Court dismisses appeal against Ministry decision transferring school management to a different regional board despite ownership disputes.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Administrative Court dismissed the School Board of Nicosia's appeal against the Council of Ministers' decision to transfer management of specific schools to the Strovolou Board. Although the Nicosia Board argued that the transfer violated its property rights and the 1997 Schools Boards Law, the court found the Council acted within its statutory powers. The court ruled that the law grants the Council discretionary authority to assign management regardless of ownership, provided public interest justifies the move. Consequently, the decision was upheld as legally sound and in compliance with the Constitution and the Schools Boards Law.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArticles 146, 23, 28 of the Constitution; Law 108(I)/1997: The Council of Ministers possesses discretionary power to assign school management to a regional board irrespective of ownership rights, provided the decision serves public interest and complies with statutory frameworks.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
ΑΝΑΦΟΡΕΣ:
Κυπριακή νομολογία στην οποία κάνει αναφορά η απόφαση αυτή:
Μ. Π. Δικηγόρος (2012) 1 ΑΑΔ 2598
ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΦΟΡΕΙΑ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΔΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΑΥΤΗΣ ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ, ΥΠΟΘΕΣΗ ΑΡ. 2/2010, 30 Ιανουαρίου 2012
Κυπριακή νομοθεσία στην οποία κάνει αναφορά η απόφαση αυτή:
Ν. 108(I)/1997 - Ο περί Σχολικών Εφορειών Νόμος του 1997
Ν. 108(I)/1997 - Ο περί Σχολικών Εφορειών Νόμος του 1997
ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠΟΦΑΣΗΣ:
ECLI:CY:DD:2017:33
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
(Υπόθεση αρ.1436/2012)
31 Ιανουαρίου, 2017
[Μ. ΚΑΛΛΙΓΕΡΟΥ, ΠΔΔ.]
Αναφορικά με τα άρθρα 146 και 23, 28 του Συντάγματος
Μεταξύ:
Εφορεία Ελληνικών Εκπαιδευτηρίων Λευκωσίας
Αιτητών,
-και-
Κυπριακής Δημοκρατίας μέσω
1. Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού
2. Υπουργικού Συμβουλίου
Καθ’ ων η αίτηση.
………………………….
Χρίστος Κληρίδης, για ΦΟΙΒΟΣ, ΧΡΙΣΤΟΣ ΚΛΗΡΙΔΗΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ, Δ.Ε.Π.Ε, για αιτητές
Μαρία Δρυμιώτου (κα), Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους καθ’ ων η αίτηση
Ξένια Ευγενίου (κα) για Ανδρέας Σ. Αγγελίδης δ.ε.π.ε., για το ενδιαφερόμενο μέρος
Α Π Ο Φ Α Σ Η
Μ. Καλλιγέρου, ΠΔΔ.: Με την παρούσα προσφυγή η αιτήτρια προσβάλλει την απόφαση των καθ’ ων η αίτηση ημερομηνίας 25.7.2012, η οποία κοινοποιήθηκε με επιστολή ημερομηνίας 20.8.2012, και η οποία λήφθηκε κατ’ επανεξέταση μετά την ακυρωτική απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στις συνεκδ. Υποθ. 1778/2009 και 224/2010, Εφορεία Ελληνικών Εκπαιδευτηρίων Λευκωσίας ν. Δημοκρατίας, ημερ. 8/2/2012, σύμφωνα με την οποία ανακλήθηκε προηγούμενης σχετική απόφασης και/ή μετακίνηση ορισμένων σχολείων από τη διαχείριση της Σχολικής Εφορείας Λευκωσίας στη διαχείριση της Σχολικής Εφορείας Στροβόλου.
Σύμφωνα με την περιγραφή των γεγονότων στην αίτηση ακυρώσεως και στην ένσταση, το Υπουργικό Συμβούλιο αποφάσισε στις 23/9/2009, με την απόφασή του αρ. 69.313, την ανάκληση της απόφασή του ημερομηνίας 14/6/2000 με αρ. 51.952 και την ανάθεση της διαχείρισης των σχολείων Λυκείου Αρχ. Μακαρίου Γ΄, Δημοτικού Σχολείου Δασούπολης και Αποστόλου Βαρνάβα και του Δημόσιου Νηπιαγωγείου Δασούπολης από την Σχολική Εφορεία Λευκωσίας στη Σχολική Εφορεία Στροβόλου, από 1/1/2010. Η ανάκληση αποφασίστηκε επειδή η διαχείριση των σχολείων αυτών είχε ανατεθεί στη Σχολική Εφορεία Λευκωσίας από το 2000, με απόφασή και τότε του το Υπουργικού Συμβουλίου σε σχέση με τα συγκεκριμένα σχολεία, των οποίων η διαχείριση ανατέθηκε 9 χρόνια μετά στη Σχολική Εφορεία Στροβόλου.
Οι δύο αυτές αποφάσεις αποτέλεσαν αντικείμενο ξεχωριστών προσφυγών εκ μέρους της Σχολικής Εφορείας Λευκωσίας (Εφορεία Ελληνικών Εκπαιδευτηρίων Λευκωσίας), δηλαδή τους εδώ αιτητές, παρόλο που και οι δύο λήφθηκαν στην ίδια συνεδρία του Υπουργικού Συμβουλίου, ίδια Πρόταση του Υπουργού Παιδείας. Ως εκ τούτου οι προσφυγές συνεκδικάστηκαν.
Η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στις προσφ. 1778/2009 και 224/2010, Εφορεία Ελληνικών Εκπαιδευτηρίων Λευκωσίας ν. Δημοκρατίας, ημερ. 8/2/2012, ήταν ακυρωτική.
Το Ανώτατο Δικαστήριο ακυρώνοντας τις επίδικες αποφάσεις, αποφάσισε ότι:
«……………………………………………………………………..
Το άρθρο 4(1) του Ν 108(Ι)/97, όπως τροποποιήθηκε, προνοεί ότι Σχολική Εφορεία εκλέγεται, αναφορικά με κάθε Δήμο, για τα σχολεία του Δήμου. Το Υπουργικό Συμβούλιο, όμως, μπορεί να αναθέσει τη γενική διαχείριση σχολείου ή σχολείων που βρίσκονται στην περιφέρεια ενός Δήμου, σε Σχολική Εφορεία άλλου Δήμου. Το Υπουργικό Συμβούλιο μπορεί επίσης να αναθέσει τη γενική διαχείριση σχολείων που βρίσκονται στην περιφέρεια μιας Σχολικής Εφορείας, σε άλλη Σχολική Εφορεία, της οποίας τα σχολεία εκείνα αποτελούν ιδιοκτησία ή για τα οποία (η άλλη Εφορεία) έχει έννομα δικαιώματα.
Στην προκείμενη περίπτωση το Υπουργικό Συμβούλιο άσκησε τη διακριτική του ευχέρεια δυνάμει του άρθρου 4(1), στις 14.6.2000, και για τους προαναφερόμενους, συγκεκριμένους λόγους, που αναγράφονται στην πρόταση του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού ημερ. 26.5.2000, ανέθεσε τη διαχείριση των επίδικων σχολείων στη Σχολική Εφορεία Λευκωσίας. Αξίζει να σημειωθεί ότι από τα ενώπιον μου στοιχεία διαφαίνεται ότι η Σχολική Εφορεία Λευκωσίας έχει και κάποια περιουσιακά δικαιώματα υπό μορφή εγγραφής και τίτλου ιδιοκτησίας σε σχέση με το Δημοτικό Σχολείο Δασούπολης και επίσης φαίνεται να έχει και κάποια δικαιώματα που απορρέουν από την ανάληψη υποχρεώσεων αλλά και επενδύσεων που έγιναν στα υπόλοιπα σχολεία.
Στην πρόταση του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού προς το Υπουργικό Συμβούλιο, ημερ. 5.8.2009, η οποία αιτιολογεί την προσβαλλόμενη απόφαση ημερ. 23.9.2009, αναγράφεται μεταξύ άλλων ότι η Σχολική Εφορεία Στροβόλου είχε ζητήσει από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού να υπαχθούν στη δική της αρμοδιότητα τα σχολεία που βρίσκονται στη δημαρχούμενη περιοχή Στροβόλου. Έγιναν ανταλλαγές απόψεων και το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού υπέβαλε «συμβιβαστική πρόταση» σύμφωνα με την οποία εκείνα τα σχολεία που βρίσκονται «στην καρδιά του Στροβόλου» (δηλαδή τα προαναφερόμενα) θα περιέρχονταν στη δικαιοδοσία και τη διαχείριση της Σχολικής Εφορείας Στροβόλου, ενώ τα υπόλοιπα (που επίσης βρίσκονται στην περιοχή Στροβόλου, αλλά υπό τη διαχείριση της Σχολικής Εφορείας Λευκωσίας) θα παρέμεναν υπό το ίδιο καθεστώς. Η Σχολική Εφορεία Στροβόλου αποδέχθηκε την εισήγηση, ενώ η Σχολική Εφορεία Λευκωσίας την απέρριψε. Ο Υπουργός Παιδείας και Πολιτισμού όμως υπέβαλε τη σχετική πρόταση, την οποία το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε.
Είναι προφανές ότι η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου ημερ. 14.6.2000 ήταν νόμιμη απόφαση, η οποία λήφθηκε δυνάμει της επιφύλαξης του άρθρου 4(1) του προαναφερόμενου νόμου, για τους λόγους που φαίνονται στην προαναφερόμενη πρόταση ημερ. 26.5.2000.
Η νομολογία μας θέτει προϋποθέσεις για την ανάκληση νομίμων (όπως και παρανόμων) αποφάσεων. Στην προκείμενη περίπτωση θα πρέπει να εξεταστεί το κατά πόσον οι καθ΄ ων η αίτηση, ανακαλώντας προηγούμενη νόμιμη απόφαση τους, συμμορφώθηκαν με τις πρόνοιες του άρθρου 54 του περί Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμου του 1999 (Ν 158(Ι)/99). Σύμφωνα με το άρθρο αυτό, συνιστά παράβαση των αρχών της χρηστής διοίκησης, η ανάκληση από τη διοίκηση, μετά πάροδον ευλόγου χρόνου, πράξης της διοίκησης, έστω και παράνομης, που στο μεταξύ δημιούργησε δικαιώματα και γενικά ευνοϊκές καταστάσεις για το διοικούμενο. Το εδάφιο 3 του άρθρου 54 προνοεί ότι η ανάκληση νόμιμης διοικητικής πράξης, έστω και αν πέρασε εύλογο χρονικό διάστημα από την έκδοση της, δικαιολογείται για λόγους δημοσίου συμφέροντος. Είναι θεμελιωμένο, ότι όταν γίνεται επίκληση του δημοσίου συμφέροντος αυτό πρέπει να συγκεκριμενοποιείται.
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
Στην παρούσα υπόθεση έγινε ανάκληση προηγούμενης νόμιμης διοικητικής πράξης (είναι η προσβαλλόμενη απόφαση στην προσφυγή 224/10, με αρ. 51952) και στη συνέχεια λήφθηκε νέα απόφαση (η προσβαλλόμενη απόφαση στην προσφυγή 1778/09). Απ΄ όλα τα ενώπιον μου στοιχεία είναι προφανές ότι οι καθ΄ ων η αίτηση δεν εξέτασαν καθόλου τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες θα ήταν νόμιμο να ανακληθεί προηγούμενη νόμιμη διοικητική απόφαση. Δεν έλαβαν υπόψη τους αλλά ούτε και επικαλέστηκαν, καθ΄ οιονδήποτε τρόπο, λόγους δημοσίου συμφέροντος. Επιπρόσθετα δεν εξέτασαν καθόλου κατά πόσον στα εννέα περίπου χρόνια που ίσχυε η προηγούμενη νόμιμη τους απόφαση είχαν δημιουργηθεί δικαιώματα ή και υποχρεώσεις υπέρ τρίτων και ειδικά υπέρ των αιτητών οι οποίοι, όπως φαίνεται, υπέστησαν και έξοδα κατά το χρόνο διαχείρισης των επίδικων σχολείων. Οι αιτητές είχαν, ακόμα, και ιδιοκτησιακά δικαιώματα σε σχέση με ένα από τα επίδικα σχολεία, που δεν φαίνεται να απασχόλησαν τους καθ΄ ων η αίτηση. Οι καθ΄ ων η αίτηση όχι μόνον δεν εξέτασαν θέματα δημοσίου συμφέροντος ή δημιουργίας νομίμων δικαιωμάτων υπέρ τρίτων, κατά το χρόνο που ίσχυε η προηγούμενη νόμιμη απόφασή τους, αλλά ούτε και εξέτασαν ζητήματα ευλόγου χρόνου, δηλαδή αν είχε παρέλθει εύλογος χρόνος από τη λήψη της προηγούμενης απόφασης, οπότε η ανάκληση θα ήταν επιτρεπτή μόνο για λόγους δημοσίου συμφέροντος.
Πέραν των προαναφερομένων, οι καθ΄ ων η αίτηση δεν εξέτασαν και το κατά πόσον ίσχυαν, ακόμα, κατά τη λήψη των προσβαλλομένων αποφάσεων, οι συγκεκριμένοι εκείνοι λόγοι που αναφέρθηκαν στην πρόταση του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού ημερ. 26.5.2000 και για τους οποίους ασκήθηκε η διακριτική ευχέρεια που παρέχει η επιφύλαξη του άρθρου 4(1) του προαναφερόμενου νόμου, υπέρ της ανάθεσης της διαχείρισης των προαναφερόμενων σχολείων, στους αιτητές.
Κατά την κρίση μου όλοι αυτοί οι λόγοι συνηγορούν υπέρ της ακύρωσης των προσβαλλομένων αποφάσεων τις οποίες θεωρώ ως, υπό τις περιστάσεις, νομικά μεμπτές.
Είχα την ευκαιρία να μελετήσω την πολύ πρόσφατη απόφαση του αδελφού Δικαστή Φωτίου στην Υπόθεση 2/10, ημερ. 30.1.2012, η οποία είναι σχετική με την παρούσα εφόσον αφορά ουσιαστικά στην ίδια προσβαλλόμενη απόφαση, αναφορικά όμως με τα σχολεία που βρίσκονται στη δημαρχούμενη περιοχή Αραδίππου και τα οποία διαχειριζόταν μέχρι κάποια ημερομηνία η Σχολική Εφορεία Λάρνακας (Απόφαση 52468). Δεν τέθηκε οποιοδήποτε ζήτημα νόμιμης ανάκλησης νόμιμης διοικητικής πράξης, στην υπόθεση εκείνη, ούτε και το θέμα αυτό απασχόλησε καθόλου το δικαστήριο. Σ΄ εκείνη την υπόθεση το δικαστήριο κατέληξε στην απόρριψη της προσφυγής θεωρώντας ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είχε ληφθεί μέσα στα πλαίσια της νόμιμης άσκησης της διακριτικής ευχέρειας του Υπουργικού Συμβουλίου. Η απόφαση εκείνη δεν είναι βέβαια δεσμευτική αλλά, εν πάση περιπτώσει, θεωρώ ότι δεν μπορεί να με καθοδηγήσει, αναφορικά με τις παρούσες υποθέσεις, επειδή δεν τέθηκε και δεν απασχόλησε το δικαστήριο το ζήτημα των προϋποθέσεων υπό τις οποίες μπορεί να ανακληθεί μια νόμιμη διοικητική απόφαση.
Για τους λόγους που προσπάθησα να εξηγήσω και οι δύο προσφυγές πετυχαίνουν και εκδίδονται δηλωτικές αποφάσεις ως οι παράγραφοι Α του αιτητικού τους. Στην προσφυγή 224/10, όμως, η απόφαση περιορίζεται στην ακύρωση μόνο της ανάκλησης της απόφασης 51952, ημερ. 14.6.2000 (όχι της απόφασης 52468, ημερ. 11.10.2000, που αφορά τη Λάρνακα). Έξοδα €1.000 στην κάθε προσφυγή, πλέον Φ.Π.Α., αν υπάρχει, υπέρ των αιτητών και εις βάρος των καθ΄ ων η αίτηση. Καμιά διαταγή για έξοδα αναφορικά με το ενδιαφερόμενο μέρος.»
Με βάση την απόφαση του Δικαστηρίου, ακολούθησε επανεξέταση της ακυρωθείσας απόφασης και εκδόθηκε εκ νέου από το Υπουργικό Συμβούλιο την 25/7/2012, απόφαση, Αρ. Απόφασης 73.872, για ανάκληση της από 14/6/2000 ανάθεσης της διαχείρισης των ρηθέντων σχολείων στην Σχολική Εφορεία Λευκωσίας και πρόσθετα ανάθεση της διαχείρισης εκ νέου στη Σχολική Εφορεία Στροβόλου.
Το σκεπτικό της απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου βασίζεται στη νέα Πρόταση του Υπουργού Παιδείας προς το Υπουργικό Συμβούλιο. Η νέα Πρόταση του Υπουργού είχε ως εξής:
«Το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού επανεξέτασε το θέμα, υπό το φως της απόφασης του Ανωτάτου Δικαστηρίου και επισημαίνει τα ακόλουθα:
6.1. Παρόλον που σύμφωνα με τον περί Σχολικών Εφορειών Νόμο του 1997, ο οποίος ίσχυε όταν το Υπουργικό Συμβούλιο πήρε την Απόφαση με Αρ. 52.952 και ημερ. 14/6/2000, η Σχολική Εφορεία εκλέγεται, τόσο στους Δήμους όσο και στις Κοινότητες, μέχρι το Δεκέμβριο του 2006 εκλέγονταν μόνο οι Σχολικές Εφορείες των Κοινοτήτων. Με διαδοχικές τροποποιήσεις του εν λόγω Νόμου, η πρόνοια για εκλογές των Σχολικών Εφορειών των δήμων και συμπλεγμάτων δήμων και κοινοτήτων αναστέλλετο και αυτές οι Σχολικές Εφορείες διορίζονταν από το Υπουργικό Συμβούλιο και ταυτόχρονα, διαμορφωνόταν το νομικό πλαίσιο για τη διενέργεια των εκλογών (Ν145(Ι)/2001, Ν191(Ι)/2003, Ν259(Ι)/2004, Ν70(Ι)/2005, Ν69(Ι)/2006, Ν14(Ι)/2006). Το άρθρο 4 των περί Σχολικών Εφορειών Νόμων, όπως έχει διαμορφωθεί μετά από τις διαδοχικές τροποποιήσεις του βασικού Νόμου, φαίνεται στο ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 6.
6.2 Οι πρώτες εκλογές για της Σχολικές Εφορείες δήμων κα συμπλεγμάτων έγιναν το Δεκέμβριο του 2006 και το διοριστικό σύστημα εγκαταλείφθηκε οριστικά. Όπως έχει διαμορφωθεί ο περί Σχολικών Εφορειών Νόμος, στους δήμους ορισμένα μέλη των Σχολικών Εφορειών εκλέγονται απευθείας από τους δημότες σε εκλογές που διενεργούνται ταυτόχρονα με τις δημοτικές εκλογές και ορισμένα είναι μέλη του εκλελεγμένου Δημοτικού Συμβουλίου. Η εγκατάλειψη του διοριστικού συστήματος και η εφαρμογή στην πράξη του εκλογικού συστήματος για τις Σχολικές Εφορείες των δήμων αποτελεί ουσιώδη και σημαντική διαφοροποίηση των πραγματικών συνθηκών που ίσχυαν το 2000, όταν λήφθηκε η Απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου για παραχώρηση στη Σχολική Εφορεία Λευκωσίας της διαχείρισης, ορισμένων σχολείων που ανήκουν στη δημαρχούμενη περιοχή του Στροβόλου.
6.3 Η εφαρμογή στην πράξη του εκλογικού συστήματος, με τη συγκεκριμένη μορφή που έχει πάρει μετά από τις διαδοχικές τροποποιήσεις του περί Σχολικών Εφορειών Νόμου, αποτελεί βήμα δημοκρατικοποίησης και ενίσχυσης της τοπικής διοίκησης και φανερώνει έκδηλα την επιθυμία της πολιτείας να συνδέσει τα της διαχείρισης των σχολείων με τα της διαχείρισης των δήμων. Ως εκ τούτου, είναι προς το δημόσιο συμφέρον η διαχείριση των σχολείων να γίνεται από τις Σχολικές Εφορείες που εκλέγονται στις περιοχές των δήμων όπου βρίσκονται τα σχολεία. Ο σκοπός εκλογής των Σχολικών Εφορειών είναι η εκ του Νόμου απορρέουσα ευθύνη να ελέγχουν και/ή να διαχειρίζονται τα σχολεία, εντός της δημοτικής περιφέρειας του Δήμου στο οποίο η κάθε Σχολική Εφορεία έχει αρμοδιότητα, μετά την εκλογή τους από τους δημότες του συγκεκριμένου Δήμου.
6.4 Ενόψει των νέων δεδομένων, τα όρια της αρμοδιότητας των Σχολικών Εφορειών πρέπει να συμπίπτουν, κατά το δυνατό, με τις δημοτικές περιφέρειες, ιδιαίτερα εφόσον υπάρχει θέμα ψηφοφορίας των δημοτών και οι δημότες καλούνται να ψηφίζουν για της Σχολικές Εφορείες της περιοχής τους. Έτσι επιτυγχάνεται η ορθολογική διαχείριση των σχολείων αφού οι κάτοικοι ενός Δήμου που ψηφίζουν θα μπορούν να έχουν λόγο για τα σχολεία του Δήμου. Η διακριτική ευχέρεια που παρέχεται στο Υπουργικό Συμβούλιο με βάση την πρώτη επιφύλαξη του άρθρου 4 (1) των περί Σχολικών Εφορειών Νόμου να αναθέσει σε σχολική εφορεία τη γενική διαχείριση σχολείου ή σχολείων που βρίσκονται στην περιφέρεια άλλου δήμου ή κοινότητας, ενδείκνυται να ασκείται μόνο στις περιπτώσεις όπου για κάποιο λόγο μια Σχολική Εφορεία αδυνατεί να διαχειριστεί σχολεία της περιφέρειας της.
6.5 Η Σχολική Εφορεία Στροβόλου έχει την εμπειρία, γνώση και αποτελεσματικούς μηχανισμούς για ορθολογική διαχείριση των σχολείων της δημαρχούμενης περιοχής τους Στροβόλου.
6.6 Όσον αφορά το οικονομικό σκέλος, αναφέρεται ότι οποιεσδήποτε υποχρεώσεις ή και δικαιώματα ή έξοδα δημιουργήθηκαν υπέρ τρίτων ή από την Σχολική Εφορεία Λευκωσίας ρυθμίζεται από τους περί Σχολικών Εφορειών Νόμους εφόσον αυτόματα με την ανάθεση της διαχείρισης του σχολείου σε άλλη Σχολική Εφορεία αυτή αναλαμβάνει και την οικονομική διαχείριση του και επομένως και τις όποιες προϋπάρχουσες υποχρεώσεις. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι τα έξοδα των σχολείων που επωμίζονται οι Σχολικές Εφορείες καλύπτονται εξ ολοκλήρου από τον κρατικό προϋπολογισμό και όταν οι ανάγκες διαφοροποιούνται, το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού διενεργεί τις αναγκαίες προσαρμογές, αυξομειώνοντας τα ποσά που παραχωρεί ως χορηγία στις διάφορες Σχολικές Εφορείες.»
Οι αιτητές ισχυρίστηκαν ότι η επίδικη απόφαση πάσχει ακυρότητας για τους ακόλουθους λόγους ακυρώσεως:
Ότι οι καθ’ ων η αίτηση άσκησαν λανθασμένα την διακριτική τους ευχέρεια, διότι υπερέβησαν τα όρια της νομιμότητας, δεν διερεύνησαν δεόντως τις πτυχές της υπόθεσης, δεν αιτιολόγησαν δεόντως την απόφασή τους, αφού τίποτα δεν άλλαξε ουσιαστικά από το έτος 2000 που ανατέθηκαν τα σχολεία αυτά στην Σχολική Εφορεία Λευκωσίας και η όποια αιτιολογία δόθηκε στην επίδικη απόφαση ήταν επίπλαστη με σκοπό να δοθεί απλώς μία αιτιολογία. Ειδικότερα η αναφορά στην εκλογή των μελών της Σχολικής Εφορείας του κάθε Δήμου από τους Δημότες.
Περαιτέρω τέθηκε ισχυρισμός περί παράβασης του δεδικασμένου από την ακυρωτική απόφαση και παράβαση της αρχής της χρηστής διοίκησης και της καλής πίστης, λόγω της εκ νέου ανάκλησης της απόφασης του 2000, της ευνοϊκής για τους αιτητές μετά την πάροδο του ευλόγου χρόνου, χωρίς να υπάρχει μεταβολή των συνθηκών στις οποίες στηρίχθηκε η αρχική απόφαση, χωρίς να δικαιολογείται για λόγους δημοσίου συμφέροντος και χωρίς να ληφθούν υπόψη οι δυσμενείς συνέπειες για τους αιτητές που είχαν υποστεί έξοδα κατά το χρόνο διαχείρισης των σχολείων. Επίσης επειδή στο λεκτικό της επίδικης απόφασης αναφέρθηκε ότι το Υπουργικό Συμβούλιο «επιβεβαιώνει» την ακυρωθείσα απόφασή του, πράγμα ανεπίτρεπτο για μία απόφαση που ακυρώθηκε από το Δικαστήριο.
Ως τρίτος λόγος ακυρώσεως, υποστηρίχθηκε ότι υπήρξε πλάνη περί το Νόμο από τους καθ’ ων η αίτηση, διότι στην Πρόταση του Υπουργού Παιδείας εσφαλμένα αναφέρθηκε ότι η διακριτική ευχέρεια που παρείχε το άρθρο 4(1) του Νόμου 108(Ι)/97 στο Υπουργικό Συμβούλιο για να αναθέτει την διαχείριση σχολείων σε Εφορείες άλλης περιφέρειας, αφορά στην αδυναμία της Σχολικής Εφορείας της περιφέρειας της κοινότητας να ανταποκριθεί στην διαχείριση των σχολείων. Αυτή ήταν μία στενή ερμηνεία εκτός της ορθής ερμηνείας του Νόμου που παρείχε τέτοια ευχέρεια κατά τον ισχυρισμό των αιτητών για λόγους ιστορικούς, γεωγραφικούς, καλύτερης διαχείρισης, περισσότερης στελέχωσης μίας Εφορείας από την άλλη, μεγαλύτερης πείρας κλπ.
Τέθηκε επίσης ισχυρισμός περί κακής σύνθεσης του Υπουργικού Συμβουλίου, ο οποίος όμως εγκαταλείφθηκε αργότερα σιωπηρώς στο στάδιο της Απαντητικής Αγόρευσης, αφού οι καθ’ ων η αίτηση επισύναψαν στη Γραπτή τους Αγόρευση αντίγραφο του μέρους του Πρακτικού που φανέρωνε την σύνθεση του Υπουργικού Συμβουλίου, στο οποίο ρητά αναφέρεται ότι οι παρευρισκόμενοι αποχώρησαν πριν την συζήτηση του επίδικου θέματος.
Ως πέμπτος λόγος ακυρώσεως αναπτύχθηκε η παράβαση των Συνταγματικών δικαιωμάτων των καθ’ ων η αίτηση και η προσβολή των εννόμων δικαιωμάτων τους, αφού εκτός από τα έξοδα στα οποία προέβησαν για τα εν λόγω σχολεία, το Δημοτικό Σχολείο Δασουπόλεως ήταν εγγεγραμμένο στην ιδιοκτησία του Προέδρου της Σχολικής Εφορείας Λευκωσίας. Ισχυρίστηκαν ότι παραβιάστηκε το περιουσιακό τους δικαίωμα στο εν λόγω σχολείο, κατά παράβαση του Συντάγματος και αυτό λόγω έλλειψης δέουσας έρευνας και πλάνης περί τα πράγματα. Περαιτέρω υποστήριξαν, ότι παραβιάστηκε η αρχή της χρηστής διοίκησης, διότι η απόφαση δημιούργησε ανεπιεικείς και άδικες λύσεις, καθώς και η αρχή της καλής πίστης, διότι η ενέργεια του Υπουργικού Συμβουλίου ήταν ασυνεπής και αντιφατική, σε σχέση με την αρχική τους απόφαση του 2000.
Τόσο οι καθ’ ων η αίτηση όσο και το ενδιαφερόμενο πρόσωπο υποστήριξαν ότι η επανεξέταση έγινε βάσει του δεδικασμένου και σε συμμόρφωση με αυτό. Ότι η απόφαση αιτιολογήθηκε επαρκώς και εξηγήθηκαν οι λόγοι δημοσίου συμφέροντος για τους οποίους το Υπουργικό Συμβούλιο αποφάσισε να ανακαλέσει την απόφασή του να ανατεθούν τότε τα σχολεία αυτά στη Σχολική Εφορεία Λευκωσίας. Το δημόσιο συμφέρον επέβαλλε υποστήριξαν, όπως μετά την εφαρμογή στην πράξη του εκλογικού συστήματος ανάδειξης των μελών των Σχολικών Εφορειών των Δήμων, όπως η διαχείριση των σχολείων του Δήμου γίνεται από την εκλελεγμένη από τους Δημότες Σχολική Εφορεία.
Η διακριτική ευχέρεια υποστήριξαν περαιτέρω, που παραχωρείται από το Νομοθέτη βάσει του άρθρου 4(1) του Ν.108(Ι)/1997, στο Υπουργικό Συμβούλιο, ώστε κατ’ εξαίρεση να μπορεί να παραχωρεί τη διαχείριση σχολείων σε Σχολική Εφορεία άλλου Δήμου ή Κοινότητας, δεν δημιουργεί τετελεσμένα. Μια τέτοια απόφαση στα πλαίσια της εξαίρεσης του κανόνα, υποστήριξαν πως δύναται στη βάση νέων δεδομένων να αλλάξει. Ως προς το ζήτημα του Συνταγματικού δικαιώματος της περιουσίας, οι καθ’ ων η αίτηση υποστήριξαν, ότι αυτό το δεδομένο ήταν γνωστό στο Υπουργικό Συμβούλιο, αφού στην Πρόταση του Υπουργού, παράγραφος 6.6 γινόταν αναφορά στο ότι η Σχολική Εφορεία Στροβόλου εννοείται ότι θα αναλάμβανε όλα τα έξοδα πλέον αλλά και θα αντικαθιστούσε την Σχολική Εφορεία Λευκωσία και στις υποχρεώσεις της.
Έχω διεξέλθει το περιεχόμενο των Παραρτημάτων στην Ένσταση αλλά και στην Αίτηση ακυρώσεως και τους διοικητικούς φακέλους. Σύμφωνα με τον περί Σχολικών Εφορειών Νόμο (Ν.108(Ι)/97)όπως έχει τροποποιηθεί κατά τον ουσιώδη χρόνο το άρθρο 8(1) προβλέπει ότι:
«8.-(1) Τηρουμένων των διατάξεων του παρόντος Νόμου και των κανονισμών που εκδίδονται δυνάμει αυτού, κάθε σχολική εφορεία αναλαμβάνει την οικονομική διαχείριση των σχολείων του δήμου ή της κοινότητας ή του συμπλέγματος, που βρίσκονται στα όριά της, εποπτεύει προσωπικό που διορίζει ή που της παραχωρείται από την Κυβέρνηση, συνεργάζεται με τις διευθύνσεις των σχολείων και τη Συμβουλευτική Επιτροπή Σχολείου, για την καλύτερη λειτουργία τους και ασκεί οποιαδήποτε άλλη εξουσία και οποιοδήποτε άλλο καθήκον ανατίθεται σ΄ αυτήν, δυνάμει των διατάξεων του παρόντος Νόμου ή οποιουδήποτε άλλου νόμου ή των Κανονισμών που εκδίδονται δυνάμει του παρόντος Νόμου:
Νοείται ότι για την οικονομική διαχείριση εφαρμόζονται κατ’ αναλογίαν οι πρόνοιες των Δημοσιονομικών και Λογιστικών Οδηγιών και Κανονισμών Αποθηκών που ισχύουν εκάστοτε στη δημόσια υπηρεσία.»
Ο κανόνας δηλαδή είναι πως η κάθε Σχολική Εφορεία διαχειρίζεται τα σχολεία που ανήκουν στον Δήμο της.
Σύμφωνα με το άρθρο 4(1):
«4.-(1) Σχολική εφορεία εκλέγεται ή ορίζεται σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος Νόμου, ανάλογα με την περίπτωση, αναφορικά με κάθε δήμο για τα σχολεία του δήμου, αναφορικά με κάθε κοινότητα για τα σχολεία της κοινότητας και, αναφορικά με κάθε σύμπλεγμα, για τα σχολεία του συμπλέγματος:
Νοείται ότι το Υπουργικό Συμβούλιο μπορεί να αναθέσει σε σχολική εφορεία τη γενική διαχείριση σχολείου ή σχολείων που βρίσκονται στην περιφέρεια άλλου δήμου ή κοινότητας:
Νοείται επίσης ότι το Υπουργικό Συμβούλιο μπορεί να αναθέσει σε σχολική εφορεία τη γενική διαχείριση σχολείων που βρίσκονται στην περιφέρεια της και αποτελούν ιδιοκτησία άλλης εφορείας ή για τα οποία άλλη εφορεία έχει έννομα δικαιώματα.»
Ο λόγος ακυρώσεως περί παράβασης του δεδικασμένου δεν γίνεται δεκτός. Το Ανώτατο Δικαστήριο στην ακυρωτική απόφαση του έκρινε πως δεν αιτιολογήθηκε η ανάκληση της διοικητικής απόφασης, που αφορούσε την υπέρ των αιτητών ανάθεση των εν λόγω σχολείων. Ειδικότερα που η απόφαση ήταν ευνοϊκή και είχε διαρρεύσει πολύ μεγάλος χρόνος (πέραν των εννέα ετών).
Οι καθ’ ων η αίτηση συμμορφώθηκαν πλήρως με το δεδικασμένο. Αιτιολόγησαν επαρκώς και ειδικά την απόφασή τους με επίκληση του εννόμου συμφέροντος. Όταν ακυρώνεται μία διοικητική απόφαση για έλλειψη αιτιολογίας ή έλλειψη επαρκούς αιτιολογίας, κατά πάγια νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου κατά την επανεξέταση δεν απαγορεύεται η έκδοση απόφασης ίδιας με την ακυρωθείσα, νοουμένου ότι θα αιτιολογηθεί επαρκώς. Οι καθ’ ων η αίτηση επαρκώς αιτιολογούν, εντός των πλαισίων των εξουσιών τους, που τους παρέχει ο νόμος, ότι μετά την εφαρμογή της εκλογής των Σχολικών Εφορειών και των Δήμων στην πράξη (που παρέμενε ανενεργή μέχρι το 2005) πλέον οι δημότες εκλέγουν τις Σχολικές Εφορείες των Δήμων τους. Επομένως κρίθηκε πως η επαναφορά της διαχείρισης των σχολείων του Δήμου Στροβόλου στην Σχολική Εφορεία του Δήμου τους, ενδεικνυόταν ώστε να τίθεται σε άμεση εφαρμογή η λαϊκή ετυμηγορία των δημοτών. Τα νέα αυτά δεδομένα οδήγησαν τους καθ’ ων η αίτηση στην λήψη της απόφασης τους το 2009 για να αναλάβει η Σχολική Εφορεία Στροβόλου τα επίδικα σχολεία, όπως ίσχυε βέβαια και πριν το έτος 2000, που εφαρμόστηκε με την απόφαση της εποχής εκείνης η εξαίρεση στον κανόνα. Πιστεύω πως οι καθ’ ων η αίτηση κατάφεραν να αιτιολογήσουν επαρκώς την απόφασή τους, ως όριζε και το δεδικασμένο της ακυρωτικής απόφασης.
Αξίζει να αναφέρω ότι ως έχουν οι νομοθετικές διατάξεις του Νόμου 108(Ι)/1997 και ως ίσχυαν βέβαια κατά τον ουσιώδη χρόνο, δεν παρέχεται δικαίωμα διαχείρισης σχολείων άλλου Δήμου εσαεί, άπαξ και αποφασιστεί στα πλαίσια των εξουσιών του Υπουργικού Συμβουλίου σε μία δεδομένη στιγμή. Μάλιστα το ότι αυτό είναι το πνεύμα του νομοθέτη συνάγεται από το σύνολο των διατάξεων, ειδικότερα του άρθρου 4 και 8 του Ν.108(Ι)/97. Να μη διαφεύγει του αναγνώστη του νόμου η διάταξη του άρθρου 4(1), ειδικότερα η δεύτερη επιφύλαξη (βλ. ανωτέρω κείμενο του άρθρου 4 (1)) σύμφωνα με την οποία το Υπουργικό Συμβούλιο μπορεί να αναθέσει σε σχολική εφορεία τη γενική διαχείριση σχολείων που βρίσκονται στην περιφέρειά της, παρόλο που αποτελούν ιδιοκτησία άλλης εφορείας ή για τα οποία άλλη εφορεία έχει έννομα δικαιώματα.
Το Υπουργικό Συμβούλιο δεν αγνοούσε το Νόμο. Η πιο πάνω διακριτική ευχέρεια (βλ. «μπορεί») που παρέχεται στο Υπουργικό Συμβούλιο από το νομοθέτη, συμπληρωματική της διακριτικής ευχέρειας που παρέχεται με την πρώτη επιφύλαξη του ιδίου άρθρου, δεν είναι αντίθετη με το πνεύμα του Νόμου που καταγράφει τον κανόνα του άρθρου 8(1), αλλά προβλέπει και εξουσία για άλλες ρυθμίσεις. Μάλιστα ανεξάρτητα από το ιδιοκτησιακό καθεστώς των σχολείων και τα έννομα δικαιώματα άλλων Σχολικών Εφορειών.
Σύμφωνα με το άρθρο 10 του Νόμου 108(Ι)/97 όπως ίσχυε και στον ουσιώδη χρόνο, «κινητή ή ακίνητη περιουσία που ανήκει σε οποιοδήποτε σχολείο δημοτικής ή μέσης εκπαίδευσης ή που θα αποκτηθεί από αυτό ……. περιέρχεται στην κατοχή και εξουσία της οικείας σχολικής εφορείας και εγγράφεται» (βλ. παράγραφος (2) του άρθρου 10) «στο όνομα του Προέδρου της σχολικής εφορείας για λογαριασμό του σχολείου». Επίσης στην παράγραφο 4 του ιδίου άρθρου (άρθρο 10) προβλέπεται, πως «χωρίς την έγκριση του Υπουργικού Συμβουλίου, δεν μπορεί να αποκτηθεί, να εκποιηθεί να επιβαρυνθεί ή να διατεθεί με οποιοδήποτε τρόπο οποιαδήποτε ακίνητη περιουσία».
Επίσης σύμφωνα με το άρθρο 18(2) του Νόμου, «Σχολικές εφορείες που συστάθηκαν με βάση τους νόμους που καταργούνται από τον παρόντα Νόμο, θεωρείται ότι έχουν συσταθεί δυνάμει του παρόντος Νόμου». Ο συνδυασμός των ανωτέρω διατάξεων απαντά και στον λόγο ακυρώσεως των αιτητών, ότι δεν δόθηκε σημασία στο γεγονός ότι η Σχολική Εφορεία Λευκωσίας έχει ιδιοκτησιακό δικαίωμα στο Δημοτικό Σχολείο Δασούπολης. Αυτό ήταν γνωστό, αλλά όχι απαγορευτικό βάσει του Νόμου για να ανατεθεί η διαχείριση στην Σχολική Εφορεία της περιφέρειας του Σχολείου. Για τον νομοθέτη που μεταξύ των δύο (ιδιοκτησιακό καθεστώς και γεωγραφική θέση) επέλεξε να μην απαγορεύσει την διαχείριση σχολείων που ανήκουν ιδιοκτησιακά σε άλλη Σχολική Εφορεία από τη Σχολική Εφορεία της περιφέρειας, αποτελεί επανάληψη του κανόνα του άρθρου 8(1), ότι η κάθε Σχολική Εφορεία αναλαμβάνει την οικονομική διαχείριση των σχολείων του δήμου ή της κοινότητας ή του συμπλέγματος που βρίσκονται τα όριά της (τηρουμένων και των άλλων διατάξεων βέβαια που επιτρέπουν εξαιρέσεις).
Καταλήγω, πως το Υπουργικό Συμβούλιο άσκησε την εξουσία του εντός των πλαισίων της αρμοδιότητάς του και κανένας λόγος ακυρώσεως δεν έχει στοιχειοθετηθεί. Η απόφαση λήφθηκε σε συμμόρφωση με το δεδικασμένο, στη βάση νόμιμης δέουσας και ειδικής αιτιολογίας, ως προς τα δεδομένα που επέβαλλαν για λόγους δημοσίου συμφέροντος τα εν λόγω σχολεία εντός της περιφέρειας Δήμου Στροβόλου να τα διαχειρίζεται η εκλελεγμένη Σχολική Εφορεία Στροβόλου, ανεξάρτητα από το ιδιοκτησιακό καθεστώς, σύμφωνα με τη νομοθεσία σε ισχύ που το επέτρεπε. Τα οικονομικά ζητήματα προβλέφθηκε πως θα διευθετούνταν με την ανάληψη όλων των υποχρεώσεων και εξόδων από τη νέα Σχολική Εφορεία Στροβόλου.
Για όλους τους πιο πάνω λόγους που έχω εξηγήσει, η προσφυγή απορρίπτεται με €1,200.- έξοδα, υπέρ των καθ’ ων η αίτηση.
Μ. Καλλιγέρου, ΠΔΔ.
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο