Legislator Giurisprudenza & Legislazione
Υπόθεση Αρ. 985/2014 ECLI:CY:DD:2018:172 Generato dall'IA

Administrative Court annuls housing aid decision for delay in processing and applying new criteria retroactively.

Numero d'incarto Υπόθεση Αρ. 985/2014
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Cipro (CY)
Data della decisione
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Administrative Court annulled the Housing Aid Service's decision to reduce financial assistance by 50% due to procedural delays and the improper application of new criteria. The applicant argued that the service failed to process her request within a reasonable time and incorrectly applied rules changed years later. The court ruled that the administration cannot cite its own delays or unreasonably extended timelines to justify a decision based on a new legal regime.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Ν. 158(I)/1999, Άρθρο 146 Συντάγματος: The administrative authority must act within a reasonable time and cannot apply new legal criteria retroactively to justify a decision made after a significant delay in processing the application.

Parole chiave

Generato dall'IA
administrative delay reasonable time principle retroactive application housing aid reduction procedural unfairness annulment of decision discretionary power limits riduzione delle prestazioni

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Ν. 158(I)/1999 - Ο περί των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμος του 1999
Ν. 158(I)/1999 - Ο περί των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμος του 1999
Ν. 46(I)/2005 - Ο περί Παροχής Στεγαστικής Βοήθειας σε Εκτοπισθέντες, Παθόντες και άλλα Πρόσωπα Νόμος του 2005
Ν. 46(I)/2005 - Ο περί Παροχής Στεγαστικής Βοήθειας σε Εκτοπισθέντες, Παθόντες και άλλα Πρόσωπα Νόμος του 2005

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Δημοτική Επ. Αγ. Δομετίου ν. Χριστοφόρου κ.α. (1994) 3 ΑΑΔ 434
Δημοτική Επ. Αγ. Δομετίου ν. Χριστοφόρου κ.α. (1994) 3 ΑΑΔ 434
Δήμος Στροβόλου ν. Βορκά κ.α. (1994) 3 ΑΑΔ 514
Δήμος Στροβόλου ν. Βορκά κ.α. (1994) 3 ΑΑΔ 514
Γεωργίου Ανδρέας ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (2007) 4 ΑΑΔ 110
Γεωργίου Ανδρέας ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (2007) 4 ΑΑΔ 110
ΙΩΑΝΝΗΣ ΗΡΑΚΛΕΟΥΣ ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΥΓΕΙΑΣ, Υπόθεση Αρ. 1609/2011, 27/6/2014, ECLI:CY:AD:2014:D433
Court dismisses claim for dental treatment costs, ruling delayed application lacks required administrative similarity to approved cases.
ECLI:CY:AD:2014:D433
Court dismisses claim for dental treatment costs, ruling delayed application lacks required administrative similarity to approved cases.
ECLI:CY:DD:2018:172
Administrative Court annuls housing aid decision for delay in processing and applying new criteria retroactively.
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

ΑΝΑΦΟΡΕΣ:

Κυπριακή νομολογία στην οποία κάνει αναφορά η απόφαση αυτή:

Δημοτική Επ. Αγ. Δομετίου ν. Χριστοφόρου κ.α. (1994) 3 ΑΑΔ 434

Δήμος Στροβόλου ν. Βορκά κ.α. (1994) 3 ΑΑΔ 514

Γεωργίου Ανδρέας ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (2007) 4 ΑΑΔ 110

ΙΩΑΝΝΗΣ ΗΡΑΚΛΕΟΥΣ ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΥΓΕΙΑΣ, Υπόθεση Αρ. 1609/2011, 27/6/2014, ECLI:CY:AD:2014:D433

Κυπριακή νομοθεσία στην οποία κάνει αναφορά η απόφαση αυτή:

Ν. 158(I)/1999 - Ο περί των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμος του 1999

Ν. 158(I)/1999 - Ο περί των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμος του 1999

Ν. 46(I)/2005 - Ο περί Παροχής Στεγαστικής Βοήθειας σε Εκτοπισθέντες, Παθόντες και άλλα Πρόσωπα Νόμος του 2005

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠΟΦΑΣΗΣ:

ECLI:CY:DD:2018:172

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (Υπόθεση Αρ. 985/2014)

18 Απριλίου 2018

[Γ. ΣΕΡΑΦΕΙΜ, ΔΔΔ.]

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤO ΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

ΚΑΤΕΡΙΝΑΣ ΘΕΟΔΩΡΟΥ

Αιτήτριας,

-ΚΑΙ-

ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΚΤΟΠΙΣΘΕΝΤΩΝ

ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ

Καθ’ ης η αίτηση.

______________­_

Ε. Ευθυμίου, για ΔΡΑΚΟΣ & ΕΥΘΥΜΙΟΥ Δ.Ε.Π.Ε., δικηγόροι για την αιτήτρια.

Μ. Στυλιανού, Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, δικηγόρο για την καθ’ ης η αίτηση.

_____________­__

ΑΠΟΦΑΣΗ

Γ. ΣΕΡΑΦΕΙΜ, ΔΔΔ.: Με την θεραπεία (Α) στην άνω προσφυγή, η αιτήτρια εξαιτείται, κατά λέξη, ως ακολούθως:

«(Α) Δήλωση ή/και απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου ότι η απόφαση των Καθ’ ων η Αίτηση η οποία κοινοποιήθηκε στην Αιτήτρια μέσω επιστολής ημερομηνίας 6 Μαΐου 2014, την οποία έλαβε στις 8 Μαΐου 2014 (Παράρτημα 9) και με την οποία την ενημέρωσαν ότι αποφάσισαν να εγκρίνουν το αίτημα της για παραχώρηση οικονομικής βοήθειας για το διαμέρισμα που αγοράστηκε στις 09/08/2009 στη Λευκωσία μειωμένο, ήτοι, «το ποσό μειώνεται κατά το 50% του πιο πάνω οικονομικού βοηθήματος γιατί ότι η αγορά πραγματοποιήθηκε πέραν του ενός έτους και εντός των δύο ετών, πριν την ημερομηνία υποβολής της αίτησης στις 09/05/2011 σύμφωνα με τα ισχύοντα κριτήρια», είναι άκυρη και στερείται οποιουδήποτε νομίμου αποτελέσματος.»

Τα ουσιώδη γεγονότα της παρούσας υπόθεσης έχουν ως ακολούθως:

Η αιτήτρια είναι εκτοπισθείσα από τον Κοντεμένο Κερύνειας και εργάζεται, ως Βοηθός Γραμματειακός Λειτουργός, στο Τμήμα Δημόσιας Διοίκησης και Προσωπικού. Ο σύζυγος της δεν είναι πρόσφυγας.

Στις 9.5.2011, η αιτήτρια υπέβαλε αίτηση στην Υπηρεσία Μερίμνης και Αποκατάστασης Εκτοπισθέντων (εφεξής η «Υπηρεσία») για αγορά διαμερίσματος στην Επαρχία Λευκωσίας. Η αγορά διαμερίσματος από την αιτήτρια, έλαβε χώρα τον Αύγουστο του 2009.

Στις 28.9.2011 η αιτήτρια έλαβε επιστολή από την Υπηρεσία, με την οποία παρακαλείτο να προσέλθει για συνέντευξη, στις 10.10.2011, με τον ερευνητή της Υπηρεσίας, Χρίστο Χριστοδούλου, στα πλαίσια εξέτασης της άνω αιτήσεως της, προσκομίζοντας και διάφορα έγγραφα, τα οποία ζητήθηκαν από την αιτήτρια με την εν λόγω επιστολή. Η συνέντευξη της αιτήτριας έλαβε χώρα κατά την εν λόγω ημερομηνία και η αιτήτρια προσκόμισε τα έγγραφα που της ζητήθηκαν.

Στις 17.11.2011, η Υπηρεσία ζήτησε από το Επαρχιακό Κτηματολογικό Γραφείο Λευκωσίας (εφεξής το «Κτηματολόγιο») έρευνα ακίνητης περιουσίας της αιτήτριας και του συζύγου της, η οποία της αποστάληκε από το Κτηματολόγιο, στις 14.6.2012.

Η αιτήτρια έλαβε επιστολή ημερομηνίας 20.6.2012 από την Υπηρεσία, με την οποία ζητήθηκε από αυτή η υποβολή πρόσθετων στοιχείων, στα πλαίσια διερεύνησης του προαναφερθέντος αιτήματος της αιτήτριας. Η αιτήτρια ανταποκρίθηκε στην εν λόγω επιστολή, προσκομίζοντας τα ζητηθέντα στοιχεία.

Με επιστολή του ημερομηνίας 27.5.2013 προς τον Υπουργό Εσωτερικών, ο δικηγόρος της αιτήτριας, αφού ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι η αίτηση της αιτήτριας δεν εξετάστηκε έγκαιρα (όπως άλλες της ίδιας ημέρας), γεγονός, το οποίο, ως ισχυρίστηκε, είναι στην ευθύνη της Υπηρεσίας και βαρύνεται, για τούτο, με αμέλεια, ζήτησε, όπως η αίτηση της αιτήτριας εξεταστεί υπό τα ισχύοντα στις 9.5.2011, όταν η αιτήτρια καταχώρησε την αίτηση της. Ο Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Εσωτερικών, με επιστολή του προς τον δικηγόρο του αιτητή ημερομηνίας 26.6.2013, τον ενημέρωσε, ότι η επιστολή του ημερομηνίας 27.5.2013 διαβιβάστηκε στην Υπηρεσία για απόψεις. Όπως προκύπτει από την σχετική σφραγίδα παραλαβής της εν λόγω επιστολής, η Υπηρεσία παρέλαβε αυτή στις 2.7.2013. Είχε, εν τω μεταξύ, προηγηθεί επιστολή της Υπηρεσίας προς την αιτήτρια ημερομηνίας 11.6.2013, με την οποία ζητήθηκε από την τελευταία η υποβολή και άλλων πρόσθετων στοιχείων, στα πλαίσια διερεύνησης του προαναφερθέντος αιτήματος της αιτήτριας ενόψει, του γεγονότος ότι, κατόπιν απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου, οι όροι/πρόνοιες των στεγαστικών σχεδίων για παραχώρηση στεγαστικής βοήθειας σε εκτοπισθέντες, ως αναφέρεται ρητώς στην εν λόγω επιστολή, είχαν διαφοροποιηθεί.

Με επιστολή του ημερομηνίας 29.10.2013 προς την Υπηρεσία, η οποία κοινοποιήθηκε και στον δικηγόρο του αιτητή, το Υπουργείο Εσωτερικών ζήτησε, όπως ενημερωθεί για τις εξελίξεις, σε σχέση με την επιστολή του προς τον δικηγόρο της αιτήτριας ημερομηνίας 26.6.2013 (ανωτέρω).

Στις 18.12.2013, σε συνεδρίαση του Κλιμακίου της Επιτροπής Στεγαστικής Βοήθειας της Υπηρεσίας, λήφθηκε η ακόλουθη απόφαση, σε σχέση με την αίτηση της αιτήτριας:

«50% βοήθεια

Εγκρίνεται το αίτημα της για να της παραχωρηθεί οικονομική βοήθεια για το διαμέρισμα που αγόρασε στη Λευκωσία στις 09.08.2009.

Το ποσό μειώνεται κατά το 50% της πιο πάνω οικονομικής βοήθειας, γιατί η αγορά πραγματοποιήθηκε πέραν του ενός έτους και εντός δύο ετών πριν την ημερ. υποβολής της αίτησης, στις 09.05.2011, σύμφωνα με τα ισχύοντα κριτήρια.

Σε περίπτωση διαφοροποίησης του αριθμού των μελών της οικογένειας εντός ενός έτους από την ημερ. έγκρισης της αίτησης, καλείται η Επαρχιακή Διοίκηση να παραχωρήσει την ανάλογη οικονομική βοήθεια που προβλέπεται, νοουμένου ότι η ανέγερση της κατοικίας δεν έχει ολοκληρωθεί, λαμβάνοντας υπόψη το εμβαδόν της οικιστικής μονάδος.

Να προσκομιστεί Πιστοποιητικό γάμου πριν την υλοποίηση της απόφασης.»

Σημειώνεται, ότι είναι η θέση της καθ’ ης η αίτηση στην ένσταση της, ότι η άνω απόφαση είναι σύμφωνη και λήφθηκε κατ’ εφαρμογή απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου Υ.Σ.29.4.2013 για τροποποίηση των στεγαστικών σχεδίων, στην οποία ορίζεται (σε αντίθεση με τι ίσχυε προηγούμενα), ότι επέρχεται μείωση κατά το ήμισυ του παρεχόμενου ποσού, εάν η αγορά του διαμερίσματος/κατοικίας, πραγματοποιήθηκε πέραν του ενός έτους και εντός δύο ετών, πριν την ημερομηνία υποβολής της αίτησης.

Με επιστολή του ημερομηνίας 19.3.2014 προς τον Υπουργό Εσωτερικών, ο δικηγόρος της αιτήτριας, επαναλαμβάνοντας το περιεχόμενο της επιστολής του ημερομηνίας 27.5.2013, ζήτησε, όπως πληροφορηθεί για τα αποτελέσματα περί του θέματος της αλληλογραφίας τους, εάν ο Υπουργός Εσωτερικών έχει ενημερωθεί, σχετικά, από τον Αναπληρωτή Διευθυντή της Υπηρεσίας.

Στις 14.4.2014, η Υπηρεσία έλαβε επιστολή-υπενθύμιση από τον Αναπληρωτή Γενικό Διευθυντή του Υπουργείου Εσωτερικών, ημερομηνίας 4.4.2014, με την οποία αυτός ζητούσε, όπως ενημερωθεί για τις εξελίξεις επί του θέματος.

Ακολούθησε επιστολή της Υπηρεσίας ημερομηνίας 6.5.2014 προς την αιτήτρια, με την η Υπηρεσία κοινοποίησε σε αυτή την προαναφερθείσα απόφαση της ημερομηνίας 18.12.2013 επί της αιτήσεως της.

Η αιτήτρια καταχώρησε την παρούσα προσφυγή στις 16.7.2014 εναντίον της προαναφερόμενης αποφάσεως.

Η αιτήτρια, με τη γραπτή της αγόρευση, προώθησε σειρά λόγων ακυρώσεως, τους οποίους αρίθμησε και τιτλοφόρησε, κατά λέξη, ως ακολούθως:

1. Το Καθ’ ου η Αίτηση διοικητικό όργανο ενήργησε αυθαίρετα και/ή καθ’ υπέρβαση και/ή με κατάχρηση εξουσίας και/ή κατά παράβαση των αρχών της χρηστής διοίκησης, της καλής πίστης και της ισότητας και/ή υπερέβη τα όρια της διακριτικής του εξουσίας.

2. Η προσβαλλόμενη πράξη και/ή απόφαση είναι προϊόν νομικής και/ή πραγματικής πλάνης.

3. Το Καθ’ ου η Αίτηση διοικητικό όργανο εξέδωσε την προσβαλλόμενη πράξη και/ή απόφαση, χωρίς να παράσχει οποιαδήποτε και/ή νόμιμη αιτιολογία και/ή παραγνωρίζοντας τα στοιχεία που περιέχονταν στους σχετικούς διοικητικούς φακέλους και/ή χωρίς να εξασφαλίσει τα απαραίτητα στοιχεία μετά από δέουσα έρευνα. Η προσβαλλόμενη πράξη και/ ή απόφαση λήφθηκε χωρίς να διεξαχθεί από το Καθ’ ου η Αίτηση η δέουσα έρευνα και/ ή χωρίς να ληφθούν υπόψη ουσιώδη γεγονότα και στοιχεία της υπόθεσης.

4. Η προσβαλλόμενη πράξη και/ή απόφαση είναι προϊόν αλλότριου σκοπού και παραβιάζει τα κεκτημένα δικαιώματα της αιτήτριας.

Προς υποστήριξη του πρώτου λόγου ακυρώσεως (ανωτέρω) η αιτήτρια επικεντρώθηκε αποκλειστικά στην προώθηση του ισχυρισμού, ότι παραβιάζεται η δια του άρθρου 28 του Συντάγματος, αλλά και η διά του άρθρου 38 του περί των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμου του 1999, 158(Ι)/99, κατοχυρωμένη αρχή της ισότητας.

Αυτή η θέση, με το σκεπτικό, ότι η καθ’ ης η αίτηση χειρίστηκε ανομοιόμορφα όμοιες περιπτώσεις και αυτό, διότι, κατ’ ισχυρισμό της αιτήτριας, όμοιας ή παρόμοιας φύσεως αιτήσεις άλλων δικαιούχων, οι οποίοι υπέβαλαν τις αιτήσεις τους περί τον ίδιο, ακόμη και μεταγενέστερο χρόνο από τον χρόνο υποβολής της αίτησης της αιτήτριας (μία εξ’ αυτών κατονομάζεται ρητώς και για την οποία τέθηκε ο ισχυρισμός από την αιτήτρια, ότι υπέβαλε την αίτηση της 5 μήνες αργότερα από την ημερομηνία, από την οποία η αιτήτρια υπέβαλε την δική της αίτηση), εξετάστηκαν πολύ γρηγορότερα από αυτή της αιτήτριας και καταβλήθηκαν σε αυτούς τα σχετικά ωφελήματα στην πληρότητα τους, με βάση την απόφαση για το στεγαστικό σχέδιο για παραχώρηση στεγαστικής βοήθειας σε εκτοπισθέντες, ως αυτή ίσχυε πριν την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου Υ.Σ.29.4.2013 για τροποποίηση των στεγαστικών σχεδίων.

Αντίθετα, στην περίπτωση της αιτήτριας, εφαρμόστηκε, ως υποστηρίζει και η καθ’ ης η αίτηση, η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου Υ.Σ.29.4.2013, η εφαρμογή της οποίας οδήγησε σε μείωση κατά 50% των ωφελημάτων που τελικώς παραχωρήθηκαν στην αιτήτρια.

Όσον αφορά στον δεύτερο λόγο ακυρώσεως (ανωτέρω), η πλευρά της αιτήτριας αρκείται στην παράθεση σχετικής νομολογίας, υποστηρίζοντας, χωρίς αναλυτικές αναφορές, ότι η καθ’ ης η αίτηση, κατά τη λήψη της επίδικης απόφασης, δεν έλαβε υπόψη ουσιώδη πραγματικά γεγονότα και ότι τελούσε, κατά την έκδοση της επίδικης απόφασης, υπό νομική και πραγματική πλάνη.

Όσον αφορά τον τρίτο λόγο ακυρώσεως (ανωτέρω), η αιτήτρια, παραθέτοντας σχετική νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου, υποστηρίζει, ότι η καθ’ ης η αίτηση δεν αιτιολόγησε ειδικά τους ακριβείς λόγους της απόφασης της, απόφαση «πασιφανώς δυσμενής για την αιτήτρια», ως την χαρακτηρίζει, ενώ υποστηρίζει περαιτέρω, ότι η επίδικη διοικητική πράξη, είναι αποτέλεσμα μη δέουσας έρευνας, «καθότι το αίτημα της αιτήτριας δεν έτυχε οποιασδήποτε εξέτασης σε σχέση με το αν η αιτήτρια δικαιούται τα ίδια ωφελήματα και/ή δικαιώματα με αυτά που έλαβαν άλλοι πρόσφυγες και μάλιστα άτομα που καταχώρησαν τις αιτήσεις τους μετά την αίτηση της Αιτήτριας.

Προς υποστήριξη του τελευταίου (τέταρτου) λόγου ακυρώσεως η αιτήτρια αναφέρει, ότι η αιτήτρια, κατά την ημέρα αγοράς του διαμερίσματος της, γνώριζε ότι δικαιούτο να υποβάλει αίτηση εντός δύο ετών από την ημερομηνία αγοράς του διαμερίσματος της και ότι εδικαιούτο στην πληρωμή ποσού €37,000. Βασισμένη σε αυτό, η αιτήτρια προχώρησε και καταχώρησε εμπρόθεσμα (εντός δύο ετών) και στα πλαίσια του νόμου την αίτηση της, παρουσίασε δε στην Υπηρεσία ότι πληροφορίες της ζητήθηκαν και, γενικά, συμμορφώθηκε βοηθώντας το καθ’ ου η αίτηση στην διεξαγωγή και διεκπεραίωση της αιτήσεως της, χωρίς ποσώς να ευθύνεται για την καθυστέρηση, την οποία η Υπηρεσία υπέδειξε, να διεκπεραιώσει την αίτηση της.

Η Υπηρεσία, όμως, κατά την αιτήτρια, προχώρησε να εξετάσει την αίτηση της αιτήτριας με υπερβολική καθυστέρηση τριών ετών, σε αντίθεση με ότι έπραξε σε άλλες περιπτώσεις, εφαρμόζοντας δυσμενέστερο για την αιτήτρια καθεστώς και κατά παραβίαση κεκτημένων δικαιωμάτων της. Κατά την αιτήτρια, αυτή καμία ευθύνη είχε για την εν λόγω καθυστερημένη εξέταση της αίτησης της και υποστηρίζει, ότι έπρεπε, στην περίπτωση της αίτησης της να εφαρμοστεί το νομικό καθεστώς, το οποίο ίσχυε κατά την στιγμή της υποβολής της αίτησης της.

Καταληκτικά, η αιτήτρια υποστηρίζει, ότι «… στα πλαίσια των αρχών της χρηστής διοίκησης και της καλής πίστης αλλά και της αρχής της ισότητας, οι καθ’ ων η Αίτηση είχαν υποχρέωση να εξασφαλίσουν τα ίδια ωφελήματα για όλους τους πρόσφυγες που είχαν υποβάλει τις αιτήσεις τους με βάση το εν ισχύ καθεστώς.»

Από την πλευρά της η καθ’ ης η αίτηση, με τη γραπτή της αγόρευση, απορρίπτει όλα τα πιο πάνω, υποστηρίζοντας, καταρχάς, σε σχέση με τον ισχυρισμό περί παραβίασης της αρχής της ισότητας, ότι η καθ’ ης η αίτηση, κατά την εξέταση τέτοιων αιτήσεων ως η επίδικη, μεταχειρίζεται όλους τους αιτητές με βάση τα κριτήρια που προνοούνται νομοθετικά, εξετάζοντας, πάντα, κάθε περίπτωση ξεχωριστά και ανάλογα με τις ανάγκες του κάθε αιτητή.

Κατά την εξέταση των εν λόγω αιτήσεων, κατά την καθ’ ης η αίτηση, τηρείται αυστηρά η σειρά προτεραιότητας, σύμφωνα με την ημερομηνία υποβολής του κάθε αιτήματος, όπως έγινε και με το αίτημα της αιτήτριας. Η καθ’ ης η αίτηση σημειώνει, ότι τα στεγαστικά σχέδια καταρτίζονται από το Υπουργικό Συμβούλιο, δυνάμει του άρθρου 10(1) του Νόμου 46(Ι)/2005, μετά από εισήγηση της συμβουλευτικής επιτροπής κριτηρίων (άρθρο 11 του Νόμου 46(Ι)/2005) και αυτά αποτελούν, στην ουσία τους, πράξη κανονιστικού περιεχομένου, εκδομένης κατ’ εξουσιοδότηση νόμου, που δεσμεύει τόσο τη διοίκηση, όσο και τους διοικουμένους.

Όσον αφορά την ανομοιόμορφη μεταχείριση ειδικά προς την περίπτωση του προσώπου, το οποίο υπέδειξε ονομαστικά η αιτήτρια στη γραπτή της αγόρευση, η καθ’ ης η αίτηση υποστηρίζει, ότι οι συνθήκες και/ή οι περιστάσεις και/ή γεγονότα, υπό από τα οποία εγκρίθηκε η αίτηση του εν λόγω προσώπου, είναι διαφορετικά από αυτά της αιτήτριας και/ή υπήρχαν όλα τα απαιτούμενα στοιχεία ενώπιον του αρμόδιου οργάνου σε εκείνη την περίπτωση για εξέταση, εξ’ ου και η έγκαιρη έγκριση της αίτησης του.

Κατά την καθ’ ης η αίτηση, δεν έχουν δοθεί επαρκή στοιχεία, τα οποία να αποδεικνύουν ομοιότητα της περίπτωσης της αιτήτριας με την έγκριση που έλαβε το εν λόγω πρόσωπο, αλλά ούτε και βοηθά την αιτήτρια τέτοιος ισχυρισμός, αφού κάθε περίπτωση κρίνεται με βάση τα δικά της δεδομένα. Επί του σημείου τούτου, η καθ’ ης η αίτηση καταλήγει, ότι η αιτήτρια εμποδίζεται, στα πλαίσια αυτής της διαδικασίας, να προσκομίσει μαρτυρία μέσω γραπτών αγορεύσεων.

Αναφορικά με τον ισχυρισμό της αιτήτριας, ότι η καθ’ ης η αίτηση τελούσε υπό πλάνη κατά την έκδοση της διοικητικής πράξης, η καθ’ ης η αίτηση υποστηρίζει, ότι αυτός ο λόγος ακύρωσης δεν μπορεί να εξεταστεί, διότι προβάλλεται κατά τρόπο γενικό και αόριστο, χωρίς να προσδιορίζεται η συγκεκριμένη νομοθεσία, κανονισμοί και αποφάσεις του Υπουργικού Συμβουλίου που έχουν παραβιασθεί, ώστε το Δικαστήριο να δύναται να προβεί στο σχετικό έλεγχο. Ούτε διευκρινίζονται τα γεγονότα, τα οποία δεν έχουν υπαχθεί ορθά στη νομική πτυχή ή δεν επεξηγείται τι ακριβώς δεν εξετάσθηκε δεόντως. Κατά την καθ’ ης η αίτηση, η αιτήτρια απέτυχε να αποσείσει το βάρος απόδειξης του εν λόγω ισχυρισμού, το οποίο η ίδια φέρει.

Όσον αφορά τον ισχυρισμό της αιτήτριας περί έλλειψης δέουσας έρευνας και αιτιολογίας, η θέση της καθ’ ης η αίτηση συνοψίζεται στο ότι από την ένσταση της καθ’ ης η αίτηση και τα σχετικά παραρτήματα αυτής, φανερώνεται επάρκεια της διεξαχθείσας έρευνας και πλήρης αιτιολόγηση της επίδικης απόφασης. Κατά την καθ’ ης η αίτηση, εύλογα εστιάζεται η αιτιολογία για την έγκριση του αιτήματος της αιτήτριας στο 50% της οικονομικής βοήθειας, στο γεγονός ότι η αγορά του διαμερίσματος της πραγματοποιήθηκε πέραν του ενός έτους και εντός δύο ετών πριν την ημερομηνία υποβολής της αίτησης της αιτήτριας στις 9.5.2011, σύμφωνα με τα ισχύοντα, κατά τον ουσιώδη χρόνο λήψης της επίδικης απόφασης, κριτήρια (βλ. απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου Υ.Σ.29.4.2013). Η καθ’ ης η αίτηση υποστηρίζει, πρόσθετα, ότι έδρασε εντός των πλαισίων της διακριτικής της ευχέρειας, ενώ επισημαίνει, ότι το Δικαστήριο δεν δύναται να υποκαταστήσει τη διακριτική ευχέρεια του αρμοδίου διοικητικού οργάνου.

Η καθ’ ης η αίτηση υποστηρίζει, ακολούθως, ότι δεν υπήρξε καθυστέρηση εξέτασης της αίτησης της αιτήτριας. Και αυτό διότι, στα πλαίσια της διαδικασίας που εφαρμόζεται για την εξακρίβωση των απαιτούμενων προϋποθέσεων προς αποδοχή ενός αιτήματος, η καθ’ ης η αίτηση, στην παρούσα περίπτωση, ζήτησε έρευνα ακίνητης περιουσίας από το Κτηματολόγιο, η οποία ζητήθηκε από την Υπηρεσία στις 17.11.2011 και αποστάληκε σε αυτή στις 14.6.2012.

Η καθ’ ης η αίτηση ενημέρωσε με επιστολή της ημερομηνίας 20.6.2012 την αιτήτρια για υποβολή πρόσθετων στοιχείων, η οποία και τα υπέβαλε. Η καθ’ ης η αίτηση υποστηρίζει ότι λόγων των σχετικών τροποποιήσεων των στεγαστικών κριτηρίων, που ξεκίνησαν από τον Φεβρουάριο του 2012 μέχρι και τον Νοέμβριο του 2013 για την εφαρμογή μιας πιο στοχευόμενης στεγαστικής πολιτικής, ενόψει και των δημοσιονομικών προβλημάτων και η ταυτόχρονη μείωση του προσωπικού της Υπηρεσίας κατά 405 άτομα λόγω πρόωρων και κανονικών αφυπηρετήσεων, καθώς και μεταθέσεων του προσωπικού σε άλλα τμήματα χωρίς αντικατάσταση, είχαν σαν αποτέλεσμα να παρατηρηθεί δυσανάλογη αύξηση και συσσώρευση εργασιών του τμήματος της καθ’ ης η αίτηση, σε σχέση με τον αριθμό απασχολούμενων υπαλλήλων.

Συνακόλουθα, δημιουργήθηκε μια εύλογη καθυστέρηση στην εξέταση των αιτήσεων, με αποτέλεσμα, στην περίπτωση της αιτήτριας, να μεσολαβήσει η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου Υ.Σ.29.4.2013, με την οποία αποφασίστηκε η τροποποίηση των προνοιών των στεγαστικών σχεδίων. Καταληκτικά, η πλευρά της καθ’ ης η αίτηση υποστηρίζει, ότι τα στεγαστικά σχέδια που απευθύνονται σε εκτοπισθέντες, αφορούν μια διευθέτηση του κράτους για παραχώρηση βοήθειας έναντι ιδιωτών, χωρίς οποιαδήποτε αντιπαροχή που γίνεται με βάση κριτήρια τα οποία δύνανται να μεταβληθούν, ιδιαίτερα λόγω της οικονομικής κατάστασης που επικρατεί σήμερα, όπως έγινε και στην παρούσα περίπτωση.

Με την γραπτή απάντηση της, η αιτήτρια επέμεινε στους ισχυρισμούς της, απαντώντας αναλυτικά σε όλες τις επιμέρους τοποθετήσεις της καθ’ ης η αίτηση. Καταληκτικά, μεταξύ άλλων αναφορών, αναφέρει στην γραπτή απάντηση της, κατά λέξη, και τα ακόλουθα:

«…Είναι δικαίωμα, είναι απόλυτη λογική επιθυμία της αιτήτριας και πρέπει να της αναγνωριστεί από το σεβαστό δικαστήριο όπως η αίτηση της ημερομηνίας 09/05/2011 εκρίθη με τους Νόμους και τους Κανονισμούς και τις οδηγίες που ίσχυαν κατά την ημέρα που καταχώρησε την αίτηση της και/ή που έπρεπε λογικά να εξεταστεί, το οποίο σε καμία περίπτωση δεν μπορούσε να ήταν με την αλλαγή του νομικού πλαισίου...»

Κατά τις διευκρινήσεις της παρούσας υπόθεσης, στις 20.12.2017, αμφότερες οι πλευρές επέμεναν στις θέσεις τους, ενώ από τον ευπαίδευτο συνήγορο για την αιτήτρια έγιναν παραπομπές σε σχετικές, κατά την θέση του, αποφάσεις του Δικαστηρίου (και του εκδικάζοντα την παρούσα προσφυγή), οι οποίες, ως δηλώθηκε από τον ευπαίδευτο συνήγορο για την καθ’ ης η αίτηση, έχουν όλες εφεσιβληθεί και εκκρεμούν ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου.

Εξέτασα όλα τα πιο πάνω με προσοχή.

Ορθό θα ήταν, καταρχάς, να εξεταστεί κατά προτεραιότητα, η θέση της αιτήτριας, ως καταγράφηκε ανωτέρω, ότι το καθ’ ου η αίτηση λανθασμένα εφάρμοσε στην περίπτωση της αίτησης της, τα κριτήρια, τα οποία θεσπίστηκαν με την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου Υ.Σ.29.4.2013 και τα οποία οδήγησαν στην απόδοση μειωμένης κατά 50% παροχής χορηγίας, από αυτή που ζητήθηκε με την αίτηση της, η οποία υποβλήθηκε, ως προαναφέρθηκε, στις 9.5.2011. Αυτό, βέβαια, σε συνάρτηση με τη θέση της αιτήτριας, ότι παρήλθε ο όποιος εύλογος χρόνος μεταξύ της ημερομηνίας αιτήσεως της και της ημερομηνίας λήψης απόφασης επί της αιτήσεως της και κοινοποίησης της στην αιτήτρια ή, εν πάση περιπτώσει, της ημερομηνίας αλλαγής των σχετικών κριτηρίων με την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου (29.4.2013).

Είχα την ευκαιρία να επιληφθώ παρόμοιου ζητήματος και ισχυρισμών με συγκρίσιμα δεδομένα, χρονικά και πραγματικά, ως αυτά της παρούσης περιπτώσεως, στην απόφαση μου ημερομηνίας 29.6.2017 στην Προσφυγή Αρ. 1115/2015 ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΥΡΗΣ ΚΑΙ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΚΤΟΠΙΣΘΕΝΤΩΝ. Παραθέτω σχετικά αποσπάσματα από αυτή, με δικές μου υπογραμμίσεις:

«…Σε σχέση με τον πρώτο λόγο ακυρώσεως που προβλήθηκε (ανωτέρω), αναφορικά, καταρχήν, με τον ισχυρισμό περί παραβίασης του άρθρου 10 του περί των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμου, Ν. 158(Ι)/1999 («10. Το διοικητικό όργανο πρέπει να ασκεί την αρμοδιότητά του μέσα σε εύλογο χρόνο, ώστε η απόφασή του να είναι επίκαιρη σε σχέση με τα πραγματικά ή νομικά γεγονότα στα οποία αναφέρεται. Ο καθορισμός του εύλογου χρόνου εξαρτάται από τις εκάστοτε ειδικές συνθήκες»), βρίσκω, ότι αυτός ευσταθεί. Σαφώς η μη λήψη απόφασης επί της αιτήσεως μέχρι τουλάχιστον και την επιστολή της καθ' ης η αίτηση ημερομηνίας 13.10.2014, με την οποία ζητήθηκαν εκ νέου στοιχεία από τον αιτητή, δηλαδή δύο χρόνια μετά την προσκόμιση από αυτόν των στοιχείων που αρχικά του ζητήθηκαν (11.10.2012), βρίσκεται εκτός οποιασδήποτε αποδεκτής έννοιας ευλόγου χρόνου. Η επίδικη απόφαση λήφθηκε, τελικώς, στις 4.6.2015. Και να θεωρείτο, λοιπόν, ότι ο αιτητής ευθύνεται για την καθυστέρηση που προκλήθηκε στην εξέταση της αίτησης του, αυτή θα μπορούσε να αφορά μόνο στον χρόνο από τις 13.10.2014 μέχρι τις 4.6.2015 (ημερομηνία λήψης της απόφασης) και όχι προηγούμενα. Και, ως προαναφέρθηκε, ήδη όταν η καθ' ης η αίτηση αποφάσισε να αποστείλει επιστολή στον αιτητή στις 13.10.2014, κινείτο εκτός ευλόγου χρόνου, αφού είχαν διαρρεύσει περίπου δύο χρόνια από την ημέρα προσκόμισης από τον αιτητή των στοιχείων που του ζητήθηκαν (11.10.2012).

Η θέση της ίδιας της καθ' ης η αίτηση (βλ. επιστολή της ημερομηνίας 10.2.2015, ανωτέρω), ότι ήδη από τον Φεβρουάριο του 2012 ξεκίνησαν τροποποιήσεις, για την εφαρμογή μιας πιο στοχευμένης στεγαστικής πολιτικής και ότι, από τον Σεπτέμβριο του έτους 2012 μέχρι τον Ιούλιο του έτους 2013 αναστάληκε προσωρινά η εξέταση των αιτήσεων, κατόπιν οδηγίας του Υπουργείου Εσωτερικών, λόγω διαπραγματεύσεων με την Τρόϊκα, δεν καθιστά τον διαρρεύσαντα χρόνο εύλογο. Η διοίκηση έχει ευθύνη να ασκήσει την εξουσία που της δίνεται (εδώ από τον περί Παροχής Στεγαστικής Βοήθειας σε Εκτοπισθέντες, Παθόντες και Άλλα Πρόσωπα Νόμο του 2005, Ν.46(Ι)/2005) και να αποφασίζει επί αιτήσεων εντός ευλόγου χρόνου. Δεν δικαιούται να αναστέλλει επί μακρόν την εξέταση και λήψη απόφασης επί αιτήσεων, τις οποίες αποδέχθηκε προς υποβολή, στην παρούσα περίπτωση στις 20.6.2012, εν αναμονή πιθανών μελλοντικών εξελίξεων ή πιθανής μελλοντικής αλλαγής των κριτηρίων για στεγαστική βοήθεια ή της περάτωσης και κατάληξης των όποιων διαπραγματεύσεων της διοίκησης (υπό την ευρύτερη και ενιαία, έναντι του πολίτη, έννοια της), με τρίτους.

…………………………………………………………………………………………………………………………….Ούτε η θέση της καθ' ης η αίτηση, η οποία εκφράστηκε στην επιστολή της καθ' ης η αίτηση ημερομηνίας 10.2.2015 προς τον δικηγόρο του αιτητή, ότι «.η επακόλουθη προσωρινή αναστολή εξετάσεως αιτημάτων είχαν ως αποτέλεσμα να παρατηρηθεί δυσανάλογη αύξηση και συσσώρευση εργασιών του τμήματος σε σχέση με τον αριθμό των απασχολούμενων υπαλλήλων. Αναπόφευκτα, δημιουργήθηκε καθυστέρηση στην εξέταση των αιτήσεων, γεγονός για τον (sic) οποίο δεν βαρύνεται με αμέλεια η υπηρεσία μας.» καθιστά τον χρόνο που διέρρευσε, τουλάχιστον μέχρι τις 13.10.2014, (βλ. ανωτέρω) εύλογο. Η διοίκηση δε δικαιούται να επικαλείται τις ίδιες της τις παραλείψεις για τις οποίες δεν είναι υπαίτιος ο διοικούμενος εις βάρος αυτού (βλ. και άρθρο 51 (2) του Ν. 158(Ι)/1999). Η διοίκηση οφείλει να είναι πάντοτε και επαρκώς στελεχωμένη και να εξετάζει τις όποιες υποβληθείσες αιτήσεις νόμιμα υποβάλλονται εντός ευλόγου χρόνου και όχι να αναστέλλει, ως προαναφέρθηκε, την εξέταση τους.

Εξετάζοντας, τώρα, κατά πόσο υπήρξε παραβίαση και του άρθρου 9 του Ν. 158(Ι)/1999 («9. Όταν το διοικητικό όργανο πρόκειται να εκδώσει μια πράξη, ύστερα από αίτηση, θα βασιστεί στο νομοθετικό καθεστώς που ισχύει κατά το χρόνο της έκδοσης της πράξης, ανεξάρτητα αν αυτό ήταν διαφορετικό κατά το χρόνο της υποβολής της σχετικής αίτησης. Όταν η διοίκηση, έπειτα από πάροδο εύλογου χρόνου, παραλείπει να προβεί στην εξέταση της αίτησης, λαμβάνεται υπόψη το καθεστώς που ίσχυε κατά το τέλος της εκπνοής του εύλογου χρόνου.»- η υπογράμμιση δική μου), είναι, καταρχήν, αδιαμφισβήτητο γεγονός, ότι ο αιτητής αρνήθηκε να υποβάλει, έστω υπό επιφύλαξη δικαιωμάτων, τα στοιχεία που του ζητήθηκαν με την επιστολή της καθ' ης η αίτηση ημερομηνίας 13.10.2014, ζητώντας όπως η αίτηση του εξεταστεί με τα κριτήρια που ίσχυαν κατά το χρόνο της αίτησης του και με βάση τα στοιχεία που του είχαν προηγουμένως από αυτόν ζητηθεί και είχε, στην πληρότητα τους φαίνεται, υποβάλει στις 11.10.2012. Είναι, επίσης, ορθό, ως προκύπτει από το διοικητικό φάκελο της υπόθεσης, ότι αυτός ήταν ο μοναδικός λόγος, η μη προσκόμιση των εν λόγω στοιχείων που ζητήθηκαν με την επιστολή ημερομηνίας 13.10.2014, τον οποίο επικαλέστηκε η καθ' ης η αίτηση για απόρριψη της αίτησης του αιτητή.

Είναι, βεβαίως, γενικά υποχρέωση του διοικούμενου να προσκομίζει όλα τα ζητηθέντα από τον ίδιο στοιχεία προς υποστήριξη της αίτησης του.

Προς τούτο, παραπέμπω στο ακόλουθο απόσπασμα από την ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΝΔΡΕΑΣ Ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, (2007) 4 Α.Α.Δ. 110, με δικές μου υπογραμμίσεις:

«..Θεωρώ ότι η ευθύνη προσκόμισης των απαιτούμενων πιστοποιητικών βάρυνε τον ίδιο τον αιτητή, ακόμη και στην περίπτωση που θα γινόταν αποδεκτή η θέση του ότι απουσίαζε μόνο προσωρινά στο εξωτερικό και εκωλύετο να παρευρεθεί κατά την ορισθείσα ημερομηνία της συνέντευξης. Δεν αποτελεί ευθύνη των αρχών η αναζήτηση των δεδομένων και των αναγκαίων αποδεικτικών στοιχείων για υποβληθείσες αιτήσεις. Διαφορετική προσέγγιση θα συνεπαγόταν υπέρμετρο βάρος στους ώμους της Διοίκησης.»

Ωστόσο, είναι επίσης ορθό, ότι τα «επικαιροποιημένα» στοιχεία ζητήθηκαν από τον αιτητή, σύμφωνα με τα όσα ρητώς αναφέρονται στην επιστολή της καθ' ης η αίτηση ημερομηνίας 13.10.2014, δηλαδή «Ενόψει του γεγονότος ότι κατόπιν απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου οι όροι/πρόνοιες των στεγαστικών σχεδίων για παραχώρηση Στεγαστικής Βοήθειας σε εκτοπισθέντες έχουν διαφοροποιηθεί.» (η υπογράμμιση δική μου). Ότι η εξέταση της αίτησης του αιτητή θα εξεταζόταν με βάση τα όποια νέα, πλέον, ισχύοντα κριτήρια του Υπουργικού Συμβουλίου επικαλέστηκε η καθ' ης η αίτηση (και για αυτό ζητήθηκαν εκ νέου στοιχεία από τον αιτητή) προκύπτει και από την επιστολή της καθ' ης η αίτηση ημερομηνίας 10.2.2015 προς τον αιτητή (ανωτέρω).

Άρα, έχοντας υπόψη τα πιο πάνω, το καίριο ζήτημα για σκοπούς εξέτασης τυχόν παραβίασης (και) του άρθρου 9 του Νόμου 158(Ι)/1999, απολήγει να είναι, κατά πόσον νόμιμα ζητήθηκαν τα εν λόγω στοιχεία, ώστε να εξεταστούν με βάση τα διαφοροποιημένα, πλέον, κριτήρια, κατόπιν απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου ή δεν έπρεπε καν να αναζητηθούν αυτά τα στοιχεία ως μη απαιτούμενα, διότι η αίτηση του αιτητή όφειλε να κριθεί με βάση τα στοιχεία που δόθηκαν από αυτόν ήδη στην καθ' ης η αίτηση, στα πλαίσια εφαρμογής των όποιων κριτηρίων ίσχυαν εντός εύλογου χρόνου από την στιγμή υποβολής της σχετικής αίτησης του αιτητή.

Παραπέμπω, σχετικά με την πιο πάνω θέση, στα αποφασισθέντα στην απόφαση ημερομηνίας 12.9.214 στην Προσφυγή αρ. 1288/2013 ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΟΥΧΛΗ ν. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ:

«.Η αλλαγή στα κριτήρια αποτελεί δικαίωμα των αρμοδίων υπηρεσιών και εφόσον γίνεται εντός ευλόγου χρόνου, η όποια διοικητική πράξη λαμβάνεται και αποφασίζεται στη βάση του νέου νομοθετικού καθεστώτος και δεν αποτελεί λόγο ακυρότητας επειδή η αίτηση προς τη διοίκηση έγινε σε προγενέστερο χρόνο, (A. Chacholis Developers Ltd κ.ά. ν. Δημοκρατίας, υπόθ. αρ. 119/2008, ημερ. 25.6.2009 και Ιωάννης Ηρακλέους ν. Δημοκρατίας, ECLI:CY:AD:2014:D433, υπόθ. αρ. 1609/2011, ημερ. 27.6.2014)... » (οι υπογραμμίσεις δικές μου)

Εάν, βέβαια, ήθελε κριθεί, ότι η αλλαγή των σχετικών με την αίτηση κριτηρίων έγινε εντός ευλόγου χρόνου, τότε ορθά η καθ' ης η αίτηση δήλωσε, ότι θα αποφάσιζε (έστω με καθυστέρηση και εκτός ευλόγου χρόνου και κατά διαπιστωμένη παραβίαση του άρθρου 10 του Ν. 158(Ι)/1999, ως ανωτέρω υποδείχθηκε) με τα νέα κριτήρια (βλ. επιστολή της καθ' ης η αίτηση ημερομηνίας 10.2.2015) και ορθώς (αυτό σε συνάρτηση και στο πλαίσιο αποκλειστικά εξέτασης τυχόν παραβίασης (και) του άρθρου 9 του Ν.158(Ι)/1999), απέρριψε την αίτηση του αιτητή, διότι δεν προσκομίστηκαν τα νέα στοιχεία που ζήτησε από τον αιτητή, ως απαιτούμενα προς εξέταση, αν τηρούνται με αυτά οι όροι των νέων, πλέον, προνοιών για χορήγηση Στεγαστικού Δανείου.

Οι διάδικοι, ωστόσο, δεν έχουν θέσει ενώπιον μου, οποιαδήποτε στοιχεία, πότε ακριβώς προέκυψε η τροποποίηση των σχετικών με την παρούσα αίτηση κριτηρίων από το Υπουργικό Συμβούλιο, τα οποία η καθ' ης η αίτηση με τις επιστολές της προς τον αιτητή (ανωτέρω) δήλωσε ότι (πλέον) θα εφαρμόσει και (από) πότε αυτή η τροποποίηση τέθηκε σε ισχύ, ώστε να ξεκαθαρίσει, αν αυτή η τροποποίηση ήταν εντός ευλόγου χρόνου και είναι αυτή που, έστω και καθυστερημένα κατά τη λήψη της επίδικης απόφασης, έπρεπε να εφαρμοστεί και, άρα, δικαίως ζητήθηκαν εκ νέου στοιχεία από τον αιτητή, ο οποίος θα έφερε και το βάρος της μη προσκόμισης τους και θα δικαιολογούσε (από την σκοπιά, πάντα, εξέτασης του άρθρου 9 του Ν. 158(Ι)/1999) την επίδικη απόφαση. Ούτε προκύπτει αυτό με σαφήνεια από τα ενώπιον μου έγγραφα και το διοικητικό φάκελο της υπόθεσης.

Η υποχρέωση, βέβαια, της παρουσίασης των αναγκαίων στοιχείων προς λήψη της δικαστικής απόφασης ανήκει στη διοίκηση. Στην παρούσα περίπτωση, η διοίκηση δεν έχει αντεπεξέλθει πλήρως αυτού του καθήκοντος της.

Ενόψει του πιο πάνω αποτελέσματος, παρέλκει η εξέταση οποιωνδήποτε άλλων ζητημάτων.

Η προσφυγή επιτυγχάνει, με έξοδα ύψους 1500 ευρώ πλέον Φ.Π.Α. υπέρ του αιτητή και εναντίον της καθ' ης η αίτηση.»

Παρόμοιο ζήτημα εξέτασε και η αδελφή Δικαστής Ευσταθίου-Νικολετοπούλου στην απόφαση της ημερομηνίας 3.8.2017 στην Προσφυγή Αρ. 995/2014 ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΚΑΡΤΑΚΟΥΛΛΗΣ ΚΑΙ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΜΕΣΩ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΜΕΡΙΜΝΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΚΤΟΠΙΣΘΕΝΤΩΝ, στην οποία, με παραπομπή και σε άλλη σχετική απόφαση της, ανέφερε τα ακόλουθα, με δικές μου υπογραμμίσεις:

«…Το παρόν Δικαστήριο, έχει ασχοληθεί με ίδιο θέμα, στην υπόθεση Γεώργιος Γεωργίου v. Κυπριακής Δημοκρατίας, υπόθεση αρ. 579/2014, ημερομηνίας 27/10/2016 και κατέληξε στα ακόλουθα, τα οποία τυγχάνουν απόλυτης εφαρμογής και στην υπό εξέταση υπόθεση και τα οποία υιοθετούνται και επαναλαμβάνονται:

«Σύμφωνα με τα άρθρα 9 και 10 του περί των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμου του 1999 (Ν.158(Ι)/1999):

«Κρίσιμο νομοθετικό καθεστώς.

9. Όταν το διοικητικό όργανο πρόκειται να εκδώσει μια πράξη, ύστερα από αίτηση, θα βασιστεί στο νομοθετικό καθεστώς που ισχύει κατά το χρόνο της έκδοσης της πράξης, ανεξάρτητα αν αυτό ήταν διαφορετικό κατά το χρόνο της υποβολής της σχετικής αίτησης. Όταν η διοίκηση, έπειτα από πάροδο εύλογου χρόνου, παραλείπει να προβεί στην εξέταση της αίτησης, λαμβάνεται υπόψη το καθεστώς που ίσχυε κατά το τέλος της εκπνοής του εύλογου χρόνου.

Άσκηση αρμοδιότητας μέσα σε εύλογο χρόνο.

10. Το διοικητικό όργανο πρέπει να ασκεί την αρμοδιότητά του μέσα σε εύλογο χρόνο, ώστε η απόφασή του να είναι επίκαιρη σε σχέση με τα πραγματικά ή νομικά γεγονότα στα οποία αναφέρεται. Ο καθορισμός του εύλογου χρόνου εξαρτάται από τις εκάστοτε ειδικές συνθήκες».

Σύμφωνα επίσης με τη νομολογία (βλ. Δημοτική Επιτροπή Αγίου Δομετίου v. Χριστόφορου Α. Χριστοφόρου κ.ά (1994) 3 ΑΑΔ 434), κρίσιμο νομικό καθεστώς για τη νομιμότητα των διοικητικών πράξεων, είναι αυτό που ισχύει κατά το χρόνο της έκδοσής της. Εάν όμως η διοίκηση δεν ενήργησε μέσα σε εύλογο χρόνο, τότε το ισχύον δίκαιο είναι εκείνο το οποίο ίσχυε κατά το χρόνο που έπρεπε να ληφθεί η προσβαλλόμενη απόφαση. Το κριτήριο του εύλογου χρόνου είναι αντικειμενικό και τελικός κριτής τούτου, είναι το Δικαστήριο. Η δε διοίκηση, έχει υποχρέωση να ενεργεί το ταχύτερο δυνατό μέσα στα πλαίσια της χρηστής διοίκησης.

Στην προκείμενη περίπτωση, έχει παρέλθει ο εύλογος υπό τις περιστάσεις χρόνος από την ολοκλήρωση της συλλογής όλων των στοιχείων στις 11/9/2012, μέχρι την έκδοση της απόφασης στις 29/11/2013 και οι καθ' ων η αίτηση, χωρίς να προβάλλουν οποιαδήποτε αιτιολογία για την καθυστέρηση στην εξέταση της αίτησης και κατά παράβαση των πιο πάνω αρχών του διοικητικού δικαίου, ενήργησαν με βάση το νέο νομικό καθεστώς. Συνεπώς οι καθ' ων η αίτηση παρέλειψαν να εξετάσουν την αίτηση του αιτητή εντός του εύλογου, υπό τις περιστάσεις τις παρούσας περίπτωσης, χρόνου και εσφαλμένα εξέτασαν την επίδικη αίτηση στην βάση του νέου νομικού καθεστώτος».

Και στην εξεταζόμενη υπόθεση, από την ολοκλήρωση της συλλογής όλων των στοιχείων στις 28/9/2012, μέχρι την επιστολή των καθ' ων η αίτηση ημερομηνίας 21/10/2013 και την τελική απόφαση ημερομηνίας 18/12/2013, οι καθ' ων η αίτηση, χωρίς να προβάλλουν οποιαδήποτε αιτιολογία για την καθυστέρηση, παραβίασαν τις πιο πάνω αρχές και ενήργησαν εκτός του ευλόγου χρόνου.

Σχετική επίσης επί του θέματος, είναι η απόφαση του αδελφού Δικαστή του Διοικητικού Δικαστηρίου κ. Σεραφείμ, στην Γιάννης Μαυρής v. Κυπριακής Δημοκρατίας, υπόθεση αρ. 1115/2015, ημερομηνίας 29/6/2017, με το σκεπτικό και την κατάληξη της οποίας συμφωνώ.

Υπό το φως των ανωτέρω, η προσφυγή επιτυγχάνει και η προσβαλλόμενη απόφαση ακυρώνεται.

Επιδικάζονται €100 ως πραγματικά έξοδα, υπέρ του αιτητή και εναντίον των καθ' ων η αίτηση…»

Ακολούθησε, στην ίδια γραμμή και η πρόσφατη απόφαση ημερομηνίας 12.3.2018 της αδελφής Δικαστού Γαβριήλ στην Προσφυγή Αρ. 1316/2015 ΜΙΧΑΛΗ ΚΑΛΛΗ ΚΑΙ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ, στην οποία λέχθηκαν και τα εξής, πάντα με δικές μου υπογραμμίσεις:

«…Δεν μπορώ όμως να συμφωνήσω με τους καθ' ων η αίτηση, ότι η παρέλευση ενός χρόνου μεταξύ της 5.7.2012 μέχρι τις 6.11.2013 όταν άλλαξαν τα κριτήρια για παροχή συμπληρωματικής βοήθειας, μπορεί να θεωρηθεί ως εύλογος χρόνος, υπό τις περιστάσεις. Ο χρόνος που διέρρευσε άπρακτος από την συμπλήρωση της αίτησης του αιτητή, ήτοι από 5.7.2012 μέχρι την 27.5.2015 ή/και μέχρι την 6.11.2013 που ετέθη σε ισχύ η τελευταία απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, είναι και υπέρμετρος και αδικαιολόγητος και δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως εύλογος.

Προβλήθηκε δια της ευπαιδεύτου συνηγόρου των καθ' ων η αίτηση, εκ των υστέρων ισχυρισμός περί αναστολής των εργασιών εξέτασης των αιτήσεων, ενόψει της οικονομικής κρίσης τον Μάρτιο του 2013. Όμως, τέτοια αναστολή εξέτασης των αιτήσεων, δεν προκύπτει από το διοικητικό φάκελο. Ούτε γι' αυτό ενημερώθηκε ο αιτητής, ενώ κατά τον Ιούλιο του 2013 και Δεκέμβριο του 2014 οι καθ' ων η αίτηση, ζητούσαν πρόσθετα στοιχεία και έγγραφα από τον αιτητή, κατ΄εφαρμογήν των εκάστοτε τροποποιήσεων των όρων και προνοιών στεγαστικής βοήθειας, κατόπιν των Αποφάσεων του Υπουργικού Συμβουλίου.

Προβλήθηκε επίσης, δια της ευπαιδεύτου συνηγόρου των καθ' ων η αίτηση, εκ των υστέρων ισχυρισμός περί υποστελέχωσης της Υπηρεσίας Μερίμνης, προσκομίζοντας επιστολή ημερομηνίας 13.12.2013 του Αναπληρωτή Γενικού Διευθυντή του Υπουργείου Εσωτερικών προς τον Διευθυντή του Τμήματος Δημόσιας Διοίκησης και Προσωπικού. Στην επιστολή αυτή αναφέρεται ότι η Επιτροπή Στεγαστικής Βοήθειας κατά το Δεκέμβριο 2013, εξετάζει ακόμα αιτήσεις του έτους 2011. Αυτό όμως έρχεται σε αντίθεση με το τι συμβαίνει στην περίπτωση της αίτησης του αιτητή, που η αίτηση του ανάγετο στο έτος 2011, συμπληρώθηκε τον Ιούλιο του 2012 και εξετάστηκε τον Μάιο του 2015.

Ο χρόνος των τριών ετών από την πλήρη συμπλήρωση της αίτησης του αιτητή, ήτοι 5.7.2012 μέχρι την εξέταση της αίτησής του 27.5.2015, αλλά και ο χρόνος του ενάμιση έτους μέχρι την 6.11.2013 που θεσμοθετήθηκε η αλλαγή των κριτηρίων με την νεότερη Απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, δεν μπορεί να χαρακτηριστεί εύλογος.

Ο κανόνας, που αποτελεί κωδικοποιημένη νομολογιακή αρχή με το άρθρο 9 των περί των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμων του 1999, Ν. 158(Ι)/99, είναι ότι μία διοικητική πράξη εκδίδεται με βάση το ισχύον, κατά τη χρονική στιγμή της έκδοσής της, νομικό καθεστώς. Έστω και εάν το νομοθετικό καθεστώς κατά την υποβολή της αίτησης είναι διαφορετικό, η διοίκηση είναι υποχρεωμένη να αποφασίσει με βάση το νέο καθεστώς που ισχύει κατά την έκδοσή της, με εξαίρεση όμως, την αδικαιολόγητη καθυστέρηση της διοίκησης να επιληφθεί της σχετικής αιτήσεως, έτσι ώστε αν στο μεταξύ έχει επέλθει νομοθετική αλλαγή, να ισχύει το προηγούμενο καθεστώς που ίσχυε κατά το τέλος της εκπνοής του ευλόγου χρόνου.

Εύλογος χρόνος, σύμφωνα με τη νομολογία, είναι ζήτημα που αποφασίζεται και εξετάζεται από το Δικαστήριο κατά τρόπο αντικειμενικό και εξαρτάται από τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης (Δημοτική Επιτροπή Αγίου Δομετίου ν. Χριστοφόρου κ.ά (1994) 3 Α.Α.Δ. 434 και Δήμος Στροβόλου ν. Βορκά κ.ά. (1994) 3 Α.Α.Δ. 514).

Στο σύγγραμμα του Γ.Μ. Παπαχατζή - Σύστημα του Ισχύοντος στην Ελλάδα Διοικητικού Δικαίου, Τόμοι Α και Β, Έκτη έκδοση, σελ. 645, αναφέρονται τα εξής σχετικά:

«Η δημόσια διοίκηση πρέπει να δρα 'εντός χρόνου ευλόγου'. Η επιστήμη και οι θεωρητικοί δεν είναι σε θέση να διατυπώσουν κανόνες απόλυτους και με σαφή περιγράμματα, είτε ως προς την κάθε φορά διάρκεια του εύλογου χρόνου, είτε ως προς τις επί μέρους περιπτώσεις, που η παρέλευση μακροχρόνιου διαστήματος δημιουργεί δεσμεύσεις για τη δημόσια διοίκηση. Και τα δύο αυτά θέματα απόκεινται στην ουσιαστική κρίση του ακυρωτικού δικαστού. Αυτός είναι που εκτιμά 'όλες τις περιστάσεις' στην κάθε μια ένδικη περίπτωση. Τη νομολογία την κατευθύνει η κεντρική σκέψη, ότι μια δημόσια διοίκηση χρηστή και που λειτουργεί με εύρυθμες 'διαδικασίες' δεν είναι νόμιμο να 'αιφνιδιάζει' τους πολίτες, όταν οι τελευταίοι με καλή πίστη και με λογική στηρίχθηκαν - στη διάρκεια μεγάλων χρονικών διαστημάτων - στη σταθερότητα δημιουργημένων καταστάσεων».

Σχετικές επί του θέματος είναι και οι αποφάσεις της αδελφού Δικαστού του Διοικητικού Δικαστηρίου Α. Ευσταθίου-Νικολετοπούλου, στην υπόθ. αρ. 579/2014, Γεωργίου ν. Δημοκρατίας, ημερομηνίας 27.10.2016 και υπόθ. αρ. 995/2014, Χαράλαμπου Καρτακούλλη ν. Δημοκρατίας, ημερομηνίας 3.8.2017, καθώς επίσης και του αδελφού Δικαστού του Διοικητικού Δικαστηρίου Γ. Σεραφείμ, στην υπόθ. αρ. 1115/2015, Μαυρής ν. Δημοκρατίας, ημερομηνίας 29.6.2017.

Στη βάση των όσων έχουν λεχθεί ανωτέρω, η προσφυγή επιτυγχάνει και η προσβαλλόμενη απόφαση ακυρώνεται με βάση το Άρθρο 146.4(β) του Συντάγματος…».

Οι προαναφερόμενες αποφάσεις, βρίσκουν πλήρους εφαρμογής και στην παρούσα περίπτωση. Η αίτηση της αιτήτριας υποβλήθηκε στις 9.5.2011 και το αργότερο περί τα μέσα του 2012, υποβλήθηκαν από αυτή όλα τα έγγραφα, τα οποία της ζητήθηκαν από την Υπηρεσία. Συνεπώς, η τελική εξέταση της αίτησης της δεν μπορούσε παρά να αναμένεται, ότι θα πραγματωθεί σε εύλογο χρονικό διάστημα από τότε και αυτό δεν μπορούσε να υπερβαίνει το διάστημα λίγων, έστω, βδομάδων ή λίγων μηνών.

Η αλλαγή των κριτηρίων, η οποία επήλθε με την σχετική απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, έλαβε χώρα στις 29.4.2013, δηλαδή πολλούς μήνες μετά το προαναφερόμενο χρονικό διάστημα της συμπλήρωσης της αίτησης της αιτήτριας και, συνεπώς, υπέρμετρα καθυστερημένα και αδικαιολόγητα. Η επίδικη απόφαση λήφθηκε πάλιν με υπέρμετρη καθυστέρηση, στις 18.12.2013 και η κοινοποίηση αυτής ακολούθησε πέντε μήνες αργότερα.

Η θέση του καθ’ ου η αίτηση, ότι αν και στις 17.11.2011, η Υπηρεσία ζήτησε από το Επαρχιακό Κτηματολογικό Γραφείο Λευκωσίας (εφεξής το «Κτηματολόγιο») έρευνα ακίνητης περιουσίας της αιτήτριας και του συζύγου της, αυτή της αποστάληκε από το Κτηματολόγιο, στις 14.6.2012, δεν διαφοροποιεί το νομικό και πραγματικό τοπίο.

Αφ’ ενός και πάλιν αποδεικνύεται, ότι περί τα μέσα του έτους 2012 η αίτηση της αιτήτριας ήταν έκτοτε συμπληρωμένη και έπρεπε να ληφθεί σύντομα απόφαση, με το νομικό καθεστώς, ως ίσχυε τόε, ενώ, εν πάση περιπτώσει, η αιτήτρια δεν μπορεί να φέρει το βάρος ευθύνης της όποιας αργοπορημένης ανταπόκρισης του Κτηματολογίου προς το αίτημα της Υπηρεσίας.

Η διοίκηση δεν δύναται να επικαλείται τις δικές της παραλείψεις, προς αποφυγή λήψης απόφασης εντός ενός λογικώς αναμενόμενου, εξαρτημένου πάντα από το είδος, φύση, δεδομένων και πολυπλοκότητα εκάστης αιτήσεως, ευλόγου χρόνου. Η αίτηση της αιτήτριας, σε καμία περίπτωση δεν ήταν πολύπλοκης φύσεως, ώστε ο εύλογος χρόνος να επεκτείνεται σε πολλούς μήνες και χρόνια διεκπεραίωσης της.

Με το ίδιο σκεπτικό, δεν μπορεί να επικαλείται η διοίκηση ούτε δικές της αδυναμίες, όπως υποστελέχωση της (βλ. και προαναφερθείσες αποφάσεις). Ούτε μπορεί να γίνει δεκτή η θέση περί χαριστικών χορηγιών του Κράτους προς τους ενδιαφερόμενους πρόσφυγες, αιτητές τέτοιων χορηγημάτων, οι όροι των οποίων μπορούν να μεταβάλλονται και να εφαρμόζονται εκτός και πέραν των όποιων, έστω ακραίων, αποδεκτών χρονικών ορίων εξέτασης τέτοιων αιτήσεων από την ημέρα υποβολής και συμπλήρωσης τους.

Με βάση τα προαναφερόμενα, βρίσκω, ότι η εξέταση της αίτησης της αιτήτριας, υπό τις πρόνοιες της απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου Υ.Σ.29.4.2013 και, συνακόλουθα, την κατ’ εφαρμογή αυτής της απόφασης μείωση κατά 50% του ποσού της χορηγίας που αποφασίστηκε όπως λάβει η αιτήτρια, ήταν λανθασμένη. Το καθ' ου η αίτηση παρέλειψε να εξετάσει την αίτηση της αιτήτριας εντός του εύλογου, υπό τις περιστάσεις τις παρούσας περίπτωσης, χρόνου και εσφαλμένα εξέτασε την επίδικη αίτηση στην βάση του νέου νομικού καθεστώτος, όπως αυτό διαμορφώθηκε με την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου Υ.Σ.29.4.2013.

Η προσβαλλόμενη απόφαση ακυρώνεται, για τον πιο πάνω λόγο. Παρέλκει η εξέταση οποιωνδήποτε άλλων ζητημάτων εγέρθηκαν.

Επιδικάζονται έξοδα ύψους 1700 Ευρώ πλέον Φ.Π.Α. υπέρ της αιτήτριας και εναντίον της καθ’ ης η αίτηση. Τα έξοδα της ενδιάμεσης απόφασης μου ημερομηνίας 6.12.2016 στην παρούσα προσφυγή υπολογίζονται και επιδικάζονται σε 200 ευρώ εναντίον της αιτήτριας και υπέρ της καθ’ ης η αίτηση.

Γ. ΣΕΡΑΦΕΙΜ, ΔΔΔ.

cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο