II KZ 16/16 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II KZ 16/16 POSTANOWIENIE Dnia 15 czerwca 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w dniu 15 czerwca 2016 r., w sprawie M. K., oskarżonego z art. 212 § 2 k.k., po rozpoznaniu zażalenia oskarżyciela prywatnego C. P., na zarządzenie Przewodniczącego V Wydziału Karnego - Odwoławczego Sądu Okręgowego w Ł., z dnia 31 marca 2016 r., o odmowie przyjęcia kasacji, na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł: utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie.

UZASADNIENIE

Zarządzeniem z dnia 31 marca 2016 r., Przewodniczący V Wydziału Karnego-Odwoławczego Sądu Okręgowego w Ł. na podstawie art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k. odmówił przyjęcia kasacji sporządzonej osobiście przez oskarżyciela prywatnego C. P. od wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 7 lipca 2015 r. Zażalenie na ww. zarządzenie wniósł oskarżyciel prywatny C. P., zarzucając obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść wydanego zarządzenia, a mianowicie art. 526 § 2 k.p.k. przez przyjęcie, że oskarżyciel prywatny w 2 postępowaniu kasacyjnym nie może samodzielnie wnieść kasacji we własnej sprawie, nawet jeśli wykonuje zawód adwokata.

W konkluzji oskarżyciel prywatny wniósł o zmianę zaskarżonego zarządzenia i przyjęcie wniesionej przez niego osobiście kasacji. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. Zażalenie oskarżyciela prywatnego nie jest zasadne. Zgodnie z dyspozycją art. 526 § 2 k.p.k. kasacja, o ile nie pochodzi od prokuratora, Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego, Rzecznika Praw Obywatelskich albo Rzecznika Praw Dziecka, powinna być sporządzona i podpisana przez obrońcę lub pełnomocnika będącego adwokatem albo radcą prawnym. Treść tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że nawet strona będąca sama adwokatem lub radcą nie może samodzielnie, i prawnie skutecznie, sporządzić i podpisać skargi kasacyjnej.

Chodzi zatem o zapewnienie warunków ku temu, aby kasacja była wnoszona, gdy – bez osobistego zaangażowania wynikiem prawomocnie zakończonego procesu – wykaże się możliwość zaistnienia szczególnych uchybień stanowiących podstawę owej skargi. Taka interpretacja wpisuje się w ugruntowaną linię orzeczniczą Sądu Najwyższego, rysującą się na gruncie wykładni powołanego wyżej art. 526 § 2 k.p.k. Podawane natomiast w uzasadnieniu zażalenia orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2003 r. (II KZ 61/02, OSNKW 2003, nr 5-6, poz. 46), w którym Sąd Najwyższy stwierdził, że adwokat ma prawo sporządzić i podpisać kasację we własnej sprawie, miało charakter odosobniony i zostało poddane szerokiej krytyce (zob. np. glosy krytyczne:

C.P. Kłak, Ius et Adm. 2004/2/257, J. Kosonogi, WPP 2004/1/166, B. Kurzępy, OSP 2004/1/6, M. Zbrojewskiej, Palestra 2004/1-2/247). Po dacie wydania wymienionego orzeczenia Sąd Najwyższy przyznał prymat literalnej wykładni przepisu art. 526 § 2 k.p.k., co znalazło swoje potwierdzenie w szeregu późniejszych orzeczeń (zob. np. postanowienia SN z dnia: 20 lipca 2006 r., V KZ 27/06, OSNwSK 2006/1/1470; 18 stycznia 2007 r., II KZ 29/06, OSNwSK 2007/1/201; 15 marca 2007 r., III KK 65/07, OSNwSK 2007/1/635; 19 marca 2009 r., III KZ 15/09, OSNKW 2009/8/65; 10 sierpnia 2011 r., SDI 17/11, LEX nr 1663735). 3 Obecnie regulacja zakresu przymusu adwokacko-radcowskiego w odniesieniu do sporządzania i popisywania kasacji nie wywołuje już żadnych wątpliwości zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie.

Powszechnie akceptowany jest pogląd, że „żadna ze stron procesowych nie może sporządzić i podpisać kasacji we własnej sprawie. Nikt bowiem nie może być adwokatem ani pełnomocnikiem reprezentującym siebie samego” (cyt. wyżej postanowienie SN z dnia 18 stycznia 2007 r., II KZ 29/06, OSNwSK 2007/1/201). Jedynie na marginesie można byłoby wskazać, że zgodnie z uprzednio obowiązującą treścią art. 446 § 2 k.p.k. („apelacja od wyroku sądu okręgowego, która nie pochodzi od prokuratora, powinna być sporządzona i podpisana przez adwokata lub radcę prawnego”), jeżeli sama strona była adwokatem bądź radcą prawnym, to sporządzona i podpisana przez nią we własnej sprawie apelacja spełniała wymaganie sporządzenia i podpisania jej przez adwokata albo radcę prawnego (zob.

D. Świecki, Postępowanie odwoławcze w sprawach karnych. Komentarz i orzecznictwo, wyd. III, komentarz do art. 446, teza 2). Jednak i ten przepis z dniem 15 kwietnia 2016 r. został zmieniony i obecna jego treść („apelacja od wyroku sądu okręgowego, która nie pochodzi od prokuratora, powinna być sporządzona i podpisana przez obrońcę lub pełnomocnika”) nie pozostawia wątpliwości, podobnie jak w przypadku wniosku o wznowienie postepowania (zob. art. 545 § 2 k.p.k. - „wniosek o wznowienie postępowania, jeżeli nie pochodzi od prokuratora, powinien być sporządzony i podpisany przez obrońcę albo pełnomocnika”), że strona, która sama jest adwokatem lub radcą prawnym, nie może w swojej sprawie wnieść apelacji od wyroku sądu okręgowego, podobnie jak i złożyć wniosku o wznowienie postępowania oraz kasacji.

Jakkolwiek należy przyznać rację skarżącemu, że zawarte w zaskarżonym zarządzeniu sformułowanie, iż kasacja oskarżyciela prywatnego została „wniesiona przez podmiot nieuprawniony” nie jest trafne, albowiem do wniesienia kasacji uprawnione są strony (art. 520 § 1 k.p.k.), a oskarżyciel prywatny jest przecież stroną postępowania i jego kasacja dotknięta jest jedynie brakiem formalnym (nieuzupełnionym w terminie), to jednak tego rodzaju uchybienie nie miało żadnego wpływu na treść zaskarżonego zarządzenia. 4 Skoro zatem wniesiona przez oskarżyciela prywatnego kasacja dotknięta jest brakiem formalnym, to należało dopełnić czynności zmierzających do jego usunięcia w trybie art. 120 § 1 k.p.k., co też sąd odwoławczy uczynił.

Wobec nieuzupełnienia braku kasacji w wyznaczonym terminie stosowną reakcją była z kolei odmowa jej przyjęcia. Mając na względzie powyższe Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżone zarządzenie. kc