Administrative court annuls planning decision rejecting land subdivision due to future expropriation threat violating constitutional rights.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Administrative Court annulled the Planning Authority's decision rejecting a land subdivision request based on a future expropriation threat. The applicant argued that citing an uncompleted expropriation process as a substantive ground for refusal violated established case law and constitutional principles. The court agreed, ruling that the expropriation had not legally concluded and could not serve as a valid substantive factor to deny the development application.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArticles 23, 28, and 146 of the Constitution; Future expropriation threats without completed legal procedures cannot constitute substantive grounds for refusing planning permission applications.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
ΑΝΑΦΟΡΕΣ:
Κυπριακή νομολογία στην οποία κάνει αναφορά η απόφαση αυτή:
MICHAEL THEODOSSIOU CO. LTD. ν. MUNICIPALITY OF LIMASSOL (1975) 3 CLR 195
THEOPHILOU ν. IMPR. BOARD YERMASOYIA (1985) 3 CLR 2016
Δημητριάδη Aνθή Δημήτρη και Άλλοι ν. Yπουργικού Συμβουλίου και Άλλων (1996) 3 ΑΑΔ 85
Γεωργίου Aλίκη ν. Δήμου Λάρνακας (Aρ. 2) (1998) 3 ΑΑΔ 821
Tofarco Ltd και Άλλοι ν. Δήμου Λευκωσίας (1994) 4 ΑΑΔ 233
ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠΟΦΑΣΗΣ:
ECLI:CY:DD:2017:49
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
Υπόθεση Αρ. 208/2014
14 Φεβρουαρίου, 2017
[Μ. ΚΑΛΛΙΓΕΡΟΥ, ΠΔΔ.]
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΑΡΘΡΑ 23, 28 ΚΑΙ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ
ΤΑΚΗΣ ΜΑΡΑΘΕΥΤΗΣ
Αιτητής,
Και
ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ
ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΗΣΕΩΣ ΛΕΜΕΣΟΥ
Καθ’ ων η Αίτηση.
…………………
Ανδρέας Σ. Αγγελίδης, για Ανδρέας Σ. Αγγελίδης δ.ε.π.ε., για τον Αιτητή
Ζωή Κυριακίδου (κα), Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους Καθ’ ων η Αίτηση.
Α Π Ο Φ Α Σ Η
Μ. ΚΑΛΛΙΓΕΡΟΥ, ΠΔΔ.: Ο αιτητής προσέβαλε με την προσφυγή του τη νομιμότητα της απόφασης των καθ’ ων η αίτηση, που του κοινοποιήθηκε με επιστολή ημερομηνίας 16/12/2013, σύμφωνα με την οποία απορρίφθηκε η Πολεοδομική αίτηση του αρ. ΛΕΜ/01270/2009, η οποία είχε υποβληθεί την 11/9/2009, για έκδοση πολεοδομικής άδειας για μετατροπή του ακινήτου αρ. τεμαχίου 47, Φ/Σχ: LIII 62W2, στο χωριό Ερήμη, της Επαρχίας Λεμεσού, σε δύο οικόπεδα.
Οι καθ’ ων η αίτηση αιτιολογώντας την απόφασή τους αναφέρθηκαν σε ένα λόγο απόρριψης, που αριθμήθηκε ως (500) και είχε ως ακολούθως:
«(500) Για το τεμάχιο με αρ. 47, Φ/Σχέδιο 53/62. W2, τμήμα 2, στο οποίο προτείνεται η ανάπτυξη (διαίρεση γης σε οικόπεδα), το Τμήμα Αρχαιοτήτων προωθεί διαδικασία απαλλοτρίωσης κατόπιν ανεύρεσης εντός αυτού σημαντικών αρχαιολογικών καταλοίπων και ως εκ τούτου δεν είναι δυνατόν να εξουσιοδοτηθεί στο τεμάχιο οποιαδήποτε ανάπτυξη. [Ουσιώδης Παράγοντας με βάση την παράγραφο 3.1.(Θ), (Βασικές Αρχές που διέπουν την Ανάπτυξη) της Δήλωσης Πολιτικής, του Άρθρου 26(1) του περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμου] και παράγραφος 8.4 (Αρχαία Μνημεία και Αρχαιότητες) του Κεφαλαίου 8 επίσης της Δήλωσης Πολιτικής].
Σημείωση:
α) Για τον πιο πάνω Λόγο Άρνησης η Πολεοδομική Αρχή διαβουλεύτηκε με το Τμήμα Αρχαιοτήτων η απάντηση του οποίου αποτέλεσε Ουσιώδη Παράγοντα στη λήψη απόφασης.
β) Ενόψει του πιο πάνω Λόγου Άρνησης Χορήγησης Πολεοδομικής Άδειας, η αίτηση δεν μελετήθηκε σε παραπέρα λεπτομέρεια.»
Ο αιτητής μέσω του ευπαιδεύτου συνηγόρου του, υποστήριξε ότι η επίδικη απόφαση είναι παράνομη, προβάλλοντας ως λόγους ακυρώσεως, οι οποίοι αναπτύχθηκαν στη Γραπτή Αγόρευση, καταρχάς ότι παραβιάστηκε το δεδικασμένο από την ακυρωτική απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση του ίδιου αιτητή αρ. 614/2007 Τάκης Μαραθεύτης και άλλοι ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, ημερ. 14/7/2009, όπου η απόφαση εκεί της Πολεοδομικής Αρχής εκεί είχε ως αιτιολογία για την απόρριψη της πολεοδομικής αίτησης την έκδοση Διατάγματος Επίταξης για σκοπούς προστασίας των αρχαιοτήτων. Κρίθηκε στην υπόθεση εκείνη από το Δικαστήριο ότι η επίταξη του ακινήτου δεν αποτελεί «ουσιώδη παράγοντα» για απόρριψη πολεοδομικής αίτησης.
Περαιτέρω, σε σχέση με την αιτιολογία που δόθηκε στην επίδικη απόφαση, τέθηκε ισχυρισμός από τον αιτητή, ότι η πρόθεση απαλλοτρίωσης δεν δημιουργεί στέρηση ιδιοκτησίας, με αναφορά σε πολλές αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου σε σχέση με το θέμα αυτό.
Η προσβαλλόμενη απόφαση κατά τους πρόσθετους ισχυρισμούς του αιτητή εκδόθηκε κατά κατάχρηση εξουσίας και κατά παράβαση του άρθρου 23 του Συντάγματος και του άρθρου 1 του Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης.
Περαιτέρω δε, ότι δεν παραχωρήθηκε το δικαίωμα ακροάσεως στον αιτητή, παρόλο που η απόφαση ήταν δυσμενής για τον ίδιο, κατά παράβαση του άρθρου 43 του περί Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμου.
Σε πρόσθετο λόγο ακυρώσεως, ο δικηγόρος του αιτητή υποστήριξε ότι η επίδικη απόφαση είναι το αποτέλεσμα ελλιπούς και ή καθόλου έρευνας εκ μέρους των καθ’ ων η αίτηση, οι οποίοι αρκέστηκαν στις προθέσεις του Τμήματος Αρχαιοτήτων για απαλλοτρίωση του ακινήτου, χωρίς να ασκήσουν την δική τους διακριτική ευχέρεια, που τους απονέμει ο περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμος.
Με αναφορά τέλος στη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, ο κος Αγγελίδης ισχυρίστηκε ότι οι καθ’ ων η αίτηση με την απόφασή τους παραβιάζουν την Ευρωπαϊκή νομοθεσία, αφού αφήνουν αδρανή την ακίνητη ιδιοκτησία, δημιουργώντας de facto στέρηση του δικαιώματος απόλαυσής της από τον ιδιοκτήτη της.
Οι καθ’ ων η αίτηση υποστήριξαν τη νομιμότητα της επίδικης απόφασης, εισηγούμενοι ότι κανένας από τους λόγους ακυρώσεως δεν μπορεί να οδηγήσει σε ακύρωση την επίδικη απόφαση.
Υποστήριξαν ότι δεν δημιουργήθηκε κανένα δεδικασμένο από την ακυρωτική απόφαση «Μαραθεύτης και άλλοι» (ανωτέρω), αφού εκεί τα γεγονότα ήταν πολύ διαφορετικά. Αντίθετα με όσα υποστήριξε ο αιτητής σε σχέση με την αιτιολογία της επίδικης απόφασης, οι καθ’ ων η αίτηση υπέδειξαν ότι η αιτιολογία στην επίδικη απόφαση στην παρούσα προσφυγή, αφορούσε ουσιώδη παράγοντα, που ήταν η ύπαρξη αρχαιολογικών κατάλοιπων και η επικείμενη απαλλοτρίωση που προγραμματίστηκε ήδη. Η επίδικη απόφαση βασίστηκε στην ευχέρεια που παρέχεται στην Πολεοδομική Αρχή, βάσει του άρθρου 26(1) του περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμου, να λάβει υπόψη της την Δήλωση Πολιτικής. Ειδικότερα σύμφωνα με την Δήλωση Πολιτικής σε ισχύ κατά τον ουσιώδη χρόνο, στο Κεφάλαιο 8 αυτής, προβλέπεται ότι σε περίπτωση αιτήσεων ανάπτυξης σε περιοχές που επηρεάζουν Αρχαία Μνημεία και Αρχαιότητες, η Πολεοδομική Αρχή διαβουλεύεται με το Τμήμα Αρχαιοτήτων και λαμβάνει σοβαρά υπόψη τις απόψεις της για χορήγηση ή όχι της πολεοδομικής άδειας. Ως προς το δικαίωμα ακροάσεως, υποστηρίχθηκε ότι ήταν στην ευχέρεια της αρμόδιας Αρχής να ακούσει τον αιτητή, στο μέτρο που αυτό ήταν αναγκαίο στην ίδια, νοουμένου ότι ο αιτητής αποτάθηκε στην διοίκηση με την αίτησή του και εξέφρασε τις απόψεις του.
Περαιτέρω υποστηρίχθηκε ότι διεξήχθη η δέουσα έρευνα και η επίδικη απόφαση ήταν απόλυτα αιτιολογημένη. Ο αιτητής δεν είχε, υποστηρίχθηκε από την κα Κυριακίδου με αναφορά στην απόφαση της Πλήρους Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου Α. Δημητριάδη και άλλων ν. Υπουργικού Συμβουλίου και άλλων (1996) 3 ΑΑΔ 85, κεκτημένο δικαίωμα ανάπτυξης της ακίνητης ιδιοκτησίας του, αφού σύμφωνα με την απόφαση, η χρήση του ακινήτου για οικοδομικούς σκοπούς, συναρτάται με τον πολεοδομικό σχεδιασμό. Τέλος έγινε εκτενής αναφορά στη σχετική νομολογία, σύμφωνα με την οποία, το Δικαστήριο δεν επεμβαίνει σε ζητήματα τεχνικής κρίσεως της διοίκησης, εισηγούμενη ότι τέτοια ήταν και εδώ η περίπτωση.
Ο κύριος ισχυρισμός ακυρότητας στην παρούσα προσφυγή, είναι κατά πόσο η επικείμενη απαλλοτρίωση για αρχαιολογικούς λόγους, μπορούσε να αποτελέσει λόγο απόρριψης της πολεοδομικής αίτησης, για διαίρεση της επίδικης ακίνητης ιδιοκτησίας σε οικόπεδα.
Σύμφωνα με την πάγια νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου (βλ. Tofarco Ltd v. Δήμου Λευκωσίας (1994) 4 ΑΑΔ 233, Αλίκη Γεωργίου ν. Δήμου Λάρνακας (1998) 3 ΑΑΔ 821 και Theodosiou Co. Ltd v. Municipality of Limassol (1975) 3 CLR 195), στο πλαίσιο προστασίας της ιδιοκτησίας δυνάμει του Άρθρου 23 του Συντάγματος, αλλά και του Άρθρου 1 του Πρώτου Πρωτοκόλλου της Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, ο ιδιοκτήτης ακίνητης ιδιοκτησίας, μπορεί ακόμα και την επίκληση του Διατάγματος Απαλλοτρίωσης να αμφισβητήσει, ως μη νόμιμη αιτιολογία για την απόρριψη αίτησης για ανάπτυξή της, έως ότου η Διοίκηση εγγράψει το ακίνητο στο όνομά της, με την καταβολή της εκ του Συντάγματος προβλεπόμενης αποζημίωσης.
Μέχρι την καταβολή της αποζημίωσης, ο ιδιοκτήτης δεν παύει να έχει τη νομή και ιδιοκτησία της περιουσίας του και, συνακόλουθα, η αρμόδια αρχή δε μπορεί να αρνηθεί την έκδοση πολεοδομικής ή οικοδομικής άδειας, λόγω της έκδοσης γνωστοποίησης ή διατάγματος απαλλοτρίωσης.
Στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου Christakis Theophilou v. Improvement Board of Yermasoyia (1985) 3 CLR 2016 το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε ότι η άρνηση έκδοσης πιστοποιητικού διαχωρισμού γης σε οικόπεδα, λόγω της ύπαρξης διατάγματος απαλλοτρίωσης που επηρέαζε μέρος της ιδιοκτησίας, ήταν παράνομη, ενώ στην Tofarco Ltd, (ανωτέρω), η άρνηση του Δήμου να χορηγήσει πολεοδομική άδεια για ανέγερση κατοικιών σε τεμάχιο, λόγω του ότι το δικαίωμα στην ανάπτυξη αμφισβητείτο εξαιτίας της δημοσίευσης γνωστοποίησης απαλλοτρίωσης και διατάγματος επίταξης, ακυρώθηκε ως επέμβαση στο δικαίωμα ιδιοκτησίας.
Σχετική είναι και η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Υποθ. Αρ. 57/13, Ευέλθων Προδρόμου ν. Δημοκρατίας, ημερ. 10.7.2015, σύμφωνα με την οποία ακυρώθηκε η απόρριψη αίτησης για χορήγηση πολεοδομικής άδειας για μετατροπή ακινήτου σε οικόπεδο, με την αιτιολογία την έκδοση Διατάγματος Απαλλοτρίωσης. Το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι τα κριτήρια επί των οποίων βασίστηκε η απόφαση της Διοίκησης να απορρίψει τη σχετική αίτηση δεν ήσαν νόμιμα και ακύρωσε την προσβαλλόμενη απόφαση. Παραθέτω το ακόλουθο απόσπασμα ως σχετικό και με τα επίδικα γεγονότα (με τις υπογραμμίσεις να έχουν προστεθεί):
«Συνάγεται επομένως ότι η απόρριψη της αίτησης για πολεοδομική άδεια με σκοπό τη μετατροπή του τεμαχίου σε οικόπεδο βασίστηκε σε κριτήρια που δεν μπορούσαν να υπεισέλθουν νομίμως στην κρίση της διοίκησης. Η αιτιολογία της απόρριψης ήταν στην ουσία διπλή: Αφενός η ύπαρξη του Τοπικού Σχεδίου και των γενικών προνοιών πολιτικής και αφετέρου ο επηρεασμός του τεμαχίου από το χαρακτηρισμό του ως «χώρου στάθμευσης» που ήταν ουσιώδης παράγων με βάση το άρθρο 26(1) του περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμου αρ. 90/72. Όσον αφορά το τελευταίο κριτήριο, σαφώς δεν θα μπορούσε να προσμετρήσει στην κρίση της διοίκησης προς απόρριψη της αίτησης, η παραπομπή στην απαλλοτρίωση η οποία και δεν θεωρείται «ουσιώδης παράγων» εν τη εννοία του άρθρου 26(1). Αυτό επηρεάζει και τον όρο (502) που παραπέμπει και πάλι στο χαρακτηρισμό του οικοπέδου του αιτητή ως «χώρο στάθμευσης», εμφανώς λόγω της γνωστοποίησης και του διατάγματος απαλλοτρίωσης.
…………………………………………………………………….
…………………………………………………………………….
Η άρνηση της οικοπεδοποίησης του τεμαχίου έγινε υπό το πρόσχημα της απαλλοτρίωσης, ενός επαχθούς μέτρου, και εν πάση περιπτώσει έξω από τη νενομισμένη οδό όπως έχει ήδη εξηγηθεί. Δεν τίθεται εδώ ζήτημα ένταξης της υπόθεσης στην αρχή του ανέλεγκτου των διοικητικών αποφάσεων επί τεχνικών θεμάτων, διότι το θέμα είναι πρωτίστως θέμα νομιμότητας. Μόνο αν η υπό κρίση απόφαση είναι νόμιμη μπορεί να εφαρμοστεί το δόγμα του ανέλεγκτου επί των τεχνικών, πλέον, λεπτομερειών. Ούτε και ισχύει το άρθρο 12 του Νόμου αρ. 158(Ι)/99, ως προς το ότι τα διοικητικά όργανα πρέπει να αναγνωρίζουν ως ισχυρές και να εφαρμόζουν τις πράξεις άλλων διοικητικών οργάνων. Το άρθρο αυτό περιέχει μια γενική αρχή, η οποία πρέπει να εφαρμόζεται κατά περίπτωση ανάλογα με το υπό εξέταση αντικείμενο. Το ζητούμενο παραμένει ότι τα τοπικά σχέδια, οι γνωστοποιήσεις και τα διατάγματα απαλλοτρίωσης και επίταξης δεν μπορούν να αναχαιτίζουν τη νόμιμη επιδίωξη ιδιοκτήτη να αναπτύσσει τη γη του, εκτός και αν συντρέχουν με ακρίβεια οι προϋποθέσεις που επηρεάζουν αυτή του τη βούληση.».
Έχοντας ως δεδομένο την πάγια νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου, και υιοθετώντας τα όσα αναφέρθηκαν στο ανωτέρω απόσπασμα από την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, κρίνω ότι και στην παρούσα υπόθεση δεν θα μπορούσε να απορριφθεί η επίδικη αίτηση, με την αιτιολογία που δόθηκε από τους καθ’ ων η αίτηση. Η αιτιολογία ήταν παράνομη. Η απαλλοτρίωση, δεν τελειώθηκε ώστε να μπορεί να γίνεται λόγος για «ουσιώδη παράγοντα» εντός της εννοίας του σχετικού Νόμου. Η επέλευση στο μέλλον της απαλλοτρίωσης, δεν μπορεί να αποτελεί νόμιμο λόγο απόρριψης της αίτησης, αλλά περαιτέρω ούτε και το ίδιο το Διάταγμα Απαλλοτρίωσης αν ήθελε εκδοθεί, αν η απαλλοτρίωση δεν συντελεστεί ολοκληρωτικά με την εγγραφή του ακινήτου στην ιδιοκτησία της απαλλοτριούσας αρχής.
Ενόψει των ανωτέρω, η προσφυγή επιτυγχάνει με €1.000 έξοδα υπέρ του αιτητή, πλέον Φ.Π.Α, αν υπάρχει. Η προσβαλλόμενη απόφαση ακυρώνεται, με βάση το Άρθρο 146.(4)(β) του Συντάγματος.
Μ. Καλλιγέρου, ΠΔΔ.
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο