Administrative court annuls planning authority refusal citing bad faith and failure to apply general principles of law.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Administrative Court annulled the planning authority's decision rejecting the applicant's building permit application. The authority had refused the permit based on a local plan and land expropriation notices, which the court found were not valid grounds for refusal. The court determined the administration acted in bad faith by relying on expropriation facts that legally bind the entire plot, thereby preventing the applicant from developing their land.
Regesto Legislator
Generato dall'IAN. 158(I)/1999, Art. 12; N. 90/1972, Art. 26(1): Administrative bodies must apply general principles of law and cannot refuse development permits based on expropriation notices or local plans that effectively bind the entire property, as such factors do not constitute valid substantive grounds for denial.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
ΑΝΑΦΟΡΕΣ:
Κυπριακή νομολογία στην οποία κάνει αναφορά η απόφαση αυτή:
MICHAEL THEODOSSIOU CO. LTD. ν. MUNICIPALITY OF LIMASSOL (1975) 3 CLR 195
Tofarco Ltd και Άλλοι ν. Δήμου Λευκωσίας (1994) 4 ΑΑΔ 233
ΕΥΕΛΘΩΝ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΜΕΣΩ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ & ΟΙΚΗΣΕΩΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ, Υπόθεση Αρ. 57/2013, 10/7/2015, ECLI:CY:AD:2015:D502
Κυπριακή νομοθεσία στην οποία κάνει αναφορά η απόφαση αυτή:
Ν. 158(I)/1999 - Ο περί των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμος του 1999
Ν. 90/1972 - Ο περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμος του 1972
ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠΟΦΑΣΗΣ:
ECLI:CY:DD:2016:243
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
(Υπόθεση Αρ. 30/2013)
5 Αυγούστου, 2016
[Α. ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ – ΝΙΚΟΛΕΤΟΠΟΥΛΟΥ, ΔΔΔ]
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ
ΠΑΥΛΙΝΑ ΛΟΥΚΑ
Αιτήτρια,
ν
ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΜΕΣΩ
ΕΠΑΡΧΙΑΚΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ
ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ & ΟΙΚΗΣΕΩΣ ΛΕΤΚΩΣΙΑΣ
Καθ’ ων η αίτηση.
Χ. Μιχαηλίδου (κα), για Ανδρέας Χατζηδημητρίου, για την αιτήτρια.
Θ. Πιπερή–Χριστοδούλου (κα), Δικηγόρος της Δημοκρατίας, εκ μέρους του Γενικού Εισαγγελέα, για τους καθ’ ων η αίτηση.
Α Π Ο Φ Α Σ Η
Α. ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ-ΝΙΚΟΛΕΤΟΠΟΥΛΟΥ, Δ.: Η αιτήτρια προσβάλλει τη νομιμότητα της απόφασης των καθ’ ων η αίτηση ημερομηνίας 2/11/2012, με την οποία απορρίφθηκε η αίτηση της για Χορήγηση Πολεοδομικής Άδειας (αρ. ΛΕΥ/00952/2011, ημερομηνίας 16/5/2011), για ανέγερση κατοικίας σε ακίνητο ιδιοκτησίας της αιτήτριας (αρ. τεμαχίου 490, Φ/Σχ 30/32 W1, τοποθεσία Γέρι).
Στις 16/5/2011, η αιτήτρια υπέβαλε αίτηση για χορήγηση πολεοδομικής άδειας για ανέγερση ισόγειας μεμονωμένης κατοικίας σε ακίνητο ιδιοκτησίας της στο Γέρι, το οποίο βρίσκεται εκτός του ορίου ανάπτυξης, στο οποίο επιτρέπεται η ανέγερση μεμονωμένης κατοικίας. Στις 14/8/2012, η αιτήτρια πληροφορήθηκε ότι το προς ανάπτυξη τεμάχιο επηρεάζετο από τη χάραξη δημοσιευμένου στο Τοπικό Σχέδιο Λευκωσίας, Δρόμου Πρωταρχικής Σημασίας, καθώς και από την δημιουργία απομονωτικής λωρίδας πρασίνου, πλάτους 6,00 μ. κατά μήκος του εν λόγω δρόμου.
Στη βάση των πιο πάνω, ζητήθηκε από την αιτήτρια όπως υποβάλει νέα σχέδια. Στις 12/10/2012, η αιτήτρια μέσω των δικηγόρων της, πληροφόρησε τους καθ’ ων η αίτηση ότι δεν ενδιαφέρεται να αλλάξει τα σχέδια και ως εκ τούτου θα παρέμεναν ως είχαν. Ακολούθησε στις 2/11/2012, η απόρριψη της αίτησης από την πολεοδομική αρχή, με το ακόλουθο αιτιολογικό (κ. 57).
«(500) Το προς ανάπτυξη τεμάχιο (που βρίσκεται εκτός του Ορίου Ανάπτυξης) επηρεάζεται από σχέδιο διάνοιξης Δρόμου Πρωταρχικής Σημασίας που δημοσιεύτηκε με το Τοπικό Σχέδιο Λευκωσίας και από τη δημιουργία προστατευτικών λωρίδων πρασίνου πλάτους 6,00 μ. εκατέρωθεν του εν λόγω δρόμου. Ωστόσο, με βάση τα σχέδια που υποβλήθηκαν, η προτεινόμενη κατοικία (κατά το ήμισυ) περίπου της έκτασης της) θα επεμβαίνει εντός του τμήματος που τεμαχίου που επηρεάζεται ως αναφέρεται πιο πάνω, αντί να απέχει τουλάχιστον 10 μ. από το νέο σύνορο που θα προκύψει (προστατευτική λωρίδα πρασίνου) όπως απαιτείται με βάση τις πρόνοιες της παραγρ. 13.19.1 (ζ) του Τοπικού Σχεδίου. Το γεγονός τούτο, θεωρήθηκε ως ουσιώδης παράγοντας για τον οποίο η ανάπτυξη (με βάση την προτεινόμενη χωροθέτηση της) δεν θα έπρεπε να πραγματοποιηθεί (παραγρ. 1(θ) του Παραρτήματος Β του Τοπικού Σχεδίου).
ΣΗΜΕΙΩΣΗ
Η Πολεοδομική Αρχή με επιστολή της προς την αιτήτρια ημερομηνίας 14/8/2012 την έχει ενημερώσει και καλέσει να υποβάλει νέα σχέδια προς διευθέτηση της πιο πάνω παρατήρησης (λόγου άρνησης) αλλά η δικηγόρος της που την εκπροσωπεί, με την επιστολή της ημερομηνίας 12/10/2012 έχει δηλώσει ότι δεν ενδιαφέρεται να αλλάξει τα σχέδια που υποβλήθηκαν».
Οι ευπαίδευτοι συνήγοροι για την αιτήτρια, με παραπομπή σε σχετική νομολογία, ισχυρίζονται ότι η αιτιολογία που οι καθ’ ων η αίτηση έδωσαν στην απόφαση τους για απόρριψη της αίτησης για χορήγηση πολεοδομικής άδειας στην αιτήτρια, είναι παράνομη, καταχρηστική, πεπλανημένη και κατά παράβαση της νομολογίας. Ειδικότερα, οι καθ’ ων η αίτηση αρνήθηκαν τη χορήγηση της πολεοδομικής άδειας, χαρακτηρίζοντας την πρόνοια της παραγράφου 13.19.1(ζ) του Τοπικού Σχεδίου, ως ουσιώδη παράγοντα, γεγονός που αντίκειται στη νομολογία και τον περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμο του 1972 (Ν.90/1972).
Ισχυρίζονται επίσης ότι, εναντίον του Τοπικού Σχεδίου, η αιτήτρια κατεχώρησε προσφυγή η οποία εκκρεμεί στο Δικαστήριο και ότι για έξι χρόνια το ακίνητο της βρισκόταν στην Λευκή Ζώνη. Περαιτέρω δε ότι, η απόρριψη της αίτησης είναι καταχρηστική και παραβιάζει το άρθρο 23 του Συντάγματος και το άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Ε.Σ.Δ.Α. Επίσης ότι, οι καθ’ ων η αίτηση θα μπορούσαν να είχαν θέσει όρους για παραχώρηση και όχι να απορρίψουν την αίτηση.
Τέλος η αιτήτρια, στην Απαντητική της Αγόρευση, αντιτάσσει στον ισχυρισμό των καθ’ ων η αίτηση ότι θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη σε περιπτώσεις όπως η εξεταζόμενη οι πρόνοιες του άρθρου 12 του Ν.158(Ι)/1999, ότι πρόκειται για γενικό άρθρο, σε αντίθεση με το άρθρο 26 του περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμου (Ν.90/1972), το οποίο είναι ειδικό και αφορά ακριβώς την έκδοση πολεοδομικής άδειας.
Από την άλλη, η ευπαίδευτη συνήγορος για τους καθ’ ων η αίτηση, προβάλλει ότι η αιτιολογία της απόρριψης της αίτησης της αιτήτριας, προκύπτει από το σώμα της πράξης και συμπληρώνεται από τα στοιχεία του φακέλου. Η διοίκηση στο πλαίσιο της αρχής της νομιμότητας, επιβάλλεται να λαμβάνει υπόψη τις πράξεις άλλων οργάνων της διοίκησης που εκ των πραγμάτων επηρεάζουν τον τρόπο διαχείρισης μίας υπόθεσης. Η υποχρέωση αυτή έχει καταστεί και νομικά δεσμευτική υποχρέωση, σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 12 του περί των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμου (Ν.158(Ι)/1999).
Κατά τη συνήγορο, ο καθορισμός σε σχέδιο, δεν αποτελεί στέρηση ιδιοκτησίας. Όταν οι σχεδιασμοί της διοίκησης λαμβάνουν σάρκα και οστά και ενδύονται το μανδύα μιας συγκεκριμένης διοικητικής πράξης και νόμιμης πράξης, τότε δεν μπορεί να αγνοούνται από τη διοίκηση και δεν μπορεί να ζητείται από τη πολεοδομική αρχή να αγνοεί και να μην εφαρμόζει τις διατάξεις του οικείου πολεοδομικού σχεδίου, που είναι κανονιστική διοικητική πράξη.
Τέλος, η ευπαίδευτη συνήγορος για τους καθ’ ων η αίτηση, καλεί το Δικαστήριο να επαναπροσδιορίσει τη νομολογία στη βάση των διατάξεων του άρθρου 12 του Ν.158(Ι)/1999 και όχι μόνο του άρθρου 26(1) του περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμου (Ν.90/1972)και να καθορίσει με μεγαλύτερη ακρίβεια, πότε το δικαίωμα ανάπτυξης υποχωρεί έναντι άλλων πράξεων της διοίκησης ή νομοθετικών διατάξεων και πότε όχι.
Έχω εξετάσει με μεγάλη προσοχή τις εκατέρωθεν θέσεις των ευπαιδεύτων συνηγόρων και των δύο πλευρών και θα συμφωνήσω με την εισήγηση της αιτήτριας ότι, σύμφωνα με τη νομολογία μας ούτε το Τοπικό Σχέδιο, ούτε η Γνωστοποίηση ή το Διάταγμα Απαλλοτρίωσης, μπορούν να συνιστούν νόμιμη αιτιολογία για άρνηση έκδοσης πολεοδομικής άδειας. Στο πλαίσιο προστασίας της ιδιοκτησίας δυνάμει του Άρθρου 23 του Συντάγματος, αλλά και του Άρθρου 1 του Πρώτου Πρωτοκόλλου της Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, ο ιδιοκτήτης γης παραμένει ως τέτοιος δυνάμενος να αμφισβητήσει την πράξη απαλλοτρίωσης μέχρις ότου η διοίκηση εγγράψει το ακίνητο επ’ ονόματι της, επί τη καταβολή της προνοούμενης από το Σύνταγμα αποζημίωσης (Βλ. Michael Theodosiou Co. Ltd v. Municipality of Limassol (1975) 3 C.L.R 195, Tofarco Ltd v. Δήμου Λευκωσίας (1994) 4 Α.Α.Δ 233, Μεσσαρίτη v. Δημοκρατίας, υπόθεση αρ. 1006/2010, ημερομηνίας 19/12/2011).
Ο έντιμος Δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου, κ. Ναθαναήλ, στην απόφαση του, Ευέλθων Προδρόμου v. Δημοκρατίας, ECLI:CY:AD:2015:D502, υπόθεση αρ. 57/2013, ημερομηνίας 10/7/2015, της οποίας τα πραγματικά δεδομένα προσομοιάζουν με της εξεταζόμενης περίπτωσης, ανέφερε τα εξής, τα οποία υιοθετούνται πλήρως και τυγχάνουν εφαρμογής και στην παρούσα υπόθεση.
«Συνάγεται επομένως ότι η απόρριψη της αίτησης για πολεοδομική άδεια με σκοπό τη μετατροπή του τεμαχίου σε οικόπεδο βασίστηκε σε κριτήρια που δεν μπορούσαν να υπεισέλθουν νομίμως στην κρίση της διοίκησης. Η αιτιολογία της απόρριψης ήταν στην ουσία διπλή: Αφενός η ύπαρξη του Τοπικού Σχεδίου και των γενικών προνοιών πολιτικής και αφετέρου ο επηρεασμός του τεμαχίου από το χαρακτηρισμό του ως «χώρου στάθμευσης» που ήταν ουσιώδης παράγων με βάση το άρθρο 26(1) του περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμου αρ. 90/72. Όσον αφορά το τελευταίο κριτήριο, σαφώς δεν θα μπορούσε να προσμετρήσει στην κρίση της διοίκησης προς απόρριψη της αίτησης, η παραπομπή στην απαλλοτρίωση η οποία και δεν θεωρείται «ουσιώδης παράγων» εν τη εννοία του άρθρου 26(1). Αυτό επηρεάζει και τον όρο (502) που παραπέμπει και πάλι στο χαρακτηρισμό του οικοπέδου του αιτητή ως «χώρο στάθμευσης», εμφανώς λόγω της γνωστοποίησης και του διατάγματος απαλλοτρίωσης.
Όσον αφορά τους όρους (500) και (501) που παραπέμπουν στο Τοπικό Σχέδιο με παραχώρηση προς το δημόσιο γης για διεύρυνση των εφαπτόμενων δρόμων, αλλά και ποσοστού 10% προς τη δημιουργία «ανοικτού δημόσιου χώρου», η διοίκηση δεν ενήργησε καλόπιστα. Είναι φανερό ότι επηρεάστηκε από την απαλλοτρίωση που δέσμευσε ολόκληρο το τεμάχιο του αιτητή και σ΄ αυτό προφανώς αναφέρεται ο όρος (501) με τη δημιουργία «ανοικτού δημόσιου χώρου», που είναι στην ουσία ο σκοπός της απαλλοτρίωσης «.. για την κατασκευή δημόσιου χώρου στάθμευσης και δημόσιου χώρου πρασίνου ...», (Παράρτημα 4 στην ένσταση). Με τη γνωστοποίηση, το όλο μερίδιο του τεμαχίου επηρεάστηκε. Διερωτάται κανείς υπό το φως των ανωτέρω, ποιο το νόημα του όρου (500) για την παροχή προς το δημόσιο γης για διεύρυνση των εφαπτόμενων δημόσιων δρόμων κατά παράβαση της παρ. 3.1.(α) των Γενικών Προνοιών Πολιτικής του Παραρτήματος Β των Τοπικών Σχεδίων, αφού ολόκληρο το τεμάχιο έχει απαλλοτριωθεί. Και, περαιτέρω, όπως ορθά υποδεικνύει η συνήγορος του αιτητή στις αγορεύσεις της, τέτοια ζητήματα που επηρεάζουν μέρος ή τμήμα της ακίνητης ιδιοκτησίας κατά κανόνα τίθενται ως όροι κατά τη χορήγηση της άδειας και δεν προβάλλονται ως λόγοι άρνησης της. Σχετικό και το άρθρο 25(3) του Νόμου αρ. 90/72.
………………………………………………………………………………
Ούτε και ισχύει το άρθρο 12 του Νόμου αρ. 158(Ι)/99, ως προς το ότι τα διοικητικά όργανα πρέπει να αναγνωρίζουν ως ισχυρές και να εφαρμόζουν τις πράξεις άλλων διοικητικών οργάνων. Το άρθρο αυτό περιέχει μια γενική αρχή, η οποία πρέπει να εφαρμόζεται κατά περίπτωση ανάλογα με το υπό εξέταση αντικείμενο. Το ζητούμενο παραμένει ότι τα τοπικά σχέδια, οι γνωστοποιήσεις και τα διατάγματα απαλλοτρίωσης και επίταξης δεν μπορούν να αναχαιτίζουν τη νόμιμη επιδίωξη ιδιοκτήτη να αναπτύσσει τη γη του, εκτός και αν συντρέχουν με ακρίβεια οι προϋποθέσεις που επηρεάζουν αυτή του τη βούληση».
(Οι υπογραμμίσεις είναι του παρόντος Δικαστηρίου).
Η πιο πάνω προσέγγιση, την οποία υιοθετώ πλήρως, υιοθετήθηκε και από τον αδελφό Δικαστή του Διοικητικού Δικαστηρίου κ. Φ. Κωμοδρόμο, στην Μαρία Προδρόμου v. Κυπριακής Δημοκρατίας, υπόθεση αρ. 53/2013, ημερομηνίας 11/4/2016.
Υπό το φως των ανωτέρω, η προσφυγή επιτυγχάνει και η προσβαλλόμενη απόφαση ακυρώνεται, με €1300 έξοδα πλέον Φ.Π.Α, υπέρ της αιτήτριας και εναντίον των καθ’ ων η αίτηση.
Α. ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ – ΝΙΚΟΛΕΤΟΠΟΥΛΟΥ, ΔΔΔ
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο