Legislator Giurisprudenza & Legislazione
Υπόθεση Αρ. 301/2015 ECLI:CY:DD:2017:65 Generato dall'IA

Administrative Court annuls Refugee Appeal Board decision for applying repealed law after reasonable time expired.

Numero d'incarto Υπόθεση Αρ. 301/2015
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Cipro (CY)
Data della decisione
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Administrative Court annulled the Refugee Appeal Board's decision, ruling it was unlawful for applying the 2014 amended Refugee Law to a case filed in 2012. The applicants argued the Board erred by ignoring the lapse of the reasonable time limit under the General Principles of Administrative Justice Law. The court determined that the reasonable period for review had expired before the 2014 amendment took effect, mandating application of the original 2000 law.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Articles 9 and 10 of the General Principles of Administrative Justice Law; The reasonable time limit for reviewing an asylum application expires before the introduction of a new law, requiring the application to be examined under the law in force at that time.

Parole chiave

Generato dall'IA
reasonable time limit asylum application review retroactive law application administrative justice principles refugee status determination law in force at time annulment of administrative decision asilo per cittadini iraniani

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Article 146, 28, 13, 14, 15(22) and 30 of the Constitution
Article 17(1)(b) of the Refugees Law
Paragraphs 94-96 of the Handbook
Article 19A of the Refugees Law 2000
Article 9 of Law 158(I)/1999
Article 10 of Law 158(I)/1999

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Papadopoulos v. Republic (1989) 3 AAΔ 973
Municipal Council of Agios Domitios v. Christoforos and others (1994) 3 AAΔ 434
Municipality of Strovolos v. Vorka and others (1994) 3 AAΔ 514
Paniki Cyprus Nurses Association v. Republic (No. 2) (1994) 4 AAΔ 2157
Fani A. Georgiad and others v. Republic, Case No. 2412/2006, 16 July 2009
ECLI:CY:DD:2017:65
Administrative Court annuls Refugee Appeal Board decision for applying repealed law after reasonable time expired.
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

ΑΝΑΦΟΡΕΣ:

Κυπριακή νομολογία στην οποία κάνει αναφορά η απόφαση αυτή:

Παπαδόπουλος ν. Δημοκρατίας (1989) 3 ΑΑΔ 973

Δημοτική Επ. Αγ. Δομετίου ν. Χριστοφόρου κ.α. (1994) 3 ΑΑΔ 434

Δήμος Στροβόλου ν. Βορκά κ.α. (1994) 3 ΑΑΔ 514

Παγκύπρια Συντεχνία Νοσοκόμων (ΠΑ.ΣΥ.ΝΟ) διά του Γραμματέως αυτής ν. Δημοκρατίας (Αρ. 2) (1994) 4 ΑΑΔ 2157

ΦΑΝΗ Α. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗ κ.α ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, Υπόθεση Αρ. 2412/2006, 16 Ιουλίου 2009

Κυπριακή νομοθεσία στην οποία κάνει αναφορά η απόφαση αυτή:

Ν. 158(I)/1999 - Ο περί των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμος του 1999

Ν. 6(I)/2000 - Ο περί Προσφύγων Νόμος του 2000

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠΟΦΑΣΗΣ:

ECLI:CY:DD:2017:65

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

(Υπόθεση Αρ. 301/2015)

28 Φεβρουαρίου 2017

[Φ. ΚΩΜΟΔΡΟΜΟΣ, Δ.Δ.Δ.]

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΑΡΘΡΑ 146, 28, 13, 14, 15 22 ΚΑΙ 30 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

1. HAMIDREZA SAADAT

2. FATEMECH MOVASEGHIAN SAADAT HAMED

Αιτητές,

ΚΑΙ

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ, ΜΕΣΩ

ΑΝΑΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΑΡΧΗΣ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ

Καθ΄ ης η Αίτηση.

Χ. Χριστάκη, για τους Αιτητές

Δ. Παπαμιλτιάδου-Νεοκλέους (κα), Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους Καθ’ ων η Αίτηση

ΑΠΟΦΑΣΗ

ΚΩΜΟΔΡΟΜΟΣ, Δ.Δ.Δ.: Με την υπό εξέταση προσφυγή, οι αιτητές προσβάλλουν ως άκυρη, παράνομη και στερημένη οποιουδήποτε εννόμου αποτελέσματος την απόφαση της Αναθεωρητικής Αρχής Προσφύγων, ημερομηνίας 23.1.2015, δια της οποίας απορρίφθηκε το αίτημά τους, ημερομηνίας 20.3.2012, να αναγνωριστούν ως πολιτικοί πρόσφυγες και ως πρόσφυγες επί τόπου (“refugees sur place”), στη βάση του άρθρου 17(1)(β) του περί Προσφύγων Νόμου και των παραγράφων 94-96 του Εγχειριδίου για τις διαδικασίες και τα κριτήρια καθορισμού του καθεστώτος των προσφύγων.

Τα γεγονότα

Το ιστορικό των αιτητών στην Κυπριακή Δημοκρατία χρονολογείται από το έτος 2001. Συγκεκριμένα, οι αιτητές, οι οποίοι κατάγονται από το Ιράν, εισήλθαν νόμιμα στη Δημοκρατία στις 19.9.2001 μαζί με το γιο τους, ηλικίας τότε 9 ετών. Στις 10.9.2003, τους παραχωρήθηκε από το Λειτουργό Μετανάστευσης άδεια προσωρινής παραμονής αορίστου χρόνου ως αιτητές ασύλου, ενώ αίτηση για αναγνώριση του καθεστώτος του πρόσφυγα, την οποία υπέβαλαν στις 3.5.2004, απορρίφθηκε από την Υπηρεσία Ασύλου, στις 3.10.2004. Ωστόσο, στις 5.11.2004, παραχωρήθηκε στους αιτητές το καθεστώς προσωρινής διαμονής για ανθρωπιστικούς λόγους, σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 19Α του περί Προσφύγων Νόμου του 2000 (Ν. 6(Ι)/2000), ως αυτός ίσχυε κατά τον ουσιώδη χρόνο (στο εξής «ο Νόμος»), μέχρι τις 30.6.2005, ήτοι μέχρι το τέλος της σχολικής χρονιάς, αφού λήφθηκε υπόψη το γεγονός ότι ο υιός των αιτητών φοιτούσε σε εκπαιδευτικό ίδρυμα στη Λεμεσό.

Στις 23.3.2006, διοικητική προσφυγή ημερομηνίας 22.2.2005 εναντίον της απόφασης της Υπηρεσίας Ασύλου απορρίφθηκε από την Αναθεωρητική Αρχή Προσφύγων («η Αρχή»), εφόσον κρίθηκε ότι δεν πληρούνταν οι αναγκαίες προϋποθέσεις για παροχή του καθεστώτος του πρόσφυγα σύμφωνα με τα όσα προβλέπονται στο άρθρο 3 του Νόμου. Κρίθηκε περαιτέρω ότι οι αιτητές δεν μπορούσαν να τύχουν του καθεστώτος της συμπληρωματικής προστασίας δυνάμει του άρθρου 19 του Νόμου, καθότι δεν κατάφεραν να αποδείξουν βάσιμο φόβο ότι θα υποστούν σοβαρή και αδικαιολόγητη βλάβη, ως καθορίζεται στο άρθρο 19(2). Κρίθηκε όμως ότι οι αιτητές πληρούσαν τις προϋποθέσεις για παραχώρηση του καθεστώτος προσωρινής διαμονής για ανθρωπιστικούς λόγους, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 19Α του Νόμου, μέχρι τη λήξη της σχολικής χρονιάς, δηλαδή μέχρι τις 23.7.2006. Κατά της πιο πάνω απόφασης της Αρχής καταχωρήθηκε στο Ανώτατο Δικαστήριο από τους αιτητές η προσφυγή υπ. αρ. 1074/2006, η οποία τελικά, απορρίφθηκε στις 11.1.2008.

Περαιτέρω, στις 14.7.2011, οι αιτητές απέστειλαν μέσω του δικηγόρου τους επιστολή και αντίγραφα εγγράφων, τα οποία χαρακτήριζαν ως «νέα στοιχεία», ζητώντας επανεξέταση του αιτήματός τους για παραχώρηση άδειας παραμονής δυνάμει του άρθρου 19 του Νόμου και/ή βάσει ανθρωπιστικών κριτηρίων και/ή (β) άσυλο ως πρόσφυγες «επί τόπου» (“refugees sur place”), σύμφωνα με το άρθρο 17(1)(β) του Νόμου και των παραγράφων 94-96 του Εγχειριδίου για τις Διαδικασίες και τα Κριτήρια Καθορισμού του Καθεστώτος των Προσφύγων («το Εγχειρίδιο»). Τα δε «νέα στοιχεία» που επισυνάπτονταν ήσαν αντίγραφα των εισφορών κοινωνικών ασφαλίσεων των δύο αιτητών, καθώς και αποκοπών φόρου εισοδήματος, με στοιχεία εργοδότησής τους καθώς και αγοραπωλητήριο συμβόλαιο, το οποίο φανέρωνε την αγορά κατά το έτος 2008 διαμερίσματος. Το αίτημα για επανεξέταση απορρίφθηκε από την Αρχή, δια σχετικής επιστολής ημερομηνίας 20.10.2011. Οι αιτητές καταχώρησαν νέα προσφυγή (με αρ. 3/2012) κατά της πιο πάνω απορριπτικής απόφασης, η οποία ωστόσο απορρίφθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο στις 9.12.2003.

Προηγουμένως, και εκκρεμούσης της ως αμέσως ανωτέρω προσφυγής, ο δικηγόρος των αιτητών, με επιστολή του προς την Αρχή, ημερομηνίας 20.3.2012, υπέβαλε αίτημα αναγνώρισης των αιτητών ως προσφύγων, για τον λόγο ότι η Υπηρεσία Ασύλου παραχώρησε ήδη στον γιο τους το καθεστώς του πρόσφυγα. Ωστόσο, η Αρχή, δια απαντητικής επιστολής της, ημερομηνίας 23.4.2012 απέρριψε το εν λόγω αίτημα. Κατ’ αυτής της απορριπτικής απόφασης της Αρχής, οι αιτητές καταχώρησαν στο Ανώτατο Δικαστήριο την προσφυγή υπ. αρ. 1027/2012, η οποία όμως στη συνέχεια αποσύρθηκε και απορρίφθηκε από το Δικαστήριο, καθότι η εν λόγω απορριπτική απόφαση ανακλήθηκε, σύμφωνα και με σχετική επιστολή της Αρχής προς τους αιτητές, ημερομηνίας 10.3.2014.

Στις 13.1.2015 η προαναφερθείσα αίτηση των αιτητών, ημερομηνίας 20.3.2012, εξετάστηκε εκ νέου και στις 23.1.2015, η Αρχή εξέδωσε απόφαση, με την οποία απέρριψε το αίτημα των αιτητών όπως τους παραχωρηθεί καθεστώς διεθνούς προστασίας. Όπως αναφέρεται στην εν λόγω απόφαση, «η προγενέστερη απορριπτική απόφαση της Αναθεωρητικής Αρχής Προσφύγων, ημερομηνίας 23.3.2006, επιβεβαιώνεται και παραμένει σε ισχύ.». Η απόφαση αυτή εστάλη με συστημένο ταχυδρομείο στους αιτητές, στις 30.1.2015. Οι τελευταίοι αντέδρασαν και κατά της εν λόγω απορριπτικής απόφασης και καταχώρησαν την παρούσα προσφυγή.

Νομικοί Ισχυρισμοί

Προβάλλεται αρχικά ο ισχυρισμός ότι οι καθ’ ων η αίτηση δεν ενήργησαν εντός ευλόγου χρόνου και, συνακόλουθα, παρανόμως εφάρμοσαν κατά τη λήψη της απόφασής τους τον περί Προσφύγων Νόμο (Ν.6(Ι)/2000), ως αυτός τροποποιήθηκε με τον Τροποποιητικό Νόμο 58(Ι)/2014[1] και ίσχυε κατά το χρόνο έκδοσης της προσβαλλόμενης απόφασης, και όχι το Νόμο που ίσχυε κατά το χρόνο υποβολής της αίτησής τους, ήτοι κατά την 20.3.2012. Αυτό, σύμφωνα με τους αιτητές, κατά παράβαση του άρθρου 9 του περί των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμου του 1999 (Ν.158(Ι)/1999), σύμφωνα με το οποίο «Όταν η διοίκηση, έπειτα από πάροδο εύλογου χρόνου, παραλείπει να προβεί στην εξέταση της αίτησης, λαµβάνεται υπόψη το καθεστώς που ίσχυε κατά το τέλος της εκπνοής του εύλογου χρόνου», αλλά και του άρθρου 10 του ιδίου Νόμου, σύμφωνα με το οποίο «Το διοικητικό όργανο πρέπει να ασκεί την αρµοδιότητά του µέσα σε εύλογο χρόνο, ώστε η απόφασή του να είναι επίκαιρη σε σχέση µε τα πραγµατικά ή νοµικά γεγονότα στα οποία αναφέρεται.». Υποβάλλεται συναφώς η εισήγηση ότι αυτή η συμπεριφορά των καθ’ ων η αίτηση και δη το γεγονός ότι αυτοί δεν ενήργησαν εντός ευλόγου χρόνου, καταδεικνύει και/ή συνιστά ασυνέπεια, κακοπιστία, υπέρβαση και κατάχρηση εξουσίας, κατά παράβαση των αρχών της αναλογικότητας, χρηστής διοίκησης και της καλής πίστης, ως οι αρχές αυτές κατοχυρώνονται στα άρθρα 50, 51 και 52 του Νόμου 158(Ι)/1999.

Περαιτέρω, οι αιτητές ισχυρίζονται ότι οι καθ’ ων η αίτηση παραβίασαν το υπό του άρθρου 43 του Νόμου 158(Ι)/1999 προβλεπόμενο δικαίωμα ακρόασης. Επ’ αυτού, ο συνήγορος των αιτητών προβάλλει ότι οι καθ’ ων η αίτηση όφειλαν να καλέσουν τους αιτητές για να τους ακούσουν «ως προς το κατά πόσον ήταν εξαρτώμενοι του παιδιού τους», σύμφωνα με το άρθρο 25(4) του Νόμου. Προβάλλεται συναφώς η θέση ότι, από τη στιγμή που οι καθ’ ων η αίτηση αποφάσισαν να εφαρμόσουν νεότερο νομικό καθεστώς, διαφορετικό από αυτό που ίσχυε όταν οι αιτητές υπέβαλαν την αίτησή τους, η παροχή στους αιτητές του δικαιώματος ακρόασης ήταν επιβεβλημένη. Ωστόσο, συνεχίζει ο κ. Χριστάκη, κάτι τέτοιο δεν έγινε και υπό νομική πλάνη οι καθ’ ων η αίτηση εξέτασαν το αίτημα των αιτητών με βάση την ερμηνεία του όρου «μέλος της οικογένειας» που εισήχθη δια του Τροποποιητικού Νόμου 58(Ι)/2014, δυνάμει του οποίου δεν θεωρούνται μέλη οικογένειας οι γονείς ενήλικου πρόσφυγα, έστω και αν αυτοί εξαρτώνται από το τέκνο τους.

Επιπρόσθετα, εγείρονται ισχυρισμοί περί έλλειψης δέουσας έρευνας αναφορικά με τα πραγματικά περιστατικά και δεδομένα της υπόθεσης και συνακόλουθης νομικής και πραγματικής πλάνης εκ μέρους των καθ’ ων η αίτηση, καθώς επίσης και έλλειψης της δέουσας αιτιολογίας της προσβαλλόμενης απόφασης. Επί του τελευταίου αυτού ισχυρισμού, προβάλλεται από τους αιτητές ότι αμφότεροι οι αιτιολογικοί λόγοι απόρριψης της αίτησής τους, ως αυτοί περιέχονται στην απόφαση της Αρχής, ημερομηνίας 23.1.2015, περιέχουν ελαττωματική αιτιολογία, συνιστώντας ωσαύτως σαφή και αυτοτελή λόγο ακύρωσης.

Τέλος, εγείρεται ο ισχυρισμός ότι η προσβαλλόμενη απόφαση παραβιάζει το άρθρο 15(1) του Συντάγματος και το εκεί κατοχυρωμένο δικαίωμα σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής, ως και το άρθρο 8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (Ε.Σ.Δ.Α.). Τούτο, σύμφωνα με τον κ. Χριστάκη, διότι από τη στιγμή που (α) ο υιός των αιτητών έχει αναγνωρισθεί ως πρόσφυγας, (β) έχει αυτοτελές νόμιμο δικαίωμα παραμονής στη Δημοκρατία και (γ), ως έχων ένα τέτοιο δικαίωμα, είναι δεδομένο πως θα παραμείνει στη Δημοκρατία, με την προσβαλλόμενη απόφαση «ουσιαστικά διακόπτονται και/ή κατά τρόπο βέβαιο θα διακοπούν οι οικογενειακοί δεσμοί του γιού με τους γονείς του».

Οι καθ’ ων η αίτηση, απορρίπτοντας τους ισχυρισμούς των αιτητών, αντιτείνουν ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι επαρκώς και/ή δεόντως αιτιολογημένη, λήφθηκε δε ορθά και νόμιμα και μετά από διενέργεια της δέουσας έρευνας και κατ’ ορθή ενάσκηση της διακριτικής τους εξουσίας, ενώ ουδεμία πλάνη εμφιλοχώρησε κατά τη λήψη αυτής. Ειδικότερα, ως προς τις αιτιάσεις των αιτητών ότι οι καθ’ ων δεν ενήργησαν εντός ευλόγου χρόνου κατά παράβαση των άρθρων 9 και 10 του Νόμου 158(Ι)/1999, η συνήγορος για τη Δημοκρατία προβάλλει ότι οι καθ’ ων η αίτηση αποφάσισαν σύντομα για το επίδικο αίτημα και, ενόσω εκκρεμούσε η δικαστική διαδικασία στην προαναφερθείσα προσφυγή αρ. 1027/2012, αυτοί προχώρησαν σε ανάκληση, την οποία ωστόσο οι αιτητές ουδέποτε προσέβαλαν. Η δε νέα, προσβαλλόμενη δια της παρούσας, απόφαση της Διοίκησης ήταν ακόλουθη της ανάκλησης, «ώστε ουσιαστικά δεν πρόκειται περί γεγονότος παρόδου ευλόγου χρόνου». Ωστόσο, στην περίπτωση που ήθελε θεωρηθεί ότι εξετάζεται το εύλογο του χρόνου που μεσολάβησε από 20.3.2012 μέχρι 23.1.2015, η κα Παπαμιλτιάδου, με αναφορά στο σύγγραμμα του Α.Ι. Τάχου «Ελληνικό Διοικητικό Δίκαιο», 9η Έκδοση, 2008, προβάλλει τη θέση ότι θα πρέπει να είναι η άσκηση της αρμοδιότητας του διοικητικού οργάνου «επίκαιρη σε σχέση με τα πραγματικά ή νομικά γεγονότα στα οποία αναφέρεται, ενώ η καθυστέρηση που οφείλεται δεν μπορεί να βλάψει τον διοικούμενο».

Ούτως ή άλλως, συνεχίζει η συνήγορος των καθ’ ων η αίτηση, οι αιτητές, σύμφωνα με το άρθρο 25 του Νόμου, δεν θα μπορούσαν να στοιχειοθετήσουν το αίτημά τους να καταστούν δικαιούχοι διεθνούς προστασίας. Ούτε και προκύπτει από πουθενά ότι υπάρχει οποιουδήποτε είδους εξάρτηση μεταξύ των αιτητών και του υιού τους, εφόσον οι πρώτοι ουδέποτε και υπό καμία συνθήκη δεν ήταν εξαρτώμενοι του παιδιού τους. Ουσιαστικά, καταλήγουν οι καθ’ ων η αίτηση, όταν οι αιτητές προέβαιναν στο επίδικο αίτημα επανεξέτασης της υπόθεσής τους, δυνάμει του αρχικού άρθρου 25 του Νόμου, δεν πληρούσαν τα υπό του εν λόγω άρθρου προβλεπόμενα κριτήρια. Η δε έλλειψη οποιασδήποτε εξάρτησης μεταξύ αιτητών και τέκνου παρέμεινε αναλλοίωτη και μετά τη θέση σε ισχύ των προνοιών του Τροποποιητικού Νόμου 58(Ι)/2014.

Ως προς το δεύτερο σημείο του αιτήματος των αιτητών (για αναγνώρισή τους ως πρόσφυγες επί τόπου (“refugees sur place”) στη βάση του άρθρου 17(1)(β) του περί Προσφύγων Νόμου και των παραγράφων 94-96 του Εγχειριδίου), η συνήγορος για τη Δημοκρατία παραπέμπει στο κείμενο της ίδιας της επίδικης απόφασης, στην οποία αναγράφεται ότι η Αρχή είχε ήδη εκδώσει απορριπτική απόφαση επί του εν λόγω αιτήματος ήδη από 20.10.2011, ενώ και η σχετική επί του θέματος προσφυγή 3/2012 ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου απορρίφθηκε. Κρίθηκε δε από την Αρχή, στην προσβαλλόμενη απόφασή της, ότι οι αιτητές δεν είχαν προβάλλει οποιοδήποτε υποστηρικτικό στοιχείο, με αποτέλεσμα ο εν λόγω ισχυρισμός «να κρίνεται ως αόριστος και να μην στοιχειοθετείται».

Επιπρόσθετα, εγείρουν οι καθ’ ων η αίτηση με το δικόγραφο της ένστασής τους προδικαστική ένσταση, ισχυριζόμενοι ότι η παρούσα προσφυγή δεν στρέφεται κατά εκτελεστής διοικητικής πράξης και, συνακόλουθα, υπόκειται σε απόρριψη ως απαράδεκτη. Προβάλλεται συναφώς η θέση ότι οι καθ’ ων η αίτηση, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 16Δ(4) και 5(α) του Νόμου, προέβησαν σε προκαταρκτική εξέταση των υπό των αιτητών υποβληθέντων στοιχείων και σύννομα και εύλογα διαπίστωσαν ότι οι αιτητές δεν μπορούσαν να αιτηθούν προσφυγικό καθεστώς στη βάση της ισχύουσας νομοθεσίας και δη των προνοιών του άρθρου 25 και 2(1) του Νόμου, δεδομένου ότι ο υιός τους ήταν ενήλικας κατά τον επίδικο χρόνο και οπωσδήποτε πριν από την 23.9.2009. Συνακόλουθα, κατά την ευπαίδευτη συνήγορο των καθ’ ων η αίτηση, παρήλκε η επί της ουσίας περαιτέρω εξέταση της αίτησης, με αποτέλεσμα η απορριπτική απόφαση της Αρχής να παραμένει βεβαιωτική της αρχικής, ημερομηνίας 23.3.2006, μη δυνάμενη ωσαύτως να προσβληθεί με προσφυγή δυνάμει του Άρθρου 146 του Συντάγματος. Εξάλλου, τονίζει η κα Παπαμιλτιάδου, οι ίδιοι οι αιτητές προέβησαν σε αίτημα επανεξέτασης και όχι σε νέα αίτηση.

Εκ διαμέτρου αντίθετη είναι η θέση του συνηγόρου των αιτητών επί του αμέσως πιο πάνω προδικαστικού σημείου, ο οποίος ισχυρίζεται ότι η αρχική απόφαση των καθ’ ων η αίτηση ημερομηνίας 23.3.2006 «ουδεμία σχέση έχει από άποψης νομικής και πραγματικής βάσης και έρευνας με την προσβαλλόμενη απόφαση»: η αρχική απόφαση αφορούσε σε απόρριψη διοικητικής προσφυγής ενώπιον της Αρχής κατά της απόφασης της Υπηρεσίας Ασύλου να απορρίψει το αίτημα των αιτητών για παραχώρηση ασύλου στη βάση των άρθρων 3 και 19 του Νόμου 6(Ι)/2000, ενώ η προσβαλλόμενη απόφαση αφορά σε αίτημα των αιτητών που βασίζεται στο άρθρο 25 του Νόμου, ως το άρθρο αυτό ίσχυε κατά το χρόνο υποβολής του εν λόγω αιτήματος, καθώς και στο νέο στοιχείο ότι ο υιός τους αναγνωρίσθηκε ως πρόσφυγας την 12.3.2012, γεγονός που «δεν έχει καμία σχέση, νομική, πραγματική και χρονική με την απόφαση των καθ’ ων η αίτηση της 23.3.2006». Το τελευταίο αίτημα των αιτητών, ημερομηνίας 20.3.2012, σύμφωνα με τον συνήγορό τους, έχει εξεταστεί από τους καθ’ ων η αίτηση με νέα έρευνα, ως αναφέρουν και οι ίδιοι οι καθ’ ων, επί νέων πραγματικών δεδομένων και επί άλλης νομικής βάσης, με αποτέλεσμα η επίδικη απόφαση να συνιστά εκτελεστή διοικητική πράξη.

Η κατάληξη

Έχω εξετάσει την προσβαλλόμενη απόφαση υπό το πρίσμα του συνόλου των στοιχείων που τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου, τα οποία αποτέλεσαν το υπόβαθρο για προώθηση των εκατέρωθεν θέσεων, είτε κατά είτε υπέρ της νομιμότητας της προσβαλλόμενης πράξης.

Το ζήτημα του εκτελεστού της προσβαλλόμενης διοικητικής απόφασης, όπως αυτό εγείρεται με την προδικαστική ένσταση των καθ’ ων η αίτηση, λόγω της φύσης του αλλά και ως θέμα λογικής προτεραιότητας, εξετάζεται αμέσως πιο κάτω.

Ισχυρίζονται λοιπόν οι καθ’ ων η αίτηση, με αναφορά στις διατάξεις του άρθρου 16Δ του Νόμου, το οποίο και εφαρμόζεται εν προκειμένω, ότι η προσβαλλόμενη απορριπτική απόφαση δεν αποτελεί εκτελεστή διοικητική πράξη αλλά βεβαιωτική, η οποία, ως τέτοια, δεν μπορεί να προσβληθεί με προσφυγή, δυνάμει του Άρθρου 146 του Συντάγματος. Στην εμπροσθοφυλακή της σχετικής επιχειρηματολογίας βρίσκεται ο ισχυρισμός ότι στην υποβληθείσα νέα αίτηση των αιτητών, ημερομηνίας 20.3.2012, για αναγνώρισή τους ως πολιτικούς πρόσφυγες, δεν υπάρχει οποιοδήποτε νέο στοιχείο ή εν πάση περιπτώσει νέο στοιχείο που θα μπορούσε να επηρεάσει την ουσία της υπόθεσης, παρά μόνο το ίδιο αίτημα με άλλη νομική βάση.

Δεν με βρίσκει σύμφωνο η πιο πάνω θέση. Όπως ρητά αναφέρεται στις πρόνοιες του άρθρου 16Δ(5) του Νόμου, σε περίπτωση έκδοσης, υπό της αρμόδιας αρχής, απόφασης βεβαιωτικής της προηγούμενής της, η εν λόγω απόφαση «ενημερώνει τον αιτητή για το δικαίωμα που έχει να την προσβάλει σύμφωνα με το Άρθρο 146 του Συντάγματος»[2]. Εξάλλου, κατ’ εφαρμογή αυτής ακριβώς της διάταξης, ο Πρόεδρος της Αναθεωρητικής Αρχής Προσφύγων, με την επιστολή του προς τους αιτητές, ημερομηνίας 23.1.2015 (βλ. παράρτημα 26 στην ένσταση των καθ’ ων), γνωστοποίησε σε αυτούς την απόρριψη του αιτήματός τους, πληροφορώντας τους ταυτόχρονα ότι είχαν το δικαίωμα να προσβάλουν την απορριπτική απόφαση της Αρχής με προσφυγή, δυνάμει του Άρθρου 146 του Συντάγματος. Συνεπώς, εκ του νόμου παρέχεται η δυνατότητα και/ή το δικαίωμα άσκησης προσφυγής κατά της προσβαλλόμενης απόφασης, ακόμη και όταν αυτή είναι βεβαιωτική της προηγούμενης απόφασης της Αρχής, και αυτό ακριβώς το δικαίωμα αναγνώρισαν και οι καθ’ ων η αίτηση προς τους αιτητές δια της προαναφερθείσας επιστολής τους.

Εν πάση όμως περιπτώσει, διαπιστώνω επίσης από το κείμενο της ίδιας της προσβαλλόμενης απόφασης ότι η Αρχή, προτού καταλήξει, διενήργησε έρευνα σχετικά με τον γιο των αιτητών, την οποία έλαβε υπόψη της στη διαμόρφωση της τελικής της κρίσης. Συνεπώς, η όποια επιχειρηματολογία θα μπορούσε να προβληθεί περί βεβαιωτικής πράξης, ανατρέπεται από το ίδιο το κείμενο της επίδικης απόφασης, όπου από τους ίδιους τους καθ’ ων η αίτηση γίνεται αναφορά σε διενέργεια νέας έρευνας. Μάλιστα, παρατηρώ από τον οικείο διοικητικό φάκελο ότι η προηγηθείσα ανάκληση της, με ημερομηνία 23.4.2012, απόφασης των καθ’ ων η αίτηση, δια της οποίας είχαν απορριφθεί τα (ίδια με αυτά που προβάλλονται στην παρούσα) αιτήματα των αιτητών[3], έλαβε χώρα κατόπιν σχετικής υπόδειξης και/ή γνωμάτευσης της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας, ημερομηνίας 7.3.2014, στην οποία γινόταν λόγος για έλλειψη επαρκούς αιτιολογίας και απουσία δέουσας έρευνας της, μεταγενεστέρως ανακληθείσας, απόφασης (Ερ. 367-366 του διοικητικού φακέλου). Το γεγονός αυτό, δεδομένου ότι πράγματι τελικά ανακλήθηκε η αρχική απόφαση, συνηγορεί υπέρ της διαπίστωσης περί διενέργειας νέας έρευνας από τους καθ’ ων η αίτηση, με βάση την προαναφερθείσα γνωμάτευση, στο πλαίσιο εξέτασης της αίτησης των αιτητών.

Ενόψει λοιπόν των πιο πάνω, η προδικαστική ένσταση δεν ευσταθεί και απορρίπτεται.

Προχωρώ τώρα στην εξέταση του πρώτου προβαλλόμενου λόγου ακύρωσης, στο πλαίσιο του οποίου εγείρεται ο ισχυρισμός ότι οι καθ’ ων η αίτηση δεν ενήργησαν εντός ευλόγου χρόνου και, συνακόλουθα, παρανόμως εφάρμοσαν τον περί Προσφύγων Νόμο (Ν.6(Ι)/2000), ως αυτός τροποποιήθηκε με τον Τροποποιητικό Νόμο 58(Ι)/2014 και ίσχυε κατά το χρόνο έκδοσης της προσβαλλόμενης απόφασης, και όχι τον περί Προσφύγων Νόμο που ίσχυε κατά το χρόνο υποβολής της αίτησης των αιτητών, ήτοι κατά την 20.3.2012. Συνακόλουθα, σύμφωνα με τους αιτητές, παραβιάστηκαν τα άρθρα 9 και 10 του Νόμου 158(Ι)/1999.

Υπενθυμίζω συναφώς ότι ο Νόμος τροποποιήθηκε με το Νόμο 58(Ι)/2014, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ στις 15.4.2014 δια της δημοσιεύσεώς του στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας και μεταξύ των άρθρων που τροποποιήθηκαν ήταν και το άρθρο 25, με πλαγιότιτλο «Διατήρηση της οικογενειακής ενότητας», το οποίο αντικαταστάθηκε από το υφιστάμενο άρθρο 25 με πλαγιότιτλο «Οικογενειακή ενότητα και οικογενειακή επανένωση».

Τροποποιήθηκε επίσης το άρθρο 2, με την, μεταξύ άλλων, προσθήκη του ορισμού του όρου «μέλος της οικογένειας», που εδώ ενδιαφέρει. Ιδιαίτερα το άρθρο 25, όπως προκύπτει και από τα ενώπιον μου στοιχεία αλλά και από τη σχετική επιχειρηματολογία του συνηγόρου των αιτητών, αποτέλεσε, σε συνδυασμό με το άρθρο 4(δ), τον θεμέλιο λίθο της αίτησης των αιτητών για την αναγνώρισή τους ως πολιτικούς πρόσφυγες λόγω της προηγούμενης αναγνώρισης τέτοιου καθεστώτος στον γιο τους.

Είναι δε στη βάση του εν λόγω άρθρου, σε συνδυασμό με το άρθρο 2(1), όπως όμως τα άρθρα αυτά τροποποιήθηκαν από το Νόμο 58(Ι)/2014, που οι καθ’ ων η αίτηση εξέτασαν και αποφάσισαν την απόρριψη της αίτησης των αιτητών. Είναι δε πρόδηλο, από απλή αντιπαραβολή του κειμένου του άρθρου 25 πριν και μετά την προαναφερθείσα τροποποίηση, ότι οι αλλαγές που επήλθαν όσον αφορά τον καθορισμό των μελών της οικογένειας του δικαιούχου διεθνούς προστασίας, που δικαιούνται και αυτά σε διεθνή προστασία, σε συνδυασμό με την εισαγωγή, στο άρθρο 2 του Νόμου, του νέου ορισμού του όρου «μέλος της οικογένειας», είναι ουσιώδεις.

Δεν είναι τυχαίο, εξάλλου, πως με την εν λόγω τροποποίηση το άρθρο 25 αντικαταστάθηκε στο σύνολό του από το υφιστάμενο άρθρο 25. Και ενώ η αίτηση των αιτητών υποβλήθηκε στη βάση του παλαιού, πριν από την τροποποίηση, καθεστώτος, η εξέτασή της διενεργήθηκε στη βάση του νομικού καθεστώτος που δημιουργήθηκε με την θέση σε ισχύ του Τροποποιητικού Νόμου 58(Ι)/2014.

Συνεπώς, ο καθορισμός του εφαρμοστέου νομικού καθεστώτος κατά το χρόνο έκδοσης της προσβαλλόμενης απόφασης καθίσταται ζωτικής σημασίας για την περαιτέρω εξέταση της παρούσας προσφυγής.

Σύμφωνα με το άρθρο 9 του Νόμου 158(Ι)/1999, με πλαγιότιτλο «κρίσιμο νομοθετικό καθεστώς»-

«Όταν το διοικητικό όργανο πρόκειται να εκδώσει μια πράξη, ύστερα από αίτηση, θα βασιστεί στο νομοθετικό καθεστώς που ισχύει κατά το χρόνο της έκδοσης της πράξης, ανεξάρτητα αν αυτό ήταν διαφορετικό κατά το χρόνο της υποβολής της σχετικής αίτησης. Όταν η διοίκηση, έπειτα από πάροδο εύλογου χρόνου, παραλείπει να προβεί στην εξέταση της αίτησης, λαμβάνεται υπόψη το καθεστώς που ίσχυε κατά το τέλος της εκπνοής του εύλογου χρόνου».

Θα πρέπει, συνεπώς, εν προκειμένω να εξεταστεί και κατά πόσον παρήλθε ο εύλογος χρόνος, εντός του οποίου όφειλαν οι καθ’ ων η αίτηση να εξετάσουν την προαναφερθείσα αίτηση των αιτητών, ημερομηνίας 20.3.2012. Σε περίπτωση δε καταφατικής απάντησης στο εν λόγω ερώτημα, ως οι αιτητές διατείνονται, τότε, σύμφωνα με το προαναφερθέν άρθρο 9 του Νόμου 158(Ι)/1999, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη το καθεστώς που ίσχυε κατά το τέλος της εκπνοής του εύλογου χρόνου.

Η άσκηση αρμοδιότητας διοικητικού οργάνου εντός ευλόγου χρόνου καθορίζεται στο άρθρο 10 του Ν.158(Ι)/1999. Σύμφωνα με την εν λόγω διάταξη-

«Το διοικητικό όργανο πρέπει να ασκεί την αρμοδιότητά του μέσα σε εύλογο χρόνο, ώστε η απόφασή του να είναι επίκαιρη σε σχέση με τα πραγματικά ή νομικά γεγονότα στα οποία αναφέρεται. Ο καθορισμός του εύλογου χρόνου εξαρτάται από τις εκάστοτε ειδικές συνθήκες.».

Το ζήτημα της παρέλευσης ή όχι εύλογου χρόνου είναι βεβαίως ζήτημα πραγματικό, το οποίο, σύμφωνα με τη νομολογία, συναρτάται με τα περιστατικά, τη φύση και τις ιδιαιτερότητες της κάθε υπόθεσης και αποφασίζεται και εξετάζεται από το Δικαστήριο κατά αντικειμενικό τρόπο (βλ. Φανή Α. Γεωργιάδη κ.α. ν. Δημοκρατίας, Υποθ. Αρ. 2412/2006, ημερ. 16.7.2009, Δημοτική Επιτροπή Αγίου Δομετίου ν. Χριστοφόρου (1994) 3 Α.Α.Δ. 434 και Δήμος Στροβόλου ν. Βορκά (1994) 3 Α.Α.Δ. 514).

Στην υπό εξέταση υπόθεση, ως ήδη λέχθηκε πιο πάνω, η αίτηση των αιτητών για αναγνώρισή τους ως πρόσφυγες υποβλήθηκε στις 20.3.2012 και λήφθηκε από τους καθ’ ων η αίτηση στις 22.3.2012. Οι τελευταίοι απάντησαν στους αιτητές με την απορριπτική επιστολή τους ημερομηνίας 23.4.2012 (παράρτημα 20 στην ένσταση των καθ’ ων).

Στην εν λόγω επιστολή, προς τον δικηγόρο των αιτητών, αναφερόταν ότι «το γεγονός από μόνο του ότι ο γιος τους αναγνωρίσθηκε πολιτικός πρόσφυγας, δεν τους νομιμοποιεί αυτόματα να αναγνωρισθούν και οι ίδιοι. Ο περί Προσφύγων Νόμος 2000-2009 περιλαμβάνει διάφορα προαπαιτούμενα για να μπορέσουν και οι πελάτες σας να αποκτήσουν το ίδιο status με αυτό του παιδιού τους, πράγμα που δε συμβαίνει στην περίπτωσή τους».

Κατ’ αυτής της απορριπτικής απάντησης της Διοίκησης, οι αιτητές καταχώρησαν, στις 6.7.2012, την προσφυγή αρ. 1027/2012, η οποία ωστόσο ανακλήθηκε στις 10.3.2014 (βλ. παράρτημα 23 στην ένσταση και την εκεί περιεχόμενη επιστολή των καθ’ ων η αίτηση προς τους αιτητές), κατόπιν σχετικής γνωμάτευσης/εισήγησης της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας προς τους αιτητές, ημερομηνίας 7.3.2014, στην οποία γινόταν λόγος για απουσία δέουσας έρευνας και έλλειψη επαρκούς αιτιολογίας της προαναφερθείσας απορριπτικής απόφασης ημερομηνίας 23.4.2012.

Συνεπεία της εν λόγω ανάκλησης, η προσφυγή αποσύρθηκε και απορρίφθηκε από το Δικαστήριο στις 11.3.2014. Νέα εξέταση της υπό αναφορά αίτησης των αιτητών έλαβε χώρα στις 13.1.2015, όπως προκύπτει από την σχετική Έκθεση της αρμόδιας διοικητικής λειτουργού προς την Αρχή, στην οποία γινόταν εισήγηση για απόρριψη της αίτησης των αιτητών.

Στις 23.1.2015 εξεδόθη η προσβαλλόμενη απόφαση της Αρχής, δια της οποίας η αίτηση απορρίφθηκε.

Με βάση τα πιο πάνω δεδομένα, προκύπτει ότι η εξέταση της αίτησης των αιτητών έλαβε χώρα δυο χρόνια και δέκα μήνες, περίπου, μετά την υποβολή της. Και αυτό, διότι η αρχική απορριπτική απάντηση/απόφαση των καθ’ ων η αίτηση, ημερομηνίας 23.4.2012, ανακλήθηκε, αφού διαπιστώθηκε, δυο περίπου χρόνια μετά και εκκρεμούσης της προσφυγής αρ. 1027/2012, ότι στερούνταν της δέουσας έρευνας και επαρκούς αιτιολογίας. Κατά πάγια νομολογία, η ανάκληση της πράξης ενεργεί εξ΄ υπαρχής (ex tunc) και επιφέρει εξαφάνιση του αντικειμένου της, δηλαδή της διοικητικής πράξης που ανακαλείται (βλ. ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΣΥΝΤΕΧΝΙΑ ΝΟΣΟΚΟΜΩΝ (ΠΑ.ΣΥ.ΝΟ) ΔΙΑ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΕΩΣ ΑΥΤΗΣ, ν. Δημοκρατίας (1994) 4 Α.Α.Δ. 2157 και Χρίστος Παπαδόπουλος ν. Δημοκρατίας (1989) 3 Α.Α.Δ. 973).

Κατ’ εφαρμογή των πιο πάνω, η ανάκληση εν προκειμένω της αρχικής απόφασης των καθ’ ων η αίτηση, ημερομηνίας 23.4.2012, επέφερε το ίδιο αποτέλεσμα και/ή ισοδυναμούσε με τη μη εξέταση της αίτησης των αιτητών, με αποτέλεσμα η υποχρέωση των καθ’ ων η αίτηση προς εξέταση της εν λόγω αίτησης να συνέχισε να υφίσταται μέχρι και τις 13.1.2015, οπότε και ουσιαστικά για πρώτη φορά εξετάστηκε, αφού η απόφαση ημερομηνίας 23.4.2012, για τους λόγους που έχουν αναφερθεί πιο πάνω, ανακλήθηκε και κατά συνέπεια θεωρείται ως μηδέποτε γενόμενη. Συνεπώς, τίθεται το ερώτημα εάν το διάστημα που μεσολάβησε προς εξέταση της εν λόγω αίτησης, δηλαδή από 22.3.2012 μέχρι και 13.1.2015, υπερβαίνει τον, σύμφωνα με τα άρθρα 9 και 10 του Νόμου 158(Ι)/1999, εύλογο χρόνο, ούτως ώστε να υφίσταται ζήτημα εξέτασης της αίτησης «υπό το καθεστώς που ίσχυε κατά το τέλος της εκπνοής του εύλογου χρόνου», ήτοι υπό τις πρόνοιες του Νόμου 6(Ι)/2000, ως αυτός ίσχυε πριν από την δια του Νόμου 58(Ι)/2014 τροποποίησή του.

Έχω την άποψη ότι υπό το φως των όσων έχουν λεχθεί πιο πάνω και με βάση τα δεδομένα της υπό εξέταση υπόθεσης, η απάντηση στο πιο πάνω ερώτημα δεν μπορεί παρά να είναι καταφατική. Στην κατάληξή μου αυτή σαφώς και έλαβα επίσης υπόψη και τις ειδικές συνθήκες της υπόθεσης, οι οποίες συνηγορούν υπέρ του ότι η εξέταση της υπό αναφορά αίτησης έλαβε χώρα μετά την παρέλευση του εύλογου χρόνου.

Συγκεκριμένα, παρόλο που η προσφυγή αρ. 1027/2012 (κατά της απορριπτικής απόφασης ημερομηνίας 23.4.2012) καταχωρήθηκε στις 6.7.2012, οι καθ’ ων η αίτηση διαπίστωσαν ότι η εν λόγω απορριπτική απόφασή τους έπασχε λόγω μη δέουσας έρευνας και μη επαρκούς αιτιολογίας μόλις στις 10.3.2014 όταν και ανακάλεσαν αυτήν, με αποτέλεσμα η εξέταση της αίτησης των αιτητών να παραμένει μετέωρη.

Ένα περίπου μήνα αργότερα, και συγκεκριμένα στις 15.4.2014, τέθηκε σε ισχύ ο Νόμος 58(Ι)/2014, ο οποίος τροποποιούσε ουσιωδώς τις διατάξεις του Νόμου 6(Ι)/2000, μεταξύ άλλων και του άρθρου 25, το οποίο και αντικατέστησε εν όλω με νέο άρθρο, επηρεάζοντας ωσαύτως τα εξ΄ αυτού του άρθρου απορρέοντα δικαιώματα των αιτητών.

Θεωρώ επίσης ότι είναι σημαντικό να επισημανθεί και το γεγονός ότι ακόμα και μετά την ανάκληση, και παρά τις ιδιάζουσες συνθήκες της υπόθεσης, οι καθ’ ων η αίτηση δεν προχώρησαν αμέσως στην εξέταση της αίτησης των αιτητών, παρά μόνο μετά την πάροδο δέκα μηνών. Εν πάση περιπτώσει, για τους λόγους που έχω προαναφέρει, και λαμβανομένου βεβαίως υπόψη και του διαστήματος που μεσολάβησε μέχρι και την ανάκληση της αρχικής απορριπτικής απόφασης, ημερομηνίας 23.4.2012, κρίνω ότι ο εύλογος χρόνος για εξέταση της αίτησης είχε παρέλθει ήδη πριν από την έναρξη ισχύος του Τροποποιητικού Νόμου 58(Ι)/2014 και, συνακόλουθα, η αίτηση των αιτητών ημερομηνίας 20.3.2012, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 9 του Νόμου 158(Ι)/1999, θα έπρεπε να είχε εξεταστεί με βάση τις πρόνοιες του Νόμου 6(Ι)/2000 πριν από την εν λόγω τροποποίηση.

Αντίθετα, οι καθ΄ ων η αίτηση εσφαλμένα, παράνομα και υπό καθεστώς νομικής πλάνης εξέτασαν την εν λόγω αίτηση με βάση τις διατάξεις και/ή κατ΄ εφαρμογή του Νόμου ως αυτός είχε ήδη τροποποιηθεί με το Νόμο 58(Ι)/2014.

Ενόψει των πιο πάνω, στοιχειοθετείται λόγος ακύρωσης. Με αυτή τη διαπίστωση, παρέλκει η εξέταση άλλων ζητημάτων που έχουν εγερθεί στην παρούσα υπόθεση.

Κατά συνέπεια, η προσφυγή επιτυγχάνει και η προσβαλλόμενη απόφαση ακυρώνεται με €1.200 έξοδα εναντίον των καθ’ ων η αίτηση και υπέρ των αιτητών, πλέον Φ.Π.Α., εάν υπάρχει.

Φ.ΚΩΜΟΔΡΟΜΟΣ, Δ.Δ.Δ.

[1] Ο περί Προσφύγων (Τροποποιητικός) Νόμος του 2014.

[2] Βλ. άρθρο 16Δ(5)(δ) του Νόμου.

[3] Και εναντίον της οποίας είχε καταχωρηθεί η προσφυγή 1027/2012.

cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο