998/2018 — 998/2018 — Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 998 / 2018 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 998/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Πηνελόπη Ζωντανού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Απόστολο Παπαγεωργίου, Γεώργιο Μιχολιά, Θεόδωρο Τζανάκη και Λουκά Μόρφη - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο Κατάστημά του, στις 12 Δεκεμβρίου 2017, με την παρουσία και της Γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Γ. Δ. Σ., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε για τον εαυτό του με την ιδιότητα του δικηγόρου, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ και δεν κατέθεσε προτάσεις. Του αναιρεσιβλήτου: Ενιαίου Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης - ΕΦΚΑ Ν.Π.Δ.Δ., που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως καθολικού διαδόχου του Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία "ΙΔΡΥΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ - ΕΝΙΑΙΟ ΤΑΜΕΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΜΙΣΘΩΤΩΝ" (ΙΚΑ-ΕΤΑΜ), με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Αναστασία Καλογεροπούλου, που κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 6/10/2011 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 453/2013 του ίδιου Δικαστηρίου και 4632/2016 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 14/6/2017 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, η υπό κρίση από 14ης Ιουνίου 2017 αίτηση αναιρέσεως κατά της υπ' αριθμόν 4632/2016 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, εκδοθείσης αντιμωλία των διαδίκων, με την οποία απερρίφθη η από 19ης Απριλίου 2013 έφεση του αναιρεσείοντος κατά της υπ' αριθμόν 453/2013 αποφάσεως του Ειρηνοδικείου Αθηνών, καθ' ο μέρος είχε δι' αυτής απορριφθεί κατ' ουσίαν η από 6ης Οκτωβρίου 2011 αγωγή αυτού κατά του Νομικού Προσώπου "Ίδρυμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων - Ενιαίο Ταμείο Ασφάλισης Μισθωτών (Ι.Κ.Α. - Ε.Τ.Α.Μ.)", οιονεί καθολικός διάδοχος του οποίου από 1ης Ιανουαρίου 2017 έχει δυνάμει των διατάξεων των άρθρων 51 παρ. 1, 53 παρ. 1 και 70 παρ. 1 και 9 Ν. 4387/2016 καταστεί το αναιρεσίβλητο, αφορώσα διαφορά από δικηγορική αμοιβή, έχει ασκηθεί νομίμως και εμπροθέσμως συμφώνως προς τις διατάξεις των άρθρων 552, 553, 556, 558, 564 και 566 ΚΠολΔ, πρέπει συνεπώς κατά την διάταξη του άρθρου 577 παρ. 3 ιδίου Κώδικος να εξετασθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και το βάσιμο των λόγων της.

Επειδή, κατά την διάταξη του άρθρου 2 του Π.Δ. 14/2006 (Φ.Ε.Κ. Α' 11/2-2-2006) "Οργανισμός του Ταμείου Ασφαλίσεως Ξενοδοχοϋπαλλήλων (Τ.Α.Ξ.Υ.)", εκδοθέντος δυνάμει νομοθετικής εξουσιοδοτήσεως του άρθρου 20 Ν. 2503/1997, συγκροτείται νομική υπηρεσία στο εν λόγω Ταμείο, αποτελούσα οργανική μονάδα της Κεντρικής Υπηρεσίας, στην οποία κατά τις διατάξεις των άρθρων 12 παρ. 1, 13 παρ. 1 και 14 παρ. 8 του ως άνω Π. Διατάγματος υπηρετούν δύο δικηγόροι με σχέση εμμίσθου εντολής, εκ των οποίων προΐσταται αυτής ο ανώτερος κατά βαθμίδα ασκήσεως δικηγορίας κατά τις διατάξεις του Δικηγορικού Κώδικος, επί δικηγόρων δε της ιδίας βαθμίδος, ο αρχαιότερος κατά χρόνο υπηρεσίας στο Ταμείο. Αφ' ετέρου, από τις διατάξεις των άρθρων 4 παρ. 1 και 6 παρ. 5 Ν. 3655/2008 (Φ.Ε.Κ. Α' 58/3 Απριλίου 2008) προκύπτει ότι ο κλάδος ασθενείας του ως άνω Ταμείου εντάσσεται στον κλάδο ασθενείας του Ι.Κ.Α. - Ε.Τ.Α.Μ. από 1ης Αυγούστου 2008 και ότι οι υπηρετούντες στο εν λόγω Ταμείο κατά την προαναφερομένη ημερομηνία δικηγόροι με σχέση εμμίσθου εντολής μεταφέρονται με την ιδία εργασιακή σχέση και την οργανική θέση, την οποία κατέχουν στο Ι.Κ.Α. - Ε.Τ.Α.Μ. Περαιτέρω, κατά μεν την διάταξη του άρθρου 6 παρ. 9α του ιδίου Νόμου: "Οι προϊστάμενοι οργανικών μονάδων των εντασσόμενων κλάδων και Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης του παρόντος κεφαλαίου, καθώς και του ήδη ενταχθέντος ΤΣΕΑΠΓΣΟ, οι οποίοι έχουν επιλεγεί σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις και μεταφέρονται στο ΙΚΑ - ΕΤΑΜ, τοποθετούνται για το υπόλοιπο της θητείας τους με απόφαση του Διοικητή του Ιδρύματος σε θέσεις προϊσταμένων των αντίστοιχων οργανικών μονάδων, που συνιστώνται με τον παρόντα νόμο, με κριτήριο τον περισσότερο χρόνο άσκησης καθηκόντων προϊσταμένου αντίστοιχου επιπέδου, σε συνάρτηση με τα ουσιαστικά τους προσόντα και εξακολουθούν να ασκούν τα καθήκοντά τους και μετά τη λήξη της θητείας μέχρι την επανεπιλογή τους από το Υπηρεσιακό Συμβούλιο του ΙΚΑ - ΕΤΑΜ ή την τοποθέτηση νέου προϊσταμένου. Σε περίπτωση που οι θέσεις προϊσταμένων στις συσταθείσες οργανικές μονάδες δεν επαρκούν για την τοποθέτηση των ως άνω επιλεγέντων προϊσταμένων, αυτοί καταλαμβάνουν για το υπόλοιπο της θητείας τους αντίστοιχες κενές θέσεις προϊσταμένων του ΙΚΑ - ΕΤΑΜ, στον ίδιο νομό ή σε άλλο νομό εφόσον το επιθυμούν, με απόφαση του Διοικητή του ΙΚΑ - ΕΤΑΜ, σύμφωνα με τα ανωτέρω κριτήρια. Αν δεν υπάρχουν κενές θέσεις προϊσταμένων στο ΙΚΑ - ΕΤΑΜ εξακολουθούν να θεωρούνται προϊστάμενοι για το υπόλοιπο της θητείας τους και τα καθήκοντά τους καθορίζονται από τον Διοικητή του ΙΚΑ - ΕΤΑΜ, ανάλογα με τις υπηρεσιακές ανάγκες και διατηρούν, κατά παρέκκλιση των κειμένων διατάξεων, το αντίστοιχο μηνιαίο επίδομα θέσης ευθύνης. Αν κενωθούν ή συσταθούν θέσεις προϊσταμένων οργανικών μονάδων στο ΙΚΑ - ΕΤΑΜ πριν τη λήξη της θητείας τους, οι ανωτέρω συμμετέχουν μαζί με τους λοιπούς υπαλλήλους του ΙΚΑ - ΕΤΑΜ στην επιλογή προϊσταμένων", κατά δε την διάταξη της παραγρ. 3 του άρθρου 92Α Ν.Δ. 3026/1954, το οποίο προσετέθη με το άρθρο 2 Ν. 1093/1980, όπως το τελευταίο έχει αντικατασταθεί με την διάταξη του άρθρου 12 Ν. 1816/1988, "Δικηγόροι, οι οποίοι ασκούν καθήκοντα προϊσταμένου νομικής υπηρεσίας σύμφωνα με τις διατάξεις των καταστατικών, εσωτερικών κανονισμών ή με αποφάσεις αρμοδίων οργάνων, δικαιούνται προσαύξηση 10% στις αποδοχές του μισθολογικού κλιμακίου που ανήκουν", ενώ από τις διατάξεις των άρθρων 7, 8 και 9 Ν.Δ. 2698/1953 και 5 παρ. 1 Ν. 3029/2002 προκύπτει ότι της Νομικής Υπηρεσίας του Ι.Κ.Α. - Ε.Τ.Α.Μ. προΐσταται Νομικός Σύμβουλος του Κράτους. Από τις ως άνω διατάξεις συνάγεται ότι δικηγόρος επί παγία αντιμισθία υπηρετών στην Νομική Υπηρεσία του Ταμείου Ξενοδοχοϋπαλλήλων ως προϊστάμενος αυτής, μεταφερόμενος δυνάμει του Ν. 3655/2008 στο Ι.Κ.Α. - Ε.Τ.Α.Μ., δικαιούται να λαμβάνει καθ' όλο το διάστημα διαρκείας της σχέσεως αυτού με το Ι.Κ.Α. - Ε.Τ.Α.Μ. την προσαύξηση 10% επί των αποδοχών του οικείου μισθολογικού κλιμακίου, την οποία εδικαιούτο ως προϊστάμενος της Νομικής Υπηρεσίας του Ταμείου Ξενοδοχοϋπαλλήλων. Η διατήρηση της χορηγήσεως της εν λόγω προσαυξήσεως ως προσωπικής διαφοράς, ως συμβατή προς τον σκοπό του νομοθέτη συνιστάμενο, όπως προκύπτει από την οικεία εισηγητική έκθεση, στην ομαλή μετάβαση στο νέο λειτουργικό και διοικητικό καθεστώς και την αποφυγή μισθολογικής μειώσεως του μεταφερομένου προσωπικού, δεν αναιρείται εκ του ότι η θέση του Προϊσταμένου της Νομικής Υπηρεσίας του Ταμείου Ξενοδοχοϋπαλλήλων δεν υπείχε συγκεκριμένο διάστημα θητείας ούτε ότι δεν είναι νοητή εν τοις πράγμασι η ύπαρξη ή η θέσπιση θέσεων δικηγόρων προϊσταμένων της Νομικής Υπηρεσίας του Ι.Κ.Α. - Ε.Τ.Α.Μ., αφού προϊστάμενος αυτής κατά τα ανωτέρω δύναται να είναι μόνον Νομικός Σύμβουλος του Κράτους. Εξ άλλου, κατά την διάταξη του άρθρου 560 αρ. 1 εδ. α' ΚΠολΔ, κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων ως και των αποφάσεων των πρωτοδικείων των εκδιδομένων επί εφέσεων κατ' αποφάσεων των ειρηνοδικείων συγχωρείται αναίρεση, εάν έχει παραβιασθεί κανόνας του ουσιαστικού δικαίου. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, εάν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, ή αντιθέτως, εάν εφαρμοσθεί, ενώ δεν συντρέχουν οι εν λόγω προϋποθέσεις, ως επίσης εάν εφαρμοσθεί εσφαλμένως, η δε παραβίαση γίνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με εσφαλμένη υπαγωγή. Εάν το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν την υπόθεση, η παραβίαση συντελείται ειδικότερα, εάν το δικαστήριο εφήρμοσε τον νόμο, παρ' ότι τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία έκρινε ως αποδειχθέντα, δεν ήσαν επαρκή προς τούτο, ή αντιθέτως δεν εφήρμοσε τον νόμο, παρ' ότι τα αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά ήσαν επαρκή, ως επίσης εάν προέβη σε υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη, στο πραγματικό της οποίας τα περιστατικά αυτά δεν υπήγοντο. Η αναίρεση αφορά τα προσβληθέντα κεφάλαια αλλά και τα τελούντα σε σχέση ουσιαστικής συναφείας με αυτά κατά τρόπον ώστε να μην είναι δυνατό να αποχωρισθούν, όπως είναι το κεφάλαιο περί δικαστικών εξόδων, το οποίο έχει παρακολουθηματικό χαρακτήρα, οπότε συναναιρούνται και αυτά. Εάν η αίτηση αναιρέσεως περιλαμβάνει πλείονες λόγους και με την παραδοχή ενός λόγου εξαφανίζεται η αναιρεσιβαλλομένη απόφαση κατά το μέρος, κατά το οποίο προσβάλλεται, δεν εξετάζονται οι λοιποί λόγοι, εκτός εάν υπάρχουν και άλλα προσβληθέντα κεφάλαια, τα οποία παραμένουν άθικτα, ή δικαιολογείται σχετικώς ειδικό έννομο συμφέρον. Στην κρινομένη υπόθεση, από την επισκόπηση της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι το δικάσαν ως Εφετείο Μονομελές Πρωτοδικείο εδέχθη τα εξής: "Δυνάμει της υπ' αριθμ. 138/24.1.1984 απόφασης του ΔΣ του Ταμείου Ασφαλίσεως Ξενοδοχοϋπαλλήλων (ΤΑΞΥ), ο ενάγων και ήδη εφεσίβλητος δικηγόρος, διορισμένος στον Δικηγορικό Σύλλογο Αθηνών, προσλήφθηκε με σύμβαση έμμισθης εντολής αορίστου χρόνου, καταλαμβάνοντας κενή οργανική θέση δικηγόρου στην προβλεπόμενη από τον οργανισμό αυτού νομική του υπηρεσία. Ακολούθως σε εκτέλεση των διατάξεων του άρθρου 4 και 6 παρ.5 Ν. 3655/2008 που αφορά την "Διοικητική και οργανωτική μεταρρύθμιση του συστήματος Κοινωνικής Ασφάλισης και λοιπές ασφαλιστικές διατάξεις", όπου προβλέφθηκε αφενός η ένταξη του κλάδου ασθένειας του ΤΑΞΥ στο ΙΚΑ - ΕΤΑΜ, αφετέρου η μετακίνηση του προσωπικού και των δικηγόρων στον ανωτέρω φορέα κοινωνικής ασφάλισης, εκδόθηκε το με αριθμ. πρωτ. .../31.7.2008 έγγραφο του εναγομένου δυνάμει του οποίου ο ενάγων από 1.8.2008 μεταφέρθηκε στο εναγόμενο, με την ίδια εργασιακή σχέση και οργανική θέση που κατείχε στο ΤΑΞΥ και έκτοτε παρείχε της υπηρεσίες του σε αυτό μέχρι την 14.9.2011, οπότε και μεταφέρθηκε με την ίδια εργασιακή σχέση που κατείχε στο ΤΑΠΙΤ (Ταμείο Ασφάλισης Προσωπικού Ιδιωτικού Τομέα), όπου και υπηρετεί μέχρι και σήμερα. Εξάλλου, δυνάμει της 516/35/11.6.2008 απόφασης του Δ.Σ του ΤΑΞΥ, ο ενάγων ορίστηκε από 1.12.2007 Προϊστάμενος Οργανικής Μονάδας της Νομικής Υπηρεσίας του Ταμείου Ασφαλίσεως Ξενοδοχοϋπαλλήλων, οπότε και έκτοτε αυτός ελάμβανε το δικαιούμενο δυνάμει του άρθρου 12 ν. 1816/1988 επίδομα, σύμφωνα με το οποίο Δικηγόροι, οι οποίοι ασκούν καθήκοντα προϊσταμένου νομικής υπηρεσίας, σύμφωνα με τις διατάξεις των καταστατικών, εσωτερικών κανονισμών ή με αποφάσεις αρμοδίων οργάνων δικαιούνται προσαύξηση 10% στις αποδοχές του μισθολογικού κλιμακίου που ανήκουν. Το εν λόγω επίδομα, το οποίο ανήρχετο στο ποσό των 163,40 ευρώ μηνιαίως, καταβαλλόταν σε αυτόν ανελλειπώς μέχρι την 31.12.2009, οπότε και το εναγόμενο σταμάτησε να καταβάλλει. Εξάλλου, από τις ίδιες ως άνω αποδείξεις προέκυψε ότι στο ΙΚΑ λειτουργεί γραφείο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, στο οποίο μεταξύ άλλων ανήκει η αρμοδιότητα της ενώπιον όλων των δικαστηρίων και αρχών παράστασης και υπεράσπισης κάθε κατηγορίας και φύσεως υποθέσεων της αρμοδιότητάς του δυνάμει των διατάξεων του θεσμικού ΑΝ 1846/1961 και αρ. 5 ν. 3210/1955. Κατά συνέπεια, εφόσον τη θέση προϊσταμένου νομικής υπηρεσίας του εφεσιβλήτου ασκεί εκ του νόμου Νομικός Σύμβουλος του Κράτους, ο εκκαλών - ενάγων δεν δύναται να ασκήσει τέτοια καθήκοντα, οπότε και δεν δικαιούται το ένδικο επίδομα προϊσταμένου". Υπό τις ως άνω παραδοχές, επί των οποίων εστήριξε την απορριπτική της εφέσεως κρίση του το Μονομελές Πρωτοδικείο, εσφαλμένως εφήρμοσε τις διατάξεις του άρθρου 6 παρ. 5 και 9α Ν. 3655/2008, αφού συμφώνως προς τα προαναφερθέντα ο αναιρεσείων, μεταφερθείς στο Ι.Κ.Α. - Ε.Τ.Α.Μ. από 1ης Αυγούστου 2008, εδικαιούτο να λαμβάνει εφεξής την προσαύξηση 10% επί των αποδοχών του οικείου μισθολογικού κλιμακίου, την οποία εδικαιούτο ως προϊστάμενος της Νομικής Υπηρεσίας του Ταμείου Ξενοδοχοϋπαλλήλων.

Συνεπώς, ο πρώτος λόγος της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, με τον οποίον προσάπτεται στην αναιρεσιβαλλομένη απόφαση η αιτίαση εκ του άρθρου 560 αρ. 1 εδ. α' ΚΠολΔ, της παραβιάσεως των προαναφερθεισών διατάξεων, είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός, ενώ παρέλκει κατά τα ανωτέρω, εν όψει της αναιρετικής εμβελείας του εν λόγω δεκτού γενομένου λόγου, η εξέταση του ετέρου λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως αφορώντος αιτίαση εκ του άρθρου 560 αρ. 6 ΚΠολΔ. Κατ' ακολουθίαν πρέπει συμφώνως προς την διάταξη του άρθρου 580 παρ. 3 ΚΠολΔ να αναιρεθεί η αναιρεσιβαλλομένη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, του οποίου είναι δυνατή η συγκρότηση από άλλον Δικαστή εκτός του εκδώσαντος την εν λόγω απόφαση. Eπειδή, συμφώνως προς τις διατάξεις των άρθρων 176, 183 και 191 παρ. 2 ΚΠολΔ πρέπει να καταδικασθεί το αναιρεσίβλητο ως ηττώμενο στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, κατά παραδοχή σχετικού αιτήματος αυτού, μειωμένων, ως ορίζεται στο διατακτικό, κατ' εφαρμογήν των διατάξεων των άρθρων 22 παρ. 1 και 3 Ν. 3693/1957, 52 αρ. 18 ΕισΝΚΠολΔ, 5 παρ. 12 Ν. 1738/1987 και 2 της Κοινής Αποφάσεως Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης 134423/1992 (ΦΕΚ Β' 11/20-1-1993), αφού η νομική υπηρεσία του αναιρεσιβλήτου νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου διεξάγεται δια του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους (άρθρο 17 παρ. 1 Ν. 3086/2002, ως έχει τροποποιηθεί με τα άρθρα 62 παρ. 3 Ν. 4387/2016 και 31 Ν. 4445/2016).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμόν 4632/2016 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο συγκροτούμενο από άλλον Δικαστή εκτός του εκδώσαντος την αναιρεθείσα απόφαση. Και

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στην πληρωμή μέρους των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος ποσού τριακοσίων (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 17 Απριλίου 2018.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 29 Μαΐου 2018.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ