Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II KK 487/24 Generato dall'IA

Supreme Court quashes appeal verdict due to improper court composition involving a judge with conflict of interest.

Numero d'incarto II KK 487/24
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the appellate court's verdict, remanding the case for a new trial due to an improper composition of the bench. The defense argued that a delegated judge, X. Y., lacked impartiality given her history of supporting executive reforms and facing disciplinary scrutiny. The court found that the judge's career acceleration and alignment with executive power created objective doubts about her impartiality, violating constitutional and EU treaty standards.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.; art. 6 ust. 1 KCHP; art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE: A judge's prior participation in disciplinary proceedings against critical judges and alignment with executive reforms may objectively undermine impartiality, requiring a new trial if such doubts exist.

Parole chiave

Generato dall'IA
improper court composition judge impartiality executive influence delegated judge conflict of interest constitutional rights remand for retrial motivi di cassazione

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
bezwzględną przyczynę odwoławczą w postaci naruszenia art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw.
art. 45 ust. 1 Konstytucji RP
z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art.
art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności
1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art.
art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej
1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (KPP - skrót SN) oraz art.
art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE
art. 2 TUE
1 akapit drugi Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TUE) odczytywany w świetle art. 2 TUE oraz art.
art. 6 ust. 1 i 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/343
2 TUE oraz art. 6 ust. 1 i 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/343 z dnia 9 marca 2016r.
art. 296 § 4 k.k
skazanej z art. 296 § 4 k.k.
art. 535 § 5 k.p.k
i inne, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
art. 296 §1 k.k
skazanej z art. 296 § 4 k.k.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

II KK 487/24 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 stycznia 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący)‎SSN Małgorzata Gierszon (sprawozdawca)‎SSN Andrzej Stępka w sprawie E. P. skazanej z art. 296 § 4 k.k. i inne, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 14 stycznia 2025 r. kasacji obrońcy skazanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2024 r., VIII AKa 157/23, zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 1 lutego 2021 r., XVIII K 224/18 uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Małgorzata Gierszon Tomasz Artymiuk Andrzej Stępka

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 maja 2024 r., sygn. akt VIII AKa 157/23, Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyniku rozpoznania apelacji obrońcy oskarżonej zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 1 lutego 2021 r., XVIII K 224/18, skazujący A. E. P. za przestępstwo z art. 296 §4 k.k. w zw. z art. 296 §1 k.k. w zw. z art. 296 §3 k.k. na karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono na okres lat trzech - w jego punkcie II, a w pozostałej części utrzymał go w mocy.Kasację od wyroku Sądu II instancji wniósł obrońca skazanej, który zaskarżył go w całości i zarzucił mu „wydanie zaskarżonego kasacją wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie przez sąd nienależycie obsadzony, albowiem w rozpoznaniu sprawy i wydaniu wyroku brała udział sędzia X.

Y., powołana na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w [...] postanowieniem Prezydenta RP z dnia [...] 2019 r. poprzedzonym wydaniem opinii przez Krajową Radę Sądownictwa z dnia […] grudnia 2018 r., w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa i niektórych innych ustaw, w wypadku której wniosek obrońcy o wyłączenie od orzekania rozpoznał sędzia X.1 Y.1, którego dotyczy taki sam zarzut w kwestii jego bezstronności, jak w przypadku sędziego, którego wniosek dotyczył - tj. bezwzględną przyczynę odwoławczą w postaci naruszenia art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej”.W związku z tym zarzutem obrońca wniósł o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.W odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Kasacja jest oczywiście zasadna i jako taka została uwzględniona w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Odnosząc się do zarzutu kasacji w pierwszej kolejności podnieść należy, że fakt wcześniejszego oddalenia wniosku o wyłączenie Sędzi X. Y. w postępowaniu odwoławczym nie stoi na przeszkodzie rozpoznaniu zarzutu opierającego się na jej udziale w składzie Sądu Apelacyjnego w Warszawie w postępowaniu kasacyjnym. Zwrócić jednocześnie należy uwagę, że wniosek złożony w postępowaniu odwoławczym został rozpoznany przez sędziego X.1 Y.1, którego dotyczą te same okoliczności, które zostały powołane we wniosku o wyłączenie Sędzi X.

Y.. Odnosząc się zaś do podniesionego w kasacji zarzutu, to przede wszystkim przypomnieć należy, że zgodnie z uchwałą składu połączonych Izb Sądu Najwyższego: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA 1-4110- 1/20 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7), „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność w składzie sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.

U. z 2018 r. poz. 3), jeżeli wadliwość procesu powołania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (KPP - skrót SN) oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (EKPC - skrót SN). Sąd Najwyższy już dotychczas wielokrotnie badał okoliczności związane z Sędzią X. Y. pozwalające przeprowadzić test jej niezależności i bezstronności.

Czynił to w sprawach o sygnaturach: III KK 375/21, II KK 607/22, II KK 296/23, II KK 289/23 i II KK 434/23, II KK 447/23, każdorazowo uznając w tych sprawach wątpliwości co do dysponowania przez nią tymi przymiotami. Sąd Najwyższy w tym składzie podziela te argumenty. Dlatego jedynie, w tym miejscu, przypomnieć należy, że Sędzia X. Y. powołana została na urząd sędziego Sądu Okręgowego w [...] postanowieniem Prezydenta RP z dnia [...] 2019 r., w uwzględnieniu wniosku Krajowej Rady Sądownictwa z dnia […] grudnia 2018 r., a więc z udziałem wadliwie, w oparciu o ustawę z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa i niektórych innych ustaw, ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa (dalej zwana KRS).

W postępowaniu konkursowym na urząd sędziego Sądu Okręgowego w [...] sędzia X. Y. uzyskała zdecydowanie negatywną opinię swojej kandydatury na Zgromadzeniu Ogólnym Sędziów Apelacji […] (46 głosach "przeciw" i 9 głosów "za"). Siedmiu, startujących wraz z nią w konkursie, sędziów, uzyskało poparcie co najmniej 41 sędziów tego Zgromadzenia (w tym jeden z sędziów 51 głosów "za"), ale mimo to nie zostali w tej procedurze przedstawieni przez KRS Prezydentowi RP. Fakt ten świadczy o tym, że uzyskanie przez sędzię X. Y. pozytywnej uchwały KRS, musiało być podyktowane względami pozamerytorycznymi, zważywszy, iż wszyscy kandydaci posiadali zbliżone, pozytywne opinie wizytatorów i charakteryzowali się podobnymi kwalifikacjami zawodowymi.

Sędzia X. Y. podpisała w 2022 r. listę poparcia dla - starającego się o wybór do Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej ustawą z 2017 r., drugiej kadencji - byłego wiceministra w Ministerstwie Sprawiedliwości sędziego Ł. P., pomimo publicznie dostępnych informacji o jego udziale w tzw. aferze "hejterskiej", w której osoby związane z Ministerstwem Sprawiedliwości starały się zdeprecjonować sędziów niepoddających się presji władzy wykonawczej i stosujących w swoim orzecznictwie regulacje konstytucyjne i konwencyjne. Wskazuje to na bezpośrednie i aktywne poparcie przez nią dla działań i zachowań godzących w sędziowską niezawisłość i niezależność.

Po trzech latach orzekania w Sądzie Okręgowym w [...] sędzia X. Y. wyraziła chęć delegowania jej do orzekania w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie, uzyskując taką delegację Ministra Sprawiedliwości w dniu 10 października 2022 r. Przyjęcie delegacji nastąpiło w szczególnym momencie i w związku z wcześniejszym bezprawnym przeniesieniem przez kierownictwo Sądu Apelacyjnego w Warszawie trzech doświadczonych sędziów Wydziału II Karnego tego Sądu do Wydziału III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, w związku ze stosowaniem przez tych sędziów Konstytucji RP oraz respektowaniem wiążącego Polskę orzecznictwa europejskiego i międzynarodowego.

W sprawie II KK 289/23, Sąd Najwyższy wskazał, że do sędziego delegowanego, podstawą oceny dokonywanej w kontekście respektowania należytej obsady sądu jest wykładnia przepisów traktatowych przeprowadzona w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 16 listopada 2021 r., w połączonych sprawach od C-748/19 do C-754/19, w którym TSUE stwierdził, iż "art. 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TUE) odczytywany w świetle art. 2 TUE oraz art. 6 ust. 1 i 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/343 z dnia 9 marca 2016r. w sprawie wzmocnienia niektórych aspektów domniemania niewinności i prawa do obecności na rozprawie w postępowaniu karnym należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie przepisom krajowym, zgodnie z którymi minister sprawiedliwości państwa członkowskiego może, na podstawie kryteriów, które nie zostały podane do publicznej wiadomości, z jednej strony delegować sędziego sądu karnego do wyższej instancji na czas określony albo na czas nieokreślony, zaś z drugiej strony w każdym czasie, na podstawie decyzji, która nie zawiera uzasadnienia, odwołać sędziego z tego delegowania, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na czas określony, czy na czas nieokreślony".

W konsekwencji tego wyroku, w odniesieniu do delegacji sędziego udzielonej po dniu 16 listopada 2021 r., dla oceny bezstronności sędziego delegowanego konieczne jest przeprowadzenie testu o charakterze identycznym z tym, jaki wypracowany został na gruncie orzecznictwa krajowego oraz organów międzynarodowych działających na mocy umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską w odniesieniu do osób powoływanych na urząd sędziego sądu powszechnego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy o KRS z dnia 8 grudnia 2017 r.Sędzia X.

Y. wyrażała zgodę na przyjmowanie i zajmowanie stanowisk w okresie intensywnego podejmowania czynności dyscyplinarnych przez właściwe organy, w odniesieniu do sędziów krytycznych względem reformy wymiaru sprawiedliwości naruszającej zasadę trójpodziału władzy, w związku z ich orzecznictwem prokonstytucyjnym i prokonwencyjnym. Analiza ww. spraw oraz dokumentów związanych z udziałem w postępowaniu nominacyjnym przed Krajową Radą Sądownictwa ukształtowaną w trybie określonym przepisami ustawy o KRS z dnia 8 grudnia 2017 r., wskazuje na bezpośredni związek sędzi X.

Y. i jej kariery zawodowej z organami władzy wykonawczej w okresie prowadzonej przez nie walki z niezależnością sądownictwa. Fakt ten wywołuje uzasadnione i poważne wątpliwości odnośnie do bezstronności i niezależności sądu z udziałem tej sędzi, w szczególności w okresie delegacji do Sądu wyższego rzędu. Wszystkie wskazane dotychczas okoliczności ocenione razem prowadzą do obiektywnego ustalenia, że kariera zawodowa sędziego X. Y. uległa istotnemu przyspieszeniu od 2017 r. i miała związek z reformami sądownictwa wdrażanymi przez Ministerstwo Sprawiedliwości.Te wszystkie okoliczności zadecydowały o uznaniu, iż zaistniały podstawy do stwierdzenia, że wydanie zaskarżonego kasacją wyroku nastąpiło przez sąd nienależycie obsadzony, w rozumieniu art. 439 §1 pkt 2 k.p.k., z uwagi na stwierdzone powyżej zaszłości.Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

Małgorzata Gierszon Tomasz Artymiuk Andrzej Stępka ł.n [r.g.]