Supreme Court dismisses work accident claim where employee drove colleagues home against employer orders.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the plaintiff's cassation appeal regarding a work accident claim, upholding the lower courts' decision. The plaintiff argued he was performing work duties by transporting foreign guests, but the employer contended he voluntarily drove colleagues home after the event, contrary to orders to return to the hotel. The court ruled that because the plaintiff acted against explicit employer instructions and drove the company vehicle without authorization during the night, the causal and functional link to his work duties was severed.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 3 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych; A work accident is not recognized when an employee performs actions contrary to employer orders, thereby severing the causal and functional link to work duties.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II PK 131/18 POSTANOWIENIE Dnia 25 czerwca 2019 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Prusinowski w sprawie z powództwa W. S.przeciwko L. […] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w N.o ustalenie wypadku przy pracy,po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 25 czerwca 2019 r.,skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego w P.z dnia 11 grudnia 2017 r., sygn. akt VII Pa […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Zdaniem Sądu Rejonowego wypadek, któremu uległ powód w dniu 23 maja 2015 r., nie pozostawał w związku z pracą w rozumieniu przepisu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, stąd też to zdarzenie nie mogło być uznane za wypadek przy pracy. W ocenie Sądu pierwszej instancji w chwili, gdy powód uległ wypadkowi, nie wykonywał czynności zleconych przez pracodawcę. Powód w dniu 22 maja 2015 r. realizował pracę w godzinach 8:00-15:00, a następnie na polecenie pracodawcy pozostawał do jego dyspozycji w godzinach od 20:30 do 00:30 dnia 23 maja 2015 r.
Pracodawca zlecił powodowi odwiezienie gości zagranicznych z siedziby pozwanej spółki w N. do P. we wskazane przez nich miejsce. Powód zatem poruszał się służbowym samochodem w godzinach od 00.30-05.00 bez wiedzy bezpośredniego przełożonego i pracodawcy i tym samym zerwał związek przyczynowy i funkcjonalny pomiędzy wykonywaniem obowiązków służbowych, a zdarzeniem. Sąd Rejonowy wyjaśnił, że powołani w sprawie świadkowie zgodnie potwierdzili, iż powód dobrowolnie zadeklarował się, iż po dyskotece odwiezie pracowników firmy do domu.
Tymczasem jeśli chodzi o rozwożenie gości zagranicznych pozwanej spółki, to powód był jedynie związany dyspozycją swoich przełożonych, by odwieźć ich do hotelu i to bezpośrednio po zakończonej imprezie służbowej, to jest około godziny 24:00, a nie po zakończonej przez tych gości dyskotece w klubie. Sąd Rejonowy podkreślił, że powód samodzielnie podjął decyzję, iż z uprzejmości może porozwozić po dyskotece zarówno gości zagranicznych do hotelu, jak i pracowników pozwanej spółki do domu. W ocenie Sądu Rejonowego, powód nie wykonywał tych czynności w ramach polecenia służbowego.Zdaniem Sądu Okręgowego ocena całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego potwierdza stanowisko pozwanego, iż powód z własnej woli zadeklarował się, iż po dyskotece odwiezie pracowników firmy do domu i nie czynił tego na polecenie pracodawcy.
Z materiału dowodowego wynika wniosek wręcz przeciwny do twierdzeń pozwu: a mianowicie, że powód rozwożąc pracowników firmy do domu po skończonej imprezie uczynił to wbrew poleceniu pracodawcy, który nakazał mu po odwiezieniu zagranicznych gości do P. wrócić do domu i zaparkować służbowe auto w bezpiecznym miejscu, na terenie prywatnej posesji. W stanie faktycznym sprawy brak jest podstaw aby uznać, że spotkanie na […] Rynku w P., w dniu 23 maja 2015 r. miało charakter spotkania służbowego, albowiem jego uczestnicy brali w nim udział z własnej woli.
Zdaniem Sądu Okręgowego trafnie uznał Sąd Rejonowy, że powód bez wiedzy bezpośredniego przełożonego i pracodawcy, samowolnie poruszał się służbowym samochodem w godzinach od 00.30-05.00 i tym samym zerwał związek przyczynowy i funkcjonalny pomiędzy wykonywaniem obowiązków służbowych, a zdarzeniem.Skargę kasacyjną oparto na naruszeniu prawa materialnego: art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, art. 100 § 1 w zw. z art. 100 § 2 pkt 4 k.p.Skarżący wniósł o przyjęcie skargo kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na jej oczywistą zasadność.
Zdaniem skarżącego nie powinno budzić wątpliwości, że podjęte przez powoda czynności mieściły się w zakresie jego obowiązków pracowniczych, a także były wykonywane na rzecz pracodawcy. Wbrew ocenie Sądu Okręgowego okoliczność, że zdarzenie nastąpiło w późniejszym czasie, niż zakładał pracodawca, nie powinno mieć żadnego znaczenia. Ewentualne opóźnienia w rozwożeniu gości przez powoda były niezależne od jego woli, a wynikały z przebiegu imprezy zorganizowanej przez pracodawcę oraz zachowania uczestników. Skarżący wskazał, że nawet gdyby uznać, że bezpośrednio przed zdarzeniem z dnia 23 maja 2015 r., które spowodowało u powoda liczne obrażenia opisane w pozwie, powód nie działał w ramach polecenia wydanego przez pracodawcę, kwalifikacja tego zdarzenia jako wypadku przy pracy powinna nastąpić na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
Skarżący odwoływał się do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 lipca 2006 r., I UK 28/06, Legalis nr 787792, w którym Sąd Najwyższy podkreślił, iż przepis art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych umożliwia uznanie za związany z pracą nie tylko wypadku, który zdarzył się podczas wykonywania przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy (nawet bez polecenia), ale również takiego, który nastąpił w związku z wykonywaniem przez pracownika tego rodzaju czynności.
Jednocześnie wskazał, że jaskrawym naruszeniem powyższego przepisu było uznanie przez Sąd odwoławczy, iż powód nie działał w interesie pracodawcy, bowiem podjęte przez niego samowolnie czynność doprowadziły do szkody w mieniu pracodawcy, jak i spowodowały uszczerbek na zdrowiu pracownika.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (3989 § 1 k.p.c.).Ujęta w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka ma miejsce wtedy, gdy zasadność podniesionych w niej zarzutów wynika prima facie, bez głębszej analizy prawnej.
Spełniające te wymogi naruszenie przepisów prawa powinno mieć postać kwalifikowaną, dostrzegalną bez potrzeby wnikliwej analizy prawnej i zagłębiania się w szczegóły sprawy. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji, o charakterze elementarnym polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał, względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2015 r., IV CSK 263/15, LEX nr 1940571).
Nie chodzi zatem o takie naruszenie prawa, które może stanowić podstawę skargi w rozumieniu art. 3984 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2016 r., III CSK 217/16, LEX nr 2156603). Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2015 r., II PK 112/15, LEX nr 2025780).Dla stwierdzenia, że nagłe zdarzenie spowodowane przyczyną zewnętrzną jest wypadkiem przy pracy w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy z 2002 r. wystarczające jest ustalenie, że zdarzenie nastąpiło podczas lub w związku z prawidłowym wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych bez potrzeby badania, czy wykonywanie tych czynności było zgodne z interesem pracodawcy (S. Samol, w:
D. E. Lach, S. Samol, K. Ślebzak, Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Komentarz, Lex 2010). Wskazane w przepisie art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy wypadkowej wykonywanie na rzecz pracodawcy czynności nawet bez jego polecenia, ma miejsce wówczas, gdy pracownik, działając w interesie zakładu pracy, podejmuje czynności niezwiązane z jego obowiązkami pracowniczymi, np. w czasie wolnym od pracy. Możliwa jest zatem sytuacja, w której nawet subiektywne przekonanie pracownika uzasadnione jednak okolicznościami, że działa w interesie pracodawcy, daje podstawę do objęcia go ochroną przewidzianą przez ustawę wypadkową (M.
Dudzińska-Pytel, Wypadki przy pracy w świetle orzecznictwa SN - przesłanka związku z pracą, PP 3/2000, s. 16). Dla uznania, że czynność była podjęta na rzecz pracodawcy (czy też jak na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy - w interesie pracodawcy), nie ma znaczenia okoliczność, czy została ona uzgodniona z pracodawcą, czy też została podjęta bez wiedzy pracodawcy (S. Samol, w: D. E. Lach, S. Samol, K. Ślebzak, Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Komentarz, LEX 2010). Czasowy i miejscowy związek wypadku z pracą oznacza, że pracownik doznał uszczerbku na zdrowiu w miejscu i czasie, kiedy pozostawał w sferze interesów pracodawcy.
Jeżeli jednak przyczyna zewnętrzna zadziałała poza miejscem i czasem wykonywania normalnych czynności pracownika, wtedy niezbędne jest stwierdzenie także funkcjonalnego związku z pracą - praca musi być wtedy nie tylko jednym z czynników prowadzących do zdarzenia, musi ona także wywrzeć wpływ o określonym "ciężarze gatunkowym" na zaistniały skutek. Wyłączenie tego związku następuje zaś w sytuacji, gdy pracownik przez istotę, sposób, a zwłaszcza czas trwania swej czynności i sposób zachowania daje do zrozumienia, że chce poświęcić się innym czynnościom o celach obcych pracodawcy, niezwiązanych z zatrudnieniem (S. Samol, w:
D. E. Lach, S. Samol, K. Ślebzak, Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Komentarz, LEX 2010).Przedstawiona Sądowi Najwyższemu skarga stanowi w istocie polemikę z ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez sądy obu instancji. Skoro w myśl art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów, nie mogą one zatem przemawiać również za oczywistą zasadnością skargi. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 19 lutego 2014 r. wprost wskazał, że wiązanie przyczyn wniesienia skargi kasacyjnej z nieustalonym w sprawie stanem faktycznym należy uznać za niedopuszczalne (I UK 410/13, LEX nr 1646933).
Nie można uznać za zasadne zarzutów sformułowanych jako zarzuty naruszenia prawa materialnego, które jednak w istocie sprowadzają się do polemiki z ustaleniami poczynionymi przez Sąd drugiej instancji (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2013 r., III CSK 190/12, LEX nr 1324295). Sąd Okręgowy przyjął, że powód z własnej woli zadeklarował się, iż po dyskotece odwiezie pracowników firmy do domu i nie czynił tego na polecenie pracodawcy. Co więcej z materiału dowodowego, zdaniem Sądy drugiej instancji, wynika wniosek wręcz przeciwny, a mianowicie, że powód rozwożąc pracowników firmy do domu po skończonej imprezie uczynił to wbrew poleceniu pracodawcy, który nakazał mu po odwiezieniu zagranicznych gości do P. wrócić do domu i zaparkować służbowe auto w bezpiecznym miejscu, na terenie prywatnej posesji (s. 16 wyroku).
W świetle powyższego niezasadne jest twierdzenie, iż jedynym celem pozostawania powoda w lokalu na rynku w P. było wykonywanie polecenia służbowego wydanego przez pracodawcę (s. 5 skargi). Wbrew twierdzeniom powoda Sąd Okręgowy nie ustalił, że powód nie bawił się podczas imprezy a rynku w P., w której udział brali goście pracodawcy oraz że powód nie pozostawał z przełożonymi oraz gośćmi zabawy w stosunkach towarzyskich. Zdaniem Sądu Okręgowego "wersja przyjęta przez sąd rejonowy, że w trakcie spotkania w firmie pracownicy wpadli na pomysł, aby kontynuować zabawę w P. i że powód jako młoda osoba, w weekendowy wieczór postanowił dołączyć do grupy znajomych, aby spędzić z nimi wolny czas, jest logiczna i uprawniona w świetle zgromadzonego materiału dowodowego (...) nie sposób przyjąć aby praca w tym samym zakładzie wykluczała relacje towarzyskie między pracownikami, nawet jeśli niektórzy z tych pracowników są osobami pełniącymi funkcje przełożonych (s. 18 wyroku).Skarżący wybiórczo podchodzi również do argumentacji Sądu Okręgowego dotyczącej podejmowania bez polecenia przełożonego działań w interesie pracodawcy.
Rozważania Sądu Okręgowego sprowadził do stwierdzenia, iż zdaniem Sądu powód nie działał w interesie pracodawcy, bowiem podjęte przez niego samowolnie czynności doprowadziły do szkody w mieniu pracodawcy, jak i spowodowały uszczerbek na zdrowiu pracownika, przez co ocena Sądu odnosiła się jego zdaniem jedynie do skutków działań powoda. Tymczasem Sąd Okręgowy w pierwszej kolejności odniósł się do wskazanego w apelacji wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 sierpnia 1997 r., II UKN 245/97, wskazując że przywołane orzeczenie jest nieadekwatne do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy.
Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego brak jest bowiem jakichkolwiek podstaw by przyjąć, że powód miał pozostawać w gotowości do świadczenia pracy, a wręcz przeciwnie, podjął on czynności sprzeczne z poleceniem wydanym przez pracodawcę. Nadto zdaniem Sądu Okręgowego, "trafnie uznał sąd rejonowy, że powód bez wiedzy bezpośredniego przełożonego i pracodawcy, samowolnie poruszał się służbowym samochodem w godzinach od 00.30-05.00 i tym samym zerwał związek przyczynowy i funkcjonalny pomiędzy wykonywaniem obowiązków służbowych, a zdarzeniem" (s. 21 uzasadnienia wyroku).Również we wskazanym w skardze wyroku z dnia 17 lipca 2006 r., I UK 28/06 Sąd Najwyższy przyjął, że wystarczający dla uznania wypadku przy pracy jest funkcjonalny związek zdarzenia z pracą.
W rozpoznawanej sprawie natomiast, zgodnie z ustaleniami Sądu Okręgowego, został on zerwany. Czym innym jest bowiem wykonywanie czynności bez polecenia pracodawcy, a czym innym wykonywanie ich wbrew takiemu poleceniu.Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji. [aw]