od tego wyroku pełnomocnik wnioskodawcy zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25

czerwca 1999 r., poprzez przyjęcie, że „wykonywanie czynności formalnych j mających marginalne znaczenia dla prowadzenia spraw osoby prawnej - stanowi wykonywanie pracy zarobkowej” i wniósł o jego uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy

poprzez oddalenie apelacji ZUS, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi drugiej instancji przy

uwzględnieniu kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu jako nieuzasadniona. Stosownie do art.

39813 § 1 i 2 k.p.c., Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej

(jej podstaw) i jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia, jeżeli skarga nie zawiera zarzutu naruszenia przepisów postępowania - tak jak w rozpoznawanej sprawie - (bądź jeżeli taki zarzut okaże się niezasadny). Okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy nie budzą wątpliwości w

świetle niezakwestionowanych ustaleń Sądu Okręgowego, sporna pozostaje jedynie

ich ocena w świetle przepisów prawa materialnego. W świetle ustaleń faktycznych,

wiążących Sąd Najwyższy z mocy art. 39813 § 2 k.p.c., wnioskodawca w okresie

orzeczonej niezdolności do pracy nie powstrzymywał się od aktywności pracowniczej. Do tak ustalonego stanu faktycznego Sąd zastosował prawidłowo prawo materialne, dokonując wykładni art. 17 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach

pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Zasiłek

chorobowy jest świadczeniem z ubezpieczenia społecznego rekompensującym

utratę zarobków na skutek choroby. Ryzyko ubezpieczeniowe objęte ubezpieczeniem z tytułu choroby odnosi się do niemożliwości uzyskiwania dochodów w razie

jego spełnienia. Zasiłek chorobowy przysługuje zatem tylko wówczas, gdy choroba

uniemożliwia uzyskiwanie dochodu z pracy. Zasadą jest, że wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną (art. 80 k. p.). Stąd też zasiłek nie przysługuje - najogólniej

mówiąc - za okresy wykonywania pracy, za nie bowiem przysługuje nie zasiłek lecz

wynagrodzenie. Taka reguła wynika z art. 17 ustawy o świadczeniach pieniężnych z

ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, stanowiącego, że

ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego

zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. Nie

budzi wątpliwości, że prawo do tego świadczenia podlega utracie w przypadku wystąpienia jednej z dwóch niezależnych przesłanek określonych w cytowanym przepisie, a więc wykonywania pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do

pracy lub wykorzystywania zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z celem tego

zwolnienia - por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2005 r., I UK 370/04

(OSNP 2005 nr 21, poz. 342), w którym wskazano że „pracą zarobkową, której wykonywanie w okresie orzeczonej niezdolności do pracy powodującą utratę prawa do

zasiłku chorobowego (...) na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999

r. (...) jest każda aktywność ludzka zmierzająca do osiągnięcia zarobku, w tym pozarolnicza działalność gospodarcza, choćby nawet polegająca na czynnościach nieobciążających w istotny sposób organizmu przedsiębiorcy i zarazem pracownika pozostającego na zwolnieniu lekarskim”. W przywołanym w skardze kasacyjnej wyroku z

dnia 20 stycznia 2005 r., I UK 154/04 (OSNP 2005 nr 19, poz. 307), Sąd Najwyższy

uznał iż „ubezpieczony traci prawo do zasiłku chorobowego w przypadku wystąpienia

jednej z dwóch niezależnych przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia

25 czerwca 1999 r., a więc wykonywania pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do pracy lub wykorzystywania zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z

celem tego zwolnienia”. Taka interpretacja omawianej regulacji wypływa z konieczno-

ści ścisłego stosowania przepisów prawa ubezpieczeń społecznych, w którym przeważa - z uwagi na bezwzględnie obowiązujący charakter norm prawnych - ścisłe ujęcie uprawnień i obowiązków ubezpieczonych. Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd, że przesłanki powodujące utratę prawa do

świadczenia mają charakter niezależny, odrębny. Wystarczy więc, że w czasie orzeczonej niezdolności do pracy ubezpieczony wykonuje pracę zarobkową i nie jest niezbędne, aby była ona niezgodna z celem zwolnienia lekarskiego. O zakwalifikowaniu

wykonywania określonych czynności jako „pracy”, nie decyduje charakter stosunku

prawnego, na podstawie którego są one wykonywane, ale rodzaj tych czynności.

Chodzi bowiem nie tylko o wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy lub innego stosunku zatrudnienia, ale wykonywanie różnych czynności na podstawie różnych stosunków prawnych także o charakterze cywilnoprawnym, w tym prowadzenie

własnej działalności gospodarczej, samozatrudnienie (por. wyroki Sądu Najwyższego

z dnia 14 kwietnia 2000 r., II UKN 513/99, OSNAPiUS 2001 nr 20, poz. 627, z dnia

19 lipca 2001 r., II UKN 494/00, OSNP 2003 nr 9, poz. 234, wyroki Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 1996 r., III AUr 388/96, Prawo Pracy 1997 nr 2, s.

43, i w Katowicach z dnia 20 stycznia 1999 r., III AUa 945/98, OSA 1999 nr 11-12,

poz. 58). W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się także, że w pewnych

przypadkach wykonywanie niektórych ubocznych czynności związanych z prowadzoną działalnością może nie być kwalifikowane jako wykonywanie pracy. Na przykład wykonywanie „formalnoprawnych czynności do jakich jest zobowiązany ubezpieczony jako pracodawca” (wyrok z dnia 7 października 2003 r., II UK 76/03, OSNP

2004 nr 14, poz. 247), czy „podpisanie w trakcie zwolnienia lekarskiego dokumentów

finansowych” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2002 r., II UKN 710/00,

OSNP 2003 nr 20, poz. 498). Jednakże należy zaznaczyć, że chodzi tu o zachowania o charakterze incydentalnym. Tylko sporadyczna, wymuszona okolicznościami

aktywność może usprawiedliwiać zachowanie prawa do zasiłku. W innych przypadkach za sporny okres nie należy się zasiłek lecz wynagrodzenie za pracę. W ustalonych okolicznościach sprawy należało w związku z tym uznać, że wnioskodawca

wypełnił przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach

pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa i wobec

tego utracił prawa do zasiłku chorobowego.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 k.p.c.

orzekł jak w sentencji.