Administrative court annuls social security decision for failing to conduct independent inquiry into disability claim.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Administrative Court annulled the Minister's decision rejecting a pension for disability due to a failure to conduct an independent inquiry. The plaintiff argued that the Minister merely reviewed the Director's decision without considering new medical evidence submitted via hierarchical appeal. The court ruled that the Minister must exercise independent judgment and cannot simply validate the lower official's refusal without examining the new medical certification.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArticles 28, 29, 35 and 146 of the Constitution; An administrative authority must conduct an independent inquiry and exercise its own judgment when reviewing a hierarchical appeal, rather than merely validating the lower decision without considering new evidence.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
ΑΝΑΦΟΡΕΣ:
Κυπριακή νομολογία στην οποία κάνει αναφορά η απόφαση αυτή:
TSOULOFTAS ν. REPUBLIC (1983) 3 CLR 426
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ κ.α. ν. ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ κ.α., ΑΝΑΘΕΩΡΗΤΙKH ΕΦΕΣΗ ΑΡ. 163/2011, 27/9/2017, ECLI:CY:AD:2017:C319
ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ, Αρ. Υπόθεσης: 116/2012, 1/8/2014, ECLI:CY:AD:2014:D592
Κυπριακή νομοθεσία στην οποία κάνει αναφορά η απόφαση αυτή:
Ν. 59(I)/2010 - Ο περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων Νόμος του 2010
ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠΟΦΑΣΗΣ:
ECLI:CY:DD:2020:27
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
Υπόθεση αρ. 1069/2016
24 Ιανουαρίου, 2020
[Α. ΖΕΡΒΟΥ, Δ.Δ.Δ.]
Αναφορικά με τα Άρθρα 28, 29, 35 και 146 του Συντάγματος
Μεταξύ:
XXXX ΚΑΛΛΙΝΙΚΟΥ
Αιτήτρια,
ΚΑΙ
ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ
1. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ
2. ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ
Καθ’ ων η αίτηση.
Α. Νικολάου, για Γιώργος Χαραλαμπίδης & Σία Δ.Ε.Π.Ε., για την αιτήτρια.
Τ. Ιακωβίδου (κα), Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους καθ’ ων η αίτηση.
Α Π Ο Φ Α Σ Η
Α. ΖΕΡΒΟΥ, Δ.Δ.Δ.: Με την παρούσα προσφυγή η αιτήτρια προσβάλλει την κοινοποιηθείσα με επιστολή ημερομηνίας 24.06.2016 απόφαση της Υπουργού Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων (εφεξής «Υπουργός») να απορρίψει την ιεραρχική προσφυγή της εναντίον της απόφασης του Διευθυντή Υπηρεσιών Κοινωνικών Ασφαλίσεων (εφεξής «Διευθυντής»), ημερομηνίας 30.03.2016, να απορρίψει την αίτηση της για παροχή σύνταξης ανικανότητας.
Η αιτήτρια, ιδιωτική υπάλληλος γεννηθείσα το 1981 και μητέρα δύο ανήλικων παιδιών, υπέβαλε την 16.02.2016 αίτηση για σύνταξη ανικανότητας λόγω προβλημάτων στη σπονδυλική στήλη για τα οποία υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση και σπονδυλοδεσία. Προς υποστήριξη της αίτησής της η αιτήτρια προσκόμισε σχετική ιατρική έκθεση από τον θεράποντα ιατρό της, Dr. G. Friehs, ο οποίος όμως απάντησε αρνητικά στο ερώτημα κατά πόσον η αιτήτρια είναι ανίκανη για άσκηση του επαγγέλματός της.
Η αίτηση απορρίφθηκε από τον Διευθυντή με απόφαση κοινοποιηθείσα στην αιτήτρια με επιστολή ημερομηνίας 30.03.2016 καθότι, σύμφωνα με τα στοιχεία τα οποία η αιτήτρια είχε υποβάλει, κρίθηκε ότι δεν προβλέπεται να παραμείνει μόνιμα ανίκανη για άσκηση του επαγγέλματός της και ως εκ τούτου δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 40 του περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων Νόμου (Ν.59(Ι)/2010, εφεξής «νόμος»), ώστε ασφαλισμένος να δικαιούται σε σύνταξη ανικανότητας.
Εναντίον της εν λόγω απόφασης η αιτήτρια καταχώρησε, συμφώνως του άρθρου 83 του νόμου ιεραρχική προσφυγή, υποστηριζόμενη από ιατρική έκθεση ημερομηνίας 11.04.2016 του Δρος Γ. Ιωάννου, νευροχειρουργού, συμφώνως της οποίας η αιτήτρια είναι ανίκανη να ασκήσει το επάγγελμά της, προβλέπεται να παραμείνει μόνιμα ανίκανη για άσκηση αυτού και επιπλέον δεν μπορεί να εκτελεί άλλη εργασία με πλήρες ωράριο.
Η ιεραρχική προσφυγή εξετάστηκε από την Υπουργό στη βάση σχετικής έκθεσης γεγονότων που ετοιμάστηκε από αρμόδιο λειτουργό και απορρίφθηκε με απόφαση ημερομηνίας 23.06.2016, με το ακόλουθο περιεχόμενο:
«Μετά από εξέταση της υπόθεσης και αφού έχω λάβει υπόψη τα στοιχεία που βρίσκονται στον φάκελο της κας Καλλινίκου, κρίνω ότι η απόφαση του Διευθυντή Υπηρεσιών Κοινωνικών Ασφαλίσεων ημερομηνίας 30/3/2016 να απορρίψει την αίτηση της για σύνταξη ανικανότητας ημερομηνίας 16/2/2016, είναι ορθή και ως εκ τούτου απορρίπτω την ιεραρχική προσφυγή».
Η αιτήτρια διά της παρούσας προσφυγής προβάλλει ότι η ιεραρχική προσφυγή της δεν εξετάστηκε δεόντως και ως εκ τούτου η προσβαλλόμενη απόφαση είναι προϊόν ελλείπουσας έρευνας, πλάνης περί τα πράγματα και κακής χρήσης της διακριτικής ευχέρειας της Υπουργού και επιπλέον στερείται της δέουσας αιτιολογίας. Ειδικότερα, είναι η θέση της αιτήτριας ότι, κατά παράβαση της σχετικής νομολογίας αναφορικώς με τη φύση της ιεραρχικής προσφυγής, η Υπουργός ενήργησε εν προκειμένω ως εφετείο σε δικαστική διαδικασία, επικυρώνοντας την κρίση του Διευθυντή χωρίς να προβεί σε εξ υπαρχής έρευνα και χωρίς να λάβει καθοιονδήποτε τρόπο υπόψη την ιατρική έκθεση του Δρος Ιωάννου.
Οι καθ’ ων η αίτηση απορρίπτουν τους εγειρόμενους λόγους ακύρωσης και υποστηρίζουν το νόμιμο και αιτιολογημένο της προσβαλλόμενης απόφασης, προβάλλοντας ότι το βάρος απόδειξης ήταν στη ίδια την αιτήτρια η οποία όφειλε να παράσχει στη διοίκηση όλα τα απαιτούμενα στοιχεία ώστε να πείσει για το εύλογο του αιτήματός της. Επιπρόσθετα, η κα Ιακωβίδου εισηγείται ότι «η Υπουργός δεν ασκεί πρωτογενή έλεγχο αναφορικά με την κατάσταση της υγείας της αιτήτριας, αλλά στηρίζεται και προσδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στην άσκηση ελέγχου από το δευτεροβάθμιο ιατρικό συμβούλιο την κρίση του οποίου συνεκτιμά με τα στοιχεία του φακέλου».
Αξιολογώντας τις εκατέρωθεν θέσεις και ισχυρισμούς θα πρέπει εν πρώτοις να υπομνησθεί ότι η αιτήτρια ουδέποτε παραπέμφθηκε προς εξέταση από ιατρικό συμβούλιο, ώστε να τυγχάνει εφαρμογής η ανωτέρω θέση της ευπαίδευτης δικηγόρου των καθ’ ων η αίτηση.
Όπως προκύπτει από τα ενώπιόν μου στοιχεία και επιβεβαιώθηκε από την κα Ιακωβίδου κατά την ακρόαση, η Υπουργός, στα πλαίσια εξέτασης της ιεραρχικής προσφυγής της αιτήτριας, περιορίστηκε στην εξέταση της νομιμότητας της απόφασης του Διευθυντή, χωρίς να λάβει υπόψη το ιατρικό πιστοποιητικό του Δρος Ιωάννου, το οποίο, σύμφωνα πάντα με την εισήγηση, θα μπορούσε να ληφθεί υπόψη μόνο εάν καταχωρείτο προς υποστήριξη νέας αίτησης της αιτήτριας.
Σε συμφωνία, όμως, με τον ευπαίδευτο δικηγόρο της αιτήτριας και την εκτενή νομολογία στην οποία παραπέμπει, καταλήγω ότι η εν λόγω θεώρηση των πραγμάτων από τους καθ’ ων η αίτηση παραβλέπει τον μεταβιβαστικό χαρακτήρα της ιεραρχικής προσφυγής. Η ιεραρχική προσφυγή δεν έχει την έννοια της έφεσης και δεν αποσκοπεί στην αναθεώρηση της ορθότητας της απόφασης του ιεραρχικά κατώτερου διοικητικού οργάνου με αναφορά στην βασιμότητα της συλλογιστικής που υποστηρίζει την απόφαση του, αλλά έχει την έννοια της επανεξέτασης της απόφασης από ένα δεύτερο όργανο ώστε να παρασχεθεί η δυνατότητα διόρθωσης τυχόν λαθών ή κατάχρησης εξουσίας από το πρώτο διοικητικό όργανο, (Tsouloftas v Republic (1983) 3 C.L.R. 426, Παπαδόπουλος κ.ά. ν Δημοκρατίας, ECLI:CY:AD:2017:C319, Αναθ. Έφεση 163/2011, ημερ. 27.09.2017).
Όπως επεξηγεί ο Νίκος Χρ. Χαραλάμπους[1], με παραπομπή σε σχετική νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου:
«Η φύση και η έκταση της αρμοδιότητας του οργάνου που εξετάζει την ιεραρχική προσφυγή εξαρτάται από τις συγκεκριμένες διατάξεις του νόμου που προβλέπει την ιεραρχική προσφυγή. Κατά κανόνα, η ιεραρχική προσφυγή έχει μεταβιβαστικό αποτέλεσμα και το όργανο που εξετάζει την ιεραρχική προσφυγή υπεισέρχεται στη θέση του οργάνου που εξέδωσε την πράξη και ασκεί τόσο έλεγχο νομιμότητας όσο και έλεγχο ουσίας.
Τέτοια είναι η εξουσία της Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών. Στις περιπτώσεις αυτές, η εξέταση της ιεραρχικής προσφυγής δεν λειτουργεί ως έφεση αλλά ως νέα διερεύνηση όλων των δεδομένων από το ιεραρχικά ανώτερο όργανο, ώστε να εξεταστούν όλα εξ υπαρχής, να διορθωθούν τα οποία λάθη ή παραλείψεις έγιναν ενδεχομένως από το διοικητικό όργανο και να καταλήξει στα δικά του ανεξάρτητα συμπεράσματα.
Με άλλα λόγια η ιεραρχική προσφυγή δεν αποτελεί δικαστική διαδικασία και δεν αποσκοπεί στην εξέταση της ορθότητας της απόφασης του ιεραρχικά κατώτερου οργάνου, αλλά στη δημιουργία ενός δεύτερου σκέλους στη διαδικασία λήψης της απόφασης, που αποβλέπει στην εξάλειψη τυχόν λαθών από το κατώτερο όργανο.
Ως εκ τούτου, το όργανο που εξετάζει την ιεραρχική προσφυγή δεν περιορίζεται στην αναθεώρηση των λόγων της προσβαλλόμενης απόφασης, αλλά εξετάζει την υπόθεση εξ υπαρχής και έχει την ίδια πρωτογενή αρμοδιότητα με το όργανο που την εξέδωσε. Μπορεί να διενεργήσει δική του έρευνα, να διευρύνει το πλαίσιο της έρευνας που διεξήγαγε το πρώτο όργανο, να ακούσει το ίδιο τους ενδιαφερόμενους και, εφόσον το επιτρέπει ο νόμος, όπως στην περίπτωση της Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών, να λάβει υπόψη του και γεγονότα μεταγενέστερα της έκδοσης της προσβαλλόμενης απόφασης.»
Το άρθρο 83 του Ν.59(Ι)/2010 προβλέπει τα ακόλουθα:
83.-(1) Όποιος δεν ικανοποιείται από απόφαση του Διευθυντή, η οποία εκδίδεται δυνάμει των διατάξεων του παρόντος Νόμου, δύναται, μέσα σε δεκαπέντε (15) ημέρες από τη γνωστοποίηση σ’ αυτόν της απόφασης, να την προσβάλει με γραπτή αίτησή του στον Υπουργό, στην οποία να εκθέτει τους λόγους στους οποίους στηρίζει την προσφυγή.
(2) Ο Υπουργός εξετάζει χωρίς υπαίτια βραδύτητα την ενώπιόν του προσφυγή, αποφασίζει γι’ αυτή και γνωστοποιεί χωρίς καθυστέρηση την απόφασή του στον προσφεύγοντα:
Νοείται ότι, ο Υπουργός, πριν να εκδώσει την απόφασή του, δύναται, κατά την κρίση του, να ακούσει ή να δώσει την ευκαιρία στον προσφεύγοντα να υποστηρίξει τους λόγους στους οποίους βασίζεται η προσφυγή:
Νοείται περαιτέρω ότι, ο Υπουργός, δύναται να αναθέσει σε λειτουργό ή επιτροπή λειτουργών του Υπουργείου του, να εξετάσει ορισμένα θέματα που αναφύονται στην προσφυγή και να υποβάλει στον Υπουργό το πόρισμα τέτοιας εξέτασης, προτού αυτός εκδώσει την απόφασή του για την προσφυγή.
(3) Όταν ο λόγος ή ένας από τους λόγους της προσφυγής αφορά σε γνωμάτευση ή απόφαση Ιατρικού Συμβουλίου, ο Υπουργός παραπέμπει την υπόθεση για επανεξέταση από το Δευτεροβάθμιο Ιατρικό Συμβούλιο.».
Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από το ίδιο το λεκτικό της προσβαλλόμενης απόφασης και ορθώς εισηγείται ο κ. Νικολάου, η Υπουργός περιορίστηκε σε έλεγχο νομιμότητας της απόφασης του Διευθυντή και δεν διενήργησε εξ υπαρχής έρευνα της περίπτωσης της αιτήτριας, ούτε έλαβε υπόψη το ιατρικό πιστοποιητικό που υποβλήθηκε με την ιεραρχική προσφυγή της, ώστε να καταλήξει στα δικά της ανεξάρτητα συμπεράσματα ως προς την ικανότητα της αιτήτριας για εργασία, ως είχε, φρονώ, εξουσία δυνάμει της ανωτέρω νομοθετικής πρόνοιας.
Η νομολογία στην οποία η κα Ιακωβίδου παραπέμπει δεν προσφέρει καθοδήγηση για την επίλυση της παρούσας διαφοράς λόγω διάστασης των πραγματικών γεγονότων που περιβάλλουν τις υποθέσεις εκείνες με αυτά της υπό εξέταση περίπτωσης. Σημειώνεται ενδεικτικώς ότι στη Χαραλάμπους ν Δημοκρατίας, ECLI:CY:AD:2014:D592, Υπόθ. αρ. 116/2012, ημερ. 01.08.2014, ήταν η διαπίστωση του Δικαστηρίου ότι τα στοιχεία τα οποία ο αιτητής εισηγήθηκε ότι εσφαλμένα δεν είχαν ληφθεί υπόψη δεν περιλαμβάνονταν στην ιεραρχική προσφυγή του, δεν τέθηκαν ενώπιον του δευτεροβάθμιου ιατρικού συμβουλίου ούτε περιέχονταν στον διοικητικό φάκελο της υπόθεσης.
Συνακόλουθα, καταλήγω ότι οι εγειρόμενοι λόγοι ακύρωσης ευσταθούν και η προσβαλλόμενη απόφαση θα πρέπει να ακυρωθεί.
Κρίνω δε σκόπιμο να επαναλάβω ότι η αιτήτρια ουδέποτε εξετάστηκε από αρμόδιο ιατρικό συμβούλιο των καθ’ ων η αίτηση και να σημειώσω, επιπλέον, ότι στον διοικητικό φάκελο της υπόθεσης εντοπίζεται επιστολή της αιτήτριας ημερομηνίας 28.12.2018, στην οποία γίνεται αναφορά ότι η αίτησή της για σύνταξη ανικανότητας απορρίφθηκε μετά από ένα λάθος του ιατρού της του οποίου η μητρική γλώσσα είναι η γερμανική, γεγονός που ενδεχομένως να δικαιολογεί το ότι, ενώ ο Dr. Friehs είχε συμπληρώσει το σχετικό έντυπο της ιατρικής έκθεσης απαντώντας αρνητικά στην ερώτηση κατά πόσον η αιτήτρια είναι ανίκανη για την άσκηση του επαγγέλματός της, εντούτοις, στις επόμενες παραγράφους του εντύπου, στις σχετικές ερωτήσεις κατά πόσο η αιτήτρια μπορεί να εργάζεται με μερική απασχόληση στο επάγγελμά της ή εάν μπορεί να εκτελεί προσαρμοσμένη εργασία σε αυτό ή να εκτελεί άλλη εργασία με πλήρες ωράριο, η απάντηση ήταν επίσης αρνητική.
Η προσφυγή επιτυγχάνει και η προσβαλλόμενη απόφαση ακυρώνεται συμφώνως του Άρθρου 146(4)(β) του Συντάγματος.
Υπέρ της αιτήτριας και εναντίον των καθ’ ων η αίτηση επιδικάζονται €1.400 έξοδα, πλέον Φ.Π.Α., εάν υπάρχει.
Α. ΖΕΡΒΟΥ, Δ.Δ.Δ.
[1] Εγχειρίδιο Κυπριακού Διοικητικού Δικαίου, Δεύτερη Έκδοση, Λευκωσία, 2013, σελ 145.
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο