Administrative court annuls expropriation notice due to false reasons and lack of legal basis.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Administrative Court annulled the expropriation notice for a property in Strovolou because the stated public interest reasons were factually false, as the construction project had already been completed. The plaintiffs argued that the new notice lacked a legal basis since the work was finished, while the defendants contended that a new procedure was necessary. The court ruled that issuing a new notice for an already executed project constituted a misuse of power and violated the principle of legal certainty.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArticles 23, 25, 28, 35 and 146 of the Constitution; An expropriation notice is invalid if the stated reasons are factually false or if the work has already been completed, constituting a misuse of power and a violation of legal certainty.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
ΑΝΑΦΟΡΕΣ:
Κυπριακή νομολογία στην οποία κάνει αναφορά η απόφαση αυτή:
Kόκκινος Γενέθλιος και Άλλος ν. Kυπριακής Δημοκρατίαςκαι Άλλης (2000) 4 ΑΑΔ 463
ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ ΦΕΙΔΙΑ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ κ.α ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ κ.α, Υπόθεση Αρ. 1177/2005, 3 Οκτωβρίου 2008
ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠΟΦΑΣΗΣ:
ECLI:CY:DD:2017:40
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
Υπόθεση Αρ. 854/2012
3 Φεβρουαρίου 2017
[Ε. ΜΙΧΑΗΛ, Δ.Δ.Δ.]
Αναφορικά με τα άρθρα 23, 25, 28, 35 και 146 του Συντάγματος
Μεταξύ
1. ΚΛΕΟΠΑΤΡΑΣ ΦΕΙΔΙΑ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ
2. ΕΛΕΝΗΣ ΠΕΡΙΚΛΗ ΣΥΜΕΩΝΙΔΟΥ
Αιτητριών
ΚΑΙ
ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ
1. ΥΠΟΥΡΓΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
2. ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ
Καθ’ ων η Αίτηση
…………………………….
Για αιτήτριες: κα Ξ. Ευγενίου για Ανδρέας Σ. Αγγελίδης Δ.Ε.Π.Ε.
Για καθ’ ων η αίτηση: κα Μ. Χατζηγεωργίου για Γενικό Εισαγγελέα.
Α Π Ο Φ Α Σ Η
Ε. Μιχαήλ, Δ.Δ.Δ.: Με την προσφυγή τους οι αιτήτριες στρέφονται κατά της απόφασης των καθ’ ων η αίτηση που δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας στις 30.3.2012 με την οποία μέρος του ακινήτου των αιτητριών στον Δήμο Στροβόλου απαλλοτριώθηκε για σκοπούς δημόσιας ωφέλειας δηλαδή, την ανάπτυξη, βελτίωση και δημιουργία των συγκοινωνιών.
Οι αιτήτριες είναι συνιδιοκτήτριες συγκεκριμένου τεμαχίου στον Δήμο Στροβόλου (στο εξής το «Τεμάχιο»).
Στις 23.7.2004 δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας γνωστοποίηση απαλλοτρίωσης μέρους του Τεμαχίου για σκοπούς κάλυψης των αργακιών Σαραντάσπηλιου, Κοκκίνων και Μάντισσας (στο εξής το «Έργο»). Στις 26.7.2004 δημοσιεύτηκε διάταγμα επίταξης για αρχική διάρκεια δυο χρόνια. Στις 22.7.2005 δημοσιεύτηκε το διάταγμα απαλλοτρίωσης εναντίον του οποίου οι αιτήτριες άσκησαν την προσφυγή αρ. 1177/2005.
Ενώ εκκρεμούσε η προσφυγή των αιτητριών στο δικαστήριο, οι καθ’ ων η αίτηση προχώρησαν στην υπογραφή συμβολαίου με ιδιωτική εταιρεία για την κατασκευή του Έργου η οποία άρχισε στις 26.9.2007 και ολοκληρώθηκε στις 16.1.2009.
Με απόφασή του ημερομηνίας 3.10.2008 το Ανώτατο Δικαστήριο ακύρωσε την προσβαλλόμενη πράξη για την οποία ενημερώθηκαν οι καθ’ ων η αίτηση στις 6.10.2008.
Όπως προκύπτει από το περιεχόμενο των διοικητικών φακέλων, οι καθ’ ων η αίτηση παρά την ως άνω ενημέρωση που έλαβαν για τη δικαστική απόφαση δεν αποφάσισαν να εξετάσουν το ζήτημα παρά μόνο μέχρι τις 19.1.2009 (βλ. Τεκμήριο 2Β, επιστολή ημερομηνίας 19.1.2009, κυανό 45α).
Μετά από πρόσθετη καθυστέρηση - και ενώ ενδιάμεσα γίνονταν πληρωμές, εκδόσεις παραγγελιών κλπ σχετικά με το Έργο – οι καθ’ ων η αίτηση αποφάσισαν τελικά τον Μάρτιο του 2010 ότι επειδή το έργο έχει εκτελεστεί, θα πρέπει να δημοσιευτεί νέα γνωστοποίηση απαλλοτρίωσης (βλ. Τεκμήριο 2Β, επιστολή ημερομηνίας 11.3.2010, κυανό 264).
Ακολούθησε νέα περίοδος απραξίας οπότε στις 1.6.2010 ζητήθηκε τελικά από το αρμόδιο τμήμα η αποστολή των απαραίτητων εγγράφων έτσι ώστε να προωθηθεί η δημοσίευση νέας γνωστοποίησης απαλλοτρίωσης σε σχέση με το Τεμάχιο. Ανταπόκριση υπήρξε στις 18.1.2011.
Στις 31.3.2011 δημοσιεύτηκε η νέα γνωστοποίηση απαλλοτρίωσης και διάταγμα επίταξης. Για τη γνωστοποίηση απαλλοτρίωσης ενημερώθηκαν σχετικά οι αιτήτριες με επιστολές ημερομηνίας 1.6.2011.
Οι αιτήτριες υπέβαλαν ένσταση και άσκησαν επίσης την προσφυγή αρ. 720/2011 κατά της επίταξης του Τεμαχίου. Η ένσταση αφού εξετάστηκε, απορρίφθηκε στις 14.2.2012 και ακολούθησε η δημοσίευση διατάγματος απαλλοτρίωσης στις 30.3.2012. Οι αιτήτριες ενημερώθηκαν με επιστολή ημερομηνίας 14.5.2012.
Κατά του εν λόγω διατάγματος ασκήθηκε η παρούσα προσφυγή.
Στις 10.10.2014 το δικαστήριο στα πλαίσια της προσφυγής αρ.720/2011 που είχαν ασκήσει οι αιτήτριες, ακύρωσε το διάταγμα επίταξης.
Οι αιτήτριες προβάλλουν ως λόγους ακύρωσης την προσπάθεια εκ των υστέρων νομιμοποίησης παράνομων πράξεών τους, την παραβίαση δικαστικού δεδικασμένου, την έλλειψη δέουσας έρευνας και αιτιολογίας, την παραβίαση του Άρθρου 23.4 του Συντάγματος, τη στέρηση του δικαιώματος ακρόασης και την πάσχουσα σύνθεση της Υπουργικής Επιτροπής.
Στην απόφασή του στην προσφυγή αρ. 1177/2005 ημερομηνίας 3.10.2008, το Ανώτατο Δικαστήριο ακύρωσε το διάταγμα απαλλοτρίωσης ημερομηνίας 22.7.2005.
Οι καθ’ ων η αίτηση έκριναν ότι εφόσον ο χρόνος της γνωστοποίησης ημερομηνίας 23.7.2004 εξέπνευσε, «ζήτησε από το ΤΠΟ όπως, σε συνεργασία με το ΤΚΧ, ετοιμάσει νέο σχέδιο και πίνακα περιγραφής για δημοσίευση νέας Γνωστοποίησης Απαλλοτρίωσης, βάση του οποίου θα προέβαιναν σε εκ νέου εξέταση της προσφυγής των αιτητριών και ακολούθως, εάν αυτή απορριπτόταν, στη δημοσίευση νέου Διατάγματος Απαλλοτρίωσης» (βλ. Τεκμήριο 2Γ, επιστολή ημερομηνίας 24.2.2011, κυανό 57-56).
Αποφάσισαν, δηλαδή, οι καθ’ ων η αίτηση, για λόγους που οι ίδιοι γνωρίζουν, να προχωρήσουν στην έκδοση νέας διοικητικής πράξης όχι όμως μετά από επανεξέταση της ακυρωμένης από το δικαστήριο αλλά εκ νέου. Συνεπώς, η νομιμότητα αυτής της πράξης θα πρέπει, κατά την άποψή μου, να εξεταστεί από το δικαστήριο με τα δικά της δεδομένα.
Η προσβαλλόμενη πράξη αναφέρει τα ακόλουθα:
«Επειδή με τη Διοικητική Πράξη αρ. 240, που δημοσιεύθηκε στο Τρίτο Παράρτημα (Μέρος ΙΙ), της Επίσημης Εφημερίδας της Δημοκρατίας με αριθμό 4525 και ημερομηνία 31.3.2011, η Κυπριακή Δημοκρατία, Απαλλοτριώνουσα Αρχή, εξέδωσε Γνωστοποίηση Απαλλοτρίωσης και περιγραφή και λεπτομέρειες της ακίνητης ιδιοκτησίας (που στο εξής θα αναφέρεται ως η «ακίνητη ιδιοκτησία»), η οποία είναι αναγκαία για τους σκοπούς δημόσιας ωφέλειας που καθορίζονται σε αυτή […].»
Η γνωστοποίηση απαλλοτρίωσης αναφέρει ότι:
«Η Κυπριακή Δημοκρατία, ως Απαλλοτριώνουσα Αρχή, γνωστοποιεί ότι η ακίνητη ιδιοκτησία που περιγράφεται στον πιο κάτω Πίνακα, είναι αναγκαία για τον ακόλουθο σκοπό δημόσιας ωφέλειας, δηλαδή για τη δημιουργία, βελτίωση και ανάπτυξη των συγκοινωνιών στη Δημοκρατία και η απαλλοτρίωση της επιβάλλεται για τους ακόλουθους λόγους, δηλαδή για την Κάλυψη των Αργακιών Σαραντάσπηλιου, Κοκκίνων και Μάντισσας (Δημόσια Αργάκια) στην Περιοχή Στροβόλου.»
Στο πρακτικό της συνεδρίας ημερομηνίας 14.2.2012 της Υπουργικής Επιτροπής για εξέταση ενστάσεων, αναφέρονται τα ακόλουθα σε σχέση με την ένσταση που υπέβαλαν οι αιτήτριες:
«(α) Η κατασκευή που υφίσταται στο τεμάχιο των πιο πάνω ιδιοκτητριών δεν είναι αυτόνομη, αλλά σχετίζεται με μεγάλο τμήμα του όλου Έργου που εκτείνεται για αρκετά μέτρα δυτικά και ανατολικά του τεμαχίου τους. […]
(γ) Η απόφαση για προώθηση νέας Απαλλοτρίωσης για το συγκεκριμένο τεμάχιο, πάρθηκε αφού λήφθηκε υπόψη ότι:
[…]
· Η κατεδάφιση των κατασκευών στο συγκεκριμένο τεμάχιο μετά την ακυρωτική απόφαση του Δικαστηρίου και η επανακατασκευή τους στην ίδια θέση (καθώς τα δεδομένα όπως έχει προαναφερθεί δεν έχουν διαφοροποιηθεί) μετά τη δημοσίευση νέων Διοικητικών πράξεων, θα συνεπαγόταν τεράστια έξοδα για τη Δημοκρατία, χωρίς ουσιαστικό λόγο, αλλά και κινδύνους καταστροφών λόγω ανεξέλεγκτης ροής των βρόχινων νερών, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις έντονων βροχοπτώσεων.
· […].»
Προκύπτει, δηλαδή, με σαφήνεια από τα πιο πάνω αποσπάσματα η παραδοχή των καθ’ ων η αίτηση ότι το έργο έχει ήδη κατασκευαστεί και υφίσταται στο ακίνητο των αιτητριών και πως τυχόν συμμόρφωση της διοίκησης με την ακυρωτική απόφαση του δικαστηρίου θα συνεπαγόταν «τεράστια έξοδα για τη Δημοκρατία, χωρίς ουσιαστικό λόγο».
Δεν μπορώ, βέβαια, να αντιληφθώ γιατι μία δικαστική απόφαση δεν συνιστά «ουσιαστικό λόγο» για τους καθ’ ων η αίτηση και ποιος λόγος θα ήταν άραγε ουσιαστικός. Η διοίκηση έχει συνταγματική υποχρέωση να συμμορφώνεται με τις δικαστικές αποφάσεις και όχι να επιλέγει κατά πόσο αυτές συνιστούν «ουσιαστικό λόγο» ή μη. Έτσι εξάλλου συντηρείται ένα κράτος δικαίου και η εμπιστοσύνη του πολίτη στους θεσμούς.
Όπως και στην περίπτωση της προσφυγής των αιτητριών κατά του διατάγματος επίταξης, έτσι και στην παρούσα περίπτωση οι λόγοι απαλλοτρίωσης που προβλήθηκαν μέσω της γνωστοποίησης απαλλοτρίωσης ήταν κατ’ ουσίαν ανύπαρκτοι εφόσον το έργο είχε ήδη υλοποιηθεί.
Όπως αναφέρθηκε στην απόλυτα σχετική υπόθεση, αφού αφορά πανομοιότυπα γεγονότα και μέρη, Υπόθεση Αρ. 720/2011 Κλεοπάτρα Θεοφάνους κ.ά. ν. Δημοκρατίας, 10.10.2014:
«Τα στοιχεία του φακέλου αποκαλύπτουν ότι οι προβληθένετες από τη διοίκηση λόγοι της επίταξης ήταν παραπλανητικοί, εφόσον το έργο είχε ήδη υλοποιηθεί, γεγονός που καταδεικνύει ότι το επίδικο διάταγμα εξεδόθη για αλλότριους σκοπούς, δηλαδή για σκοπούς άλλους από τους νομιμοφανείς που προέβαλε η διοίκηση. Κάτω από παρόμοιες περιστάσεις, στην Παντελίδης κ.ά. ν. Δημοκρατίας (1999) 3 Α.Α.Δ. 20 κρίθηκε ότι η επίταξη που απέβλεπε σε σκοπό άλλον από τον καθορισμένο στο σχετικό διάταγμα συνιστούσε κατάχρηση εξουσίας.
Στην Κόκκινος κ.ά. ν. Δημοκρατίας κ.ά. (2000) 4(Α) Α.Α.Δ. 463, εξετάστηκαν οι συνέπειες της διαπίστωσης ότι τα πραγματικά περιστατικά που αποτέλεσαν τη βάση της αιτιολογίας της προσβαλλόμενης απόφασης δεν ήταν αληθή. Τονίσθηκαν μεταξύ άλλων τα ακόλουθα:
«Οι αιτητές υπέβαλαν ότι με το επίδικο διάταγμα οι καθ’ ων η αίτηση επεδίωξαν εσπευσμένα να νομιμοποιήσουν εκ των υστέρων τις προηγούμενες παράνομες πράξεις τους δηλαδή την παράνομη επέμβαση στην ακίνητη ιδιοκτησία των αιτητών χωρίς την ύπαρξη διατάγματος απαλλοτρίωσης ή επίταξης. Αυτοί οι σκοποί αποτελούν και την αιτιολογία της προσβαλλόμενης απόφασης. Ενώ σύμφωνα με την αιτιολογία της προσβαλλόμενης απόφασης, η επίδικη επίταξη επιβαλλόταν για τη διάνοιξη δρόμου, ο δρόμος είχε ήδη διανοιχθεί.
Βλέπουμε λοιπόν πως τα πραγματικά περιστατικά τα οποία αποτέλεσαν τη βάση της αιτιολογίας της προσβαλλόμενης απόφασης δεν είναι αληθή. Σε τέτοια περίπτωση η προσβαλλόμενη απόφαση τυγχάνει ανεπαρκώς αιτιολογημένη και πρέπει να ακυρωθεί (Βλ. Πορίσματα Νομολογίας Του Συμβουλίου Επικρατείας 1929 – 1959, σελ. 190).»
Ο ισχυρισμός των καθ’ ων η αίτηση περί νομιμότητας των πράξεών τους πριν την ακυρωτική απόφαση του δικαστηρίου, με όλο τον σεβασμό δεν απαντά στο επιχείρημα των αιτητριών εφόσον όπως εξήγησα και προηγουμένως και όπως προκύπτει από τα γεγονότα, οι καθ’ ων η αίτηση δεν προέβησαν σε επανεξέταση αλλά σε εκ νέου έκδοση νέας πράξης. Ο ισχυρισμός αυτός ενδεχομένως να μπορεί να προβληθεί στα πλαίσια αγωγής για αποζημίωση λόγω παράνομης επέμβασης αλλά αυτό δεν είναι ζήτημα που μπορεί να εξετάσει το διοικητικό δικαστήριο.
Ο ισχυρισμός των αιτητριών περί παράβασης δεδικασμένου σαφέστατα επίσης επιτυγχάνει αφού οι καθ’ ων η αίτηση ούτε συμμορφώθηκαν, ούτε τους απασχόλησε καθόλου ο λόγος ακύρωσης της αρχικής απαλλοτρίωσης.
Εν όψει των πιο πάνω καταλήξεών μου η εξέταση των υπόλοιπων λόγων ακύρωσης καθίσταται αλυσιτελής.
Για τους πιο πάνω λόγους, η προσφυγή επιτυγχάνει και η προσβαλλόμενη πράξη ακυρώνεται. Επιδικάζονται €1400 έξοδα πλέον Φ.Π.Α. υπέρ των αιτητριών και εναντίον των καθ’ ων η αίτηση.
Ε. Μιχαήλ,
Δ.Δ.Δ.
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο