Legislator Giurisprudenza & Legislazione
Υπόθεση Αρ. 690/2016 ECLI:CY:DD:2018:462 Generato dall'IA

Administrative court dismisses bid protest against Paphu Municipality's theater renovation contract award to Depcon Construction Ltd.

Numero d'incarto Υπόθεση Αρ. 690/2016
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Cipro (CY)
Data della decisione
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Administrative Court dismissed the bid protest filed by Zemco Construction Ltd against the Paphu Municipality's decision to award a contract for the Markides Theater renovation to Depcon Construction Ltd. The applicants argued that the award violated principles of equality and legality due to alleged irregularities in the evaluation process and the municipality's request for subsequent documentation. The court rejected these claims, ruling that the municipality acted within its rights by requiring full compliance with tender terms at the time of submission and that the bid was invalid for failing to meet financial criteria initially.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Articles 30 and 146 of the Constitution; The contracting authority may require bidders to submit all necessary documents at the time of bid submission, and a failure to do so renders the bid non-compliant, precluding subsequent supplementation without violating the principle of equality.

Parole chiave

Generato dall'IA
public procurement bid evaluation tender irregularities principle of equality administrative review contract award procedural compliance gara d'appalto infruttuosa

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Articles 30 and 146 of the Constitution

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

ΑΝΑΦΟΡΕΣ:

Κυπριακή νομολογία στην οποία κάνει αναφορά η απόφαση αυτή:

Nαζίρης Pένος ν. Pαδιοφωνικού Iδρύματος Kύπρου (2007) 3 ΑΑΔ 38

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠΟΦΑΣΗΣ:

ECLI:CY:DD:2018:462

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

Υπόθεση Αρ. 690/2016

17 Οκτωβρίου 2018

[Ε. ΜΙΧΑΗΛ, ΔΔΔ]

Αναφορικά με τα Άρθρα 30 και 146 του Συντάγματος

Μεταξύ

ZEMCO CONSTRUCTION LTD

Αιτητών

ΚΑΙ

ΔΗΜΟΥ ΠΑΦΟΥ

Καθ’ ου η Αίτηση

…………………………….

κ. Μ. Κυριακίδης μαζί με κα Κ. Χατζηαναστάση για Χάρης Κυριακίδης Δ.Ε.Π.Ε., για τον αιτητή.

κ. Ν. Φακοντής για Ιωάννης Παπαζαχαρία Δ.Ε.Π.Ε., για τον καθ’ ου η αίτηση.

Α Π Ο Φ Α Σ Η

Ε. Μιχαήλ, ΔΔΔ: Οι αιτητές με την προσφυγή τους ζητούν την ακύρωση της απόφασης του καθ’ ου η αίτηση της οποίας έλαβαν γνώση στις 21.3.2016 με την οποία, μετά από επανεξέταση, κατακύρωσαν εκ νέου τον διαγωνισμό για την ανακαίνιση του Μαρκίδειου Θεάτρου και την ανάδειξη του περιβάλλοντος χώρου στην εταιρεία Depcon Construction Ltd (στο εξής το «ενδιαφερόμενο μέρος»).

Ο καθ’ ου η αίτηση στις 18.12.2015 προκήρυξε τον διαγωνισμό με αριθμό 42/2015 και αντικείμενο την ανακαίνιση του Μαρκίδειου Θεάτρου Πάφου και την ανάδειξη του περιβάλλοντος χώρου (στο εξής ο «διαγωνισμός»). Κατά την τελευταία ημερομηνία υποβολής προσφορών, υποβλήθηκαν τέσσερεις προσφορές μεταξύ των οποίων και η προσφορά των αιτητών και του ενδιαφερόμενου μέρους.

Κατά την αξιολόγηση των προσφορών, η μία από τις τέσσερεις προσφορές κρίθηκε ως μη έγκυρη και απορρίφθηκε. Ο διαγωνισμός κατακυρώθηκε, τελικά, στις 28.1.2016 στο ενδιαφερόμενο μέρος που υπέβαλε την χαμηλότερη έγκυρη προσφορά.

Στις 10.2.2016 οι αιτητές άσκησαν ιεραρχική προσφυγή κατά της απόφασης κατακύρωσης ενώπιον της Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών (στο εξής η ΑΑΠ). Η ΑΑΠ με απόφασή της ημερομηνίας 10.3.2016 ακύρωσε την απόφαση κατακύρωσης του διαγωνισμού στο ενδιαφερόμενο μέρος.

Σε συνεδρία του ημερομηνίας 17.3.2016 ο καθ’ ου η αίτηση προχώρησε σε επανεξέταση της απόφασης που ακυρώθηκε και κατακύρωσε εκ νέου στο ενδιαφερόμενο μέρος.

Οι λόγοι ακύρωσης που προβάλλουν οι αιτητές αφορούν σε κατακύρωση κατά παράβαση ουσιωδών όρων του διαγωνισμού, παράβαση της αρχής της νομιμότητας και ίσης μεταχείρισης και κακή σύνθεση/συγκρότηση του καθ’ ου η αίτηση.

Η αρχική απόφαση του καθ’ ου η αίτηση, ακυρώθηκε από την ΑΑΠ. Στην απόφαση της ΑΑΠ ημερομηνίας 10.3.2016, καταγράφεται το σκεπτικό της απόφασης που είναι το εξής:

«Προέχει να εξετάσουμε το ζήτημα που τέθηκε από τους Αιτητές σε σχέση με την μη αποχώρηση των παρακαθήμενων στη συνεδρία του Συμβουλίου Προσφορών 28.01.2016.

Εξέταση των εν λόγω πρακτικών αποκαλύπτει ότι στην εν λόγω συνεδρία η οποία έλαβε χώρα στις 12.30μ.μ. υπάρχουν 10 παρόντα Μέλη, 9 απόντα και ως παρακαθήμενοι οι κ. XXXXX Φιλιππίδης, Δημοτικός Γραμματέας - Γραμματέας Συμβουλίου, κα. XXXXX Χατζηζηνοβίου Β. Γραμμ. Λειτουργός (τήρηση πρακτικών), κ. XXXXX Χριστοφόρου, Αναπλ. Οικονομικός Διευθυντής, κ. XXXXX Κωνσταντινίδης, Λειτουργός Τεχνικών Υπηρεσιών (Α-Μ).

Οι πιο πάνω παρακαθήμενοι δεν υπάρχει σημείωση ότι αποχώρησαν πριν από την ψηφοφορία.

[…]

Είναι φανερό από τα πιο πάνω ότι και στην παρούσα περίπτωση η σύνθεση του Συμβουλίου Προσφορών κατά τη συνεδρία της 28.01.2016 δεν ήταν νόμιμη αφού σ’ αυτή παρίσταντο πρόσωπα, XXXXX Χριστοφόρου, Αναπληρωτής Οικονομικός Διευθυντής και XXXXX Κωνσταντινίδης, Λειτουργός Τεχνικών Υπηρεσιών, που δεν αποχώρησαν. Η παρουσία του Δημοτικού Γραμματέα και της XXXXX Χατζήζηνοβίου, Β. Γραμματειακού Λειτουργού δεν επηρεάζει τη σύνθεση. Η παρουσία τους φαίνεται να δικαιολογείται στη βάση του Καν. 7(1) των περί Συντονισμού των Διαδικασιών Σύναψης Δημοσίων Συμβάσεων Προμηθειών, Έργων και Υπηρεσιών (Δημοτικών) Κανονισμών του 2012, Κ.Δ.Π. 243/2012.»

Σε σχέση με τους υπόλοιπους λόγους που προέβαλαν οι αιτητές ενώπιον της ΑΑΠ, η κατάληξη της ΑΑΠ ήταν η εξής:

«Με τη διαπίστωση ότι η προσβαλλόμενη απόφαση πάσχει λόγω κακής σύνθεσης του οργάνου που την έλαβε, μας απασχόλησε κατά πόσο θα έπρεπε να εξετάσουμε τους ισχυρισμούς των Αιτητών σε σχέση με την προσφορά του επιτυχόντα.

Πρακτική μας είναι να μην τους εξετάζουμε ώστε να μην περιορίζουμε καθ’ οιονδήποτε τρόπο την Αναθέτουσα Αρχή όταν θα συνεδριάσει νόμιμα. Στην παρούσα περίπτωση όμως με δεδομένο ότι στα πλαίσια της Προσφυγής 5/2016, ELTECO ELECTRICAL & TELECOMMUNICATION CONSTRACTORS LTD & Γ. ΖΑΧΑΡΙΟΥ & ΣΙΑ ΛΤΔ ν. Δήμου Πάφου υπό το φως ακριβώς των ίδιων όρων του διαγωνισμού εξετάσαμε το ζήτημα σε σχέση με τους ελεγμένους λογαριασμούς για σκοπούς και πάλι πιστοποίησης της δηλωθείσας χρηματοοικονομικής επάρκειας - εκεί βέβαια κρίθηκε από την Αναθέτουσα Αρχή ότι επειδή δεν είχαν υποβληθεί η προσφορά δεν ήταν έγκυρη - θεωρούμε χρήσιμο για σκοπούς καθοδήγησης των μερών να παραθέσουμε πιο κάτω τα σχετικά αποσπάσματα.

[…]

Σ’ ότι αφορά τους υπόλοιπους ισχυρισμούς των Αιτητών σε σχέση με την προσφορά του επιτυχόντα με όσα τέθηκαν ενώπιον μας δεν θα λέγαμε ότι επηρεάζουν την προσφορά. Τα αριθμητικά στοιχεία που δόθηκαν με την προσφορά του και δεν ταυτίζονται απόλυτα με τα στοιχεία των οικονομικών καταστάσεων, από τη στιγμή που και με τα δύο πληρούται η απαίτηση του όρου 3.3.8.α(i) του Τόμου Α, διερωτώμαστε πώς να μην πληρούται ο όρος. Σε σχέση με τις κατ’ ισχυρισμό παραλείψεις των μονογραφών υπάρχει σχετική νομολογία για καθοδήγηση. Ο όρος 4.4.1 στον οποίο παραπέμπουν οι Αιτητές υποστηρίζοντας παραβίαση του δεν έχει οποιαδήποτε σχέση με όσα ισχυρίζονται.»

Συνεπώς, κατά την επανεξέταση, ο καθ’ ου η αίτηση όφειλε να διορθώσει την παρανομία εκείνη που εντόπισε η ΑΑΠ και η οποία αφορούσε στη σύνθεση του συμβουλίου προσφορών εφόσον στην αρχική συνεδρία παρίσταντο πρόσωπα που δεν αποτελούσαν μέλη του συμβουλίου και τα οποία δεν αποχώρησαν πριν τη λήψη απόφασης.

Παρατηρώ, κατ’ αρχήν, ότι δεν μπορούν να εγείρονται στα πλαίσια αυτής της διαδικασίας ισχυρισμοί και επιχειρήματα που ανατρέχουν στην αρχική διαδικασία κατακύρωσης και οι οποίοι ισχυρισμοί δεν εγέρθηκαν ποτέ ενώπιον της ΑΑΠ. Αυτό, επειδή, η διαδικασία τη νομιμότητα της οποίας καλείται το Δικαστήριο να ελέγξει στα πλαίσια αυτής της προσφυγής είναι διαδικασία επανεξέτασης και, ως γνωστό, κατά την επανεξέταση το διοικητικό όργανο οφείλει να διορθώσει τις παρανομίες εκείνες που οδήγησαν στην ακύρωση μίας απόφασής του και δεν διενεργείται εφ’ όλης της ύλης (Ναζίρης ν. Ρ.Ι.Κ. (2007) 3 Α.Α.Δ. 38). Μόνο αν κατά την επανεξέταση το διοικητικό όργανο προέβη στην εξέταση νέων ζητημάτων που δεν είχαν εξεταστεί στην αρχική του διαδικασία, ο αιτητής έχει δικαίωμα να προβάλει λόγους ακυρότητας κατά αυτών των νέων ζητημάτων αλλά όχι επί θεμάτων ή διαδικασιών που ήταν γνωστά σε αυτόν κατά το στάδιο προσβολής της αρχικής απόφασης.

Το ίδιο ισχύει και για λόγους που τέθηκαν ενώπιον της ΑΑΠ αλλά απορρίφθηκαν. Δεδομένου ότι οι αιτητές δεν άσκησαν προσφυγή κατά της απόφασης της ΑΑΠ, δεν νομιμοποιούνται να εγείρουν ξανά στα πλαίσια της παρούσας διαδικασίας τους ίδιους λόγους που η ΑΑΠ απέρριψε.

Στο κείμενο της απόφασης της ΑΑΠ, καταγράφονται οι λόγοι που πρόβαλαν οι αιτητές στα πλαίσια της ιεραρχικής τους προσφυγής. Σε συντομία, αυτοί αφορούσαν σε μη πλήρωση ουσιωδών όρων από το ενδιαφερόμενο μέρος. Οι ουσιώδεις όροι που παραβιάστηκαν, σύμφωνα με τους αιτητές, προέκυπταν από τη μη υποβολή ελεγμένων οικονομικών καταστάσεων με την προσφορά τους (διαζευκτικά, επ’ αυτού, οι αιτητές επιχειρηματολόγησαν ότι η εκ των υστέρων υποβολή ήταν και πάλι κατά παράβαση των όρων του διαγωνισμού αφού οι οικονομικές καταστάσεις δεν ήταν υπογραμμένες ούτε είχαν σφραγιστεί), από την μη υποβολή των προδιαγραφών για τα καθίσματα και των στοιχείων του υπεργολάβου για εργασίες αδιατάραχης κοπής και από τη μη χειρόγραφη συμπλήρωση των επιμέρους στοιχείων της πρωτότυπης προσφοράς και τη χειρόγραφη διόρθωση σημείων χωρίς να έχουν μονογραφηθεί. Οι αιτητές επιχειρηματολόγησαν, επίσης, ότι η αποδοχή από τον καθ’ ου η αίτηση της εκ των υστέρων υποβολής ελεγμένων οικονομικών καταστάσεων έγινε κατά παράβαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης και στο στάδιο της ακροαματικής διαδικασίας ενώπιον της ΑΑΠ επιχειρηματολόγησαν ότι έπασχε η σύνθεση του συμβουλίου προσφορών στη συνεδρία του ημερομηνίας 28.1.2016.

Επομένως, εφόσον ο ισχυρισμός για κακή σύνθεση της επιτροπής αξιολόγησης σε συνεδρία που έλαβε χώρα κατά την αρχική διαδικασία του καθ’ ου η αίτηση και όχι στη διαδικασία επανεξέτασης ουδέποτε εγέρθηκε ενώπιον της ΑΑΠ, δεν μπορεί να εξεταστεί για τους λόγους που εξήγησα πιο πάνω και απορρίπτεται.

Αναφορικά με τον εναπομείναντα λόγο ακύρωσης των αιτητών, η ΑΑΠ παρέθεσε στην απόφασή της απόσπασμα από άλλη σχετική απόφασή της «για σκοπούς καθοδήγησης των μερών». Ο καθ’ ου η αίτηση στη συνεδρία του ημερομηνίας 17.3.2016 αναφέρει τα εξής:

«Ο βασικός λόγος της Προσφυγής της εταιρείας Zemco Construction Ltd ήταν η ενέργεια της Επιτροπής Αξιολόγησης να ζητήσει από τον επιτυχόντα προσφοροδότη (Depcon Construction Ltd) να υποβάλει ελεγμένες οικονομικές καταστάσεις ενώ στα Έγγρα­φα Διαγωνισμού ορίζεται ότι τα συγκεκριμένα στοιχεία/δικαιολογητικά υποβάλλονται μαζί με την προσφορά. Η Αναθε­ωρητική Αρχή Προσφορών έκρινε με την απόφασή της ότι ορθά η Επιτροπή Αξιολόγησης ζήτησε από τον επιτυχόντα προσφοροδότη να υποβάλει τις οικονομικές καταστάσεις, οπότε είναι εύλογο να θεωρηθεί ότι η απόφαση δεν επηρεάζει την ουσία της ακυρωθείσας απόφασης του Συμβουλίου.»

Δεν με βρίσκει σύμφωνη η πιο πάνω αναφορά του καθ’ ου η αίτηση. Η ΑΑΠ ρητά ανέφερε ότι παραθέτει το σκεπτικό της σε προηγούμενη απόφαση με παρόμοια γεγονότα για σκοπούς καθοδήγησης των μερών. Συνεπώς, η αναφορά του καθ’ ου η αίτηση ότι η ΑΑΠ «έκρινε με την απόφασή της ότι ορθά η Επιτροπή Αξιολόγησης ζήτησε από τον επιτυχόντα προσφοροδότη να υποβάλει τις οικονομικές καταστάσεις», είναι εσφαλμένη και ατυχής.

Κατ’ επέκταση, το Δικαστήριο θα πρέπει τώρα να εξετάσει το επιχείρημα που προβάλλουν οι αιτητές.

Ο όρος 3.3 θέτει το πλαίσιο για το δικαίωμα και προϋποθέσεις συμμετοχής. Η παράγραφος 8.α του συγκεκριμένου όρου προνοεί ότι οι οικονομικοί φορείς θα πρέπει σε σχέση με την οικονομική και χρηματοοικονομική επάρκεια να έχουν μέσο όρο γενικού κύκλου εργασιών κατά τα τελευταία τρία χρόνια τουλάχιστο ίσο με το 100% του προϋπολογισμού του έργου της προκήρυξης.

Ο προϋπολογισμός του διαγωνισμού, σύμφωνα με τον όρο 2.2.3 του διαγωνισμού ήταν €2.995.000 μη συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α και ο διαγωνισμός προκηρύχθηκε στις 18.12.2015.

Με λίγα λόγια, κάθε συμμετέχοντας για να έχει δικαίωμα συμμετοχής στον διαγωνισμό θα πρέπει να έχει ως μέσο όρο του γενικού κύκλου εργασιών του κατά τα έτη 2012, 2013 και 2014 το λιγότερο ίσο με €2.995.000.

Ο όρος 5.6.1.η των εγγράφων του διαγωνισμού προνοεί ότι:

«1. Ο κάθε Προσφέρων οφείλει να καταθέσει τα ακόλουθα έγγραφα δεόντως συμπληρωμένα και υπογραμμένα:

η. Για την πιστοποίηση της Οικονομικής και Χρηματοοικονομικής επάρκειας και της Τεχνικής και Επαγγελματικής ικανότητας του Προσφέροντα, σύμφωνα με την παράγραφο 3.3.8, δεόντως συμπληρωμένο και υπογραμμένο το Έντυπο Χρηματοοικονομικής και Τεχνικής Ικανότητας υπόδειγμα του οποίου επισυνάπτεται ως παράρτημα (παράρτημα 6) στον Τόμο Α. Σε περίπτωση κοινοπραξίας θα υποβληθεί το Έντυπο αυτό, συμπληρωμένο από κάθε ένα συμμετέχοντα, καθώς και ένα Έντυπο για την κοινοπραξία. […]

Η Αναθέτουσα Αρχή και το αρμόδιο για κατακύρωση όργανο θα ελέγξουν την ορθότητα των οικονομικών στοιχείων που αναφέρονται στο Έντυπο Χρηματοοικονομικής και Τεχνικής Ικανότητας. Προς το σκοπό αυτό, ο Προσφέρουν θα υποβάλει με την προσφορά του τις ελεγμένες οικονομικές καταστάσεις της επιχείρησης για τα τελευταία τρία (3) οικονομικά έτη, σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (International Financial Reporting Standards).»

Ο όρος 5.6.4 τα εξής:

«4. Η Αναθέτουσα Αρχή δύναται να ζητήσει από τους Προσφέροντες την αποσαφήνιση ή τη συμπλήρωση ελλείψεων των κατατεθειμένων δικαιολογητικών, πλην της εγγύησης συμμετοχής της προσφοράς και οι Προσφέροντες στην περίπτωση αυτή υποχρεούνται, με ποινή αποκλεισμού εάν δεν το πράξουν, να τα συμπληρώσουν εντός ευλόγου χρονικής προθεσμίας που θα τους ζητηθεί. Η εκ των υστέρων υποβολή πληροφόρησης, η οποία έπρεπε να δοθεί με την Προσφορά, δεν θεωρείται αποσαφήνιση ή συμπλήρωση και ως εκ τούτου δεν είναι επιτρεπτή.»

Στον όρο 4.1.1 καθορίζονται τα έγγραφα που συνιστούν τα έγγραφα διαγωνισμού και σε αυτά περιλαμβάνεται ως Παράρτημα 6 το «Έντυπο Τεκμηρίωσης Χρηματοοικονομικής και Τεχνικής Ικανότητας, σύμφωνα με το εδάφιο (1.η) της παραγράφου 5.6 του Τόμου Α».

Το ενδιαφερόμενο μέρος στο Παράρτημα 6 καταγράφει τον κύκλο εργασιών του κατά τα έτη 2012, 2013 και 2014. Καταγράφει, επίσης, προς ικανοποίηση των απαιτήσεων του όρου 3.3.8.α τον μέσο όρο των τριών αυτών ετών που ανέρχεται στα €7.458.475.

Η ερμηνεία του όρου 5.6.1.η δεν μπορεί, κατά την άποψή μου, να είναι άλλη από την ανάγκη υποβολής από τον προσφέροντα των ελεγμένων οικονομικών καταστάσεων για τα τελευταία τρία οικονομικά έτη με σκοπό τον έλεγχο της ορθότητας των οικονομικών στοιχείων που καταγράφει ο προσφέροντας στο Παράρτημα 6. Χωρίς την υποβολή των ελεγμένων οικονομικών καταστάσεων θα υπήρχε ο κίνδυνος κάποιος προσφέροντας να καταγράψει στο Παράρτημα 6 αυτά τα οικονομικά στοιχεία που θα τον καθιστούσαν δικαιούχο συμμετοχής στον διαγωνισμό χωρίς, όμως, στην πραγματικότητα να ικανοποιεί τα στοιχεία αυτά. Το ουσιώδες, συνεπώς, των πιο πάνω όρων και η σημασία τους είναι αυτόδηλα.

Το ερώτημα, επομένως, που προκύπτει είναι κατά πόσο είναι αποδεκτό από αναθέτουσα αρχή να ζητεί από προσφέροντα που δεν έχει υποβάλει ελεγμένες οικονομικές καταστάσεις με την προσφορά του, να τις προσκομίσει σε μεταγενέστερο στάδιο.

Η ΑΑΠ παρέχοντας καθοδήγηση στα μέρη στη βάση προηγούμενής της απόφασης στην Ιεραρχική Προσφυγή 5/2016 Elteco Electrical & Telecommunication Contractors Ltd & Γ. Ζαχαρίου & Σία Λτδ ν. Δήμου Πάφου, επικαλέστηκε την υπόθεση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου (στο εξής το «ΕΔ») Ministeriet for Forskning, Innovation og Videregaende Uddannesler v. Manova A/S, C-336/12, 10.10.2013 (στο εξής η “Manova”).

Η Manova είχε ως αντικείμενο προδικαστική παραπομπή από το Περιφερειακό Δικαστήριο της Ανατολικής Δανίας με το εξής περιεχόμενο:

«Σημαίνει ότι η αναγνωριζόμενη από το δίκαιο της Ένωσης αρχή της ίσης μεταχείρισης ότι, μετά τη λήξη της προθεσμίας για την υποβολή υποψηφιότητας σε δημόσιο διαγωνισμό, η αναθέτουσα αρχή δεν δύναται να ζητήσει την κοινοποίηση του τελευταίου ισολογισμού ενός υποψηφίου, του οποίου την κοινοποίηση απαιτούσε η προκήρυξη διαγωνισμού με προεπιλογή, όταν ο εν λόγω υποψήφιος παρέλειψε να επισυνάψει το έγγραφο αυτό στον φάκελό του;»

Είναι σημαντικό για σκοπούς κατανόησης να παρατεθούν τα πραγματικά περιστατικά της Manova τα οποία καταγράφονται στην απόφαση:

«10 Με ανακοίνωση που δημοσιεύθηκε στις 12 Σεπτεμβρίου 2008, το Υπουργείο προκήρυξε διαγωνισμό σχετικά με τις υπηρεσίες που απαιτούνται για την εκμετάλλευση επτά κέντρων επαγγελματικού προσανατολισμού και παροχής επαγγελματικών συμβουλών (στο εξής: κέντρα προσανατολισμού) από 1ης Αυγούστου 2009. Η αξία της συμβάσεως αυτής υπερέβαινε το κατώτατο όριο εφαρμογής της οδηγίας 2004/18 το οποίο καθορίζεται στο άρθρο της 7.

11 Οι σχετικές υπηρεσίες, οι οποίες στην ουσία συνίστανται στον προσανατολισμό προσώπων που επιθυμούν να παρακολουθήσουν μαθήματα καταρτίσεως για την επιλογή σπουδών ανωτέρας/ανωτάτης εκπαιδεύσεως και επαγγέλματος, εμπίπτουν στην κατηγορία 24 του παραρτήματος II Β της οδηγίας 2004/18.

12 Δεδομένου ότι το Υπουργείο εκτίμησε ότι η επίμαχη στην κύρια δίκη σύμβαση αφορά περίπλοκες παροχές οι οποίες απαιτούν διαπραγματεύσεις, η διαδικασία είχε ένα πρώτο στάδιο προεπιλογής.

13 Η ενότητα «Ποιοτικά κριτήρια επιλογής» της προκηρύξεως του διαγωνισμού περιείχε την ακόλουθη διάταξη:

«Για να μπορέσει να αξιολογηθεί μια προσφορά, ο υποψήφιος θα πρέπει να δικαιολογήσει την τεχνική και χρηματοοικονομική του ικανότητα ανακοινώνοντας τα ακόλουθα πληροφοριακά στοιχεία και θα πρέπει να πληροί τις κατωτέρω βασικές προϋποθέσεις:

[…]

2) Κοινοποίηση του τελευταίου ισολογισμού αν ο υποψήφιος υπόκειται στην υποχρέωση προσκομίσεως τέτοιου ισολογισμού.

3) Κατάλογος παραπομπών. [...]

4) Πληροφορίες σχετικά με τα επαγγελματικά και τεχνικά προσόντα του υποψηφίου.

[···]

Αν το [Υπουργείο] λάβει για κάθε ένα από τα επτά τμήματα της συμβάσεως πλέον των τριών προσφορών που πληρούν το σύνολο των ανωτέρω προϋποθέσεων, η επιλογή των υποψηφίων που θα κληθούν να υποβάλουν προσφορά και να μετάσχουν στη διαδικασία διαπραγματεύσεως θα γίνει μεταξύ εκείνων που απέδειξαν τη βέλτιστη πείρα σχετικά με τις υπηρεσίες που αποτελούν αντικείμενο της παρούσας διαδικασίας. Κατά συνέπεια, οι παραπομπές (3) είναι πιο σημαντικές από τις πληροφορίες σχετικά με τα επαγγελματικά και τεχνικά προσόντα (4)».

14 Κατά τη λήξη της προθεσμίας για την υποβολή υποψηφιότητας, δηλαδή στις 14 Οκτωβρίου 2008, δέκα επιχειρήσεις ή φορείς είχαν καταθέσει φάκελο προεπιλογής, και μεταξύ αυτών το Syddansk Universitet (Πανεπιστήμιο Νότιας Δανίας, στο εξής: UDS), το Kobenhavns Universitet (Πανεπιστήμιο Κοπεγχάγης, στο εξής: UC) και η Manova.

15 Οι φάκελοι υποψηφιότητας του UDS και του UC δεν περιείχαν τους ισολογισμούς τους. Το UC παρέπεμπε συναφώς στον ιστότοπό του.

16 Στις 29 Οκτωβρίου 2008 το Υπουργείο απηύθυνε ηλεκτρονική επιστολή σε κάθε ένα από τα δύο αυτά πανεπιστήμια ζητώντας τους να του κοινοποιήσουν τους ισολογισμούς τους, πράγμα που το UC έπραξε αυθημερόν και το UDS την επομένη.

17 Στις 4 Νοεμβρίου 2008 εννέα υποψήφιοι, μεταξύ των οποίων η Manova, το UDS και το UC, προεπελέγησαν, τρεις δε υποψήφιοι κλήθηκαν να υποβάλουν προσφορά για κάθε κέντρο προσανατολισμού. Έτσι, για δύο από τα κέντρα αυτά, η Manova βρέθηκε να ανταγωνίζεται είτε το UDS είτε το UC.

18 Την 1η Μαΐου 2009, κατά το πέρας της διαδικασίας αξιολογήσεως των προσφορών σχετικά με τα δύο αυτά κέντρα προσανατολισμού, το Υπουργείο εκτίμησε ότι οι αντίστοιχες προσφορές του UDS και του UC είναι από οικονομικής απόψεως περισσότερο συμφέρουσες από εκείνες της Manova, του μοναδικού άλλου υποψηφίου που τελικά είχε υποβάλει ανταγωνιστική προσφορά για τα εν λόγω κέντρα, και συνήψε με τα δύο αυτά πανεπιστήμια τις συμβάσεις σχετικά με τα κέντρα αυτά, οι οποίες παραμένουν σε ισχύ.»

Το ΕΔ, αποφασίζοντας επί του προδικαστικού ερωτήματος, παρέθεσε το σκεπτικό του ως εξής:

«26 Κατ’ αρχάς, πρέπει να υπομνησθεί ότι, καίτοι κατά το άρθρο 21 της οδηγίας 2004/18 η σύναψη των δημόσιων συμβάσεων που αφορούν υπηρεσίες του παραρτήματος II Β της οδηγίας αυτής υπόκειται μόνο στα άρθρα 23 και 35, παράγραφος 4, της οδηγίας αυτής, παρά ταύτα οι θεμελιώδεις κανόνες της Συνθήκης και οι γενικές αρχές του δικαίου της Ένωσης έχουν εφαρμογή επί τέτοιων συμβάσεων όταν αυτές έχουν βέβαιο διασυνοριακό ενδιαφέρον. Πράγματι, το Δικαστήριο έχει διαπιστώσει ότι το καθεστώς που ο νομοθέτης της Ένωσης έχει θεσπίσει για τις συμβάσεις σχετικά με τις υπηρεσίες που εμπίπτουν στο παράρτημα αυτό δεν δύναται να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι εμποδίζει την εφαρμογή των αρχών που απορρέουν από τα άρθρα 43 ΕΚ και 49 ΕΚ, νυν αντιστοίχως άρθρα 49 ΣΛΕΕ και 56 ΣΛΕΕ (βλ. στο ίδιο πνεύμα, μεταξύ άλλων, απόφαση της 18ης Νοεμβρίου 2010, C-226/09, Επιτροπή κατά Ιρλανδίας, Συλλογή 2010, σ. 1-11807, σκέψεις 29 και 31).

[…]

28 Στους κύριους σκοπούς των κανόνων του δικαίου της Ένωσης σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις περιλαμβάνεται ο σκοπός διασφαλίσεως τόσο της ελεύθερης κυκλοφορίας των υπηρεσιών όσο και του ανόθευτου ανταγωνισμού εντός όλων των κρατών μελών. Για την επίτευξη του διττού αυτού σκοπού, το δίκαιο της Ένωσης εφαρμόζει μεταξύ άλλων την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως των υποβαλόντων προσφορά ή των υποψηφίων και την εντεύθεν υποχρέωση διαφάνειας.

29 Κατά συνέπεια, η εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως στις διαδικασίες δημόσιου διαγωνισμού δεν αποτελεί αυτοσκοπό, αλλά πρέπει να αξιολογείται με γνώμονα τους σκοπούς που αυτή επιδιώκει.

30 Κατά πάγια νομολογία, η αρχή αυτή απαιτεί να μην αντιμετωπίζονται με διαφορετικό τρόπο όμοιες καταστάσεις ούτε με ίδιο τρόπο διαφορετικές καταστάσεις, εκτός αν μια τέτοια μεταχείριση δικαιολογείται αντικειμενικά (βλ. απόφαση της 3ης Μαρτίου 2005, C-21/03 και C-34/03, Fabricom, Συλλογή 2005, σ. 1-1559, σκέψη 27 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).

31 Η αρχή της ίσης μεταχειρίσεως και η υποχρέωση διαφάνειας αντιτίθενται σε κάθε διαπραγμάτευση μεταξύ της αναθέτουσας αρχής και υποβαλόντος προσφορά στο πλαίσιο διαδικασίας δημόσιου διαγωνισμού, πράγμα που συνεπάγεται ότι, κατ’ αρχήν, μια προσφορά δεν δύναται να τροποποιηθεί μετά την κατάθεσή της, είτε κατόπιν πρωτοβουλίας της αναθέτουσας αρχής είτε του υποβαλόντος την προσφορά αυτή. Επομένως, η αναθέτουσα αρχή δεν δύναται να ζητήσει διευκρινίσεις από υποβαλόντα προσφορά του οποίου την προσφορά θεωρεί αόριστη ή μη σύμφωνη με τις τεχνικές προδιαγραφές της συγγραφής υποχρεώσεων (βλ., στο ίδιο πνεύμα, απόφαση της 29ης Μαρτίου 2012, C-599/10, SAG ELV Slovensko κ.λπ., σκέψεις 36 και 37).

32 Παρά ταύτα, το Δικαστήριο έχει διευκρινίσει ότι το άρθρο 2 της οδηγίας 2004/18 δεν αντιτίθεται στη διόρθωση ή τη συμπλήρωση, σε επιμέρους σημεία, των δεδομένων που αφορούν την προσφορά, ιδίως όταν χρήζουν προφανώς μιας απλής διευκρινίσεως, ή για να απαλειφθούν πρόδηλα εκ παραδρομής σφάλματα (προαναφερθείσα απόφαση SAG ELV Slovensko κ.λπ., σκέψη 40).

33 Το Δικαστήριο διατύπωσε στην απόφαση εκείνη ορισμένες επιταγές που οριοθετούν αυτή την ευχέρεια να ζητηθεί εγγράφως από τους διαγωνιζόμενους να διευκρινίσουν την προσφορά τους.

34 Κατ' αρχάς, αίτηση διευκρινίσεως προσφοράς, η οποία χωρεί μόνον αφότου η αναθέτουσα αρχή έλαβε γνώση του συνόλου των προσφορών, πρέπει, κατ’ αρχήν, να απευθυνθεί επί ίσοις όροις σε όλους τους διαγωνιζόμενους που βρίσκονται στην ίδια κατάσταση (βλ., στο ίδιο πνεύμα, προαναφερθείσα απόφαση SAG ELV Slovensko κ.λπ., σκέψεις 42 και 43).

35 Στη συνέχεια, η αίτηση πρέπει να αφορά όλα τα σημεία της προσφοράς που χρήζουν διευκρινίσεως (βλ., στο ίδιο πνεύμα, προαναφερθείσα απόφαση SAG ELV Slovensko κ.λπ., σκέψη 44).

36 Επιπλέον, η αίτηση αυτή δεν δύναται να καταλήξει στο να υποβάλει, στην πραγματικότητα, ο συγκεκριμένος υποψήφιος νέα προσφορά (βλ., στο ίδιο πνεύμα, προαναφερθείσα απόφαση SAG ELV Slovensko κ.λπ., σκέψη 40).

37 Τέλος, και γενικά, κατά την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας που διαθέτει όσον αφορά τη δυνατότητα να ζητήσει από τους υποψήφιους να διευκρινίσουν την προσφορά τους, η αναθέτουσα αρχή πρέπει να μεταχειριστεί τους υποψήφιους με ισότιμο και ειλικρινή τρόπο, έτσι ώστε μια αίτηση διευκρινίσεως να μη δύναται, κατά το πέρας της διαδικασίας επιλογής των προσφορών και λαμβανομένου υπόψη του αποτελέσματός της, να έχει αδικαιολόγητα περιαγάγει σε ευμενή ή δυσμενή θέση τον υποψήφιο ή τους υποψήφιους που αποτέλεσαν το αντικείμενο της αιτήσεως αυτής (προαναφερθείσα απόφαση SAG ELV Slovensko κ.λπ., σκέψη 41).

38 Η επιταγή αυτή, η οποία αφορά τις προσφορές σε μια διαδικασία αναθέσεως δημόσιας συμβάσεως, ισχύει κατ’ αναλογία για τους φακέλους υποψηφιότητας που κατατίθενται στο πλαίσιο του σταδίου προεπιλογής των υποψηφίων κλειστής διαδικασίας.

39 Έτσι, η αναθέτουσα αρχή δύναται να ζητήσει να διορθωθούν ή συμπληρωθούν σε επιμέρους σημεία τα δεδομένα που περιλαμβάνονται σε έναν τέτοιο φάκελο, αρκεί η αίτηση αυτή να αφορά στοιχεία ή δεδομένα, όπως ο δημοσιευμένος ισολογισμός, των οποίων είναι αντικειμενικά εξακριβώσιμος ο προγενέστερος χαρακτήρας σε σχέση με το πέρας της προθεσμίας που είχε ταχθεί για την υποβολή υποψηφιότητας.

40 Παρά ταύτα, πρέπει να διευκρινιστεί ότι τα πράγματα θα ήσαν διαφορετικά αν τα έγγραφα της δημόσιας συμβάσεως επέβαλλαν επί ποινή αποκλεισμού από τη διαδικασία την κοινοποίηση του εγγράφου ή της πληροφορίας που λείπει. Πράγματι, η αναθέτουσα αρχή οφείλει να ελέγχει αυστηρώς αν τηρήθηκαν τα κριτήρια που η ίδια έχει καθορίσει (βλ., στο ίδιο πνεύμα, απόφαση της 29ης Απριλίου 2004, C-496/99 Ρ, Επιτροπή κατά CAS Succhi di Frutta, Συλλογή 2004, σ. I-3801, σκέψη 115).

41 Εν προκειμένω, φαίνεται να τηρήθηκαν οι προϋποθέσεις που προαναφέρθηκαν στις σκέψεις 39 και 40 της παρούσας αποφάσεως. Παρά ταύτα, το αιτούν δικαστήριο οφείλει να προβεί στις εκτιμήσεις που απαιτούνται εν προκειμένω.

42 Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω κρίσεων, στο ερώτημα που τέθηκε πρέπει να δοθεί απάντηση ότι η αρχή της ίσης μεταχειρίσεως δεν αντιτίθεται στο να ζητήσει η αναθέτουσα αρχή από υποψήφιο, μετά τη λήξη της ταχθείσας προθεσμίας για την υποβολή υποψηφιότητας σε διαγωνισμό για δημόσια σύμβαση, να κοινοποιήσει έγγραφα που περιγράφουν την κατάσταση του υποψηφίου αυτού, όπως ο δημοσιευμένος ισολογισμός, των οποίων η ύπαρξη πριν από τη λήξη της προθεσμίας που είχε ταχθεί για την υποβολή υποψηφιότητας είναι αντικειμενικά εξακριβώσιμη, αρκεί τα σχετικά με την εν λόγω δημόσια σύμβαση έγγραφα να μην επέβαλλαν ρητώς την κοινοποίησή τους επί ποινή αποκλεισμού της υποψηφιότητας. Μια τέτοια αίτηση δεν πρέπει να περιάγει αδικαιολόγητα σε ευμενή ή δυσμενή θέση τον υποψήφιο ή τους υποψήφιους στους οποίους απευθύνθηκε η αίτηση αυτή.»

Σχετική είναι επίσης η απόφαση SAG ELV Slovensko as κ.ά. ν. Urad pre verejne obstaravanie, C-599/10, 29.3.2012 (στο εξής η “SAG”) στην οποία γίνεται αναφορά και υιοθέτηση στη Manova (βλ. σκέψη 32). Η SAG επίσης αφορούσε προδικαστικό ερώτημα αλλά τα γεγονότα της περιστρέφονταν γύρω από προσφορές που υποβλήθηκαν και ήταν ασυνήθιστα χαμηλές. Το σκεπτικό της απόφασης του ΕΔ στη SAG ήταν το ακόλουθο:

«38 Κατά τα λοιπά, ούτε από το άρθρο 2, ούτε από άλλη διάταξη της οδηγίας 2004/18, αλλά και ούτε από την αρχή της ίσης μεταχείρισης και από την υποχρέωση διαφάνειας προκύπτει ότι, σε μια τέτοια περίπτωση, η αναθέτουσα αρχή οφείλει να έρχεται σε επαφή με τους ενδιαφερομένους υποψηφίους. Επιπλέον, οι εν λόγω υποψήφιοι δεν μπορούν να προσάπτουν στην αναθέτουσα αρχή την έλλειψη τέτοιας υποχρέωσης, δεδομένου ότι η ασάφεια της προσφοράς οφείλεται σε δική τους παράλειψη να επιδείξουν τη δέουσα επιμέλεια κατά τη σύνταξη του σχετικού φακέλου, επιμέλεια η οποία άλλωστε απαιτείται από όλους τους υποψηφίους.

39 Επομένως, δεν αντιβαίνει προς το άρθρο 2 της οδηγίας 2004/18 το γεγονός ότι η εθνική νομοθεσία δεν προβλέπει διάταξη που να επιβάλλει στην αναθέτουσα αρχή την υποχρέωση να ζητεί από τους υποψηφίους, στο πλαίσιο κλειστού διαγωνισμού, να διευκρινίσουν τις προσφορές τους υπό το πρίσμα των τεχνικών προδιαγραφών της συγγραφής υποχρεώσεων, προτού απορρίψει τις προσφορές αυτές ως ανακριβείς ή μη σύμφωνες προς τις εν λόγω προδιαγραφές.

40 Εντούτοις, δεν αντιβαίνει προς το εν λόγω άρθρο 2, ειδικότερα, η κατ’ εξαίρεση διόρθωσης ή κατά περίπτωση συμπλήρωση των δεδομένων της προσφοράς, μεταξύ άλλων, επειδή απαιτείται προφανώς η απλή διευκρίνισή τους ή η διόρθωση πρόδηλων εκ παραδρομής λαθών, υπό τον όρο ότι η τροποποίηση αυτή δεν συνεπάγεται στην πράξη την υποβολή νέας προσφοράς. Κατά συνέπεια, το άρθρο αυτό δεν είναι αντίθετο ούτε προς την πρόβλεψη στην εθνική νομοθεσία διάταξης όπως το άρθρο 42, παράγραφος 2, του νόμου 25/2006, κατά την οποία, κατ’ ουσίαν, η αναθέτουσα αρχή μπορεί να ζητεί εγγράφως από τους υποψηφίους να διευκρινίσουν την προσφορά τους χωρίς ωστόσο να απαιτεί ή να δέχεται οποιαδήποτε τροποποίηση της προσφοράς αυτής.

41 Επομένως, η αναθέτουσα αρχή, κατά την άσκηση της εξουσίας εκτιμήσεως που διαθέτει, οφείλει να μεταχειρίζεται όλους τους υποψηφίους με όρους ισότητας και ειλικρίνειας, ώστε να μην δημιουργείται η υπόνοια ότι η αίτηση παροχής διευκρινίσεων, την οποία η εν λόγω αρχή απευθύνει κατά το πέρας της διαδικασίας επιλογής των προσφορών, δύναται, υπό το πρίσμα των αποτελεσμάτων της, να έχει αδικαιολόγητα ευνοϊκές ή δυσμενείς συνέπειες για τον ή τους υποψηφίους τους οποίους αφορά η αίτηση αυτή.

[…]

44 Εξάλλου, η αίτηση παροχής διευκρινίσεων πρέπει να αφορά όλα τα σημεία της προσφοράς που είναι ανακριβή ή μη σύμφωνα με τις τεχνικές προδιαγραφές της συγγραφής υποχρεώσεων, πράγμα που σημαίνει ότι η αναθέτουσα αρχή δεν έχει τη δυνατότητα να απορρίψει την προσφορά λόγω ενδεχόμενης ασάφειας τμήματός της που δεν αποτέλεσε αντικείμενο της εν λόγω αίτησης.»

Όπως προκύπτει και από τις δυο πιο πάνω αποφάσεις, το ΕΔ έκρινε ότι δεν παραβιάζεται η αρχή της ισότητας όταν, κατ’ εξαίρεση, γίνεται διόρθωση ή συμπλήρωση δεδομένων της προσφοράς προς την κατεύθυνση απλής διευκρίνισης ή διόρθωσης πρόδηλα εκ παραδρομής λαθών.

Ο καθ’ ου η αίτηση με επιστολή ημερομηνίας 26.1.2016, απευθυνόμενος στο ενδιαφερόμενο μέρος ζήτησε τα εξής:

«Αναφέρομαι στην προσφορά σας με ημερ. 18.1.2016 σε σχέση με τον εν λόγω Διαγωνισμό και σας πληροφορώ ότι στο πλαίσιο της υπό εξέλιξη αξιολόγησης της προσφοράς σας, κρίνεται απαραίτητο όπως υποβάλετε τις προβλεπόμενες στις Οδηγίες προς Οικονομικούς Φορείς - Γενικό Μέρος, παρ. 5.6.1 (η) ελεγμένες οικονομικές καταστάσεις της εταιρείας σας για τα τελευταία τρία οικονομικά έτη (2012, 2013 και 2014) ή, εάν για οποιονδήποτε βάσιμο λόγο οι ελεγμένες οικονομι­κές καταστάσεις δεν είναι διαθέσιμες στο παρόν στάδιο, ισολογισμό και λογαριασμό αποτελεσμάτων της εταιρείας σας για τα τρία τελευταία οικονομικά έτη (2012, 2013 και 2014), υπογεγραμμένους από τη διεύθυνση της εταιρείας, μαζί με τη βεβαίωση που εκτίθεται στην εν λόγω παράγραφο των Εγγράφων Διαγωνισμού.

Παρακαλώ όπως τα ζητούμενα στοιχεία παραδοθούν στο Γραφείο Προσφορών του Δήμου (τηλ. 26822354) μέχρι αύριο Τετάρτη 27 Ιανουάριου και ώρα 10.00 π.μ. Επισημαίνεται με έμφαση ότι παράλειψή σας να ανταποκριθείτε στην παρούσα εντός της εν λόγω προθεσμίας, θα συνεπάγεται την απόρριψη της προσφοράς σας.»

Είναι άγνωστο πότε ανταποκρίθηκε το ενδιαφερόμενο μέρος και αν ανταποκρίθηκε εντός της δοθείσας προθεσμίας εφόσον, από τους διοικητικούς φακέλους που κατατέθηκαν δεν προκύπτει οτιδήποτε. Για να είμαι ακριβής, οι οικονομικές καταστάσεις του ενδιαφερομένου μέρους εντοπίζονται ως ενσωματωμένες στην προσφορά του ενδιαφερομένου μέρους ενώ, όπως είναι προφανές από τα πιο πάνω γεγονότα, δεν είχαν υποβληθεί ως μέρος της προσφοράς τους.

Εν πάση περιπτώσει, οι καταστάσεις αυτές δίδουν την ακόλουθη εικόνα για τον γενικό κύκλο εργασιών του ενδιαφερομένου μέρους κατά τα έτη 2012 – 2014:

2012 €7.826.338

2013 €7.807.825

2014 €4.965.210

Προκύπτει, δηλαδή, με σαφήνεια ότι άλλο κύκλο εργασιών κατέγραψε το ενδιαφερόμενο μέρος στο Παράρτημα 6 που υπέβαλε και άλλος είναι ο κύκλος εργασιών του σύμφωνα με τις ελεγμένες οικονομικές καταστάσεις.

Ο όρος 3.3.8.α έθετε συγκεκριμένες οικονομικές απαιτήσεις οι οποίες τεκμηριώνονταν, αφενός, από την δήλωση του κύκλου εργασιών στο Παράρτημα 6 και, αφετέρου, από τις ελεγμένες οικονομικές καταστάσεις. Ο λόγος που απαιτείται να υποβάλλονται οι καταστάσεις αυτές είναι επειδή συντάσσονται από ανεξάρτητους ελεγκτές και όχι από την ενδιαφερόμενη επιχείρηση. Πρόκειται, δηλαδή, για ένα ασφαλή τρόπο επιβεβαίωσης από πλευράς αναθέτουσας αρχής ότι ικανοποιούνται από οικονομικής άποψης τα κριτήρια που θέτει.

Έχω την άποψη ότι η Manova και οι αρχές που εκφράστηκαν σε αυτήν, δεν μπορούν τα τύχουν εφαρμογής στην παρούσα υπόθεση. Δεν μπορεί η περίπτωση χειρισμού της προσφοράς του ενδιαφερομένου μέρους να εκληφθεί ως απλή διευκρίνιση ή διόρθωση πρόδηλου εκ παραδρομής λάθους.

Κάτι τέτοιο δεν προκύπτει από το περιεχόμενο της ίδιας της προσφοράς – όπως θα ήταν η περίπτωση, για παράδειγμα, εάν απουσίαζε ένα ψηφίο στους δηλωμένους αριθμούς. Αντιθέτως, θα έλεγα ότι η υπό κρίση περίπτωση ισοδυναμεί με υποβολή νέας προσφοράς αφού, όπως φάνηκε εκ του αποτελέσματος, άλλους αριθμούς δήλωνε το ενδιαφερόμενο μέρος και άλλοι καταγράφονταν στις ελεγμένες οικονομικές καταστάσεις. Το κατά πόσο οι αριθμοί που δηλώνονται τελικά στις ελεγμένες οικονομικές καταστάσεις ικανοποιούν την απαίτηση του διαγωνισμού, είναι ένα τυχαίο γεγονός ενώ ο κίνδυνος ο προσφέροντας τελικά να μην ικανοποιούσε τις οικονομικές απαιτήσεις του διαγωνισμού και να δήλωνε στο Παράρτημα 6 αριθμούς που δεν ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα, ήταν μεγάλος.

Ακριβώς για αυτό, ο όρος ως ουσιώδης απαιτεί τη συμμόρφωση του προσφέροντα κατά την υποβολή της προσφοράς του για να μην αναγκάζεται η αναθέτουσα αρχή να ζητεί εκ των υστέρων στοιχεία σημαντικά για την ικανοποίηση ουσιωδών όρων του διαγωνισμού ενώ, την επιμέλεια για την πλήρη τεκμηρίωση της προσφοράς του την φέρει πρωτίστως ο κάθε προσφέροντας.

Ένας πρόσθετος λόγος για τον οποίο δεν θεωρώ ότι οι αρχές που εκφράστηκαν στη Manova δεν τυγχάνουν εφαρμογής στην παρούσα υπόθεση είναι αυτός της ποινής αποκλεισμού.

Όπως ανέφερα πιο πάνω, ο όρος 5.6.1 απαιτεί ότι «Ο κάθε Προσφέρων οφείλει να καταθέσει» τα έγγραφα που καταγράφονται στις επόμενες παραγράφους στις οποίες περιλαμβάνεται και η επίμαχη παράγραφος η. Η χρήση της λέξης «οφείλει» καταδεικνύει, ακριβώς, την ευθύνη που έχει ο προσφέροντας να καταθέσει πλήρως συμπληρωμένη προσφορά. Πρόσθετα, στον όρο 5.6.4 αναφέρεται ρητά ότι «Η εκ των υστέρων υποβολή πληροφόρησης, η οποία έπρεπε να δοθεί με την Προσφορά, δεν θεωρείται αποσαφήνιση ή συμπλήρωση και ως εκ τούτου δεν είναι επιτρεπτή.»

Συνεπώς, προκύπτει με σαφήνεια, κατά την άποψη μου, ότι όποια στοιχεία θα έπρεπε να συμπεριληφθούν με την προσφορά κατά τον τρόπο που απαιτεί ο όρος 5.6 και δεν υποβλήθηκαν, δεν μπορούν να υποβληθούν εκ των υστέρων και η εν λόγω προσφορά θεωρείται ως μη συμμορφούμενη με τους όρους του διαγωνισμού.

Κατ’ επέκταση, είναι ορθή η εισήγηση των αιτητών ότι ο καθ’ ου η αίτηση ζητώντας από το ενδιαφερόμενο μέρος να υποβάλει εκ των υστέρων έγγραφα που ήταν απαιτούμενο και αναγκαίο να υποβληθούν με την προσφορά του και όχι εκ των υστέρων, ενήργησε παράνομα παραβιάζοντας την αρχή της ισότητας.

Δεν μπορώ, επίσης, να αφήσω ασχολίαστο το γεγονός ότι στους διοικητικούς φακέλους που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο δεν υπάρχει οτιδήποτε που να αποδεικνύει ότι το ενδιαφερόμενο μέρος υπέβαλε τις οικονομικές καταστάσεις εντός της προθεσμίας που του δόθηκε από τον καθ’ ου η αίτηση.

Για τους πιο πάνω λόγους, καταλήγω ότι η προσφυγή επιτυγχάνει με €1400 έξοδα πλέον Φ.Π.Α. υπέρ των αιτητών και εναντίον του καθ’ ου η αίτηση.

Η προσβαλλόμενη απόφαση ακυρώνεται.

Ε. Μιχαήλ, ΔΔΔ

cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο