Supreme Court excludes judges from cassation case due to flawed appointment procedure violating impartiality standards.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court ordered the exclusion of judges M.M., A.D., and S.S. from a cassation case regarding Article 231 § 2 of the Criminal Code. Defense attorneys argued that these judges were appointed by a flawed Judicial Council, violating the right to a fair trial under Article 6 of the ECHR. The court ruled that the irregular appointment process created a significant risk of bias, necessitating the judges' removal to ensure procedural justice.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 42 § 1, 4 k.p.k.; Art. 6 § 1 EKPC; Art. 45 § 1 Konstytucji RP; Art. 19 ust. 1 TUE; When judges are appointed through a procedurally flawed mechanism that violates the right to a fair trial, they must be excluded from the case to ensure institutional impartiality.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
II KK 588/23 POSTANOWIENIE Dnia 9 stycznia 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Waldemar Płóciennik w sprawie M.K. i innych uniewinnionego od czynu z art. 231 § 2 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 9 stycznia 2025 r., wniosku obrońcy o wyłączenie sędziów od udziału w sprawie na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. p o s t a n o w i ł wyłączyć sędziów Sądu Najwyższego M.M., A.D. i S.S. od udziału w sprawie kasacyjnej o sygnaturze akt II KK 588/23.
UZASADNIENIE
W dniu 5 grudnia 2024 r., pod sygnaturą II KK 588/23, zarejestrowana została w Sądzie Najwyższym sprawa kasacyjna spowodowana wniesieniem kasacji przez prokuratora na niekorzyść M.K., G.F. i J.R. oraz obrońcę G.F. Zarządzeniem z dnia 6 grudnia 2023 r. sprawa ta przydzielona została do rozpoznania sędziemu M.M.. W dniu 22 grudnia 2023 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy G.F. o zbadanie spełnienia przez wyznaczonego sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności w związku z okolicznościami jego powołania na urząd sędziego Sądu Najwyższego (k – 41 – 42).
Zarządzeniem z dnia 13 września 2024 r. (k – 67) wniosek ten został odrzucony. Dnia 13 listopada 2024 r. wyznaczony został termin rozprawy kasacyjnej oraz skład orzekający, który miał rozpoznać wniesione kasacje. Z zarządzenia (k – 68) wynika, że sprawę rozpoznać ma Sąd Najwyższy w składzie: M.M., A.D. i S.S. W dniu 29 listopada 2024 r. wpłynął do Sądu Najwyższego wniosek obrońcy M.K., w którym „na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 6 ust. 1 EKPC, art. 47 KPP oraz art. 19 ust. 1 TUE, uwzględniając przy tym powołane niżej orzecznictwo krajowe i międzynarodowe, kwestionujące status Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został ukształtowany na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. z 2018 r., poz.
3) oraz status sędziów, zwłaszcza sędziów awansowanych na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego na wniosek tak ukształtowanej KRS, wniósł o wyłączenie od rozpoznania sprawy II KK 588/23 sędziów M.M., A.D. oraz S.S. z uwagi na brak spełnienia przez Nich wymogu instytucjonalnej bezstronności i niezawisłości, który wypracowany został w drodze orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (…), Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (…), a także Sądu Najwyższego celem zagwarantowania stronom prawa do bezstronnego i niezawisłego sądu ustanowionego ustawą.
Do wniosku dołączono szereg dokumentów obrazujących drogę awansową poszczególnych sędziów.Wniosek obrońcy M.K. jest zasadny. Jest bezsporne, że sędziowie M.M., A.D. i S.S. zostali powołani na stanowiska sędziów Sądu Najwyższego w wyniku rekomendacji wydanej przez Krajową Radę Sądownictwa w składzie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Wadliwość tej procedury wykazana została w uchwałach trzech połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/20) oraz składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22.
Przepis art. 41 § 1 k.p.k. jest jednym z elementów chroniących prawo strony do niezależnego i bezstronnego sądu, co oznacza, że musi być on wykładany w ten sposób, aby gwarantować stronie prawo do rozpoznania sprawy przez niezależny i bezstronny sąd ustanowiony ustawą. W ramach kontroli tego prawa trzeba mieć na uwadze, czy rozpoznanie sprawy przez określonego sędziego będzie stanowiło o realizacji standardu niezależności i bezstronności gwarantowanego art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. EKPC i art. 47 Karty Praw Podstawowych (por. postanowienie SN z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21).
W sytuacji złożenia wniosku o wyłączenie jest oczywiste, że strona dostrzega wady w procedurze powołania na stanowisko wymienionych sędziów, które będą prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC, gdyby zasiadali oni składzie rozstrzygającym sprawę. Taka konkluzja wynika wyroku ETPC z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce oraz innych orzeczeń trybunałów europejskich. Każdy polski sąd jest związany dokonaną przez ETPC wykładnią standardu z art. 6 ust. 1 EKPC (szerzej w tym zakresie np. postanowienia SN: z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z dnia 22 marca 2022 r., I KZP 13/21; zob. także postanowienie SN z dnia 15 września 2022 r., I KO 75/21), a to skutkuje przyjęciem, że orzekanie sędziów powołanych do Sądu Najwyższego w wadliwej procedurze, wiąże się z istotnym i bardzo prawdopodobnym naruszeniem prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, ale także standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).
Stwierdzenie to jest tym bardziej uprawnione, gdy dostrzeże się, że EKPC w kolejnych swoich orzeczeniach przeciwko Polsce do takich samych wniosków doszedł na gruncie orzekania w Sądzie Najwyższym przez sędziów wadliwie powołanych do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz Izby Cywilnej (wyroki ETPC w sprawie Dolińska-Ficek oraz Ozimek, a także Advance Pharma sp. z o.o.). Z tych powodów, kierując się koniecznością zapewnienia stronie prawa do bezstronnego i niezależnego sądu ustanowionego ustawą (art. 6 ust. 1 EKPC), a także mając na uwadze konieczność wyeliminowania skutków w postaci ewentualnego żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 540 § 3 k.p.k. oraz w celu ochrony Skarbu Państwa przed odpowiedzialnością odszkodowawczą, należało wyłączyć od udziału w sprawie sędziów M.M., A.D. i S.S. Dodać przy tym należy, że potrzebę wyłączenia wymienionych sędziów od udziału w różnych kategoriach spraw rozpoznawanych przez Sąd Najwyższy dostrzegano już wielokrotnie – w odniesieniu do M.M. w przeszło trzydziestu sprawach (zob. m.in.
V KK 681/21, I KK 301/22, IV KK 195/22, III KK 187/22, II KK 4/22, II KS 8/22, III KK 339/22, II KK 261/21, II KK 483/22, II KK 7/23, III KK 22/23, II KK 26/23, II KK 479/22, IV KK 279/23, II KK 393/23, V KK 272/22, III KO 117/23, V KK 266/23, IV KO 3/24, II KK 564/23, I KK 240/22, IV KO 47/24,IV KO 19/24, IV KO 47/24, I KK 123/24, IV KK 288/24, IIK KS 45/24, III KK 312/24, V KK 387/24, II KK 507/23 i IV KK 130/24, w stosunku do A.D. w niemal pięćdziesięciu sprawach (zob. m.in. V KK 272/22, II KK 393/23, II KK 4/22, IV KK 460/19, III KK 623/22, III KS 58/23, II KK 540/23, II KK 493/22, IV KK 279/23, II KK 320/22, III KS 71/23, II KK 507/23, III KK 406/23, II KK 360/23, V KK 266/23, III KK 437/23, II KK 440/23, V KK 162/22, III KO 26/24, IV KK 511/23, V KK 193/23, IV KK 333/22, III KO 39/24, I KK 124/24, V KK 119/24, V KK 217/24, IV KO 40/24, II KS 27/24, I KK 240/22, III KK 157/24, III KK 439/23, II KK 507/23, III KK 147/24, III KK 312/24, V KK 337/24, III KO 61/24, I KK 162/23, I KK 452/23, III KK 212/24, I KK 398/22, IV KO 40/24, V KK 522/24, II KK 576/22, III KK 27/24, I KK 301/22, a wobec S.S. w kilkunastu sprawach ( zob. m.in.
II KK 576/22, IV KK 333/22, IV KK 422/22, I KK 398/22, II KK 271/24, I KK 240/22, II KK 291/24, III KK 27/24, II KK 507/23, I KK 147/24, II KK 564/23, IV KK 339/24, I KK 301/22 i V KK 387/24).Kierując się powyższym, orzeczono jak na wstępie.[WB][a.ł]