Legislator Giurisprudenza & Legislazione
Συνεκδικαζόμενες Υποθέσεις Αρ. 571/2015 και 42/2016 ECLI:CY:DD:2016:175 Generato dall'IA

Cyprus Administrative Court declares 2015 National Guard Law amendments unconstitutional for violating acquired rights.

Numero d'incarto Συνεκδικαζόμενες Υποθέσεις Αρ. 571/2015 και 42/2016
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Cipro (CY)
Data della decisione
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Administrative Court declared the 2015 amendments to the National Guard Law unconstitutional and void. The court found that applying these laws to citizens born between 1960 and 1999 violated their established constitutional rights to equality and non-retroactivity. Consequently, the applicant's second appeal was allowed, while the first appeal was dismissed as inadmissible.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Ν. 2(Ι)/2015 περί Εθνικής Φρουράς (Τροποποιητικός) Νόμος; Άρθρα 15, 20 και 28 του Συντάγματος: The court held that retroactively imposing military service obligations on a specific birth cohort violates established acquired rights and the constitutional principle of equality before the law.

Parole chiave

Generato dall'IA
acquired rights constitutional equality retroactive legislation National Guard Law military service obligation administrative review unconstitutional amendments cittadini ucraini

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Ν. 2(Ι)/2015 περί Εθνικής Φρουράς (Τροποποιητικός) Νόμος
Άρθρο 15 του Συντάγματος
Άρθρο 20 του Συντάγματος
Άρθρο 28 του Συντάγματος

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Varnavides v. Ioannou & Another (1982) 1 CLR 263
Liatsos v. Ponirou and Another (1985) 1 CLR 165
Papanicopoulos v. Morphou Co-operative (1986) 1 CLR 288
President of the Republic v. House of Representatives (1991) 3 AAΔ 611
Rik v. Karagiorgi & Others (1991) 3 AAΔ 159
ECLI:CY:DD:2016:175
Cyprus Administrative Court declares 2015 National Guard Law amendments unconstitutional for violating acquired rights.
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

ΑΝΑΦΟΡΕΣ:

Κυπριακή νομολογία στην οποία κάνει αναφορά η απόφαση αυτή:

VARNAVIDES ν. IOANNOU & ANOTHER (1982) 1 CLR 263

LIATSOS ν. PONIROU AND ANOTHER (1985) 1 CLR 165

PAPANICOPOULOS ν. MORPHOU CO-OPERATIVE (1986) 1 CLR 288

Ντίνα Παπαϊωάννου ν. Γιάννης Παπαϊωάννου (2000) 1 ΑΑΔ 656

POLICE ν. EKDODIKI ETERIA (1982) 2 CLR 63

THE BOARD FOR REGISTRATION OF ARCHITECTS & CIVIL ENGINEERS ν. CHRISTODOULOS KYRIAKIDES (1966) 3 CLR 640

REPUBLIC ν. MENELAOU (1982) 3 CLR 419

Γιάννουλα ν. Δημοκρατίας (1989) 3 ΑΑΔ 241

Δημοκρατία ν. Γεώργιου Mατθαίου (1990) 3 ΑΑΔ 2452

Απέητος & άλλοι ν. Δημοκρατίας (1991) 3 ΑΑΔ 64

ΡΙΚ ν. Καραγιώργη & άλλων (1991) 3 ΑΑΔ 159

Πρ. Δημοκρατίας ν. Βουλής Αντιπρ. (1991) 3 ΑΑΔ 252

Πρ. Δημοκρατίας ν. Βουλής Αντιπροσώπων (1991) 3 ΑΑΔ 611

Μιχαήλ Θεοδοσίου Λτδ ν. Δήμου Λ/σού (1993) 3 ΑΑΔ 25

Δημοκρατία ν. Χ''Ιωάννου κ.α. (1994) 3 ΑΑΔ 401

Δημοκρατία ν. Ετ. Κ.Γ. Τύμβου Λτδ (1994) 3 ΑΑΔ 553

KANIKA HOTELS LTD. και Άλλοι ν. Συμβουλίου Aποχετεύσεων Λεμεσού-Aμαθούντας (1997) 3 ΑΑΔ 15

Aντωνίου Aνδρέας ν. Kυπριακής Δημοκρατίας, μέσω Yπουργού Eσωτερικών και Συμβουλίου Eγγραφής Kτηματομεσιτών (1997) 3 ΑΑΔ 441

Mαυρομμάτης Aνδρέας ν. Δημοκρατίας (1998) 3 ΑΑΔ 910

Tριμιθιώτης Δημήτρης ν. Aρχής Βιομηχανικής Κατάρτισης (2003) 3 ΑΑΔ 422

Κυπριακή Δημοκρατία ν. Διονύσιου Καλλίγερου και άλλης (2013) 3 ΑΑΔ 379

Ελληνική Τράπεζα ν. Δημοκρατίας κ.α. (1992) 4 ΑΑΔ 2470

Κυπριακή νομοθεσία στην οποία κάνει αναφορά η απόφαση αυτή:

Ν. 141(I)/2002 - Ο περί Αρχείου Πληθυσμού Νόμος του 2002

Ν. 16(I)/2015 - Ο περί Αρχείου Πληθυσμού (Τροποποιητικός) (Αρ. 2) Νόμος του 2015

Ν. 19(I)/2011 - Ο περί Εθνικής Φρουράς Νόμος του 2011

Ν. 2(I)/2015 - Ο περί Εθνικής Φρουράς(Τροποποιητικός)Νόμοςτου 2015

Ν. 43/1967 - Ο περί του Πολίτου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νόμος του 1967

Ν. 65(I)/1999 - Ο περί του Πολίτου της Κυπριακής Δημοκρατίας (Τροποποιητικός) Νόμος του 1999

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠΟΦΑΣΗΣ:

ECLI:CY:DD:2016:175

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

(Συνεκδικαζόμενες Υποθέσεις Αρ. 571/2015 και 42/2016)

16 Ιουνίου, 2016

[Α. ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ – ΝΙΚΟΛΕΤΟΠΟΥΛΟΥ, Γ. ΣΕΡΑΦΕΙΜ, Φ. ΚΩΜΟΔΡΟΜΟΣ, Ε. ΜΙΧΑΗΛ, ΔΔΔ]

Υπόθεση Αρ. 571/2015

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

ΘΗΣΕΑΣ ΜΠΑΓΚΑΤΖΟΥΝΗΣ

(Ως ο τροποποιημένος τίτλος με διάταγμα

Δικαστηρίου ημερομηνίας 22/4/2016)

Αιτητής,

ν.

ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ

1. ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ

2. ΔΙΥΘΥΝΤΗ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΑΡΧΕΙΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ

Καθ’ ων η αίτηση.

Υπόθεση Αρ. 42/2016

ΘΗΣΕΑΣ ΜΠΑΓΚΑΤΖΟΥΝΗΣ

(Ως ο τροποποιημένος τίτλος με διάταγμα

Δικαστηρίου ημερομηνίας 22/4/2016)

Αιτητής,

ν.

ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ

ΥΠΟΥΡΓΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ/Ή ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΜΥΝΑΣ

ΚΑ/Ή ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΣΤΡΑΤΟΛΟΓΙΚΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ

Καθ’ ων η αίτηση.

κ. Αχιλλέας Δημητριάδης, Νατάσα Ιακώβου (κα), για τον αιτητή.

Λουΐζα Χριστοδουλίδου- Ζαννέτου (κα), Ευγενία Παπαγεωργίου Καρακάννα (κα), Δικηγόροι της Δημοκρατίας, εκ μέρους του Γενικού Εισαγγελέα, για τους καθ’ ων η αίτηση.

Α Π Ο Φ Α Σ Η

Α. ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ-ΝΙΚΟΛΕΤΟΠΟΥΛΟΥ, ΔΔΔ: Η απόφαση μας είναι ως προς το σκεπτικό και το αποτέλεσμα της ομόφωνη.

Οι παρούσες υποθέσεις, λόγω της συνάφειας τους, έχουν επιλεγεί ως πιλοτικές από μια σειρά υποθέσεων, οι οποίες έχουν αχθεί ενώπιον της Ολομέλειας του Διοικητικού Δικαστηρίου με το ίδιο θέμα.

Συγκεκριμένα, ο αιτητής με την προσφυγή του αρ. 571/2015 ζητά δήλωση του Δικαστηρίου:

“ότι η απόφαση των καθ’ ων η αίτηση αρ. 1 και αρ. 2, να εγγράψουν το αιτητή στα αρχεία του Τμήματος Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης, ως Πολίτη της Κυπριακής Δημοκρατίας και Κυπριακής Ιθαγένειας και/ή να του δώσουν την Κυπριακή Ιθαγένεια (17 χρόνια μετά την γέννηση του), απόφαση που ακόμα δεν του γνωστοποιήθηκε με οποιαδήποτε επιστολή, είναι άκυρη, παράνομη, αντισυνταγματική και βασίστηκε σε αντισυνταγματικό Νόμο και χωρίς κανένα νομικό αποτέλεσμα».

Στο ίδιο πλαίσιο με την προσφυγή αρ. 571/2015 βρίσκονται οι προσφυγές με αριθμούς 572/2015, 773/2015, 1208/2015 και 1233/2015 οι οποίες αφορούν, ως σχεδόν πανομοιότυπα αναφέρεται στην αιτούμενη θεραπεία Α αυτών:

«……απόφαση των καθ’ ων η αίτηση αρ 1. (σημ. Υπουργού Εσωτερικών) και αρ. 2 (σημ. Διευθυντή Τμήματος Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης, να εγγράψουν τον αιτητή στα αρχεία του Τμήματος Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης, ως Πολίτη της Κυπριακής Δημοκρατίας και/ή να του δώσουν την Κυπριακή Ιθαγένεια….., απόφαση που ακόμα δεν του γνωστοποιήθηκε με οποιαδήποτε επιστολή….».

Με την προσφυγή του αρ. 42/2016, ο αιτητής προσβάλλει ως άκυρες, παράνομες και αντισυνταγματικές τις πράξεις και/ή αποφάσεις των καθ’ ων η αίτηση, που δημοσιεύθηκαν στην Επίσημη Εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας στις 6/11/2015 και 20/11/2015 αντίστοιχα και με τις οποίες καλούνται οι στρατεύσιμοι της κλάσης 2016 για κατάταξη στην Εθνική Φρουρά, στο μέτρο που με αυτές καλείται και ο αιτητής, καθώς και την απόφαση των καθ’ ων η αίτηση ημερομηνίας 1/12/2015 που επιβάλλει στον αιτητή υποχρέωση κατάταξης στην Εθνική Φρουρά και συγκεκριμένα στην 2016 Β.

Στο ίδιο πλαίσιο με την προσφυγή αρ. 42/2016 βρίσκονται οι προσφυγές με αριθμούς 737/2015, 36/2016, 39/2016, 40/2016, 41/2016, 43/2016, 44/2016, 45/2016, 64/2016, 65/2016 και 84/2016, οι οποίες και αυτές, δια των πράξεων και/ ή αποφάσεων των καθ’ ων η αίτηση, αφορούν την κλήση των αιτητών ως στρατεύσιμων της κλάσης 2016 για κατάταξη στην Εθνική Φρουρά.

Κοινό ουσιώδες πραγματικό υπόβαθρο γεγονότων για την εξέταση των ενώπιον μας προσφυγών, συνιστούν τα ακόλουθα:

Ο αιτητής γεννήθηκε στην Κύπρο στις 11/3/1998, από πατέρα ο οποίος είναι τόσο Ελληνικής όσο και Γερμανικής ιθαγένειας και από μητέρα η οποία είναι Κυπριακής υπηκοότητας. Κατά τον χρόνο της γέννησης του και με το δεδομένο ότι, ουδέποτε υπέβαλε οποιαδήποτε αίτηση για απόκτηση της ιδιότητας του πολίτη της Δημοκρατίας, ο αιτητής λόγω της τότε ισχύουσας νομοθεσίας απέκτησε μόνο την Ελληνική υπηκοότητα.

Προτού εξεταστούν με τη σειρά οι θέσεις και των δύο πλευρών στις δύο ενώπιον μας προσφυγές, κρίνουμε χρήσιμο σε αυτό το στάδιο, όπως παρατεθεί το νομοθετικό πλαίσιο που ίσχυε από την γέννηση του αιτητή (11/3/1998) μέχρι την- κατά τις αιτούμενες θεραπείες στις δύο προσφυγές (ανωτέρω)- λήψη απόφασης εγγραφής του αιτητή ως Κύπριου Πολίτη και/ ή απόδοσης σε αυτόν της Κυπριακής Ιθαγένειας (Προσφυγή Αρ. 571/2015) και μέχρι την απόφαση κλήσης του ως στρατεύσιμου για κατάταξη στην Εθνική Φρουρά το 2015 (Προσφυγή Αρ. 42/2016).

(Σημειώνεται ότι οι εμφάσεις στη πιο κάτω παρατιθέμενη σχετική Νομοθεσία είναι του Δικαστηρίου).

Περί Πολίτου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νόμοι:

Στον περί Πολίτου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νόμο του 1967 (Ν.43/1967), άρθρο 4 (1) (α) προνοείτο ότι:

«4 – (1) Πρόσωπον γεννηθέν εν τη Δημοκρατία κατά η μετά την 16ην Αυγούστου 1960, είναι πολίτης της Δημοκρατίας εάν –

(α) κατά τον χρόνον της γεννήσεως του εν λόγω προσώπου ο πατήρ του ήτο πολίτης της Δημοκρατίας ή, εις περίπτωσιν καθ’ ην δεν έζη κατά τον χρόνον της γεννήσεως του εν λόγω προσώπου, θα εδικαιούτο ούτος, εάν δεν είχεν αποθάνει, να καταστή πολίτης της Δημοκρατίας.»

Με τον περί Πολίτου της Κυπριακής Δημοκρατίας (Τροποποιητικό) Νόμο του 1999 (Ν.65(Ι)/99), ο οποίος δημοσιεύθηκε στις 11/6/1999, αντικαταστάθηκε το άρθρο 4 του βασικού Νόμου (Ν.43/1967), προσδιορίζοντας ως ακολούθως την ιδιότητα του πολίτη της Δημοκρατίας, δυνάμει γεννήσεως ή καταγωγής.

«4 – (1) Πρόσωπο που γεννήθηκε στην Κύπρο κατά ή μετά τη 16η Αυγούστου 1960, είναι πολίτης της Δημοκρατίας αν κατά το χρόνο της γέννησής του οποιοσδήποτε από τους γονείς του ήταν πολίτης της Δημοκρατίας ή σε περίπτωση που κατά το χρόνο της γέννησής του δε ζούσαν οι γονείς του, οποιοσδήποτε από αυτούς, θα εδικαιούτο, αν δεν είχε αποβιώσει, να καταστεί πολίτης της Δημοκρατίας:

(2) Πρόσωπο που γεννήθηκε κατά ή μετά την 16η Αυγούστου 1960 σε οποιαδήποτε ξένη χώρα είναι πολίτης της Δημοκρατίας αν -

(α) Κατά το χρόνο της γέννησης του οποιοσδήποτε από τους γονείς ήταν πολίτης της Δημοκρατίας ή σε περίπτωση που οι γονείς του δε ζούσαν, κατά το χρόνο της γέννησής του, …»

Υπογραμμίζεται ότι στο εδάφιο (3) του άρθρου 4 του Τροποποιητικού Νόμου (Ν.65(Ι)/99), προνοείτο ότι η πιο πάνω διάταξη δεν εφαρμόζεται στις περιπτώσεις προσώπων που γεννήθηκαν την περίοδο μεταξύ 16/8/1960 και της ημερομηνίας έναρξης της ισχύος του προαναφερθέντος Τροποποιητικού Νόμου, δηλαδή 11/6/1999, αν η μητέρα του προσώπου αυτού, κατά τη γέννηση του, ήταν ή εδικαιούτο να καταστεί Πολίτης, εκτός αν το πρόσωπο όταν ενηλικιώνεται, υπέβαλλε αίτηση για να εγγραφεί ως Πολίτης της Δημοκρατίας. Μεταφέρονται οι σχετικές διατάξεις του άρθρου 4(3) του σχετικού Νόμου:

«(3) Οι διατάξεις των εδαφίων (1) και (2) δεν εφαρμόζονται στις περιπτώσεις προσώπου που γεννήθηκε είτε στην Κύπρο είτε σε οποιαδήποτε ξένη χώρα, κατά την περίοδο μεταξύ της 16ης Αυγούστου 1960 και της ημερομηνίας έναρξης της ισχύος του περί του Πολίτου της Κυπριακής Δημοκρατίας (Τροποποιητικού) Νόμου του 1999, αν το πρόσωπο αυτό θα αποκτούσε την ιδιότητα του πολίτη λόγω του ότι κατά το χρόνο γέννησής του η μητέρα του ήταν ή εδικαιούτο να καταστεί πολίτης της Δημοκρατίας, εκτός αν το εν λόγω πρόσωπο είναι ενήλικο και πλήρους ικανότητας και υποβάλει αίτηση στον Υπουργό, κατά τον καθορισμένο τρόπο, για να εγγραφεί ως πολίτης της Δημοκρατίας».

Ακολούθησε ο περί Αρχείου Πληθυσμού Νόμος του 2002 (Ν.141(Ι)/2002), ο οποίος κατάργησε τους Νόμους που ρύθμιζαν θέματα, μεταξύ άλλων, εγγραφής των πολιτών της Δημοκρατίας.

Στα άρθρα 108 και 109 (1), (2) και (3) του Νόμου διαλαμβάνονταν τα εξής:

«108. Πολίτες της Δημοκρατίας είναι τα πρόσωπα τα οποία κατά την περίοδο της έναρξης της ισχύος του Νόμου αυτού απέκτησαν ή δικαιούνται να αποκτήσουν την ιδιότητα του πολίτη της Δημοκρατίας ή τα οποία μετά τη ρηθείσα ημερομηνία αποκτούν την ιδιότητα του πολίτη σύμφωνα με τις διατάξεις του Νόμου αυτού ή με βάση το Παράρτημα Δ΄ της Συνθήκης Εγκαθιδρύσεως της Δημοκρατίας της Κύπρου.

109. (1) Πρόσωπο που γεννήθηκε στην Κύπρο κατά ή μετά τη 16η Αυγούστου 1960, είναι πολίτης της Δημοκρατίας αν κατά το χρόνο της γέννησης του οποιοσδήποτε από τους γονείς του ήταν πολίτης της Δημοκρατίας ή σε περίπτωση που κατά το χρόνο της γέννησης του δε ζούσαν οι γονείς του, οποιοσδήποτε από αυτούς, θα εδικαιούτο, αν δεν είχε αποβιώσει, να καταστεί πολίτης της Δημοκρατίας:

…………………………………………………………………….

(2) Πρόσωπο που γεννήθηκε κατά ή μετά τη 16η Αυγούστου 1960 σε οποιαδήποτε ξένη χώρα είναι πολίτης της Δημοκρατίας, αν κατά το χρόνο της γέννησης του, οποιοσδήποτε από τους γονείς του ήταν πολίτης της Δημοκρατίας ή σε περίπτωση που οι γονείς του δε ζούσαν, κατά το χρόνο της γέννησης του, οποιοσδήποτε από αυτούς θα εδικαιούτο, αν δεν είχε αποβιώσει, να καταστεί πολίτης της Δημοκρατίας είτε δυνάμει του Παραρτήματος Δ΄ είτε δυνάμει του Νόμου αυτού:

Νοείται ότι οι διατάξεις του παρόντος εδαφίου δεν εφαρμόζονται σε περίπτωση προσώπου μόνιμου κάτοικου εξωτερικού, εκτός εάν η γέννησή του εγγραφεί κατά τον καθορισμένο τρόπο.

(3) Οι διατάξεις των εδαφίων (1) και (2) δεν εφαρμόζονται στις περιπτώσεις προσώπου, που γεννήθηκε είτε στην Κύπρο είτε σε οποιαδήποτε ξένη χώρα, κατά την περίοδο μεταξύ 16ης Αυγούστου 1960 και της 11ης Ιουνίου 1999, αν το πρόσωπο αυτό θα αποκτούσε την ιδιότητα του πολίτη λόγω του ότι, κατά το χρόνο της γέννησης του, η μητέρα του ήταν ή δικαιούτο να καταστεί πολίτης της Δημοκρατίας.

Νοείται ότι, αν το εν λόγω πρόσωπο είναι ενήλικο και πλήρους ικανότητας και υποβάλει αίτηση στον Υπουργό, κατά τον καθορισμένο τρόπο, για να εγγραφεί ως πολίτης της Δημοκρατίας, εγγράφεται και καθίσταται πολίτης της Δημοκρατίας.

Νοείται περαιτέρω ότι, αν το εν λόγω πρόσωπο είναι ανήλικο, την αίτηση για να εγγραφεί ως πολίτης της Δημοκρατίας δύναται να υποβάλει ο πατέρας ή η μητέρα αυτού».

Στις 20/2/2015 δημοσιεύθηκε ο περί Αρχείου Πληθυσμού (Τροποποιητικός) (Αρ. 2) Νόμος του 2015 (Ν.16(Ι)/2015), σύμφωνα με τις πρόνοιες του οποίου:

«1. Ο παρών Νόμος θα αναφέρεται ως το περί Αρχείου Πληθυσμού (Τροποποιητικός) (Αρ. 2) Νόμος του 2015 και θα διαβάζεται μαζί με τους περί Αρχείου Πληθυσμού του 2002 έως 2015 (που στο εξής θα αναφέρονται ως «ο βασικός νόμος») και ο βασικός νόμος και ο παρών Νόμος θα αναφέρονται μαζί ως οι περί Αρχείου Πληθυσμού Νόμοι του 2002 έως (Αρ. 2) του 2015.

2. Το άρθρο 109 του βασικού νόμου τροποποιείται με τη διαγραφή του εδαφίου (3) αυτού και την αναρίθμηση του εδαφίου (4) αυτού, σε εδάφιο(3)».

Περί Εθνικής Φρουράς Νόμοι:

Με τον περί Εθνικής Φρουράς Νόμο του 2011 (Ν.19(Ι)/2011), ενοποιήθηκαν και αναθεωρήθηκαν οι περί της Εθνικής Φρουράς Νόμοι του 1964-2008. Σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 18 του Νόμου, όπως αυτός ίσχυε πριν την τροποποίηση που επήλθε με τον περί Εθνικής Φρουράς (Τροποποιητικό) Νόμο του 2015 (Ν.2(Ι)/2015):

«18. (1) Τηρουμένων των διατάξεων των εδαφίων (2) και (3), όλοι οι πολίτες της Δημοκρατίας, από την 1η Ιανουαρίου του έτους κατά το οποίο συμπληρώνουν το δέκατο όγδοο (18ο) έτος της ηλικίας τους και μέχρι την 31η Δεκεμβρίου του έτους κατά το οποίο συμπληρώνουν το πεντηκοστό έτος (50ο) έτος ηλικίας τους, έχουν υποχρέωση εκπλήρωσης στρατιωτικής υπηρεσίας στη Δύναμη, όπως προνοείται στον παρόντα Νόμο».

Στις ερμηνευτικές διατάξεις του άρθρου 2 του Ν. 19(Ι)/2011 (πριν την τροποποίηση που επήλθε με τον Ν.2(Ι)/2015), προσδιοριζόταν ο όρος “πολίτης της Δημοκρατίας”, για τους σκοπούς του σχετικού Νόμου, ως ακολούθως:

«πολίτης της Δημοκρατίας σημαίνει πρόσωπο που απέκτησε ή δικαιούται να αποκτήσει την κυπριακή υπηκοότητα, σύμφωνα με τους περί Αρχείου Πληθυσμού Νόμους του 2002 μέχρι 2009, όπως εκάστοτε τροποποιούνται ή αντικαθίστανται και περιλαμβάνει και πρόσωπο του οποίου ο πατέρας ή η μητέρα είναι κυπριακής καταγωγής, σύμφωνα με το Παράρτημα ‘Δ’ της Συνθήκης Εγκαθίδρυσης της Κυπριακής Δημοκρατίας».

Στο άρθρο 21(1) (γ) (ii) του προαναφερθέντος ανωτέρω βασικού Νόμου προνοούνταν (πριν την τροποποίηση που επήλθε με τον Ν.2(Ι)/2015) σε σχέση με την μειωμένη στρατιωτική θητεία τα ακόλουθα:

«Τηρουμένων των προνοιών του εδαφίου (6), οι στρατεύσιμοι και οι εθνοφρουροί που εμπίπτουν στις ακόλουθες κατηγορίες δικαιούνται μειωμένης στρατιωτικής θητείας:

…………………………………………………………………….

(γ) Μειωμένη στρατιωτική θητεία, διάρκειας έξι (6) μηνών:

(i) Ο πατέρας δύο ζώντων τέκνων.

(ii) όποιος γεννήθηκε οπουδήποτε, κατά την περίοδο μεταξύ της 16ης Αυγούστου 1960 και της 11ης Ιουνίου 1999, του οποίου ο πατέρας δεν είναι πρόσωπο κυπριακής καταγωγής εξ αρρενογονίας και αποκτά την ιδιότητα του πολίτη της Δημοκρατίας, λόγω του ότι κατά το χρόνο της γέννησής του η μητέρα του ήταν ή εδικαιούτο να καταστεί πολίτης της Δημοκρατίας.»

…………………………………………………….………

Με τον περί Εθνικής Φρουράς (Τροποποιητικό) Νόμο του 2015 (Ν.2(Ι)/2015), ο οποίος δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας ημερομηνίας 16/1/2015, τροποποιήθηκε ο βασικός Νόμος (Ν.19(Ι)/2011), με την αντικατάσταση του ορισμού του όρου “πολίτης της Δημοκρατίας” ως ακολούθως:

«“πολίτης της Δημοκρατίας” σημαίνει πρόσωπο που είναι πολίτης της Δημοκρατίας σύμφωνα με τους περί Αρχείου Πληθυσμού Νόμους του 2002 έως (Αρ.2) του 2013, όπως αυτοί εκάστοτε τροποποιούνται ή αντικαθίστανται.»

Στον ίδιο Τροποποιητικό Νόμο, τροποποιήθηκε το άρθρο 18(1) του βασικού Νόμου (Ν.19(Ι)/2011), με την προσθήκη ότι, υποχρέωση εκπλήρωσης στρατιωτικής υπηρεσίας στην Εθνική Φρουρά έχουν επίσης:

«και όσα πρόσωπα έχουν οποιοδήποτε από τους δύο γονείς κυπριακής καταγωγής, αλλά δεν έχουν καταστεί πολίτες της Δημοκρατίας».

Επίσης με τον Τροποποιητικό Νόμο (Ν.2(Ι)/2015), η παράγραφος (γ) του εδαφίου (1) του άρθρου 21 του βασικού Νόμου (Ν.19(Ι)/2011), που αφορά την μειωμένη στρατιωτική θητεία, τροποποιήθηκε με τη διαγραφή της υποπαραγράφου (ii) αυτού, δηλαδή καταργήθηκαν οι πρόνοιες του άρθρου 21(1) (γ) (ii) (ανωτέρω).

Οι ευπαίδευτοι συνήγοροι για τους καθ’ ων η αίτηση έθεσαν στην ένσταση τους στην προσφυγή αρ. 571/2015 και ανέπτυξαν τόσο στην γραπτή τους αγόρευση, όσο και προφορικώς ενώπιον μας κατά την ακρόαση των υποθέσεων, τρεις προδικαστικές ενστάσεις, η εξέταση των οποίων προέχει.

Με την πρώτη προδικαστική ένσταση, οι καθ’ ων η αίτηση ισχυρίζονται ότι με την προσφυγή δεν προσβάλλεται εκτελεστή διοικητική πράξη, αφού η βούληση του διοικητικού οργάνου δεν εξωτερικεύτηκε και δεν υπάρχει απόφαση των καθ’ ων η αίτηση να εγγράψουν τον αιτητή στα αρχεία τους ή τουλάχιστον δεν υπήρχε κατά ή πριν την καταχώρηση της προσφυγής. Κατά τους συνηγόρους των καθ’ ων η αίτηση, η ενέργεια των καθ’ ων η αίτηση, που ενδεχόμενα να μπορούσε να προσβληθεί είναι αυτή που έγινε στις 28/1/2016 (Τεκμήριο 6 στην ένσταση), από την οποία φαίνεται ότι οι καθ’ ων η αίτηση, έχουν καταχωρίσει τον αιτητή στο μηχανογραφημένο σύστημα, αποδίδοντας του με αυτό τον τρόπο την κυπριακή ιθαγένεια. Πριν από αυτή την ημερομηνία, η πράξη δεν εξωτερικεύτηκε και παρέμεινε internum της διοίκησης. Σημειώνεται, στο σημείο αυτό, ότι η πλευρά των καθ’ ων η αίτηση στις 22.4.2016, κατά την ακρόαση της υπόθεσης, εξήγησε περαιτέρω την πιο πάνω θέση της, υποστηρίζοντας, ότι δεν υπάρχει εκτελεστή διοικητική απόφαση (εξ’ ου, κατά τους καθ’ ων η αίτηση, το αρμόδιο Τμήμα Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης δεν έχει διοικητικό φάκελο), διότι ο νόμος τους κατέστησε (τους αιτητές σε όλες τις σχετικές προσφυγές, περιλαμβανομένης και της υπό εξέταση προσφυγής αρ. 571/2015) «αυτόματα» πολίτες και το Τμήμα Μεταναστεύσεως απλά τους ενέγραψε ως Κύπριους Πολίτες αυτόματα.

Με τη δεύτερη προδικαστική ένσταση, προβάλλεται, ότι η προσφυγή είναι καταχρηστική, αφού ο αιτητής καταχώρησε την προσφυγή αρ. 42/2016, σε σχέση με το διάταγμα του Υπουργικού Συμβουλίου ημερομηνίας 5/11/2015 που δημοσιεύθηκε στις 6/11/2015, σχετικά με την κλήση σε στράτευση όλων των Πολιτών που γεννήθηκαν από 1/1/1998 μέχρι 31/12/1998, περιλαμβανομένων προσώπων που έχουν οποιοδήποτε από τους γονείς του, Κυπριακής καταγωγής. Στην εν λόγω προσφυγή εγείρονται ισχυρισμοί σχετικά με το αν ο αιτητής έπρεπε ή κακώς θεωρείται Πολίτης της Δημοκρατίας, θέματα που πραγματεύεται η παρούσα προσφυγή. Προωθούνται δηλαδή καταχρηστικά δυο παράλληλες διαδικασίες για το ίδιο θέμα.

Με την τρίτη προδικαστική ένσταση, οι καθ’ ων η αίτηση ισχυρίζονται ότι η προσφυγή είναι εκπρόθεσμη αφού, ενώ ο αιτητής γνώριζε ότι είναι Πολίτης της Δημοκρατίας από την ημερομηνία δημοσίευσης του Τροποποιητικού Νόμου (Ν.16(Ι)/2015)στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας, καταχώρησε την προσφυγή του στις 7/5/2015, δηλαδή 76 μέρες μετά τη δημοσίευση και έναρξη ισχύος του Νόμου.

Για σκοπούς πληρότητας των γεγονότων, τέταρτη προδικαστική ένσταση που οι καθ’ ων η αίτηση ήγειραν μέσω της γραπτής τους αγόρευσης και που αφορούσε τον τίτλο της προσφυγής, ότι δηλαδή είναι λανθασμένος ενόψει της από 11/3/2016 ενηλικίωσης του αιτητή, κατόπιν συμφωνίας των μερών, εκδόθηκε από το παρόν Δικαστήριο στις 22/4/2016, σχετικό διάταγμα με το οποίο τροποποιήθηκε ο τίτλος της προσφυγής έτσι ώστε, αιτητής φέρεται πλέον, ο Θησέας Μπακατζούνης και όχι οι γονείς του.

Οι ευπαίδευτοι συνήγοροι για τον αιτητή, στη δική τους γραπτή αγόρευση, ισχυρίζονται, σε σχέση με την τρίτη προδικαστική ένσταση περί εκπροθέσμου, ότι, έναυσμα για εγγραφή του αιτητή στα αρχεία του Τμήματος Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης ως Κύπριου Πολίτη έδωσε ο Τροποποιητικός Νόμος 16(Ι)/2015, ο οποίος δημοσιεύθηκε την Παρασκευή 20/2/2015 και η προσβαλλόμενη απόφαση δεν μπορεί παρά να είναι μεταγενέστερη αυτής. Ακόμη και αν η εγγραφή του αιτητή έγινε, την αμέσως επόμενη εργάσιμη μέρα της δημοσίευσης του Νόμου, δηλαδή την Δευτέρα 23/2/2015, η προσφυγή είναι εμπρόθεσμα καταχωρηθείσα.

Σε σχέση με την πρώτη προδικαστική ένσταση, όπως αναφέρουν οι συνήγοροι του αιτητή στη γραπτή τους αγόρευση, το ότι εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, επιβεβαιώνεται από το Τεκμήριο 6 στην ένσταση των καθ’ ων η αίτηση, καθώς επίσης και από το γεγονός ότι ενώ απαράδεκτα ουδέποτε κοινοποιήθηκε στον αιτητή, φαίνεται να άρχισε να παράγει αποτελέσματα, όπως η κλήση του για κατάταξη στην Εθνική Φρουρά. Παράλειψη δε της διοίκησης να κοινοποιήσει στον αιτητή την απόφαση της και την ημερομηνία που αυτή ελήφθη, την εμποδίζει να εγείρει τέτοια ένσταση. Μάλιστα το ότι εκδόθηκε η απόφαση, δεν φαίνεται να συνιστά αμφισβητούμενο γεγονός από τους καθ’ ων η αίτηση, παραμένει όμως μυστική η ημερομηνία έκδοσής της. Δεν μπορεί δε να λήφθηκε, είτε στις 28/1/2016 είτε στις 24/6/2000, όπως αναγράφεται στο Τεκμήριο 6 στην ένσταση των καθ’ ων η αίτηση, αφού πρόκειται ενδεχομένως για την ημερομηνία εκτύπωσης της αναλυτικής κατάστασης στοιχείων (28/1/2016) ή για εξόφθαλμα παράνομη ημερομηνία (24/6/2000).

Προβάλλεται, επίσης, ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι εκτελεστή διοικητική πράξη, αφού το περιεχόμενο της συνιστά σαφή εκδήλωση της βούλησης του διοικητικού οργάνου με άμεσες και δυσμενείς συνέπειες για τον αιτητή, αφού επηρεάζει το νομικό και πραγματικό καθεστώς, επιβάλλοντας ταυτόχρονα ιδιότητα συνυφασμένη με την προσωπικότητα του, την οποία δεν ζήτησε.

Τέλος σε σχέση με την ισχυριζόμενη από τους καθ’ ων η αίτηση καταχρηστική προώθηση της προσφυγής (δεύτερη προδικαστική ένσταση), δεδομένης της καταχώρησης της προσφυγής αρ. 42/2016, οι συνήγοροι του αιτητή προβάλλουν ότι πρόκειται για δυο συναφείς μεν διοικητικές πράξεις, οι οποίες όμως διατηρούν την αυτοτέλεια τους, αφού προσβάλλουν ξεχωριστές διοικητικές πράξεις, διαφορετικών οργάνων.

Έχουμε εξετάσει τις προβαλλόμενες θέσεις από τους ευπαιδεύτους συνηγόρους και των δύο πλευρών σε σχέση με τα προδικαστικά θέματα που εγείρονται στην Προσφυγή αρ. 571/2015 και έχουμε καταλήξει στα ακόλουθα:

Ο περί Αρχείου Πληθυσμού (Τροποποιητικός) (Αρ. 2) Νόμος του 2015, (Ν.16(Ι)/2015), δημοσιεύθηκε στις 20/2/2015 και με αυτόν διεγράφη το εδάφιο (3) του άρθρου 109 του βασικού Νόμου (Ν.141(Ι)/2002), το οποίο αποτελούσε την μεταβατική διάταξη για μη αναδρομική εφαρμογή του Νόμου που εξίσωνε τους άντρες και τις γυναίκες για την απόκτηση της υπηκοότητας των τέκνων τους.

Σύμφωνα με την μεταβατική διάταξη του άρθρου 109(3) του Ν.141(Ι)/2002, οι πρόνοιες του άρθρου 109 (1) και (2) του βασικού Νόμου δεν εφαρμόζονταν σε πρόσωπο, όπως είναι ο αιτητής, που γεννήθηκε μεταξύ της περιόδου 16/8/1960 και 11/6/1999 και η μητέρα του ήταν ή δικαιούτο να καταστεί πολίτης της Δημοκρατίας. Θα μπορούσε να εγγραφεί ως πολίτης της Δημοκρατίας, αν βέβαια το επιθυμούσε, κατόπιν υποβολής σχετικής αίτησης.

Από τις 20/2/2015 που δημοσιεύθηκε, ωστόσο, ο Τροποποιητικός Νόμος 16(Ι)/2015, διαμορφώθηκε και το (νέο πλέον) νομικό πλαίσιο, στη βάση του οποίου αποδίδεται, σε όσους ήθελε κριθεί ότι υπάγονται στις προϋποθέσεις του, η ιδιότητα του Πολίτη της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Στο σημείο αυτό, τονίζουμε εμφαντικά, ότι δεν είναι ορθός ο ισχυρισμός, ότι με την δημοσίευση του προαναφερόμενου Νόμου αυτόματα ο αιτητής απέκτησε την ιδιότητα του πολίτη της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ένας νόμος, ως εκ της φύσεως του, θεσπίζει (όπως και η κανονιστική πράξη) κανόνες δικαίου, δηλαδή δημιουργεί ή ρυθμίζει καταστάσεις γενικές, αόριστες, απρόσωπες (αφηρημένες) και αντικειμενικές (βλ. ενδεικτικά Δημοκρατία ν. Ετ. Κ.Γ. Τύμβιου Λτδ (1994) 3 Α.Α.Δ. 553 «…..Η κανονιστική πράξη είναι νομοθεσία με εξουσιοδότηση, η οποία θέτει γενικούς και απρόσωπους κανόνες δικαίου και είναι σύνηθες φαινόμενο στον τρόπο της νομοθεσίας…..»). Σε αντιδιαστολή, η ατομική (εκτελεστή) διοικητική πράξη εξατομικεύει ένα κανόνα δικαίου, εφαρμόζοντας τον στην κάθε συγκεκριμένη περίπτωση.

Συνεπώς, για να τύχει εφαρμογής ένας νόμος, ως ο εδώ εξεταζόμενος, εξατομικευμένα στο πρόσωπο κάποιου, απαιτείται απόφαση της διοίκησης, η οποία να υπαγάγει την συγκεκριμένη περίπτωση στις συγκεκριμένες νομοθετικές προϋποθέσεις. Τέτοιου είδους διοικητική απόφαση ονομάζεται «διαπιστωτική» και είναι, ως προς την φύση της, εκτελεστή.

Σχετικό επ’ αυτού είναι το ακόλουθο απόσπασμα από το Εγχειρίδιο Διοικητικού Δικαίου του Επ. Σπηλιωτόπουλου, Τόμος ΙΙ, σελ. 120, παρ. 108, όπου αναφέρονται τα ακόλουθα σε σχέση με τις διαπιστωτικές διοικητικές πράξεις:

«Διαπιστωτικές είναι οι ατομικές διοικητικές πράξεις, με τις οποίες απλώς διαπιστώνεται η υπαγωγή ορισμένου προσώπου σε ένα ή περισσότερους κανόνες δικαίου, υπαγωγή που έχει ήδη αυτοδικαίως συντελεστεί ή θα συντελεστεί στο άμεσο μέλλον, λόγω της επέλευσης συγκεκριμένου γεγονότος. Η έκδοση της διαπιστωτικής πράξης είναι, κατά κανόνα, υποχρεωτική για το διοικητικό όργανο και αναγκαία για την επέλευση νομικών συνεπειών στη συνέχεια (ΣΕ 2858/1985, ΑΕΔ 16, 17/1985). Η διαπιστωτική πράξη δεν θεσπίζει αμέσως ατομικό κανόνα δικαίου, αλλά είναι προϋπόθεση εφαρμογής απροσώπων κανόνων δικαίου και σε πολλές περιπτώσεις προϋπόθεση της έκδοσης συστατικών διοικητικών πράξεων που αφορούν το ίδιο ή άλλα πρόσωπα43.

Οι διαπιστωτικές πράξεις, οι οποίες έχουν το χαρακτηριστικό της εκτελεστότητας (ΣΕ 1812, 3160/1983, 3189/1987), δεν πρέπει να συγχέονται με τις βεβαιωτικές πράξεις που εκδίδονται χωρίς νέα ουσιαστική έρευνα, βάσει των ίδιων πραγματικών δεδομένων, και δηλώνουν εμμονή της Διοίκησης σε προγενέστερη ρύθμιση (ΣΕ 1718/1977, 340/1983, 2619/1986, 434/2007)».

Υπό το φως των πιο πάνω και με δεδομένο, πλέον, ότι δεν επέρχεται αυτόματα η απόδοση στον αιτητή της ιδιότητας του Πολίτη δια και από την θέσπιση του Τροποποιητικού Νόμου 16(Ι)/2015, αλλά απαιτείται και η έκδοση διαπιστωτικής (εκτελεστής) πράξης για την εξατομικευμένη εφαρμογή του στο πρόσωπο του αιτητή, εξετάσαμε, κατά πόσο η καταχώριση του αιτητή στο μηχανογραφημένο σύστημα του Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης μπορεί από μόνη της να συνιστά τέτοια διαπιστωτική πράξη. Αυτό, δεδομένης και της θέσης των καθ’ ων η αίτηση κατά την ακρόαση, ότι δεν υπάρχει (οποιαδήποτε άλλη) εκτελεστή διοικητική απόφαση, εξ’ ου και το αρμόδιο Τμήμα Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης, κατά τους καθ’ ων η αίτηση, δεν έχει διοικητικό φάκελο.

Σε σχέση με αυτό, οι καθ’ ων η αίτηση σημειώνουν (παράγραφος 5 στην ένσταση τους), ότι στο μηχανογραφημένο σύστημα Αρχείου Πληθυσμού, ο αιτητής “έχει καταχωρηθεί” ως Κύπριος πολίτης βάσει του Ν.16(Ι)/2015 και ισχυρίζονται ότι, θεωρήθηκε επίσημα Κύπριος πολίτης στις “28/1/2016” (Τεκμήριο 6 στην ένσταση) και όχι πριν (ενώ ισχυρίζονται παράλληλα και εντελώς αντιφατικά ότι θεωρείτο Κύπριος πολίτης από την ημερομηνία έναρξης ισχύος του Νόμου 16(Ι)/2015, θέση λανθασμένη ως υποδείξαμε ανωτέρω).

Εξετάζοντας τη θέση αυτή, καταρχήν διαπιστώνουμε ότι η καταγραφή στο Τεκμήριο 6 της ένστασης των καθ’ ων η αίτηση, στο πάνω δεξιά μέρος αυτής, της ημερομηνίας “28/1/2016”, δεν μπορεί να είναι η ημερομηνία καταχώρησης του αιτητή ως Κύπριου πολίτη και άρα να είναι η καθοριστική ημερομηνία έναρξης ισχύος των αποτελεσμάτων της διοικητικής πράξης ή, εν πάση περιπτώσει, δεν θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για να οδηγηθούμε στο συμπέρασμα αυτό με ασφάλεια, αφού κατά τον ίδιο τρόπο και στο Τεκμήριο 1 στην ένσταση, που αφορά τα στοιχεία της μητέρας του αιτητή, αναγράφεται η ημερομηνία “27/1/2016”, που σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να εκληφθεί ως η ημερομηνία απόκτησης της ιδιότητας της Κύπριας πολίτη, αφού είναι Κύπρια πολίτης από την γέννηση της στις 21/6/1964. Αντίθετα, η αναφορά δίπλα από την εν λόγω ημερομηνία και κάποιας συγκεκριμένης ώρας (στο Τεκμήριο 6, για την μητέρα, της ώρας 07:58 και στο Τεκμήριο 1, για τον αιτητή, της ώρας 12:20) μάλλον οδηγεί στο συμπέρασμα ότι πρόκειται, όντως, για την ημερομηνία και ώρα εκτύπωσης της εν λόγω κατάστασης και τίποτε περισσότερο.

Περαιτέρω, παρατηρούμε, ότι στην κατάσταση του Αρχείου Πληθυσμού για τον αιτητή (Τεκμήριο 6 της ένστασης των καθ’ ων η αίτηση) αναγράφεται ως «ημερομηνία καταχώρισης» η 24/6/2000 και η ώρα 15:50:56, ακριβώς. Όμως, η ίδια ημερομηνία και ώρα απαντάται και στο Τεκμήριο 1 σε σχέση με τη μητέρα του αιτητή. Ούτε όμως η μητέρα μπορεί εύλογα να θεωρείται, ότι κατέστη Πολίτης στις 24/6/2000 (για τον ίδιο λόγο που δεν μπορεί να θεωρείται ότι κατέστη Πολίτης από τις 27.1.2016, βλ. ανωτέρω), ούτε ο αιτητής, ο οποίος με βεβαιότητα δεν μπορούσε να θεωρείται στις 24/6/2000 Πολίτης με βάση νομοθεσία (Ν.16(Ι)/2015), η οποία ψηφίστηκε δεκαπέντε χρόνια μεταγενέστερα.

Συνεπώς, έχοντας υπόψη την αναγραφόμενη ημερομηνία καταχώρισης των στοιχείων του αιτητή στο εν λόγω έγγραφο του Τεκμηρίου 6 (24/6/2000) και καμίας άλλης αποδεκτής ημερομηνίας καταχώρισης (πόσο μάλλον κάποιας μετά την θέσπιση του Ν.16(Ι)/2015) και στην απουσία, μάλιστα, κατά παραδοχή των καθ’ ων η αίτηση, οποιουδήποτε άλλου εγγράφου, από το οποίο να αποδεικνύεται με ασφάλεια η έκδοση διαπιστωτικής απόφασης της διοίκησης, η οποία να καταδεικνύει, εάν, κατ’ εφαρμογή ποιας νομοθεσίας και από πότε αποδόθηκε στον αιτητή η ιδιότητα του Πολίτη της Κυπριακής Δημοκρατίας, νομοτελειακά καταλήγουμε στο συμπέρασμα, ότι το εν λόγω έγγραφο δεν επαρκεί προς απόδειξη, ότι τέτοια διαπιστωτική πράξη, εξ’ αυτού του εγγράφου και μόνο, έχει εκδοθεί. Η εν λόγω καταχώριση από μόνη της, υπό τα πιο πάνω δεδομένα δεν αποδεικνύει να είναι η δήλωση της βούλησης των καθ’ ων η αίτηση για την απόδοση στον αιτητή, μετά την θέσπιση του Ν.16 (Ι)/2015 ή και προηγούμενα, έστω τότε παράνομα (24/6/2000), της ιδιότητας του Πολίτη της Δημοκρατίας.

Σχετικά με το προαναφερόμενο σημείο, στο πιο κάτω απόσπασμα από την απόφαση της πλειοψηφίας στην Τριμιθιώτης v. Αρχής Βιομηχανικής Κατάρτισης (2003) 3 ΑΑΔ 422, αναφέρθηκαν και τα ακόλουθα, με δικούς μας τονισμούς:

«…Προτού δοθούν απαντήσεις στα ζητήματα που εγείρονται θα επιχειρήσουμε σύντομη αναφορά στην κρατούσα νομική θεωρία και στις αρχές δικαίου που διέπουν τα επίδικα θέματα. Ένας δόκιμος ορισμός της διοικητικής πράξης είναι ότι αυτή αποτελεί δήλωση βουλήσεως οποιουδήποτε διοικητικού οργάνου διά της οποίας επέρχεται μεταβολή στο νομικό κόσμο ήτοι δι΄ αυτής, ιδρύονται, μεταβάλλονται ή καταργούνται δικαιώματα και υποχρεώσεις.

Της δήλωσης της βουλήσεως προηγείται η διαμόρφωσή της. Πρόκειται για εκείνο το στάδιο προς το οποίο αντιστοιχεί η διοικητική διαδικασία παραγωγής της διοικητικής πράξης. ΄Οταν η διαδικασία αυτή ολοκληρωθεί, ακολουθεί η διαδικασία έκδοσης της πράξης δηλαδή η κατά τρόπο βέβαιο διατύπωση της βουλήσεως η οποία πρόκειται να δηλωθεί διά της διοικητικής πράξης.

Βλ. Μιχ. Δ. Στασινόπουλου "Μαθήματα Διοικητικού Δικαίου", σελ. 248 επ. Η εκδοθείσα διοικητική πράξη είναι απλώς βούληση διαμορφωθείσα και όχι βούληση δηλωθείσα. Εκ των ανωτέρω, καθίσταται πρόδηλο πως με την έκδοση της διοικητικής πράξης δεν αρχίζει ακόμα η παραγωγή έννομων αποτελεσμάτων εφόσον η βούληση του διοικητικού οργάνου εξακολουθεί να παραμένει internum.

Για να αποκτήσει η πράξη τη δύναμη παραγωγής έννομων αποτελεσμάτων πρέπει απαραιτήτως να δηλωθεί ώστε να παύσει να αποτελεί internum. Ανακύπτει επομένως ζήτημα καθορισμού της αναγκαίας για την κάθε συγκεκριμένη διοικητική πράξη δήλωση βουλήσεως και των ενεργειών που απαιτούνται για να πραγματοποιηθεί ώστε να καταστεί externum και να αποκτήσει την κατά τα ανωτέρω απαιτούμενη δύναμη παραγωγής έννομων αποτελεσμάτων.

Στο σύγγραμμα του Κυριακόπουλου Ηλ. "Ελληνικόν Διοικητικόν Δίκαιον", 4η έκδ. σελίδες 396 - 397 αναφέρονται τα εξής:

"Η βεβαία διατύπωσις της βουλήσεως του διοικητικού οργάνου τη εν διοικητική πράξει διά της συντάξεως και υπογραφής ταύτης, δηλοί ότι η πράξις εξεδόθη. Αλλ΄ η έκδοσις μόνη δεν συνεπιφέρει τα εξ αυτής αναμενόμενα έννομα αποτελέσματα. Η διοικητική πράξις, ως δήλωσις βουλήσεως, διά ν΄ αποκτήση νομικήν ενέργειαν, δέον να παύση αποτελούσα internum και εξωτερικευθή, ήτοι να περιέλθη εις το πρόσωπον, εις ο αφορά. Επομένως, η διοικητική πράξις δέον ν΄ ανακοινούται εις τον ενδιαφερόμενον. Κατά τινά τύπον δέον να γίνη η ανακοίνωσις αύτη, εξαρτάται εξ αυτής της φύσεως της πράξεως, εφόσον εν τη συγκεκριμένη περιπτώσει ο νόμος δεν ορίζη ιδιαίτερον τύπον…»

Ακόμα, όμως, και αν κατέληγε κάποιος στο αντίθετο συμπέρασμα, ότι η απόφαση απόδοσης στον αιτητή της ιδιότητας του Πολίτη έχει εκδοθεί, και πάλιν θα τίθετο ζήτημα, κατά πόσον τέτοια απόφαση έχει εξωτερικευθεί, παράγοντας με αυτό τον τρόπο έννομα αποτελέσματα ή παρέμεινε internum της διοίκησης (Σπηλιωτόπουλος, ανωτέρω).

Αναφορικά με το ζήτημα της εξωτερίκευσης, κρίνουμε, ότι το Τεκμήριο 6 στην ένσταση των καθ’ ων η αίτηση, αποτελεί ένα μηχανογραφημένο έντυπο το οποίο από μόνο του δεν πληροί τις απαιτούμενες προϋποθέσεις απόδειξης έγκυρης κοινοποίησης του, αφού δεν προκύπτει η ημερομηνία έκδοσης της πράξης με την υπογραφή του εκδίδοντος αρμοδίου οργάνου και δεν προκύπτει το κατά πόσο αυτό το συγκεκριμένο έντυπο ζητήθηκε από ή περιήλθε σε γνώση του αιτητή, αφού δεν υπάρχει στο διοικητικό φάκελο οποιαδήποτε βεβαίωση παραλαβής του.

Στο Εγχειρίδιο Διοικητικού Δικαίου του Επ. Σπηλιωτόπουλου, Τόμος ΙΙ, σελ. 99-100, παρ. 466, αναφέρονται τα εξής σε σχέση με το θέμα της κοινοποίησης:

«466 (β) Η κοινοποίηση: Κατά γενική αρχή, για την έναρξη της προθεσμίας, στην περίπτωση των ατομικών πράξεων, για τον αποδέκτη τον οποίο η πράξη αφορά (αποδέκτη), απαιτείται η κοινοποίηση σ’ αυτόν42, ανεξάρτητα από το αν η πράξη δημοσιεύθηκε (διότι το προβλέπουν οι σχετικές διατάξεις, ΣΕ 1518/1987, 17, 1159/2009, 4658/2011)43. Η κοινοποίηση δεν χρειάζεται, μόνο σε περίπτωση γνώσης της πράξης. Νέα κοινοποίηση της πράξης, χωρίς αλλοίωση του περιεχομένου της, δεν κινεί νέα προθεσμία για την άσκηση της αίτησης ακυρώσεως (ΣΕ 851/1983, 4361/1987).

Για την κοινοποίηση δεν προβλέπεται ειδική διαδικασία (ΚΔΔ/σίας) άρθρο 19), πρέπει όμως να γίνει κατά τρόπο ώστε η πράξη να περιέλθει στον ενδιαφερόμενο και η κοινοποίηση να αποδεικνύεται με έγγραφο που έχει καταρτισθεί από δημόσιο ή άλλο αρμόδιο όργανο. Μπορεί να γίνει και σύμφωνα με τις διατάξεις του ΚΠολΔ (ΣΕ 2383/1970, 812/2004) ή και ταχυδρομικώς, με συστημένη επιστολή και αποδεικτικό παραλαβής, από το οποίο να προκύπτει η κοινοποίηση της πράξης και η ημερομηνία της κοινοποίησης (ΣΕ 866, 1794/1975, 5166/1987)44. Εξάλλου, για την έναρξη της προθεσμίας χρειάζεται η κοινοποίηση να είναι πλήρης (ΣΕ 770/1979), δηλαδή, να περιλαμβάνει όλα τα στοιχεία της πράξης κατά το ουσιώδες μέρος, και ειδικότερα την αιτιολογία45 και το διατακτικό της (ΣΕ 3650/1987). επίδοση μόνον αποσπάσματος ή περίληψης της πράξης δεν κινεί την προθεσμία (ΣΕ 1034/1956, 482/1957)».

Επίσης στα Πορίσματα Νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας, σελ. 252 σε σχέση με το θέμα, αναφέρονται τα εξής:

«Η κοινοποίησις δέον να αποδεικνύηται ως λαβούσα πράγματι χώραν. Αποδεικτικόν κοινοποιήσεως μη συνταγέν υπό δημοσίου οργάνου δεν λαμβάνεται υπ’ όψιν δια την κρίσιν περί εμπρόθεσμου ασκήσεως της αιτήσεως ακυρώσεως».

Συνεπώς εκ των ανωτέρω συνάγεται ότι, δεν έχει γίνει έγγραφη κοινοποίηση στον αιτητή της πράξης- ακόμη και αν ήθελε θεωρηθεί ότι τέτοια εκδόθηκε δια του Τεκμηρίου 6- με την οποία κατέστη πολίτης της Δημοκρατίας. Κατά συνέπεια, η διοίκηση όχι μόνο δεν φαίνεται ότι έχει προβεί στην διαπιστωτική πιο πάνω πράξη, αλλά και δεν προκύπτει με σαφήνεια η κοινοποίηση της πράξης αυτής στον αιτητή κατά τρόπο επίσημο, ως απαιτείται.

Ούτε, βέβαια, η μεταγενέστερη δημοσίευση κλήσης της κλάσης του 2016 προς στράτευση μπορεί να θεωρηθεί τέτοια επαρκής κοινοποίηση, αφού παρέμεινε ασαφές μέσα από αυτή, ως προκύπτει από το λεκτικό της, αν η κλήση του αιτητή έγινε λόγω αποδοθείσας σε αυτόν ιδιότητας του Πολίτη ή λόγω καταγωγής ή και τα δύο. Σημειώνεται στο σημείο αυτό, ότι η πλευρά του αιτητή στα γεγονότα της αίτησης ακυρώσεως στην υπόθεση αρ. 42/2016, στις παραγράφους 9 και 12, αφήνει σαφώς να νοηθεί, ότι εξέλαβε την κλήση για στράτευση ως αφορούσα (και) στον αιτητή, λόγω της Κυπριακής καταγωγής ενός εκ των γονέων του, και όχι λόγω της απόδοσης σε αυτόν της ιδιότητας του Πολίτη.

Ούτε, οποιεσδήποτε προφορικές αναφορές προς τον αιτητή, μπορούν να συνιστούν επαρκή κοινοποίηση της απόφασης, ελλείψει προσκόμισης επαρκούς μαρτυρίας και/ή απόδειξης προς τούτο.

Συνεπεία των προαναφερομένων, καταλήγουμε, ότι δεν έχει αποδειχθεί ενώπιον μας να εκδόθηκε απόφαση των καθ’ ων η αίτηση, με την οποία να έχουν αποδώσει στον αιτητή την ιδιότητα του Πολίτη, ενώ ακόμη και αν ήθελε θεωρηθεί, ότι τέτοια εκδόθηκε, ουδέποτε κοινοποιήθηκε αυτή, με τον δέοντα τρόπο, στον αιτητή, παραμένοντας μέχρι σήμερα internum της διοίκησης.

Επιπρόσθετα θεωρούμε ότι και στη βάση, ακόμα, των αρχών της χρηστής διοίκησης και καλής πίστης και με το δεδομένο ότι με την τροποποίηση που επήλθε στον βασικό Νόμο με τον Τροποποιητικό Νόμο 16(Ι)/2015, με τον οποίο σκοπείται να μεταβληθεί μια πραγματική διάρκειας πολλών χρόνων κατάσταση, θα αναμένετο από τη διοίκηση να πληροφορεί δεόντως τους επηρεαζόμενους, ότι είχε ληφθεί απόφαση απόδοσης της ιδιότητας του Πολίτη της Δημοκρατίας σε αυτούς, όταν βέβαια λάβει τέτοια απόφαση.

Συνεπώς, η προσφυγή αρ. 571/2015 αποτυγχάνει, διότι δεν έχει ως αντικείμενο οποιαδήποτε εκτελεστή διοικητική απόφαση, αφού δεν εκδόθηκε τέτοια ή, ακόμη και αν ήθελε θεωρηθεί ότι εκδόθηκε, δεν κοινοποιήθηκε κατά τον πρέποντα τρόπο στον αιτητή παραμένοντας internum και, κατά συνέπεια, υπόκειται σε απόρριψη για τον λόγο τούτο.

Ενόψει των πιο πάνω ευρημάτων μας, παρέλκει η εξέταση των προδικαστικών ενστάσεων περί εκπροθέσμου της προσφυγής και καταχρηστικής άσκησης αυτής.

Αναφορικά, τώρα, με την προσφυγή αρ. 42/2016, ο αιτητής, προσβάλλει, ως προαναφέρθηκε, ως άκυρες, παράνομες και αντισυνταγματικές τις πράξεις και/ή αποφάσεις των καθ’ ων η αίτηση, που δημοσιεύθηκαν στην Επίσημη Εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας στις 6/11/2015 και 20/11/2015 αντίστοιχα και με τις οποίες καλούνται οι στρατεύσιμοι της κλάσης 2016 για κατάταξη στην Εθνική Φρουρά, στο μέτρο που καλεί τον αιτητή, καθώς και την απόφαση των καθ’ ων η αίτηση ημερομηνίας 1/12/2015 που επιβάλλει στον αιτητή υποχρέωση κατάταξης στην Εθνική Φρουρά και συγκεκριμένα στην 2016 Β.

Σε σχέση με την κλήση του αιτητή σε κατάταξη στην Εθνική Φρουρά, οι ευπαίδευτοι συνήγοροι για τον αιτητή προβάλλουν ότι η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου για κλήση στράτευσης της κλάσης 2016 στο μέτρο που καλεί τον αιτητή, δημοσιεύθηκε στις 6/11/2015 στη βάση της Απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου ημερομηνίας 5/11/2015. Κατ’ επέκταση, η ίδια απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου που δημοσιεύθηκε μεταγενέστερα στις 15/1/2016 και η οποία περιήλθε σε γνώση του αιτητή εκκρεμούσης της διαδικασίας εκδίκασης της προσφυγής, δημιουργεί επιπρόσθετο λόγο ακυρότητας του Διατάγματος ημερομηνίας 6/11/2015.

Σε σχέση με την ουσία της υπό εξέταση υπόθεσης, η πλευρά του αιτητή ισχυρίζεται, ότι είτε εάν ο αιτητής καλείται ως στρατεύσιμος επειδή έχει καταστεί Κύπριος πολίτης που είναι το αντικείμενο της προσφυγής αρ. 571/2015, είτε εάν καλείται λόγω της Κυπριακής (εθνικής) του εκ μητρός καταγωγής, χωρίς να καταστεί Πολίτης της Δημοκρατίας, ως η πρόνοια του Τροποποιητικού Νόμου 2(Ι)/2015, πρόκειται για επιβολή στρατολογικής υποχρέωσης αντικείμενης στο Δίκαιο αλλά και, στην περίπτωση, ιδιαίτερα, που καλείται λόγω Κυπριακής καταγωγής, συνιστά και δυσανάλογο και αδικαιολόγητο περιορισμό του. Προσκρούει δε, και στην αρχή της μη αναδρομικότητας, υπό το πρίσμα της επέμβασης σε ήδη διαμορφωμένα κεκτημένα δικαιώματα και προσδοκίες. Πρόκειται, ως ισχυρίζεται, για παράνομη πράξη λόγω παραβίασης της αρχής της ασφάλειας δικαίου και της εύλογης προσδοκίας του αιτητή να απολαμβάνει απρόσκοπτα και χωρίς αδικαιολόγητες παρεμβάσεις τα δικαιώματα του και συνιστά εκτροχιασμό στον προγραμματισμό του.

Περαιτέρω, κατά τους ευπαίδευτους συνηγόρους του αιτητή, θα πρέπει να ασκηθεί παρεμπίπτων έλεγχος της Συνταγματικότητας της Νομοθεσίας σε σχέση με το κατά πόσο αυτή είναι εφαρμοστέα στην περίπτωση του αιτητή και ότι ο αιτητής κατέστη, αντίθετα με το Άρθρο 28 του Συντάγματος, αντικείμενο δυσμενούς διάκρισης τόσο σε σχέση με τα πρόσωπα της κατηγορίας των εκ μητρογονίας γεννηθέντων μέχρι την 11/6/1999 που εξαιρέθηκαν από την υποχρέωση για στράτευση, όσο και σε σχέση με τους Κύπριους (Πολίτες) συνομήλικους του.

Από την άλλη, οι ευπαίδευτοι συνήγοροι για τους καθ’ ων η αίτηση ξεκαθαρίζουν ότι η δημοσίευση στις 15/1/2016, αφορά τη δημοσίευση της Απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου ημερομηνίας 5/11/2015, δηλαδή την ίδια Απόφαση που δημοσιεύθηκε στις 6/11/2015 και έχει σχέση με την πρακτική δημοσίευσης των Αποφάσεων του Υπουργικού Συμβουλίου. Συνεπώς σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται για νέα εκτελεστή διοικητική πράξη.

Αναφορικά με το τελευταίο προαναφερόμενο σημείο, κρίνοντας κατάλληλο το σημείο να αποφανθούμε επί αυτού ειδικά του θέματος, συμφωνούμε με αυτή τη θέση των καθ’ ων η αίτηση, ότι δηλαδή σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται για νέα εκτελεστή διοικητική πράξη.

Αναφορικά με την ουσία, τώρα, των πιο πάνω ισχυρισμών του αιτητή, οι καθ’ ων η αίτηση αντιτείνουν, ότι ο αιτητής ικανοποιεί και τις δυο περιπτώσεις για στράτευση που προνοούνται στο άρθρο 18 του περί Εθνικής Φρουράς Νόμου, μετά την τροποποίηση που επήλθε με τους Τροποποιητικούς Νόμους 16(Ι)/2015 (περί Αρχείου Πληθυσμού) και 2(Ι)/2015 (περί Εθνικής Φρουράς), και προς απάντηση στους ισχυρισμούς του αιτητή παραπέμπουν, στο μέρος που αφορά το επίδικο θέμα της παρούσας προσφυγής, στα όσα ανέφεραν στην προσφυγή αρ. 571/2015.

Παρατηρούμε, καταρχήν, ότι από το λεκτικό των προσβαλλόμενων αποφάσεων δεν προκύπτει με σαφήνεια, κατά πόσον ο αιτητής κλήθηκε ως στρατεύσιμος επειδή θεωρήθηκε ότι έχει καταστεί βάσει του Ν.16 (Ι)/2015 Πολίτης της Κυπριακής Δημοκρατίας ή διότι είναι πρόσωπο που η μητέρα του είναι Κυπριακής καταγωγής ή και τα δύο.

Εάν ο λόγος κλήσης του έχει ως αιτία ότι ο αιτητής έχει καταστεί Πολίτης της Δημοκρατίας, τότε η προσβαλλόμενη απόφαση δεν μπορεί παρά να ακυρωθεί ως προϊόν πλάνης περί τον νόμο και τα πράγματα, διότι, ως έχουμε ήδη κρίνει στην Προσφυγή αρ. 571/2015, ο Ν.16 (Ι)/2015 δεν αποδίδει αυτόματα στον αιτητή, χωρίς προηγούμενη διαπιστωτική πράξη ή απόφαση των καθ’ ων η αίτηση, την ιδιότητα του Πολίτη και δεν έχει αποδειχθεί ενώπιον μας να εκδόθηκε απόφαση των καθ’ ων η αίτηση, με την οποία να έχουν αποδώσει στον αιτητή την ιδιότητα του Πολίτη, ενώ ακόμη και αν ήθελε θεωρηθεί, ότι τέτοια εκδόθηκε, ουδέποτε αυτή κοινοποιήθηκε με τον δέοντα τρόπο, στον αιτητή, παραμένοντας μέχρι σήμερα internum της διοίκησης.

Αυτονόητα, παρέλκει, στην πιο πάνω περίπτωση, η εξέταση του θέματος της αντισυνταγματικότητας του Ν.16(Ι)/2015, αφού το ζήτημα καθίσταται πλέον ακαδημαϊκό και μη αναγκαίο για την έκβαση της παρούσας υπόθεσης. Τέτοιο θέμα ενδεχόμενα δύναται να ελεγχθεί στην ενδεχόμενη περίπτωση έκδοσης από τους καθ’ ων η αίτηση απόφασης (διαπιστωτικής) πράξης απόδοσης στον αιτητή της ιδιότητας του Πολίτη με βάση τον Ν.16 (Ι)/2015, δέουσας κοινοποίησης τέτοιας πράξης στον αιτητή, άσκησης προσφυγής του αιτητή εναντίον τέτοιας εκδοθείσας και δεόντως κοινοποιηθείσας προς αυτόν πράξης και, δεδομένου πάντα, ότι το εν λόγω θέμα αντισυνταγματικότητας τεθεί δεόντως σε τέτοια προσφυγή προς εξέταση.

Επισημαίνεται συναφώς προς τα πιο πάνω ότι, το Δικαστήριο, μέσα στα πλαίσια της αναθεωρητικής του δικαιοδοσίας, δεν ελέγχει γενικά τη συνταγματικότητα ενός νόμου, αλλά μόνο στην έκταση που σχετίζεται με την εγκυρότητα της πράξης που είναι αντικείμενο της προσφυγής (βλ. Δημοκρατία v. X’ Ιωάννου κ.α. (1994) 3 Α.Α.Δ. 401). Τέτοιος έλεγχος επιχειρείται μόνο εφόσον η κρίση του θέματος είναι απαραίτητη για την επίλυση της διαφοράς (βλ. Τhe Board for Registration of Architects & Civil Engineers v. Christodoulos Kyriakides (1966) 3 C.L.R. 640, Police v. Ekdotiki Eteria (1982) 2 C.L.R. 63).

Παραμένει να εξετάσουμε, συνεπώς, περαιτέρω το ζήτημα της νομιμότητας της προσβαλλόμενης απόφασης στην Προσφυγή αρ. 42/2016, υπό το πρίσμα της κλήσης του αιτητή προς στράτευση με βάση του ότι είναι πρόσωπο που η μητέρα του είναι Κυπριακής καταγωγής.

Θεωρήσαμε ορθό, να εξετάσουμε ως πρώτο, το θέμα κατά πόσο με την τροποποίηση του Νόμου, που επήλθε με το Νόμο 2(Ι)/2015 διαταράσσονται (δυσμενώς) ήδη κεκτημένα δικαιώματα του αιτητή, κατοχυρωμένα στο Σύνταγμα (Άρθρα 28, 20, 15).

Υπενθυμίζουμε, σε αυτό το σημείο, ότι με τον περί Εθνικής Φρουράς (Τροποποιητικό) Νόμο του 2015 (Ν.2(Ι)/2015), ο οποίος δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας ημερομηνίας 16/1/2015 τροποποιήθηκε (και) το άρθρο 18(1) του βασικού Νόμου (Ν.19(Ι)/2011), με την προσθήκη ότι, υποχρέωση εκπλήρωσης στρατιωτικής υπηρεσίας έχουν επίσης στην Εθνική Φρουρά:

«και όσα πρόσωπα έχουν οποιοδήποτε από τους δύο γονείς κυπριακής καταγωγής, αλλά δεν έχουν καταστεί πολίτες της Δημοκρατίας».

Ως προαναφέρθηκε ανωτέρω, από το χρόνο της γέννησης του (1998) ο αιτητής για δεκαεφτά χρόνια (μέχρι το 2015, χρονολογία κλήσεως του για κατάταξη στην Εθνική Φρουρά, αλλά ακόμη μέχρι και σήμερα, ως αποφασίστηκε ανωτέρω), κατείχε μόνον την Ελληνική υπηκοότητα και η ζωή του ήταν προγραμματισμένη στη βάση αυτού του νομικού καθεστώτος. Ακριβώς επειδή δεν κατείχε (και δεν κατέχει μέχρι σήμερα, βλ. ανωτέρω) την ιδιότητα του Πολίτη, ο αιτητής δεν υπηρετούσε και δεν ανάμενε να υπηρετήσει στρατιωτική θητεία στην Εθνική Φρουρά και δεν υπείχε τέτοιας υποχρέωσης, εκτός βέβαια να υπηρετήσει για μειωμένη θητεία, εάν επέλεγε με την βούληση του να αποκτήσει δια εγγραφής του την ιδιότητα του Πολίτη. Το θέμα αυτό είχε αποσαφηνιστεί στην απόφαση της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Κυπριακή Δημοκρατία μέσω Υπουργείου Άμυνας κ.ά v. 1. Διονύσιος Καλλίγερος κ.ά (2013) 3 Α.Α.Δ. 379, στην οποία κρίθηκε το ζήτημα της υπηκοότητας για την κατηγορία των γεννηθέντων μέχρι την 11/6/1999. Λέχθηκε, μεταξύ άλλων, στην εν λόγω απόφαση, με δική μας έμφαση:

«…..Σχετικός με τις παρούσες προσφυγές είναι και ο περί Εθνικής Φρουράς Νόμος του 2011 (Ν 19(Ι)/2011), ο οποίος ενοποιεί και αναθεωρεί τους περί της Εθνικής Φρουράς Νόμους του 1964-2008. Στο άρθρο 2 του νόμου αυτού επεξηγείται ότι πολίτης της Δημοκρατίας σημαίνει πρόσωπο που απέκτησε ή δικαιούται να αποκτήσει την Κυπριακή υπηκοότητα σύμφωνα με τους περί Αρχείου Πληθυσμού Νόμους του 2002-2009, όπως εκάστοτε τροποποιούνται ή αντικαθίστανται και περιλαμβάνει και πρόσωπο του οποίου ο πατέρας ή η μητέρα είναι Κυπριακής καταγωγής, σύμφωνα με το Παράρτημα 'Δ' της Συνθήκης Εγκαθίδρυσης της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Θεωρώ ότι σύμφωνα και με αυτό τον ορισμό, ο οποίος βασίζεται και είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με τους περί Αρχείου Πληθυσμού Νόμους, όπως από καιρού εις καιρόν τροποποιούνται, ο ανήλικος Ιωάννης Καλλίγερος δεν είναι πολίτης της Δημοκρατίας εφόσον, σύμφωνα με τις προαναφερόμενες διατάξεις του περί Αρχείου Πληθυσμού Νόμου, όπως τροποποιήθηκε, εμπίπτει στην εξαίρεση σύμφωνα με την οποία για να δικαιούται να καταστεί πολίτης της Δημοκρατίας θα πρέπει να υποβάλει σχετική αίτηση στον αρμόδιο Υπουργό.

Το άρθρο 18 του νόμου αυτού προνοεί ότι υποχρέωση εκπλήρωσης στρατιωτικής υπηρεσίας έχουν όλοι οι πολίτες της Δημοκρατίας. Στο άρθρο 21 (1) (γ) (ii) προνοείται ότι μειωμένη στρατιωτική θητεία διάρκειας 6 μηνών οφείλει να υπηρετήσει όποιος γεννήθηκε οπουδήποτε, κατά την περίοδο μεταξύ της 16.8.1960 και της 11.6.1999, του οποίου ο πατέρας δεν είναι πρόσωπο Κυπριακής καταγωγής εξ αρρενογονίας «και αποκτά την ιδιότητα του πολίτη της Δημοκρατίας, λόγω του ότι κατά το χρόνο της γέννησης του η μητέρα του ήταν ή εδικαιούτο να καταστεί πολίτης της Δημοκρατίας».

Θεωρώ ότι και αυτή η πρόνοια συνάδει με τις προαναφερόμενες εξαιρέσεις αναφορικά με τα πρόσωπα που γεννήθηκαν μεταξύ των προαναφερομένων δύο ημερομηνιών και των οποίων η μητέρα μόνον είναι Κύπρια ή δικαιούται να καταστεί Κύπρια πολίτης. Και σ΄ αυτή την πρόνοια προνοείται ότι το πρόσωπο που υποχρεούται (και δικαιούται) σε μειωμένη στρατιωτική θητεία διάρκειας 6 μηνών, είναι πρόσωπο που γεννήθηκε μεταξύ των δύο προαναφερόμενων ημερομηνιών, από μητέρα Κύπρια ή που δικαιούται να καταστεί πολίτης της Δημοκρατίας, «και αποκτά την ιδιότητα του πολίτη της Δημοκρατίας».

Δηλαδή αν δεν αποκτήσει την ιδιότητα του πολίτη της Δημοκρατίας (κατόπιν αιτήσεως) τότε είναι προφανές ότι δεν υπόκειται στην υποχρέωση έστω και μειωμένης στρατιωτικής θητείας διάρκειας 6 μηνών».

Ο αιτητής, όπως και τα άτομα της συγκεκριμένης αυτής ομάδας, στην οποία ανήκει, προγραμμάτισε την ιδιωτική και οικογενειακή του ζωή, καθώς και την εκπαίδευση του, δικαιώματα που προστατεύονται συνταγματικά (βλ. άρθρα 15 και 20 του Συντάγματος), χωρίς τον υπολογισμό υποχρέωσης στρατιωτικής θητείας εκ μέρους του (βλ. ανωτέρω) ενώ υπόκειτο, βέβαια, παράλληλα και σε υποχρεώσεις που απέρρεαν από τον προσδιορισμό του ως ατόμου που ανήκει στην συγκεκριμένη αυτή ομάδα (των μη Πολιτών, με Κυπριακή καταγωγή).

Περαιτέρω δε, τελούσε σε κάθε ουσιώδη χρόνο πριν της επίδικης νομοθετικής τροποποιήσεως του 2015 υπό όμοιες συνθήκες με τα άτομα που ανήκαν στην ίδια κατηγορία και γεννήθηκαν από το 1960 μέχρι το 1997 (κλάσεις 1989 μέχρι και αυτή του 2015), ομάδα η οποία στην βάση των επιδίκων διαταγμάτων εξαιρέθηκε από την υποχρέωση στρατιωτικής θητείας, ακριβώς λόγω σεβασμού των κεκτημένων δικαιωμάτων τους, τα οποία απέρρεαν από το προηγούμενο νομοθετικό καθεστώς.

Είχαν δηλαδή στη βάση του τότε ισχύοντος νομοθετικού καθεστώτος από το 1999 – 2015, διαμορφωθεί κεκτημένα δικαιώματα για την κατηγορία αυτή των ατόμων, στην οποία ανήκει και ο αιτητής, η οποία προσδιορίζετο επακριβώς στην πριν την τροποποίηση του 2015 νομοθεσία, ως έχουσα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά.

Οι καθ’ ων η αίτηση, εισηγήθηκαν, αντί της εφαρμογής στην περίπτωση της υπόθεσης Καλλίγερος (supra), την εφαρμογή της υπόθεσης του ΕΔΑΔ Zavros v. Cyprus, αρ. ατομικής προσφυγής 7292/2010, η οποία αφορά ισχυριζόμενη παραβίαση του άρθρου 1 του Πρωτοκόλλου 12 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για την απαγόρευση διακρίσεων, όπου ο αιτητής, ο οποίος κατάγετο από Κύπριο πατέρα και αλλοδαπή μητέρα, αιτήθηκε μειωμένης στρατιωτικής θητείας, όπως ίσχυε για τους καταγόμενους από Κύπρια μητέρα και αλλοδαπό πατέρα, ισχυριζόμενος ότι έτυχε διαφορετικής μεταχείρισης λόγω φύλου. Επίσης, εισηγήθηκαν και την απόφαση Ανδρέα Θεοδόση v. Κυπριακής Δημοκρατίας, υπόθεση αρ. 28/2015, ημερομηνίας 29/6/2012.

Όμως, στην Zavros (ανωτέρω), ο αιτητής κατάγετο από Κύπριο πατέρα, (δηλαδή ήταν εκ πατρογονίας Κύπριος πολίτης) και μητέρα αλλοδαπή και αιτήθηκε μειωμένης εξάμηνης στρατιωτικής θητείας, όπως ίσχυε με τον καταγόμενο από Κύπρια μητέρα και αλλοδαπό πατέρα, ο οποίος όμως είχε με την βούληση του αποκτήσει την ιδιότητα του Κύπριου πολίτη, ισχυριζόμενος ότι τυγχάνει διαφορετικής μεταχείρισης. Στην παρούσα υπόθεση, το ουσιαστικό ζήτημα είναι ότι ο αιτητής κατέστη Κύπριος πολίτης, χωρίς αυτός να υποβάλει αίτηση, δηλαδή χωρίς την βούληση του.

Στην δε απόφαση Ανδρέα Θεοδόση (ανωτέρω), επρόκειτο για περίπτωση αιτητή Βρεττανικής υπηκοότητας, ο οποίος ήταν Κυπριακής καταγωγής εξ αρρενογονίας και γι’ αυτό είχε υποχρέωση στράτευσης, και το Δικαστήριο διαφοροποιήθηκε από την απόφαση Διονύσιος Καλλίγερος (ανωτέρω), για να καταλήξει ότι η προσφυγή απορρίπτετο. Στην εξεταζόμενη υπόθεση ο αιτητής ανήκει στην ομάδα ατόμων που μπορεί με ασφάλεια να λεχθεί ότι ταυτίζονται με τα οριζόμενα στην υπόθεση Διονύσιος Καλλίγερος (ανωτέρω).

Συναφώς αναφέρεται ότι, με τον Τροποποιητικό Νόμο Ν.2(Ι)/2015, η πιο πάνω περιγραφείσα κεκτημένη κατάσταση πραγμάτων για τον αιτητή διαφοροποιήθηκε άρδην, δημιουργώντας αίφνης ένα νέο νομικό καθεστώς, το οποίο επέφερε υποχρέωση στον αιτητή να υπηρετήσει πλέον στην Εθνική Φρουρά, σε αντίθεση με το τι ίσχυε και ο αιτητής γνώριζε επί σειρά ετών και, μάλιστα, να υπηρετήσει πλήρη στρατιωτική θητεία, σε αντίθεση με εξάμηνη, εάν επέλεγε υπό το προηγούμενο νομικό καθεστώς, να εγγραφεί με δική του βούληση ως Κύπριος πολίτης.

Σύμφωνα με τη νομολογία μας η πρόσδοση αναδρομικής ισχύος σε νόμο, είναι μεν παραδεκτή, αλλά κατά κανόνα όχι επιθυμητή (Ελληνική Τράπεζα v. Δημοκρατία (1992) 4 Γ Α.Α.Δ 2470).

Συγκεκριμένα, εάν επηρεάζει δυσμενώς αποκρυσταλλωμένα δικαιώματα που δημιουργήθηκαν πριν τη θέσπιση του, ο Νόμος είναι (απαγορευμένα) αναδρομικός. Σχετικό είναι το ακόλουθο απόσπασμα από τη Δημοκρατία v. Ματθαίου (1990) 3 Α.Α.Δ 2452, 2475.

«….. νόμος θεωρείται ότι είναι αναδρομικός, ο οποίος αφαιρεί ή μειώνει οποιοδήποτε κεκτημένο δικαίωμα που αποκτήθηκε με βάση τους υπάρχοντες νόμους, ή δημιουργεί νέα υποχρέωση, ή επιβάλλει καθήκον, ή συνάπτει νέα ανικανότητα αναφορικά με συναλλαγές ή λόγους του παρελθόντος. Αλλά νόμος δεν ονομάζεται αναδρομικός νόμος καθαυτό γιατί μέρος των προϋποθέσεων για την ενέργεια του προέρχεται χρονικά πριν τη θέσπιση του – (Craies on Statute Law (1971), 7η έκδοση, σελ. 387).

Νόμος δεν είναι αναδρομικός, επειδή η εφαρμογή του βασίζεται ή εξαρτάται από γεγονότα του παρελθόντος. Είναι αναδρομικός, εάν επηρεάζει δυσμενώς αποκρυσταλλωμένα κεκτημένα δικαιώματα που δημιουργήθηκαν πριν τη θέσπιση του (Tingiridou v. Republic (1987) 2 C.L.R. 1181, 1187 Μαρούλλα Χρ. Γιαννούλα v. Κυπριακής Δημοκρατίας (1989) 3(Β) Α.Α.Δ. 241)».

Σε σχέση με την αρχή της απαγόρευσης της αναδρομικότητας, κατατοπιστικό είναι το ακόλουθο απόσπασμα από την απόφαση της εντίμου Δικαστού του Ανωτάτου Δικαστηρίου, κας Παναγή στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις αρ. 941/2010 κ.ά Τάκης Ηλιάδης κ.ά v. Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω Αρχηγού Αστυνομίας, ημερομηνίας 2/12/2013:

«Το βασικό αγαθό που προστατεύεται από την αρχή απαγόρευσης της αναδρομικότητας είναι η εμπιστοσύνη του πολίτη στην προοπτική μη ανατροπής ήδη κεκτημένων δικαιωμάτων ή ήδη δημιουργημένων έννομων σχέσεων ή καταστάσεων. (Α. Δημητρόπουλος, «Γενική Συνταγματική Θεωρία», Τόμος Α, σελ. 113). Η αρχή ωστόσο δεν είναι άκαμπτη ούτε απόλυτη, ειδικότερα όταν από την εφαρμογή τυχόν αναδρομικής διάταξης δεν θίγονται άλλες συνταγματικές πρόνοιες.

Το άρθρο 82 του Συντάγματος που διέπει την έναρξη ισχύος των νόμων, δεν θέτει περιορισμό σχετικά με τη δυνατότητα να δοθεί αναδρομικότητα σε ένα νόμο. Σκοπός του είναι η ρύθμιση της τυπικής έναρξης του (βλ. «Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας» Α. Ν. Λοϊζου, σελ. 259.).

Σύμφωνα με τη νομολογία και τη συνδυασμένη ανάγνωση των Άρθρων 61 και 82 του Συντάγματος, ένας Νόμος που θεσπίζεται από την Βουλή των Αντιπροσώπων, δεν είναι αντισυνταγματικός απλά και μόνο επειδή περιέχει πρόνοιες που επενεργούν αναδρομικά, εκτός και αν επηρεάζονται συνταγματικά καθιερωμένα δικαιώματα. Νόμος μπορεί να έχει αναδρομική ισχύ, εκτός εάν τέτοια αναδρομικότητα είναι αντίθετη ή ασύμφωνη με ειδική συνταγματική πρόνοια (βλ. Papanicopoulos and Others v. Morphou Co- Operative Credit Society (1986) 1 C.L.R. 288, Απέητος κ.α. v. Δημοκρατίας (1991) 3 Α.Α.Δ 64 (Πλήρης Ολομέλεια), Παπαϊωάννου v. Παπαϊωάννου (2000) 1 Α Α.Α.Δ 656, Υπόθ. Αρ. 1197/2008, Άκης Κλεάνθους v. Δημοκρατίας ημερ. 30/6/2010). Παλαιότερες δε υποθέσεις όπως οι Varnavides v. Ioannou (1982) 1 C.L.R. 263, Liatsou v. Ponirou (1985) 1 C.L.R. 165 και Ttofis Kyriacou & Son Ltd v. Rologis Ltd (1985) 1 CR 211, στις οποίες επετράπη αναδρομική ισχύς, δεν αφορούσαν νόμους που επηρέαζαν δικαιώματα αναγνωριζόμενα από το Σύνταγμα ούτε ήγειραν τέτοιο θέμα».

Στην απόφαση της πλήρους Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου στα Νομικά Ερωτήματα 330 και 332, Ντίνας Παπαϊωάννου κ.ά και Γιάννη Παπαϊωάννου κ.ά (2000) 1 Α.Α.Δ 656, αναφέρθηκαν τα ακόλουθα, σχετικά με το θέμα της αναδρομικής εφαρμογής νόμου που επηρεάζει ήδη κτηθέντα δικαιώματα:

«Από τα πιο πάνω θεωρώ ότι προκύπτει σαφώς θεμελιακή διαφοροποίηση μεταξύ των περιουσιακών δικαιωμάτων όπως καθορίζοντο από το κοινοδίκαιο και τις αρχές της επιείκειας προ της θεσπίσεως του άρθρου 14 και εκείνων που καθορίζονται από το άρθρο 14. Και ότι αποκαλύπτεται σαφέστατα η ισχυριζόμενη αντισυνταγματικότητα του άρθρου 14 καθ’ ο μέτρο επιδιώκει να εφαρμοστεί “αναδρομικά” στην περίπτωση περιουσιακών δικαιωμάτων ήδη κτηθέντων προ της θεσπίσεως του δυνάμει του προϊσχύοντος κοινοδικαίου και των αρχών της επιείκειας. Η αναδρομικότητα δεν έγκειται, όπως εισηγείται ο κ. Τριανταφυλλίδης, με αναφορά και στην υπόθεση Μιχαήλ Θεοδοσίου Λτδ v. Δήμου Λεμεσού (1993) 3 Α.Α.Δ. 25, στο κατά πόσο ο Νόμος 232/91 έχει ισχύ προ της ημερομηνίας δημοσιεύσεως του, που ασφαλώς δεν έχει, αλλά στο ότι επιδιώκει να έχει εφαρμογή όχι μόνο στην περίπτωση περιουσίας κτηθείσα μετά τη θέσπιση του αλλά και στη περίπτωση περιουσίας κτηθείσας πριν τη θέσπιση του.

…………………………………………………………………….

Εδώ έγκειται η λεγόμενη αναδρομικότητα, που δεν θα υφίστατο αν το άρθρο 14 εφαρμόζετο μόνο προκειμένου περί περιουσίας κτηθείσα μετά τη θέσπιση του ώστε να μην επηρεάζει ήδη κτηθέντα δικαιώματα ιδιοκτησίας.

…………………………………………………………………….

Η υπόθεση όμως In the Matter of the Estate of William M. Thornton (1934) CA 151, στην οποία αναφέρθη ο κ. Ταλαρίδης, υποστηρίζει την παρούσα άποψη και καταδεικνύει ότι δικαιώματα κτηθέντα δυνάμει του ισχύοντος δικαίου δεν μπορούν να διαφοροποιηθούν από μετέπειτα νομοθεσία που μόνο προοπτικά μπορεί να λειτουργήσει. Αλλά και στη δική μας νομολογία υποστηρίζεται η θέση αυτή. Η απόφαση της Ολομέλειας στην Republic v. Menelaou (1982) 3 CLR 419 αναγνωρίζει ακριβώς ότι δεν είναι δυνατό να επιτραπεί αναδρομική ισχύς σε νομοθεσία ώστε να διαταραχθούν ήδη κεκτημένα δικαιώματα προστατευόμενα από το Σύνταγμα, εκτός εάν το ίδιο το Σύνταγμα το επιτρέπει. Στην περίπτωση εκείνη επρόκειτο για δικαιώματα κτηθέντα δυνάμει της ασκήσεως του δικαιώματος του συμβάλλεσθαι ελευθέρως το οποίο αναγνωρίζεται από το άρθρο 26 του Συντάγματος. Καμία διαφορά δεν υπάρχει με την προκειμένη περίπτωση στην οποία κρίνονται δικαιώματα ιδιοκτησίας ομοίως αναγνωριζόμενα από το άρθρο 23 του Συντάγματος, τα δε λεχθέντα από τον Πική, Δ. (ως ήτο τότε), ο οποίος έδωσε την απόφαση, έχουν ίδια εφαρμογή και εδώ».

Αναφορικά με την ερμηνεία του νομοθετήματος σε συνάρτηση με τη πρόθεση του νομοθέτη, σημειώνουμε ότι, σύμφωνα με την πάγια νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου, η μεθοδολογία ελέγχου της συνταγματικότητας νόμου σύγκειται στην αντιπαραβολή των κρίσιμων διατάξεων του νόμου με τις σχετικές διατάξεις του Συντάγματος και στη διαπίστωση κατά πόσο οι διατάξεις του νόμου, συγκρούονται με το Σύνταγμα ή συνάδουν με αυτό. Το Δικαστήριο δεν υπεισέρχεται και δεν εξετάζει τη σκοπιμότητα ή τη σοφία του νομοθετήματος, αλλά ο έλεγχος περιορίζεται στη διαπίστωση συγκρούσεων ή αντιθέσεων προς το Σύνταγμα (βλ. ΡΙΚ v. Καραγιώργη κ.ά (1991) 3 Α.Α.Δ. 159, Πρόεδρος της Δημοκρατίας v. Βουλής των Αντιπροσώπων (1991) 3 Α.Α.Δ 252, Αντώνης v. Δημοκρατίας (1997) 3 Α.Α.Δ 441).

Κατ’ εφαρμογή των προαναφερθέντων, βρίσκουμε, ότι με την τροποποίηση του Νόμου, που επήλθε με το Νόμο 2(Ι)/2015 διαταράσσονται ανεπίτρεπτα ήδη αποκρυσταλλωμένα κεκτημένα δικαιώματα του αιτητή, κατοχυρωμένα στο Σύνταγμα (Άρθρα 15 και 20), στο μέρος βέβαια, που αφορούν την αναδρομική επέκταση της Νομοθεσίας στην προσδιορισμένη στον Νόμο, ειδική κατηγορία στην οποία ανήκει ο αιτητής και η οποία πριν από τη δημοσίευση του Τροποποιητικού Νόμου, δεν είχε υποχρέωση εκπλήρωσης στρατιωτικής θητείας, εκτός αν κάποιος από την εν λόγω ομάδα, υπέβαλλε αίτηση για να καταστεί πολίτης της Δημοκρατίας, οπότε αυτός είχε υποχρέωση εξάμηνης στρατιωτικής θητείας.

Βρίσκουμε, επίσης, ότι ο αιτητής και η ομάδα των προσώπων με Κυπριακή καταγωγή, οι οποίοι γεννήθηκαν από το 1960 μέχρι το 1997 (κλάσεις 1989 μέχρι και αυτή του 2015), ομάδα, η οποία στην βάση των επιδίκων διαταγμάτων εξαιρείται από την υποχρέωση στρατιωτικής θητείας, ακριβώς λόγω σεβασμού των ήδη προ πολλού κεκτημένων δικαιωμάτων τους, απόρροια του προηγούμενου νομοθετικού καθεστώτος, τελούν υπό τις ίδιες συνθήκες και, συνεπώς, η ανόμοια προς αυτή την ομάδα μεταχείριση του αιτητή παραβιάζει και το άρθρο 28 του Συντάγματος.

Υπενθυμίζουμε, ότι το Άρθρο 28.1 του Συντάγματος διασφαλίζει το δικαίωμα της ισότητας μεταξύ ομοίων περιπτώσεων. Το δικαίωμα της ίσης μεταχείρισης περιορίζεται σ’ αυτές τις περιπτώσεις και δεν τυγχάνει εφαρμογής όπου χωρούν εύλογες διαφοροποιήσεις μεταξύ ενυπαρχουσών διαφορετικών περιπτώσεων. Αποκλείεται η διάκριση ομοιογενών ως και η εξομοίωση των ανομοιογενών υποκειμένων και αντικειμένων του δικαίου. (Βλέπε: Πρόεδρος της Δημοκρατίας ν. Βουλής των Αντιπροσώπων (1991) 3 ΑΑΔ 611, ΡΙΚ ν. Καραγιώργη κ.ά. (1991) 3 ΑΑΔ 159, ΚΑΝΙΚΑ Hotels Ltd. v. Συμβουλίου Αποχετεύσεων Λεμεσού –Αμαθούντος (1997) 3 ΑΑΔ 15 και Ανδρέας Μαυρομμάτης ν. Δημοκρατίας, Α.Ε. 2023, ημερ. 28.12.1998).

Υπό το φως των όσων έχουν εκτεθεί ανωτέρω, κρίνουμε ότι ο περί Εθνικής Φρουράς (Τροποποιητικός) Νόμος του 2015 (Ν.2(Ι)/2015), στο μέτρο που ορίζει και εφαρμόζεται στην κατηγορία των ατόμων που γεννήθηκαν μεταξύ 16/8/1960 μέχρι 11/6/1999, δυνάμει του οποίου έχει εκδοθεί το υπό του Υπουργικού Συμβουλίου επίδικο διάταγμα ημερομηνίας 6/11/2015 και το υπό του Υπουργού Άμυνας επίδικο διάταγμα ημερομηνίας 20/11/2015, καθώς και η απόφαση των καθ’ ων η αίτηση ημερομηνίας 1/12/2015 που επιβάλλουν στον αιτητή υποχρέωση κατάταξης στην Εθνική Φρουρά, κρίνονται αντισυνταγματικά, ως παραβιάζοντα ήδη αποκρυσταλλωμένα κτηθέντα και κατοχυρωμένα στο Σύνταγμα (Άρθρα 15, 20 και 28) δικαιώματα του αιτητή και, ως εκ τούτου, τα προσβαλλόμενα πιο πάνω διατάγματα και οι προαναφερθείσα απόφαση, είναι άκυρα και δεν έχουν κανένα νομικό αποτέλεσμα.

Κατά συνέπεια η προσφυγή αρ.42/2016 επιτυγχάνει, με €1500 έξοδα πλέον Φ.Π.Α., υπέρ του αιτητή και εναντίον των καθ’ ων η αίτηση.

Όσον αφορά τα έξοδα της προσφυγής αρ. 571/2015, η οποία ως προαναφέρθηκε απορρίφθηκε ως απαράδεκτη, δεν εκδίδεται οποιαδήποτε διαταγή ως προς τα έξοδα, ενόψει των λόγων για τους οποίους αυτή απορρίφθηκε.

Α. ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ – ΝΙΚΟΛΕΤΟΠΟΥΛΟΥ, ΔΔΔ

Γ.ΣΕΡΑΦΕΙΜ, ΔΔΔ

Φ. ΚΩΜΟΔΡΟΜΟΣ, ΔΔΔ

Ε. ΜΙΧΑΗΛ, ΔΔΔ

cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο