Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II KO 89/24 Generato dall'IA

Supreme Court allows retrial of cassation dismissal due to judges appointed by flawed KRS procedure violating independence.

Numero d'incarto II KO 89/24
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ordered a retrial of the cassation proceedings previously dismissed as obviously unfounded. Defense lawyers argued that the judges were appointed by a flawed Judicial Council structure violating independence guarantees under the European Convention on Human Rights. The Court agreed, citing prior rulings and the European Court of Human Rights decision in Reczkowicz v. Poland, concluding that the appointment procedure rendered the judges' panel an independent court in violation of constitutional and international law.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 179 Konstytucji RP; art. 6 ust. 1 EKPC; art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.: Judges appointed via a procedurally defective Judicial Council structure fail to constitute an independent court, rendering their rulings voidable and necessitating a retrial.

Parole chiave

Generato dall'IA
judicial independence Judicial Council procedure cassation retrial European Convention rights appointment validity Supreme Court judges procedural defect ricusazione di pubblici ministeri

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 179 Konstytucji RP
1259), co nie spełniało wymagań określonych w art. 179 Konstytucji RP.
art. 6 ust. 1 EKPC
nie spełnia wymogów niezależności od władzy wykonawczej i ustawodawczej, co przekłada się na brak zgodności z art. 6 ust. 1 EKPC.
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
wnieśli o wznowienie postępowania na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., jednocześnie żądając uchylenia w całości powyższego postanowienia Sądu Najwyższego.
art. 45 ust. 1 Konstytucji RP
Podkreślono również, że standard prawa do sądu wynikający z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art.
art. 435 k.p.k.
, a na zasadzie art. 435 k.p.k. w zw.
art. 545 § 1 k.p.k.
z art. 545 § 1 k.p.k. także w odniesieniu do A.
art. 258 § 2 k.k
,‎skazanych z art. 258 § 2 k.k.
art. 542 § 3 k.p.k
na podstawie art. 542 § 3 k.p.k.
art. 435 k.p.k
, a na zasadzie art. 435 k.p.k.
art. 545 § 1 k.p.k
na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. wznowić postępowanie kasacyjne w odniesieniu do P. G. oraz P. S. , a na zasadzie art. 435 k.p.k. w zw. z art. 545 § 1 k.p.k. także w odniesieniu do A. M. , J. R. , P. S., D. U. , P. N.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

II KO 89/24 POSTANOWIENIE Dnia 8 stycznia 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jerzy Grubba (przewodniczący)‎SSN Kazimierz Klugiewicz‎SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca) w sprawie P. G. i P. S. ,‎skazanych z art. 258 § 2 k.k. i in.,‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 8 stycznia 2025 r.,‎kwestii wznowienia postępowania kasacyjnego zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt II KK 480/21, o oddaleniu kasacji obrońców skazanych jako oczywiście bezzasadnych, postanowił:

1) na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. wznowić postępowanie kasacyjne w odniesieniu do P. G. oraz P. S. , a na zasadzie art. 435 k.p.k. w zw. z art. 545 § 1 k.p.k. także w odniesieniu do A. M. , J. R. , P. S., D. U. , P. N.

2) uchylić postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt II KK 480/21, o oddaleniu jako oczywiście bezzasadnych kasacji wniesionych przez obrońców skazanych P. G. , P. S. , A. M. , J. R. , P. S. , D. U. , P. N. , i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Najwyższemu - Izbie Karnej w postępowaniu kasacyjnym;

3) obciążyć Skarb Państwa wydatkami postępowania o wznowienie postępowania.

UZASADNIENIE

Postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2023 r. (sygn. akt II KK 480/21), wydanym w składzie: SSN Paweł Kołodziejski, SSN Adam Roch oraz SSN Igor Zgoliński, w sprawie P. G. , A. M. , J. R. , P. S. , P. S. , D. U. oraz P. N. , skazanych z art. 258 § 2 k.k. i innych przepisów, po rozpoznaniu kasacji wniesionych przez obrońców od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2020 r., sygn. akt II AKa 424/18, zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 22 grudnia 2016 r., sygn. akt XVIII K 178/09, oddalono wszystkie kasacje jako oczywiście bezzasadne.Obrońcy skazanego P. G. oraz P. S. wnieśli o wznowienie postępowania na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., jednocześnie żądając uchylenia w całości powyższego postanowienia Sądu Najwyższego.

Obrońcy domagali się również, aby do rozpoznania sprawy zostali wyznaczeni sędziowie, którzy nie byli nominowani przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3 z późn. zm.), postulując przeprowadzenie losowania sędziów z pominięciem osób powołanych w wyniku wadliwej procedury nominacyjnej.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wnioseki obrońców okazały się zasadne. Sąd Najwyższy w pełni podzielił pogląd wyrażony w postanowieniach zapadłych w sprawach o sygnaturach akt III KO 43/23, II KO 73/22, III KO 15/22 oraz zawartą w ich uzasadnieniach argumentację dotyczącą dopuszczalności wznowienia z urzędu postępowania kasacyjnego prawomocnie zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego o oddaleniu kasacji.

W uchwale trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/2020) wyraźnie wskazano, że „powołanie do Sądu Najwyższego jest zawsze pierwszym powołaniem na urząd w tym Sądzie, wymaga więc spełnienia szczególnych warunków i dochowania procedur, w których rzeczywiście można zweryfikować kompetencje kandydata, także z punktu widzenia jego cech istotnych dla zachowania niezawisłości i bezstronności. Brak takiej weryfikacji i brak transparentności procesu powołania, którą charakteryzowały się przeprowadzone konkursy, tworzą stan niepewności i rodzą podejrzenia o polityczne motywacje decyzji nominacyjnych.

Wyklucza to spełnienie obiektywnych warunków postrzegania tak nominowanych osób jako bezstronnych i niezawisłych. Tym bardziej, że chodzi o powołania do sądu ostatniej instancji, mającego kompetencję do uchylania prawomocnych orzeczeń sądowych i dokonywania wiążącej wykładni prawa, którego orzeczenia nie podlegają już efektywnej kontroli, pozwalającej na weryfikację, czy spełnione zostały warunki bezstronności i niezawisłości sądu, w składzie którego biorą udział osoby powołane na urząd sędziego Sądu Najwyższego w wadliwej procedurze.” W świetle tej uchwały stwierdzono, że w stosunku do osób powołanych na stanowiska sędziów Sądu Najwyższego w opisanych okolicznościach nie zachodzi konieczność przeprowadzania tzw. testu niezawisłości, gdyż już sama procedura nominacyjna jest obarczona istotnymi wadami.Z kolei Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19) wskazał, że skład Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowany na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. nie spełnia wymogów niezależności od władzy wykonawczej i ustawodawczej, co przekłada się na brak zgodności z art. 6 ust. 1 EKPC.

W konsekwencji orzeczenia wydane z udziałem sędziów powołanych przez tak ukształtowaną KRS mogą być traktowane jako naruszenie prawa do sądu, co na gruncie prawa polskiego stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą zgodnie z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Podkreślono również, że standard prawa do sądu wynikający z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 EKPC w pełni znajduje zastosowanie także w postępowaniu kasacyjnym, jeśli zostało ono przewidziane w danej kategorii spraw.Nie budziło wątpliwości, że wszyscy członkowie składu orzekającego w sprawie II KK 480/21 zostali powołani na stanowiska sędziów Sądu Najwyższego przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w sposób wadliwy, co było przedmiotem wniosku obrońcy.

W stosunku do wszystkich członków składu Sąd Najwyższy już wcześniej podejmował decyzje dotyczące wznowienia rozpoznanych przez nich spraw kasacyjnych (I KO 26/24), a także wyłączał ich od rozstrzygania spraw, właśnie z uwagi na wady procedury ich nominacji. Dodatkowo podkreślić należy, że sędzia Adam Roch pierwotnie został powołany na stanowisko w Izbie Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego, która – jak podkreślono w uchwale trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/2020) oraz uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r. (I KZP 2/22) – nie miała statusu sądu w rozumieniu Konstytucji RP.

Przeniesienie sędziów z Izby Dyscyplinarnej do innych Izb Sądu Najwyższego nastąpiło na podstawie regulacji zawartych w ustawie z dnia 9 czerwca 2022 r. (Dz.U. z 2022 r., poz. 1259), co nie spełniało wymagań określonych w art. 179 Konstytucji RP. Zgodnie z tą ustawą Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego dokonał przeniesienia sędziów za ich zgodą, co nie znajduje podstaw w przepisach Konstytucji RP, która nie przewiduje takiego sposobu powoływania sędziów. Zatem procedura nominacji na stanowiska w Izbie Dyscyplinarnej nie obejmowała uprawnień do orzekania w innych Izbach Sądu Najwyższego, a orzekanie w tych Izbach wymagało spełnienia warunków określonych w art. 179 Konstytucji RP.

W efekcie, skład orzekający w sprawie, wznowienia której domaga się autor wniosku nie mógł zostać uznany za niezależny sąd w rozumieniu Konstytucji RP oraz prawa międzynarodowego, co naruszyło gwarancje prawa do sądu przysługujące stronom postępowania. Z uwagi na okoliczność, że orzeczenie obarczone jest bezwzględną przyczyną odwoławczą, należało uchylić je i wznowić postępowanie w stosunku do skazanych, których obrońcy wnieśli kasacje, a na zasadzie art. 435 k.p.k. w zw. z art. 545 § 1 k.p.k. także w odniesieniu do pozostałych skazanych, których kasacje zostału oddalone jako oczywiście bezasadne tym samym kwestionowanym postanowieniem. [J.J.][a.ł] Kazimierz Klugiewicz Jerzy Grubba Włodzimierz Wróbel