Legislator Giurisprudenza & Legislazione
Υπόθεση αρ. 678/14 ECLI:CY:DD:2016:376 Generato dall'IA

Administrative Court dismisses appeal against President's dismissal of Police Chief as executive act outside judicial review.

Numero d'incarto Υπόθεση αρ. 678/14
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Cipro (CY)
Data della decisione
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Administrative Court dismissed the applicant's appeal against the President's decision to dismiss him as Police Chief, ruling the act was a non-justiciable executive measure. The court held that such appointments and dismissals fall under the President's constitutional political authority rather than administrative law. Consequently, the court found it lacked jurisdiction to review the legality of the dismissal despite the applicant's arguments regarding new legislation and EU membership.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Articles 23, 25, 26, 28, 35 and 146 of the Constitution; Executive acts regarding the appointment and dismissal of the Police Chief by the President are non-justiciable and fall outside the jurisdiction of the Administrative Court.

Parole chiave

Generato dall'IA
Executive Act Non-Justiciable Constitutional Authority Police Chief Administrative Jurisdiction Presidential Power Dismissal dimissioni del governo

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Articles 23, 25, 26, 28, 35 and 146 of the Constitution
Law 158(I)/1999 on the General Principles of Administrative Law
Law 31(I)/2015 on the Administration of the Administrative Court

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
LOUCA v. REPUBLIC (1983) 3 CLR 783
STOKKOS v. REPUBLIC (1983) 3 CLR 1411
Nikos Sardaris v. President of the Republic (2005) 3 AAΔ 369
Andreas Eftymiou v. Republic of Cyprus (1999) 4 AAΔ 1129
ECLI:CY:DD:2016:376
Administrative Court dismisses appeal against President's dismissal of Police Chief as executive act outside judicial review.
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

ΑΝΑΦΟΡΕΣ:

Κυπριακή νομολογία στην οποία κάνει αναφορά η απόφαση αυτή:

LOUCA ν. REPUBLIC (1983) 3 CLR 783

STOKKOS ν. REPUBLIC (1983) 3 CLR 1411

Σερδάρης Νίκος ν. Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας (2005) 3 ΑΑΔ 369

Ευθυμίου Ανδρέας ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (1999) 4 ΑΑΔ 1129

Κυπριακή νομοθεσία στην οποία κάνει αναφορά η απόφαση αυτή:

Ν. 158(I)/1999 - Ο περί των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμος του 1999

Ν. 31(I)/2015 - Ο περί Αποβλήτων (Τροποποιητικός) Νόμος του 2015

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠΟΦΑΣΗΣ:

ECLI:CY:DD:2016:376

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

(Υπόθεση αρ. 678/14)

14 Νοεμβρίου, 2016

[Μ. ΚΑΛΛΙΓΕΡΟΥ, ΠΔΔ]

Αναφορικά με τα άρθρα 23, 25, 26, 28, 35 και 146 του Συντάγματος

Μεταξύ:

Μιχαήλ Παπαγεωργίου

Αιτητή,

-και-

Κυπριακής Δημοκρατίας (σε σχέση με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας κ. Νίκο Αναστασιάδη)

Καθ’ ων η αίτηση.

………………………….

Λουκής Γ. Λουκαΐδης, Ανδρέας Σ. Αγγελίδης, Π. Παπαγεωργίου & Σία, Παύλος Παπαγεωργίου, για τον αιτητή

Λαμπρινή Ουστά (κα), Ανώτερη Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους καθ’ ων η αίτηση

Α Π Ο Φ Α Σ Η

Μ. ΚΑΛΛΙΓΕΡΟΥ, ΠΔΔ.: Ο αιτητής προσέβαλε τη νομιμότητα της απόφασης του Προέδρου της Δημοκρατίας, ημερομηνίας 27/3/2014, να τον παύσει από τη θέση του Αρχηγού Αστυνομίας, με ισχύ από την ίδια ημέρα.

Η θεραπεία την οποία αιτείται ο αιτητής στην προσφυγή του, όπως ακριβώς την κατέγραψε στο δικόγραφο, έχει ως εξής:

«Α. Ακύρωση της πράξης/απόφασης του Προέδρου της Δημοκρατίας κ. Νίκου Αναστασιάδη ημερομηνίας 27/3/2014 όπως είναι διατυπωμένη ως παύσης του αιτητή από τη θέση του Αρχηγού Αστυνομίας για αποδιδόμενες σε αυτόν ανύπαρκτες υπαίτιες πράξεις και παραλείψεις σε σχετική επιστολή του Προέδρου της ίδιας ημερομηνίας (Παράρτημα Α) απευθυνόμενης προς τον αιτητή, ως παράνομης, αυθαίρετης και ασυμβίβαστης με τα ανθρώπινα δικαιώματα του αιτητή.

Β. Οποιαδήποτε άλλη θεραπεία το Δικαστήριο ήθελε κρίνει δίκαια και/ή πρέπουσα»

Ο αιτητής, ο οποίος στις 28/7/1973 εντάχθηκε στις τάξεις της Αστυνομίας, ανήλθε σε όλες τις βαθμίδες της ιεραρχίας και στις 30/6/2009, όταν υπηρετούσε στο βαθμό του Βοηθού Αρχηγού, διορίστηκε από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας ως Αρχηγός Αστυνομίας, δυνάμει του άρθρου 131(1) του Συντάγματος από 1/7/2009. Ως Παράρτημα Α΄ στην Ένσταση επισυνάφθηκε η υπ’ αρ. 625/2009 απόφαση του Πρόεδρου της Δημοκρατίας για τον διορισμό του αιτητή στη θέση του Αρχηγού της Αστυνομίας και η οποία έχει ως εξής:

«ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

Αριθμός 625/2009

Δυνάμει του Άρθρου 131, παράγραφος 1, του Συντάγματος, με την παρούσα πράξη διορίζω τον κ. Μιχάλη Παπαγεωργίου, ως Αρχηγό της Αστυνομίας, από την 1η Ιουλίου 2009.

Λευκωσία, 30 Ιουνίου 2009

Δημήτρης Χριστόφιας

Πρόεδρος της Δημοκρατίας»

Ο αιτητής υπηρέτησε στη θέση Αρχηγού Αστυνομίας μέχρι τις 27/3/2014, ημερομηνία κατά την οποία ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας με την υπ’ αρ. 699/2014 πράξη του, τερμάτισε, με ισχύ από την ίδια ημερομηνία τον διορισμό του αιτητή στη θέση του Αρχηγού Αστυνομίας και με επόμενη πράξη του , την υπ’ αρ. 700/2014, ημερομηνίας 28/3/2014, διόρισε νέο Αρχηγό Αστυνομίας, από 28/3/2014.

Η πράξη του Πρόεδρου ημερομηνίας 27/3/2014, σε ότι αφορά την παύση του διορισμού του αιτητή επισυνάφθηκε στην Ένσταση της Δημοκρατίας ως Παράρτημα Β΄ και έχει ως εξής:

«ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

Αριθμός 699/2014

Δυνάμει του Συντάγματος (Άρθρα 47 (στ) και 131) με την παρούσα Πράξη, τερματίζω στις 27 Μαρτίου 2014, το διορισμό του κύριου Μιχαλάκη Παπαγεωργίου, ως Αρχηγού Αστυνομίας, που έγινε με την Πράξη αρ. 625/2009, ημερομηνίας 30 Ιουνίου 2009.

Λευκωσία, 27 Μαρτίου 2004

Νίκος Αναστασιάδης

Πρόεδρος της Δημοκρατίας»

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας απέστειλε αυθημερόν επιστολή στον αιτητή, ημερομηνίας 27/3/2014 με την οποία του κοινοποιούσε την πιο πάνω απόφασή του, για άμεση παύση του από τη θέση του Αρχηγού Αστυνομίας.

Το περιεχόμενο της επιστολής αυτής, που επισυνάφθηκε ως Παράρτημα Α΄ στην προσφυγή και ως Παράρτημα Β΄ στην Ένσταση, είχε ως εξής:

«ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Ο Πρόεδρος

27 Μαρτίου 2014

Κύριο

Μιχαλάκη Παπαγεωργίου,

Αρχηγό Αστυνομίας,

Φίλε κ. Αρχηγέ,

Επιθυμώ να σας πληροφορήσω ότι μετά τα χθεσινά γεγονότα που διαδραματίστηκαν στη Λεμεσό, αλλά και σωρεία άλλων πράξεων και παραλείψεων που προηγήθηκαν της εκδήλωσης αυτής, με οδήγησαν στην απόφαση για άμεση παύση σας από τη θέση του Αρχηγού της Αστυνομίας για λόγους δημοσίου συμφέροντος.

Στην απόφασή μου, έλαβα σοβαρά υπόψη την κατ’ επανάληψη από μέρους σας απουσία σεβασμού προς αποφάσεις θεσμικών οργάνων της Δημοκρατίας, όπως αποφάσεις των Δικαστηρίων και των υποδείξεων της Επιτρόπου Διοικήσεως. Καθοριστικό ρόλο στην απόφαση μου διαδραμάτισε και η πλημμελής εκτέλεση των καθηκόντων σας, που αφορούν την πάταξη του σοβαρού εγκλήματος και την προαγωγή της πραγματικής ασφάλειας του πολίτη.

Σας ευχαριστώ για τις μέχρι σήμερα υπηρεσίες σας στην Αστυνομία.

Νίκος Αναστασιάδης»

Οι καθ’ ων η αίτηση ήγειραν προδικαστική ένσταση, ότι με την προσφυγή δεν προσβάλλεται εκτελεστή διοικητική απόφαση, αλλά κυβερνητική-πολιτική πράξη, που δεν είναι δυνατόν να ελεγχθεί δικαστικά βάσει του άρθρου 146 του Συντάγματος.

Η προδικαστική ένσταση, άπτεται του ζητήματος της δικαιοδοσίας του Διοικητικού Δικαστηρίου, δυνάμει του άρθρου 146 του Συντάγματος και η εξέτασή της προηγείται οποιουδήποτε λόγου ακυρώσεως. Οι προβαλλόμενοι λόγοι ακυρώσεως σε προσφυγή εξετάζονται μόνο αφού η προσφυγή ήθελε κριθεί παραδεκτή. Ως εκ τούτου, η εξέτασή της θα προηγηθεί οποιουδήποτε λόγου ακυρώσεως.

Ως προς το ζήτημα της εν λόγω προδικαστικής ένστασης, περί του ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι κυβερνητική πράξη, η ευπαίδευτη συνήγορος των καθ’ ων η αίτηση υποστήριξε στη γραπτή αγόρευση για τους καθ’ ων η αίτηση, ότι η δυνάμει του Συντάγματος εξουσία του Προέδρου να παύει τον Αρχηγό της Αστυνομίας, δεν ελέγχεται ως προς τη νομιμότητά της, ως πράξη κυβερνητική-πολιτική. Επικαλέστηκε προς τούτο τις αποφάσεις Ανδρέας Ευθυμίου ν. Δημοκρατίας, Υπ. Αρ. 148/99, ημερομηνίας 20/10/1999, Demetriou v. Republic 3 R.S.C.C., 121 και Louca v. Republic (1983) 3 C.L.R. 783, σε σχέση με το ανέλεγκτο των κυβερνητικών πράξεων και Pavlos Stokkos v. The Republic (1983) 3 CLR 1411, καθώς και Νίκος Σερδάρης ν. της Δημοκρατίας (2005) 3 Α.Α.Δ. 369, σε σχέση με την παύση των υπηρεσιών του Υπαρχηγού Αστυνομίας και την κρίση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, ότι αυτή ήταν ανέλεγκτη εκτός της δικαιοδοσίας του Ανωτάτου Δικαστηρίου, ως πράξη κυβερνητική.

Οι ευπαίδευτοι δικηγόροι του αιτητή, υποστήριξαν ότι η νομιμότητα της επίδικης απόφασης θα πρέπει να ελεγχθεί, διότι από το περιεχόμενο της επιστολής του Προέδρου της Δημοκρατίας προς τον αιτητή, διαπιστώνεται πως ο τερματισμός των υπηρεσιών του, αποτελεί την τιμωρία μιας πειθαρχικής διαδικασίας, από την οποία όμως ελλείπει η παραχώρηση του δικαιώματος ακροάσεως του, κατά παράβαση της αρχής της φυσικής δικαιοσύνης.

Ειδικότερα υποστήριξαν, ότι παρόλο που με βάση το άρθρο 47(στ) του Συντάγματος, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει μεταξύ άλλων εξουσία να παύει τον Αρχηγό και Υπαρχηγό της Αστυνομίας, αυτό δεν σημαίνει, ότι ο Πρόεδρος μπορεί να προβαίνει σε τέτοιου είδους ενέργειες, με βάση ισχυρισμό για «υπαίτια συμπεριφορά», χωρίς οι πράξεις του να υπόκεινται σε δικαστικό έλεγχο ή χωρίς να έχει ο «τιμωρηθείς» τα δικαιώματα του Άρθρου 12 του Συντάγματος, όπως ερμηνεύθηκαν στην πλήρη Ολομέλεια στην υπόθεση 1004/2001 Άκης Παπασάββας ν.

ΕΔΥ, ημερ. 31.1.2003. Στα πλαίσια του ίδιου ισχυρισμού, υποστήριξαν ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν έπαυσε απλά τον αιτητή από τη θέση του Αρχηγού Αστυνομίας, αλλά του απέδωσε πολλαπλώς υπαίτια συμπεριφορά όπως, ότι δεν σέβεται τις αποφάσεις των Δικαστηρίων και άλλων οργάνων του Κράτους, ότι δεν εκτελεί ορθά τα καθήκοντα του που αφορούν την πάταξη του σοβαρού εγκλήματος και την προαγωγή της πραγματικής ασφάλειας του πολίτη, αλλά και ότι εκτελεί τα καθήκοντα του πλημμελώς κ.λ.π.

Ξεκάθαρη περίπτωση, όπως αναφέρουν, απόδοσης πειθαρχικής υπαιτιότητας. Υποστήριξαν επίσης οι δικηγόροι του αιτητή, ότι στην προκειμένη περίπτωση, δεν μπορεί ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας υπό το πρόσχημα ότι η πράξη του είναι κυβερνητική και ανέλεγκτη, να παραβιάζει τα δικαιώματα του αιτητή, όπως αυτά προστατεύονται από τα άρθρα 12, 15, 25, 30, 35 του Συντάγματος και τα άρθρα 6 και 8 και του Πρωτόκολλου 12 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Όσον αφορά δε στις υποθέσεις «Σερδάρης» και προγενέστερα «Stokkos», που επικαλέστηκαν οι καθ’ ων η αίτηση, οι δικηγόροι του αιτητή αντέτειναν, ότι αφορούσαν μεν και τότε στις αρμοδιότητες του Προέδρου κατά το Σύνταγμα σε σχέση με τον Αρχηγό – Υπαρχηγό της Αστυνομίας, αλλά οι αποφάσεις αυτές εκδόθηκαν πριν από το Νόμο 158(Ι)/99 και πριν την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Σ’ εκείνες τις αποφάσεις, συμπλήρωσαν, δεν συνέτρεχε τέτοιας βαρύτητας μορφής απόδοση ευθυνών, ως έγινε εν προκειμένω. Απαιτείτο επομένως, σύμφωνα με τους σχετικούς ισχυρισμούς στη γραπτή αγόρευση για τον αιτητή, η τήρηση στης αρχής της φυσικής δικαιοσύνης και η παραχώρηση του δικαιώματος ακροάσεως.

Έχω μελετήσει με μεγάλη προσοχή τα ενώπιόν μου δεδομένα και ισχυρισμούς. Οι συνήγοροι του αιτητή δείχνουν να παραβλέπουν, ότι οι ισχυρισμοί τους περί της παρανομίας της απόφασης, δεν προσθέτουν δικαιοδοσία στο Δικαστήριο. Η δικαιοδοσία του Δικαστηρίου είναι το πρώτο που εξετάζεται. Αν και εφόσον ήθελε αποφασιστεί, ότι το Δικαστήριο έχει δικαιοδοσία να ελέγξει τη νομιμότητα της απόφασης, τότε είναι που θα εξεταστούν οι ισχυρισμοί ακυρότητας, όπως η παράβαση του δικαιώματος ακροάσεως και άλλοι, που αφορούν την απόφαση του Προέδρου στη βάση της κατ’ ισχυρισμό απόδοσης ευθυνών για πειθαρχικά παραπτώματα ή παρανομίες. Το αν η επίδικη απόφαση μοιάζει κατά τους ισχυρισμούς του αιτητή να έχει τα χαρακτηριστικά πειθαρχικής απόφασης, δεν μεταβάλλει ούτε κρίνει την δικαιοδοσία ή την εκτελεστότητα της απόφασης, αν αυτή είναι πράξη κυβερνητική.

Επομένως, αυτό που προέχει να αποφασιστεί, πριν από ο,τιδήποτε άλλο, είναι η προδικαστική ένσταση, κατά πόσο η απόφαση του Προέδρου της Δημοκρατίας να παύσει τον Αρχηγό της Αστυνομίας, εμπίπτει εντός της δικαιοδοσίας του Διοικητικού Δικαστηρίου, δυνάμει του άρθρου 146 του Συντάγματος και όχι γενικότερα και αφηρημένα αν από την απόφαση αυτή, (κατά τους ισχυρισμούς πάντοτε των συνηγόρων του αιτητή), προκύπτουν ζητήματα για τα οποία ο αιτητής θεωρεί ότι θα πρέπει να έχει το δικαίωμα δικαστικής προστασίας.

Το Διοικητικό Δικαστήριο ελέγχει τη νομιμότητα εκτελεστών διοικητικών πράξεων και παραλείψεων και βεβαίως δεν προβαίνει σε κρίσεις-γνωματεύσεις περί του δικαιώματος τυχόν άλλης δικαστικής προστασίας αιτητών σε προσφυγές, οι οποίοι προσβάλλουν τη νομιμότητα πράξεων ή παραλείψεων, των οποίων ο έλεγχος νομιμότητάς τους εξαιρείται της δικαιοδοσίας του Διοικητικού Δικαστηρίου που πηγάζει από το άρθρο 146 του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Παραθέτω το κείμενο του άρθρου 47(στ) του Συντάγματος:

«47. Η εκτελεστική εξουσία η ασκουμένη από κοινού υπό του Προέδρου και του Αντιπροέδρου της Δημοκρατίας περιορίζεται εις τα κάτωθι θέματα, ήτοι:

(α)………………………………………………………………………………………………………………………..

(στ) τους διορισμούς τους προβλεπομένους εν άρθροις 112, 115, 118, 124, 126, 131, 133, 153 και 184 και τας παύσεις των διοριζομένων συμφώνως τω άρθρω 131,

(ζ) ……………………………………………………………….»

Στο δε άρθρο 131 του Συντάγματος, στο οποίο γίνεται αναφορά και παραπομπή ανωτέρω, προβλέπεται ότι:

«APΘPON 131

1. Oι αρχηγοί και υπαρχηγοί του στρατού, της αστυνομίας και της χωροφυλακής της Δημοκρατίας διορίζονται από κοινού υπό του Προέδρου και του Aντιπροέδρου της Δημοκρατίας.

2.……………………………………………………………………»

Το ζήτημα κατά πόσο η απόφαση του Προέδρου της Δημοκρατίας, να παύει τον Αρχηγό και Υπαρχηγό της Αστυνομίας είναι κυβερνητική πράξη ή όχι, έχει ήδη κριθεί από την Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην απόφασή της στην Αναθεωρητική Έφεση Νίκος Σερδάρης ν. της Δημοκρατίας (2005) 3 Α.Α.Δ. 369, η οποία βέβαια αφορούσε την παύση του Υπαρχηγού της Αστυνομίας, με αναφορά όμως και πάλιν στο άρθρο 47(στ) του Συντάγματος. Παραθέτω το πολύ σχετικό απόσπασμα κατωτέρω, στο οποίο γίνεται και αναφορά σε απόσπασμα από την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Pavlos Stokkos v. The Republic (1983) 3 CLR 1411, στην οποία επίσης κρίθηκε το ζήτημα παύσης Υπαρχηγού της Αστυνομίας:

«Εννιά χρόνια μετά, την 1.6.1999 ο τότε Πρόεδρος της Δημοκρατίας διόρισε τον εφεσείοντα ως Υπαρχηγό της Αστυνομίας, δυνάμει του Άρθρου 131.1 του Συντάγματος.

Ένεκα ισχυρισμών για υπέρμετρη καθυστέρηση στην αγορά του συστήματος, διορίστηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο στις 26.10.2000 επιτροπή με εντολή την έρευνα των λόγων της καθυστέρησης. Η έκθεση της επιτροπής υποβλήθηκε τελικά στις 5.1.2001 στο Υπουργικό Συμβούλιο.

Στις 31.1.2001 ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αποφάσισε τον τερματισμό των υπηρεσιών του εφεσείοντα από τη θέση του Υπαρχηγού της Αστυνομίας δυνάμει του Άρθρου 47(στ) του Συντάγματος. Η απόφαση δημοσιεύτηκε και στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας, στις 9.2.2001.

Ο εφεσείων καταχώρησε προσφυγή εναντίον της απόφασης του Προέδρου της Δημοκρατίας, με την οποία ζήτησε ακύρωση της.

Ο εφεσίβλητος, με τη γραπτή του ένσταση που καταχώρησε ο ευπαίδευτος συνήγορος του, Εισαγγελέας της Δημοκρατίας, ήγειρε προδικαστική ένσταση, ισχυριζόμενος ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι πράξη κυβερνήσεως ή πράξη με την οποία ασκήθηκε από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας πολιτική εξουσία παρεχομένη σ' αυτόν από το Σύνταγμα και ως τέτοια δεν είναι εκτελεστή διοικητική απόφαση που μπορεί να προσβληθεί δυνάμει του Άρθρου 146 του Συντάγματος.

Το πρωτόδικο Δικαστήριο αποδέχθηκε την προδικαστική ένσταση του εφεσίβλητου και απέρριψε την προσφυγή χωρίς να εξετάσει την ουσία της. Αναφέρει το πρωτόδικο Δικαστήριο στην απόφασή του:-

«Η ένσταση των καθ' ων η αίτηση ευσταθεί. Η προσβαλλόμενη απόφαση δεν υπόκειται στην αναθεωρητική δικαιοδοσία άλλου οργάνου της Δημοκρατίας. Είναι απόφαση που έχει ληφθεί κατά την άσκηση της πολιτικής εξουσίας του Προέδρου της Δημοκρατίας.»

Ακολούθως το πρωτόδικο Δικαστήριο παραθέτει την αιτιολογία της απόφασης του και προβαίνει σε αναφορά της αυθεντίας Stokkos v. The Republic (1983) 3 C.L.R. 1411.

Ο εφεσείων με την παρούσα έφεση προσβάλει, ως λανθασμένη, την κατάληξη του πρωτόδικου Δικαστηρίου επί της προδικαστικής ένστασης του εφεσίβλητου.

Ο πρώτος λόγος έφεσης έχει ως εξής:-

«Η απόφαση του πρωτόδικου Δικαστηρίου, ότι η απόλυση του εφεσείοντα δεν υπόκειται «στην αναθεωρητική δικαιοδοσία άλλου Οργάνου της Δημοκρατίας» και ότι «είναι απόφαση που έχει ληφθεί κατά την άσκηση της πολιτικής εξουσίας του Προέδρου της Δημοκρατίας» είναι εσφαλμένη διότι βασίζεται σε νομική παρερμηνεία και/ή νομική πλάνη περί των συνταγματικών και άλλων διατάξεων που ρυθμίζουν τις εξουσίες του Προέδρου της Δημοκρατίας γενικότερα, αλλά και σε συσχετισμό με την παύση του εφεσείοντα από την θέση του Υπαρχηγού της Αστυνομίας.»

Ο δεύτερος λόγος εξαρτάται απόλυτα από την επιτυχία της έφεσης στον πρώτο λόγο και ζητά από την Ολομέλεια, αν επιτύχει στον πρώτο λόγο, να επιληφθεί και της ουσίας της προσφυγής του.

Ο ευπαίδευτος συνήγορος του εφεσείοντα αμφισβήτησε το δικαίωμα του Προέδρου της Δημοκρατίας να παύει τον Αρχηγό και τον Υπαρχηγό της Αστυνομίας γιατί, κατά την άποψή του, με τον διορισμό του ο εφεσείων κατέστη μόνιμο στέλεχος του Αστυνομικού Σώματος από το οποίο αφυπηρετεί στην ηλικία των 60 ετών, σύμφωνα με τον περί Συντάξεως Νόμο 97(1)/97 σε συνδυασμό με τον περί Αστυνομίας Νόμο. Δέχεται όμως με τη γραπτή της αγόρευση η συνήγορος του εφεσείοντα ότι, ο διορισμός του εφεσείοντα στη θέση του Υπαρχηγού της Αστυνομίας είναι πράξη κυβερνητική.

Ο ευπαίδευτος συνήγορος του εφεσίβλητου στη γραπτή του αγόρευση υποστηρίζει την πρωτόδικη απόφαση επικαλούμενος τα Άρθρα 47(στ) και 131 του Συντάγματος και την υπόθεση Stokkos (πιο πάνω).

Έχουμε μελετήσει και αξιολογήσει όλα τα επιχειρήματα τα οποία έχουν αναπτύξει οι δύο πλευρές. Έχουμε καταλήξει ότι η επίδικη απόφαση, ως κυβερνητική πράξη, δεν είναι εκτελεστή διοικητική και ως εκ τούτου δεν είναι δυνατό να ελεγχθεί δικαστικά με βάση τις πρόνοιες του Άρθρου 146 του Συντάγματος.

Η εξουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας να διορίζει τον Αρχηγό και τον Υπαρχηγό της Αστυνομίας πηγάζει από το Άρθρο 131.1 του Συντάγματος και κατά συνέπεια αποτελεί κυβερνητική ή πολιτική πράξη, όπως και ο εφεσείων παραδέχεται στη γραπτή αγόρευση της συνηγόρου του.

Σύμφωνα με το Άρθρο 47(στ) του Συντάγματος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει την εξουσία να παύει αριθμό αξιωματούχων της Δημοκρατίας μεταξύ των οποίων και τον Υπαρχηγό της Αστυνομίας. Η εξουσία αυτή ασκείτο από κοινού από τον Πρόεδρο και τον Αντιπρόεδρο της Δημοκρατίας. Σήμερα ασκείται αποκλειστικά από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, δυνάμει του δικαίου της ανάγκης.

Οι ονομαζόμενες «κυβερνητικές πράξεις» εκδίδονται με βάση αρμοδιότητα που παρέχεται από το Σύνταγμα και ρυθμίζουν θέματα σχετικά με τη λεγόμενη «πολιτική εξουσία ή κυβερνητική λειτουργία». Τα όρια αυτής καθορίζονται από τη νομολογία. Προσφυγή που προσβάλλει κυβερνητική πράξη κρίνεται ως απαράδεκτη και απορρίπτεται. (Βλέπε: Εγχειρίδιο Διοικητικού Δικαίου του Σπηλιωτόπουλου, 6η Έκδοση, σελ. 97, παράγρ. 87).

Η νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου έχει δεχθεί την ύπαρξη κυβερνητικών πράξεων, οι οποίες δεν ελέγχονται δικαστικά (Βλέπε: Ανδρέα Ευθυμίου ν. Δημοκρατίας, Υπόθ. Αρ. 148/99, ημερ. 20.10.1999. Στην υπόθεση Demetriou v. Republic 3 R.S.C.C. 121, θεωρήθηκε ότι η απόδοση, απονομή ή άρνηση χάρης είναι κυβερνητική πράξη μη ελεγχόμενη δικαστικά δυνάμει του Άρθρου 146 του Συντάγματος. Επίσης στην υπόθεση Louca v. Republic (1983) 3 C.L.R. 783, έχει γίνει επίσης δεκτή η ύπαρξη «κυβερνητικών πράξεων», οι οποίες είναι εκτός του δικαστικού ελέγχου δυνάμει του Άρθρου 146 του Συντάγματος.

Στην υπόθεση Stokkos (πιο πάνω) θεωρήθηκε ως «κυβερνητική πράξη» που δεν προσβάλλεται δυνάμει του Άρθρου 146 του Συντάγματος ο διορισμός από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Υπαρχηγού της Αστυνομίας. Ο Τριανταφυλλίδης, τότε Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου, αναφέρει τα εξής στη σελίδα 1420:-

«That the appointment of a Deputy Commander of Police is an "act of Government" escaping judicial control under Article 146 of the Constitution becomes, I think, obvious when it is borne in mind that in normal times such an appointment would be made in the course of the exercise of "political power" by the Greek Cypriot President of the Republic and the Turkish Cypriot Vice-President jointly; and it would certainly be beyond the scope of the exercise of judicial control, such as that by virtue of Article 146 of the Constitution, to pronounce on the various policy considerations which would make the President and the Vice-President of the Republic agree to appoint a particular person, from one or the other Community, as the case might be, to the post of Deputy Commander of Police.»

Η αποκλειστική εξουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας να διορίζει τον Υπαρχηγό της Αστυνομίας δυνάμει του Άρθρου 131 και η αποκλειστική επίσης εξουσία να τερματίζει τις υπηρεσίες του παρέχεται χωρίς κανένα περιορισμό και χωρίς να τίθεται κανένα κριτήριο για την ενάσκηση της από το Άρθρο 47(στ) του Συντάγματος το οποίο έχει απόλυτη εφαρμογή στην παρούσα υπόθεση.

Το Άρθρο 47(στ) δεν αφήνει κανένα περιθώριο οποιασδήποτε άλλης ερμηνείας. Δεν αφήνει επίσης κανένα περιθώριο εφαρμογής οποιουδήποτε νόμου ή ερμηνείας οποιασδήποτε νομοθετικής διάταξης, όπως επικαλείται ο εφεσείων, κατά τρόπο που να προσκρούει στην υπέρτερη συνταγματική διάταξη. Ο διορισμός και η παύση του Υπαρχηγού της Αστυνομίας δεν υπόκειται στον περί Αστυνομίας Νόμο και δεν διενεργείται από τα προβλεπόμενα από την εν λόγω νομοθεσία όργανα αλλά από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας κατά την ενάσκηση πολιτικής ή κυβερνητικής εξουσίας.

Καταλήγουμε, κατά συνέπεια, ότι η πρωτόδικη απόφαση είναι ορθή και ότι ο πρώτος λόγος έφεσης δεν ευσταθεί και απορρίπτεται».

Συμφωνώ απόλυτα με την πιο πάνω απόφαση. Εκτός αυτού βέβαια, η απόφαση «Νίκος Σερδάρης», ανωτέρω, εκδόθηκε από την Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου, έκρινε ήδη το επίδικο και εδώ νομικό ζήτημα και είναι δεσμευτική. Ως εκ τούτου και στην παρούσα υπόθεση ενώπιόν μου, η απόφαση του Προέδρου της Δημοκρατίας να τερματίσει τις υπηρεσίες του Αρχηγού Αστυνομίας, αιτητή στην παρούσα προσφυγή, κρίνω πως είναι κυβερνητική πράξη και εκφεύγει του αναθεωρητικού ελέγχου της νομιμότητάς της από το Διοικητικό Δικαστήριο.

Οι ισχυρισμοί των ευπαιδεύτων δικηγόρων του αιτητή, ότι το γεγονός ότι μεταγενέστερα της πιο πάνω απόφασης «Νίκος Σερδάρης», εκδόθηκε ο περί Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμος (Ν.158(Ι)/99), που προβλέπει για το δικαίωμα ακροάσεως, καθώς και η ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, που κατοχυρώνει με το πρωτογενές δίκαιό της το δικαίωμα στην δικαστική προστασία των πολιτών, των οποίων θίγονται δικαιώματα και έννομα συμφέροντά τους και ως εκ τούτου θα πρέπει το παρόν Δικαστήριο να εκδώσει απόφαση απορριπτική της προδικαστικής ένστασης και να ελέγξει τη νομιμότητα της επίδικης απόφασης, απορρίπτονται.

Οι γενικές αρχές διοικητικού δικαίου που κωδικοποιήθηκαν στον πιο πάνω νόμο (Ν. 158(Ι)/99)και καθοδηγούν νομοθετικά πλέον για τη νόμιμη δράση της διοίκησης, καθώς και τα κατοχυρωμένα δικαιώματα των ανθρώπων στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να τυγχάνουν δικαστικής προστασίας, δεν τροποποιούν τη δικαιοδοσία του δικαστηρίου αυτού.

Η δικαιοδοσία του Διοικητικού Δικαστηρίου καθορίζεται ρητά και συγκεκριμένα στο άρθρο 146 του Συντάγματος, αλλά και στις διατάξεις του περί της Λειτουργίας του Διοικητικού Δικαστηρίου Νόμου, (Ν.31(Ι)/2015), στο μέτρο που αυτές συνάδουν με το άρθρο 146 του Συντάγματος και μόνον. Κανένας νόμος δεν μπορεί να προσθέσει δικαιοδοσία στο Διοικητικό Δικαστήριο, διευρύνοντας αυτήν που εναποτίθεται με το άρθρο 146 του Συντάγματος, εκτός δηλαδή του πλαισίου των σαφών διατάξεών του και σε μη εναρμόνιση με αυτές.

Σε σχέση με την αιτούμενη θεραπεία Β της προσφυγής, (για την έκδοση οποιασδήποτε άλλης θεραπείας, που το Διοικητικό Δικαστήριο ήθελε κρίνει δικαία και ή πρέπουσα), θα πρέπει να επισημάνω ότι το Διοικητικό Δικαστήριο στερείται οποιασδήποτε δικαιοδοσίας να εκδώσει άλλη απόφαση. Δεν υπάρχει δυνατότητα για άλλη θεραπεία, λ.χ. για αναγνώριση παραβίασης των δικαιωμάτων του αιτητή από μη εκτελεστή διοικητική απόφαση ή για την έκδοση αποφάσεων, που ανήκουν στην δικαιοδοσία άλλων δικαστηρίων.

Για τους λόγους που έχω εξηγήσει ανωτέρω, η προδικαστική ένσταση γίνεται δεκτή και η προσφυγή απορρίπτεται ως απαράδεκτη, με €1400.- έξοδα, εναντίον του αιτητή και υπέρ των καθ’ ων η αίτηση.

Μ. Καλλιγέρου, ΠΔΔ

cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο