Supreme Court excludes judge from ruling on disqualification due to impartiality doubts from flawed appointment procedure.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court excluded Judge P.K. from adjudicating a disqualification motion because his appointment by a flawed Judicial Council raised reasonable doubts about impartiality. While the court rejected a request to disqualify other potential judges as premature, it acknowledged that the specific judge assigned could not validly rule on the matter. The decision relied on the principle that a judge's participation in a procedurally defective appointment process may compromise the appearance of an independent tribunal under Article 6 of the ECHR.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 6 ust. 1 KPPW: A judge must be excluded if their appointment by a judicial council formed under a flawed statutory procedure creates a high probability that they will be perceived as lacking impartiality, thereby violating the requirement for an independent and impartial tribunal.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
II KK 362/24 POSTANOWIENIE Dnia 12 stycznia 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Tomczyk Sąd Najwyższy w składzie: Sędzia SN Andrzej Tomczyk w sprawie J.D. i A.D., po rozpoznaniu 12 stycznia 2026 r. w Izbie Karnej na posiedzeniu wniosku pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych subsydiarnych o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego P.K. od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego I.Z. od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędzi Sądu Najwyższego M.B. od udziału i rozpoznania sprawy o sygn. akt II KK 362/24, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. postanowił:
1. wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego P.K. od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego I.Z. od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędzi Sądu Najwyższego M.B. od udziału w sprawie o sygn. akt II KK 362/24;
2. pozostawić bez rozpoznania wniosek sformułowany w punkcie 2. o wyłączenie od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędzi Sądu Najwyższego M.B. także innych sędziów powołanych na podstawie uchwały Krajowej Rady Sądownictwa podjętej w składzie ukształtowanym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz.
3) wymienionych w tym punkcie. UZASADNIENIEDo składu rozpoznającego wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego I.Z. od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędzi Sądu Najwyższego M.B. od udziału i rozpoznania sprawy o sygn. akt II KK 362/24, został wyznaczony sędzia Sądu Najwyższego P.K. Pismem z 3 grudnia 2025 r. pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych subsydiarnych złożył wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego P.K. od udziału w tej sprawie, wskazując na brak spełniania przez niego wymogów bezstronności i niezawisłości wynikający z faktu powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. z 2018 r., poz. 3). Sąd Najwyższy zważył, co następuje.W myśl art. 41 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 13 października 2021 r., sygn. akt II KO 30/21 podniósł, że wyłączenie sędziego zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. powinno nastąpić nie tylko w sytuacji, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, iż mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, ale również wówczas, gdy orzekanie przez sędziego w sprawie mogłoby realnie prowadzić do znacznie poważniejszego uchybienia, tj. naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i uznania, że skład orzekający z udziałem sędziego nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą.
Taka właśnie sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie.Niewątpliwie bowiem okoliczności związane z uzyskaniem statusu sędziego Sądu Najwyższego przez P.K., w następstwie brania udziału w postępowaniu przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r. prowadziłyby, gdyby sędzia ten zasiadał w składzie rozstrzygającym sprawę, do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC, standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), w konsekwencji do uznania, że sąd z jego udziałem będzie sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Stanowisko to wynika z analizy dotychczasowego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (por. orzeczenia ETPC w sprawach: Reczkowicz przeciwko Polsce, skarga 43447/19, Dolińska - Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skarga 49868/19 oraz Advance Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga 1469/20) i Sądu Najwyższego (por. uchwała połączonych Izb Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. BSA I-4110-1/2020, OSNK 2020, z. 2, poz. 7; uchwała Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22; postanowienia Sądu Najwyższego z: 16 września 2021 r., I KZ 29/21; 13 października 2021 r., II KO 30/21; 28 września 2022 r., IV KK 333/22; 27 lutego 2023 r., II KB 10/22).
Z uwagi na to, że szerokie uzasadnienie w tym przedmiocie zawarto w pisemnych motywach przywołanych orzeczeń, ponowne przytaczanie tej argumentacji nie jest konieczne w sytuacji, w której Sąd Najwyższy rozpoznający wniosek w całości argumenty te aprobuje.W zaistniałej sytuacji konieczne było wyłączenie sędziego SN P.K. od rozpoznania niniejszej sprawy, bowiem nie ulega wątpliwości, że niezależnie od subiektywnego nastawienia sędziego, zachodzi wysokie prawdopodobieństwo, iż w odbiorze zewnętrznym będzie on uznany za sędziego niedającego gwarancji bezstronnego rozpoznania wniosku.Jednocześnie należy zasygnalizować, że do tego wniosku nie może mieć zastosowania uchwała Sądu Najwyższego z 10 października 2024 r. - zasada prawna, III CZP 44/23, z której wynika, iż żądanie sędziego lub wniosek o wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy oparte wyłącznie na okolicznościach towarzyszących powołaniu tego sędziego nie wywołuje skutków prawnych.
Została ona bowiem wydana przez sędziów powołanych w tej samej wadliwej procedurze i jest odpowiedzią na pytanie prawne składu sędziów także powołanych w wadliwej procedurze.Ponadto, trzeba zaznaczyć, że uchwała ta nie może przełamać zasady dotyczącej skutków orzekania przez sędziów SN powołanych przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3), wyrażonej w uchwale składu połączonych Izb:
Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r.Natomiast wniosek sformułowany przez pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych subsydiarnych w punkcie 2. należało pozostawić bez rozpoznania, ponieważ był on przedwczesny. Dotyczył bowiem wyłączenia sędziów powołanych „na podstawie uchwały Krajowej Rady Sądownictwa podjętej w składzie ukształtowanym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3):
A.D., Z.K., P.K., M.M. S.S., W.S., I.Z., L.B., D.C., P.C., T.D., M.D., E.K., P.K., J.L., O.N., J.N., G.P., A.R., A.R., M.S., M.S., E.S., A.S., M.S., K.W., J.W., P.W., G.Ż., M.Ł., M.B., T.P., R.W..” Przypomnieć bowiem trzeba, iż uregulowania Kodeksu postępowania karnego nie przewidują wyłączenia sędziego in abstracto. Rozważanie wyłączenia sędziego w oparciu o art. 40 § 1 lub 41 § 1 k.p.k. wchodzi w rachubę jedynie w odniesieniu do konkretnego sędziego wyznaczonego już do udziału w sprawie, a nie sędziego, który jedynie potencjalnie może zostać do sprawy wyznaczony.
Jeżeli do udziału w sprawie wyznaczony został konkretny sędzia, to wniosek o wyłączenie sędziego (sędziów) niewyznaczonego do udziału w tej sprawie, a nawet wszystkich pozostałych sędziów sądu właściwego, aktualizuje się i podlega rozpoznaniu w sposób przewidziany w art. 42 § 4 k.p.k. tylko wtedy, gdy wyznaczony sędzia został następnie wyłączony, a w jego miejsce wyznaczono sędziego objętego tym wnioskiem (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 kwietnia 2025 r., III KO 42/25). [WB][a.ł]