Supreme Court allows appeal against social security decision due to insufficient reasoning on permanent insolvency.

Απόφαση 550 / 2023 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 550/2023

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Μυρσίνη Παπαχίου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αικατερίνη Βλάχου, Γεωργία Κατσιμαγκλή, Ασπασία Μεσσηνιάτη - Γρυπάρη και Αλεξάνδρα Αποστολάκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 18 Νοεμβρίου 2022, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ΝΠΔΔ με την επωνυμία "ΤΑΜΕΙΟ ΠΑΡΑΚΑΤΑΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΔΑΝΕΙΩΝ" (Τ.Π.κ.Δ.), που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Μαρία Γεωργιάδη, Πάρεδρο ΝΣΚ, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Κ. Μ. του Ε., κατοίκου ... 2) ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ EUROBANK ERGASIAS AE" και ήδη "Τράπεζα Eurobank Ανώνυμη Εταιρεία" και δ.τ. "Eurobank", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως καθολικής διαδόχου της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΝΕΟ ΤΑΧΥΔΡΟΜΙΚΟ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΤΕ", 3) ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως ειδικής διαδόχου της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ ΚΥΠΡΟΥ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΙΜΙΤΕΔ" και 4) ανώνυμης εταιρείας παροχής πιστώσεων με την επωνυμία "...", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, εκ των οποίων η 2η εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Γαρυφαλλιά Γιαννακούρου, ενώ οι 1ος, 3η και 4η δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 19-8-2013 αίτηση του 1ου των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αγρινίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 70/2017 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 172/2018, όπως αυτή διορθώθηκε με την 96/2019, του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αγρινίου. Την αναίρεση της 172/2018 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αγρινίου, όπως αυτή διορθώθηκε με την 96/2019 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, ζητεί το αναιρεσείον με την από 23-9-2020 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Αλεξάνδρα Αποστολάκη, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκαν μόνο το αναιρεσείον και η 2η των αναιρεσιβλήτων όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Η πληρεξούσια της 2ης αναιρεσίβλητης ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την έννοια του άρθρου 576 παρ. 2 του ΚΠολΔ, αν κατά τη συζήτηση της αναίρεσης, κάποιος από τους διαδίκους δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί αλλά δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος ερευνά αυτεπαγγέλτως, αν ο απολειπόμενος διάδικος επέσπευσε εγκύρως τη συζήτηση, οπότε συζητεί την υπόθεση σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι, ή, αν τη συζήτηση επέσπευσε ο αντίδικος του απολειπομένου διαδίκου, οπότε εξετάζει αυτεπαγγέλτως, αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν η κλήση για συζήτηση, δεν επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, ο Άρειος Πάγος κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση και η υπόθεση επαναφέρεται για συζήτηση με νέα κλήτευση. Στην αντίθετη περίπτωση προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου, που έχει κλητευθεί (ΑΠ 1753/2017, ΑΠ 1545/2017, ΑΠ 242/2015). Στην προκειμένη περίπτωση, από την υπ' αριθμ. 2195/25-01-2022 έκθεση επίδοσης του Δικαστικού Επιμελητή του Εφετείου Δυτικής Στερεάς Ελλάδας Ά. Κ. και τις υπ' αριθμ. 959 και 968/04-10-2022 εκθέσεις επίδοσης του Δικαστικού Επιμελητή του Εφετείου Αθηνών Δ. Α., που επικαλείται και προσκομίζει το αναιρεσείον, προκύπτει, ότι ακριβές αντίγραφο της υπό κρίση από 23-09-2020, με αύξοντα αριθμό κατάθεσης 69/24-09-2020, αίτησης αναίρεσης, με την κάτω από αυτή πράξη ορισμού δικασίμου για τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας, επιδόθηκε νόμιμα κι εμπρόθεσμα, κατά τα άρθρα 769 εδ. β' και 762 ΚΠολΔ, στους 1ο , 3η και 4η αναιρεσίβλητους.

Συνεπώς, εφόσον οι τελευταίοι δεν παραστάθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, κατά την παρούσα δικάσιμο, κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το σχετικό πινάκιο, εκπροσωπούμενοι από πληρεξούσιο δικηγόρο, ούτε κατέθεσαν έγγραφη δήλωση, σύμφωνα με τα άρθρα 242 παρ. 2 και 573 παρ. 1 του ΚΠολΔ, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία των αναιρεσίβλητων αυτών, σύμφωνα με την προαναφερόμενη διάταξη του άρθρου 576 παρ. 2 του ΚΠολΔ, που εφαρμόζεται και στην παρούσα διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας (άρθρα 3 Ν 3869/2010, 739 επ., 741 ΚΠολΔ).

Η από 23-09-2020 αίτηση αναίρεσης κατά της υπ' αριθμ. 172/2018 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αγρινίου, που δίκασε ως Εφετείο, όπως διορθώθηκε με την υπ' αριθμ. 96/2019 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, επί εφέσεως κατά της υπ' αριθμ. 70/2017 απόφασης του Ειρηνοδικείου Αγρινίου είναι παραδεκτή (άρθρα 577§1 ΚΠολΔ) διότι ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566§1 ΚΠολΔ) εντός της προβλεπόμενης από το άρθρο 564 παρ. 3 ΚΠολΔ (όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο τρίτο του άρθρου 1 του ν. 4335/2015) διετούς (καταχρηστικής) προθεσμίας. Πρέπει επομένως να ερευνηθεί το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577§3 ΚΠολΔ).

Με τη διάταξη της παραγράφου 1 του άρθρου 1 του Ν 3869/2010 ("Ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων ..."), όπως το άρθρο αυτό ίσχυε πριν αντικατασταθεί με το άρθρο 1 παρ. 1 της ΥΠΟΠΑΡ. Α.4 του άρθρου 2 του Ν 4336/2015 (ΦΕΚ 94/Α/14-8-2015) που καταλαμβάνει, σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 2 της ΥΠΟΠΑΡ. Α.4 του άρθρου 2 του ίδιου νόμου, τις αιτήσεις που υποβάλλονται μετά την έναρξη ισχύος του [ και εφαρμόζεται στην προκειμένη υπόθεση, εφόσον η ένδικη αίτηση του πρώτου αναιρεσίβλητου περί υπαγωγής του στις διατάξεις του νόμου 3869/2010 ενώπιον του Ειρηνοδικείου Αγρινίου υποβλήθηκε στις 19-08-2013, ήτοι πριν από την αντικατάστασή του με τον ως άνω νόμο 4336/2015 ], ορίζεται ότι "φυσικά πρόσωπα που δεν έχουν πτωχευτική ικανότητα και έχουν περιέλθει, χωρίς δόλο, σε μόνιμη αδυναμία πληρωμής ληξιπρόθεσμων χρηματικών οφειλών τους (εφεξής οφειλέτες) δικαιούνται να υποβάλουν στο αρμόδιο δικαστήριο την αίτηση που προβλέπεται στην παράγραφο 1 του άρθρου 4 για τη ρύθμιση των οφειλών τους και απαλλαγή.

Την ύπαρξη δόλου αποδεικνύει ο πιστωτής". Ακολούθως, με τη διάταξη του άρθρου 8 παρ. 1 του Ν 3869/2010, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 16 Ν 4161/2013 (ΦΕΚ Α' 143/14-6-2013) και εφαρμόζεται στην προκειμένη υπόθεση, ορίζεται ότι "Αν το σχέδιο δεν γίνεται δεκτό από τους πιστωτές... το δικαστήριο ελέγχει την ύπαρξη των αμφισβητουμένων απαιτήσεων και την πλήρωση των προϋποθέσεων του άρθρου 1 για την ρύθμιση των οφειλών και την απαλλαγή του οφειλέτη".

Επίσης, με τη διάταξη της παρ. 2 του άρθρου αυτού ορίζεται ότι "Αν τα περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη δεν είναι επαρκή, το δικαστήριο λαμβάνοντας υπόψη τα πάσης φύσεως εισοδήματά του, ιδίως εκείνα από την προσωπική του εργασία, τη δυνατότητα συνεισφοράς του συζύγου και σταθμίζοντας αυτά με τις βιοτικές ανάγκες του ιδίου και των προστατευομένων μελών της οικογένειάς του, τον υποχρεώνει να καταβάλλει μηνιαίως και για χρονικό διάστημα τριών έως πέντε ετών, κατά την κρίση του, ορισμένο ποσό για ικανοποίηση των απαιτήσεων των πιστωτών του, συμμέτρως διανεμόμενο".

Από τις προαναφερόμενες διατάξεις, οι οποίες θεσμοθετούν τη δυνατότητα του φυσικού προσώπου να απαλλάσσεται από τα χρέη του, όταν δεν έχει ρευστοποιήσιμα περιουσιακά στοιχεία, ούτε επαρκούν τα τρέχοντα και προσδοκώμενα εισοδήματά του για την εξυπηρέτησή τους, ώστε να συνδυάζεται η μεγαλύτερη δυνατή ικανοποίηση των πιστωτών με την ανάκτηση της οικονομικής ελευθερίας του οφειλέτη και τη στοιχειώδη διαφύλαξη της προσωπικής αξιοπρέπειας αυτού και των προστατευομένων μελών της οικογενείας του, προκύπτουν τα ακόλουθα:

Βασική προϋπόθεση για την υπαγωγή του οφειλέτη στις ρυθμίσεις του Ν 3869/2010 είναι η αποδεδειγμένη και μόνιμη (και όχι απλώς παροδική) περιέλευση αυτού σε αδυναμία πληρωμής των ληξιπροθέσμων χρεών του, άσχετα αν αυτή υπήρχε κατά την ανάληψη των χρεών ή επήλθε μεταγενέστερα, η οποία πάντως δεν πρέπει να οφείλεται σε δόλο του, του οποίου (δόλου) η ύπαρξη προτείνεται από πιστωτή (ΑΠ 1162/2021, ΑΠ 552/2020, ΑΠ 882/2019, ΑΠ 551/2018).

Αδυναμία πληρωμών σημαίνει ανικανότητα του οφειλέτη να εξοφλήσει τους πιστωτές του, εξαιτίας έλλειψης ρευστότητας, δηλαδή έλλειψης όσων χρημάτων απαιτούνται για να μπορεί ο οφειλέτης να ανταποκρίνεται στα χρέη του που καθίστανται ληξιπρόθεσμα και απαιτητά (όταν επέλθει ο χρόνος εκπλήρωσής τους, όπως αυτός καθορίζεται από τη δικαιοπραξία ή από τις περιστάσεις ή από τη φύση της ενοχικής σχέσης, κατ' άρθρ. 323 και 340 ΑΚ), έστω και αν έχει ακίνητη ή άλλη περιουσία, η οποία, όμως, δεν μπορεί να ρευστοποιηθεί αμέσως.

Για τον προσδιορισμό της ρευστότητας λαμβάνεται υπόψη το εισόδημα του οφειλέτη. Ειδικότερα, η αδυναμία του οφειλέτη να ανταπεξέλθει στις οφειλές του κρίνεται συνολικά με βάση τη σχέση ρευστότητάς του προς τις ληξιπρόθεσμες οφειλές του και αφού ληφθούν υπόψη, εφόσον το ορίζει ο νόμος, οι απαιτούμενες δαπάνες για την κάλυψη των βιοτικών αναγκών του ίδιου και της οικογένειάς του.

Αν η σχέση αυτή είναι αρνητική, με την έννοια ότι η ρευστότητά του δεν του επιτρέπει να ανταποκριθεί στον όγκο των οφειλών του και στην κάλυψη των βιοτικών αναγκών του, υπάρχει μόνιμη αδυναμία πληρωμής. Για την αξιολόγηση της σχέσης ρευστότητας, ληξιπρόθεσμων οφειλών και βιοτικών αναγκών λαμβάνεται υπόψη τόσο η παρούσα κατάσταση ρευστότητας του οφειλέτη όσο και αυτή που διαμορφώνεται κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων (ΑΠ 882/2019, ΑΠ 52/2019, ΑΠ 551/2018).

Η διαπίστωση του κόστους κάλυψης των βιοτικών αναγκών του οφειλέτη και της οικογένειάς του και δη των προστατευόμενων μελών αυτής θα στηριχθεί στις βασικές ανάγκες διαβίωσής τους κατά την ημέρα συζήτησης της αίτησης στο Ειρηνοδικείο. Με τις διατάξεις του οικογενειακού δικαίου του Αστικού Κώδικα ορίζονται τα προστατευόμενα μέλη, δηλαδή ποια πρόσωπα έχουν εκ του νόμου δικαίωμα διατροφής έναντι του οφειλέτη.

Στην έννοια του προστατευόμενου οικογενειακού μέλους κατ' ουσίαν εντάσσεται κάθε πρόσωπο που έχει αξίωση διατροφής από τον οφειλέτη και εξ αυτού του γεγονότος ο οφειλέτης επιβαρύνεται. Με τις διατάξεις των άρθρων 1389 επ. του ΑΚ ορίζεται, ότι οι σύζυγοι έχουν αμοιβαία υποχρέωση για διατροφή τους και κοινή υποχρέωση για διατροφή των τέκνων τους.

Κατά δε το άρθρο 1486 παρ. 1 του ίδιου Κώδικα δικαίωμα διατροφής έχει, μεταξύ άλλων, και το ενήλικο τέκνο, που δεν μπορεί να διατρέφει τον εαυτό του από την περιουσία του ή από εργασία κατάλληλη για την ηλικία του, την κατάσταση της υγείας του και τις λοιπές βιοτικές του συνθήκες ενόψει και των τυχόν αναγκών της εκπαίδευσής του.

Ως εκ τούτου το ενήλικο τέκνο, που δεν δύναται να αυτοσυντηρηθεί, εμπίπτει στην έννοια του προστατευόμενου μέλους. Αντίθετα, δεν εμπίπτει στην έννοια αυτή το ενήλικο τέκνο, που είναι υγιές, δεν σπουδάζει και δεν βρίσκεται σε κατάσταση δικαιολογημένης ή χρόνιας ανεργίας. Περαιτέρω, η μόνιμη αδυναμία πληρωμής του οφειλέτη, που πρέπει να υπάρχει κατά το χρονικό σημείο της κατάθεσης της αίτησης και η κατάσταση αυτή να διατηρείται μέχρι και τη συζήτηση στο ακροατήριο, μπορεί να οφείλεται σε διάφορα αίτια, όπως απόλυση από την εργασία, μείωση μισθού ή σύνταξης, σοβαρό πρόβλημα υγείας κ.λπ. (ΑΠ 882/2019, ΑΠ 551/2018).

Το Μονομελές Πρωτοδικείο Αγρινίου, το οποίο δίκασε ως Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχθηκε κατά την αναιρετικά ανέλεγκτη, ως προς τα πραγματικά γεγονότα, κρίση του (άρθρ. 561 παρ. 1 ΚΠολΔ), σχετικά με τη μόνιμη αδυναμία πληρωμής των ληξιπρόθεσμων οφειλών του πρώτου αναιρεσίβλητου, τα εξής περιστατικά: "Ο αιτών, ηλικίας 56 ετών περίπου, είναι έγγαμος με την Α.

Κ. από την 21-10-2000 και από το γάμο τους αυτό έχουν αποκτήσει τρία ανήλικα τέκνα, ηλικίας σήμερα 8, 7 και 4 ετών περίπου αντίστοιχα, ενώ από τον πρώτο του γάμο με την Ε. Δ. ο αιτών έχει αποκτήσει τέσσερα ακόμη τέκνα, ενήλικα σήμερα, τα οποία, ωστόσο, δεν εργάζονται και λαμβάνουν οικονομική βοήθεια από τον αιτούντα (βλ.

το από 22-02-2016 Πιστοποιητικό Οικογενειακής Κατάστασης και την κατάθεση του μάρτυρα αποδείξεως στα ταυτάριθμα με την παρούσα πρακτικά συνεδριάσεως του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου). Ο αιτών εργάζεται ως καθηγητής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης με την ειδικότητα του βιολόγου και λαμβάνει μηνιαίως αποδοχές ύψους 1.256,91 ευρώ (βλ.

το από μηνός Νοεμβρίου 2016 ενημερωτικό σημείωμα αποδοχών), ενώ η σύζυγός του εργάζεται ως ιδιωτική υπάλληλος με μηνιαίες αποδοχές ύψους 1.060,19 ευρώ (βλ. την από μηνός Νοεμβρίου 2016 ανάλυση μισθοδοσίας). Συνολικά, επομένως, το οικογενειακό τους εισόδημα ανέρχεται στο ποσό των (1.256,91 + 1.060,19=) 2.317,10 ευρώ. Ο αιτών είναι ιδιοκτήτης κατά ποσοστό 50% εξ αδιαιρέτου μίας μονοκατοικίας κείμενης στον ...

επιφάνειας 84 τ.μ., εντός οικοπέδου εμβαδού 333,39 τ.μ., συνολικής αντικειμενικής αξίας των ανωτέρω 61.590,63 ευρώ (βλ. δήλωση ενιαίου φόρου ιδιοκτησίας ακινήτων έτους 2014), ενώ το υπόλοιπο 50% εξ αδιαιρέτου του ως άνω ακινήτου ανήκει στην σύζυγό του Α. Κ.. Στο ακίνητο αυτό, που αποτελεί και την δυνητική κύρια κατοικία του αιτούντος, διαμένουν τα τέσσερα τέκνα του από τον πρώτο του γάμο, ενώ επ' αυτού έχει εγγραφεί προσημείωση υποθήκης υπέρ της δεύτερης των ως άνω πιστωτών.

Ο ίδιος με την σύζυγό του και τα τρία ανήλικα τέκνα τους κατοικούν σε παλαιά λιθόκτιστη κατοικία στο ….., η οποία ανήκει στην κόρη του Ν. Μ. (βλ. το υπ'αριθμ. ... συμβόλαιο γονικής παροχής του Συμβολαιογράφου Αγρινίου Αθανασίου Πετρόπουλου, το οποίο μεταγράφηκε νόμιμα στα Βιβλία Μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Αγρίνιου στον Τόμο ..

με αριθμό …). Λοιπή κινητή ή ακίνητη περιουσία δεν διαθέτει ο αιτών. Σχετικά με τα εισοδήματα του αιτούντος, αυτά βαίνουν συνεχώς μειούμενα και συγκεκριμένα ανέρχονται σε 18.105,10 ευρώ το φορολογικό έτος 2012, σε 16.718,45 ευρώ το φορολογικό έτος 2013, σε 16.646,35 ευρώ το φορολογικό έτος 2014 και σε 16.982,00 ευρώ περίπου το φορολογικό έτος 2015 (βλ.

δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος και εκκαθαριστικά σημειώματα των αντίστοιχων ετών). Κατά το παρελθόν, δηλαδή, o αιτών διέθετε ικανοποιητικά εισοδήματα, γεγονός που του επέτρεπε καταρχήν και θα του επέτρεπε και στο μέλλον, με τα δεδομένα εκείνα, να ανταποκρίνεται στις δανειακές του υποχρεώσεις, ενώ πλέον έχει μεταβληθεί τόσο η οικονομική όσο και η οικογενειακή του κατάσταση, αφού πλέον έχει επτά τέκνα, το μεγαλύτερο των οποίων αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας, ενώ αναγκάζεται να συνδράμει οικονομικά και τα υπόλοιπα τέκνα του, καθόσον τυγχάνουν άνεργα.

Με βάση τα ανωτέρω και ενόψει του γεγονότος ότι αφενός τα εισοδήματα του αιτούντος και της συζύγου θα βαίνουν στο μέλλον και με βάση τις παρούσες οικονομικές συνθήκες μειούμενα ή έστω ανερχόμενα στα ίδια περίπου επίπεδα και αφετέρου ότι οι ανάγκες του ιδίου και της οικογένειάς του θα αυξάνονται, το μηνιαίο ποσό που είναι απαραίτητο για την διαβίωση του αιτούντος και της οικογένειάς του ανέρχεται στο ποσό των 1.900,00 ευρώ περίπου.

Για τον υπολογισμό του ανωτέρω ποσού συνεκτιμάται ιδιαίτερα το γεγονός ότι οι οφειλέτες οι οποίοι ζητούν να υπαχθούν στις ευεργετικές ρυθμίσεις του νόμου, πρέπει από την πλευρά τους να μειώσουν στο ελάχιστο τις δαπάνες τους στις απολύτως αναγκαίες και απαραίτητες για το προβλεπόμενο από το νόμο χρονικό διάστημα της ρύθμισης.

Εξάλλου, σε χρόνο προγενέστερο του έτους από την κατάθεση της αίτησης, ο αιτών έχει αναλάβει τα παρακάτω χρέη, τα οποία, τόσα αυτά προς τους ανέγγυους όσα και αυτά προς τους ενέγγυους πιστωτές, κατά πλάσμα του νόμου, θεωρούνται με την κοινοποίηση της αίτησης ληξιπρόθεσμα και υπολογίζονται με την τρέχουσα αξία τους κατά το χρόνο κοινοποίησης της αίτησης (...), με εξαίρεση το παρακάτω εμπραγμάτως ασφαλισμένο στεγαστικό δάνειο, του οποίου ο εκτοκισμός συνεχίζεται με το επιτόκιο ενήμερης οφειλής μέχρι το χρόνο έκδοσης της παρούσας απόφασης (άρθρο 6 παρ.3 Ν.3869/2010):

Ως οφειλέτης από την πρώτη των καθών σύμφωνα με την υπ' αριθμ. 2659200011997 σύμβαση δανείου ποσό 20.440,85 ευρώ, σύμφωνα με την υπ' αριθμ. 5458650826560110 σύμβαση πιστωτικής κάρτας ποσό 6.084,43 ευρώ, σύμφωνα με την υπ' αριθμ. 1400-1106-0 σύμβαση καταναλωτικού δανείου ποσό 6.754,28 ευρώ και σύμφωνα με την υπ' αριθμ. 1400-1950-0 σύμβαση καταναλωτικού δανείου ποσό 10.423,99 ευρώ.

Συνολικά, επομένως, οφείλει στην πρώτη των καθών το ποσό των 43.703,55 ευρώ. Ως οφειλέτης από την δεύτερη των καθών σύμφωνα με την με αριθμό λογαριασμού 19192080 σύμβαση στεγαστικού δανείου, εμπραγμάτως εξασφαλισμένη, ποσό 28.037,23 ευρώ (βλ. την από 05-02-2016 αναλυτική κατάσταση οφειλών). Ως οφειλέτης από την τρίτη των καθών σύμφωνα με την υπ' αριθμ. 42329402183500 σύμβαση πιστωτικής κάρτας ποσό 3.503,24 ευρώ.

Ως οφειλέτης από το τέταρτο των καθών Ν.Π.Δ.Δ. σύμφωνα με την με αριθμό λογαριασμού 21/97476 σύμβαση δανείου ποσό 17.360,37. Συνολικά, ο αιτών οφείλει στους καθών πιστωτές το ποσό των 92.604,39 ευρώ. Με βάση τα ανωτέρω συνάγεται ότι τα επίδικα δάνεια λόγω του ύψους τους αλλά και της πραγματικής κατάστασης στην οποία βρίσκεται σήμερα ο αιτών και η οποία περιγράφεται ανωτέρω, τον οδήγησαν σε μόνιμη και διαρκή αδυναμία να ανταποκριθεί στα ληξιπρόθεσμα χρέη του προς το σύνολο των καθών.

Άλλωστε, όσο η οικονομική του κατάσταση ήταν καλή, αυτός ανταποκρινόταν κανονικά στις δανειακές του υποχρεώσεις, γεγονός που δεν αμφισβητήθηκε ούτε από τους καθών. Εξ άλλου, εξαιτίας της οικονομικής κρίσης που επακολούθησε της ανάληψης του ως άνω δανείου και με τις δυσμενείς συνέπειες που αυτή είχε στην ελληνική οικονομία, κατέστη ανέφικτη η αποπληρωμή των ανωτέρω οφειλών, δεδομένου ότι, εκτός από την μείωση των εισοδημάτων, τα τρέχοντα έξοδα και οι δαπάνες διαβίωσης της μέσης ελληνικής οικογένειας έχουν αυξηθεί σημαντικά.

Άλλωστε, το μηνιαίο εισόδημα του αιτούντος, σε σχέση με το ύψος των αναγκών του και ιδιαίτερα αν ληφθεί υπόψη η πολυτεκνική του ιδιότητα αλλά και τα προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζει ο μεγαλύτερος υιός του, δεν κρίνεται ιδιαίτερα υψηλό, ενώ προοπτικές βελτίωσης δεν αναμένονται στο άμεσο τουλάχιστον μέλλον...".

Ακολούθως, το Μονομελές Πρωτοδικείο Αγρινίου, που δίκασε ως Εφετείο, όπως η 172/2018 απόφασή του διορθώθηκε με την 96/2019 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, δέχθηκε κατ' ουσίαν την έφεση του αιτούντος και ήδη πρώτου αναιρεσίβλητου, εξαφάνισε την υπ' αριθμ. 70/2017 απόφαση του Ειρηνοδικείου Αγρινίου, με την οποία είχε γίνει εν μέρει δεκτή η αίτηση, διακράτησε την υπόθεση, δέχθηκε την αίτηση και ρύθμισε τα χρέη του αιτούντος προς τους καθ' ων σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 8 και 9 του Ν 3869/2010.

Ήδη το αναιρεσείον με τον πρώτο λόγο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την αναιρετική πλημμέλεια από τους αριθμούς 1 και 6 αντίστοιχα του άρθρου 560 ΚΠολΔ και κατ' ορθή εκτίμηση μόνο από τον αριθμό 6 του άρθρου τούτου, παραπονούμενο για ανεπαρκή αιτιολογία ως προς το ουσιώδες ζήτημα των προστατευόμενων μελών της οικογένειας του πρώτου αναιρεσίβλητου και έλλειψη νόμιμης βάσης.

Ο λόγος αυτός είναι βάσιμος, διότι, έτσι που έκρινε και με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο, διέλαβε ανεπαρκή και ασαφή αιτιολογία, που καθιστά ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθή ερμηνεία και εφαρμογή των προαναφερομένων ουσιαστικού δικαίου διατάξεων των άρθρων 1389 επ. και 1486 επ. του ΑΚ σε συνδυασμό με τις διατάξεις του άρθρου 1 παρ. 1 του Ν 3869/2010, τις οποίες παραβίασε εκ πλαγίου και έτσι στέρησε την απόφασή του νόμιμης βάσης, όσον αφορά στο ζήτημα α) του αριθμού των προστατευόμενων μελών της οικογένειας του πρώτου αναιρεσίβλητου, δηλαδή αν σε αυτά (προστατευόμενα μέλη) πρέπει να συμπεριληφθούν και τα τέσσερα ενήλικα τέκνα του από τον πρώτο γάμο του, και β) της λόγω διατροφής αυτών (των προστατευομένων μελών) επιβάρυνσης των βιοτικών αναγκών του, το οποίο είναι ουσιώδες για την έκβαση της δίκης, καθόσον με βάση τον αριθμό των προστατευόμενων μελών κρίνονται οι βιοτικές ανάγκες του οφειλέτη και από την αντιπαραβολή των τελευταίων με τα εισοδήματά του και τα χρέη του προς τους πιστωτές διαπιστώνεται ή όχι η μόνιμη αδυναμία του προς πληρωμή των ληξιπρόθεσμων οφειλών του.

Ειδικότερα, δεν εκτίθεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η ηλικία των τεσσάρων ενήλικων τέκνων του από τον πρώτο γάμο του, η αδυναμία τους για αυτοσυντήρηση, η οποία δεν συνάγεται από μόνο το γεγονός ότι είναι άνεργα, καθώς και η συμμετοχή του πρώτου αναιρεσείοντος στη διατροφή τους, ενώ επιπρόσθετα δεν προσδιορίζεται το είδος και η βαρύτητα της ασθένειας του μεγαλύτερου από τα ανωτέρω τέκνα του και η επίπτωση αυτής είτε στην επιπλέον διατροφή του από τον πρώτο αναιρεσείοντα είτε στη δυνατότητά του για ανεύρεση εργασίας.

Εξαιτίας των ανωτέρω ελλείψεων στην αιτιολογία, δεν είναι δυνατό να εκτιμηθεί η ορθότητα του υπολογισμού των βιοτικών αναγκών στο ποσό των 1.900 ευρώ, στο οποίο προσδιορίσθηκαν με την προσβαλλόμενη, χωρίς μάλιστα οποιαδήποτε ανάλυση του ύψους της επιβάρυνσης αυτών (βιοτικών αναγκών) λόγω της οικονομικής συνδρομής του πρώτου αναιρεσίβλητου στα ανωτέρω τέσσερα ενήλικα τέκνα του η οποία ουδόλως προσδιορίζεται.

Κατ' επέκταση δε τούτων, είναι ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος της κατ' άρθρο 1 παρ. 1 του Ν 3869/2010 περιέλευσης του πρώτου αναιρεσείοντος σε μόνιμη αδυναμία πληρωμής των ληξιπρόθεσμων χρηματικών οφειλών του. Κατόπιν των προεκτιθέμενων παραδοχών της προσβαλλόμενης απόφασης το αποδεικτικό της πόρισμα δεν είναι σαφές και αναμφίβολο ως προς το ανωτέρω κρίσιμο ζήτημα, που ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης και επιδρά στη διαμόρφωση του διατακτικού της απόφασης.

Επομένως, ο πρώτος λόγος αναίρεσης πρέπει να γίνει δεκτός, ενώ παρέλκει η έρευνα των λοιπών λόγων, καθόσον η αναιρετική εμβέλεια του παραπάνω λόγου (που έγινε δεκτός) στο σύνολο της προσβαλλόμενης απόφασης καθιστά αλυσιτελή την εξέταση αυτών, η παραδοχή των οποίων οδηγεί στο ίδιο αποτέλεσμα.

Μετά από αυτά, η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης πρέπει να γίνει δεκτή, κατά παραδοχή, ως βάσιμου, του προαναφερόμενου λόγου της, και να αναιρεθεί η πληττόμενη απόφαση. Ακολούθως, η υπόθεση πρέπει να παραπεμφθεί για νέα εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνον που δίκασε προηγουμένως (άρθρ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ). Στην παρούσα απόφαση δεν περιλαμβάνεται διάταξη για δικαστικά έξοδα κατά το άρθρο 746 ΚΠολΔ, έστω και αν πρόκειται για υπόθεση που κρίνεται, όπως προεκτέθηκε, κατά τους κανόνες της εκούσιας δικαιοδοσίας, γιατί η δικαστική διαδικασία του εν λόγω νόμου δεν επιτρέπει την εφαρμογή του άρθρου αυτού, καθώς επικρατεί η ειδικότερη ρύθμιση που προβλέπει το άρθρο 8 παρ. 6 εδάφ. β' του παραπάνω Ν 3869/2010, κατά το οποίο "...Δικαστική δαπάνη δεν επιδικάζεται", που εφαρμόζεται και στην αναιρετική δίκη (ΑΠ 1400/2019, ΑΠ 1379/2019, ΑΠ 882/2019).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 172/2018 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αγρινίου, που δίκασε ως Εφετείο, όπως διορθώθηκε με την υπ' αριθμ. 96/2019 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου.

Παραπέμπει την υπόθεση για νέα εκδίκαση στο πιο πάνω δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλον δικαστή, πλην αυτού που εξέδωσε την εν λόγω απόφαση.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 3 Φεβρουαρίου 2023.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 10 Απριλίου 2023.

H ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ