Legislator Rechtsprechung & Gesetzgebung
Συνεκδ. υποθέσεις Αρ. 1007/2012 και 1219/2012 ECLI:CY:DD:2018:429 KI-generiert

Court declares education service seniority criterion unconstitutional due to unequal treatment of military veterans.

Geschäftsnummer Συνεκδ. υποθέσεις Αρ. 1007/2012 και 1219/2012
Gericht / Behörde
Rechtsordnung Zypern (CY)
Entscheiddatum
Ausgang Gutgeheissen (Allowed)

Legislator-Zusammenfassung

KI-generiert

The Administrative Court of Cyprus allowed the applicants' claims against the Education Service Commission, ruling that the new law discriminated against military veterans. The court found that awarding seniority points based on National Guard service violated the constitutional principle of equality for public sector employees. Consequently, the challenged statutory provision was declared unconstitutional and the applicants' appeals were upheld.

Legislator-Regeste

KI-generiert

N. 10/1969; N. 108(I)/1995; N. 100(I)/1998: The court held that introducing a seniority criterion based on military service for public education appointments violates the constitutional principle of equality when it creates an unequal assessment basis for a homogeneous class of public servants.

Schlagwörter

KI-generiert
constitutional equality public sector appointments seniority criteria military service recognition administrative law discrimination in hiring education service law Wahlrechtsgleichheit

Zitierte Gesetzesbestimmungen

KI-generiert
N. 10/1969 - The Public Education Service Laws
N. 108(I)/1995 - The Recruitment of Temporary Staff in Public and Educational Services
N. 100(I)/1998 - The Rehabilitation of Victims and Children of Detainees (Amendment) Law

Zitierte Rechtsprechung

KI-generiert
Pavlou Pavlos and Another ν. The Returning Officer & Others (1987) 1 CLR 252
Pavlou Pavlos and Another ν. The Returning Officer & Others (1987) 1 CLR 252
Sergidis ν. Demokratias (1991) 1 AAΔ 119
The Board for Registration of Architects & Civil Engineers ν. Christodoulos Kyriakides (1966) 3 CLR 640
THE BOARD FOR REGISTRATION OF ARCHITECTS & CIVIL ENGINEERS ν. CHRISTODOULOS KYRIAKIDES (1966) 3 CLR 640
Andreas Matis ν. Republic (1969) 3 CLR 245
Republic ν. Nishan Arakian and Others (1972) 3 CLR 294
ECLI:CY:AD:2014:C143
Supreme Court allows partial credit for National Guard service under Article 23B(3)(d) of Education Law.
ECLI:CY:DD:2018:429
Court declares education service seniority criterion unconstitutional due to unequal treatment of military veterans.
KI-generiert

Fragen Sie sich, wie dieser Entscheid auf Ihren Fall anwendbar ist?

Prüfen Sie diesen Entscheid zusammen mit Bundesrecht, kantonalen Erlassen, Kommentaren und Folgeentscheiden in Legislator AI.

Fall in Legislator öffnen →

Volltext

ΑΝΑΦΟΡΕΣ:

Κυπριακή νομολογία στην οποία κάνει αναφορά η απόφαση αυτή:

Pavlou Pavlos and Another ν. The Returning Officer & Others (1987) 1 CLR 252

Σεργίδης ν. Δημοκρατίας (1991) 1 ΑΑΔ 119

THE BOARD FOR REGISTRATION OF ARCHITECTS & CIVIL ENGINEERS ν. CHRISTODOULOS KYRIAKIDES (1966) 3 CLR 640

ANDREAS MATSIS ν. REPUBLIC (MINISTER OF FINANCE AND ANOTHER) (1969) 3 CLR 245

REPUBLIC (MINISTRY OF FINANCE) ν. NISHAN ARAKIAN AND OTHERS (1972) 3 CLR 294

APOSTOLIDES AND OTHERS ν. REPUBLIC (1982) 3 CLR 928

PAPADOPOULOU ν. REPUBLIC (1984) 3 CLR 332

REPUBLIC ν. ZACHARIADES (1986) 3 CLR 852

REPUBLIC ν. PANAYIOTIDES (1987) 3 CLR 1081

PASCHALIS ν. REPUBLIC (1988) 3 CLR 1897

Πρόεδρος της Δημοκ. ν. Βουλής (Αρ.2) (1989) 3 ΑΑΔ 1931

Iορδάνου Aνθή και Άλλοι ν. Δημοκρατίας (1990) 3 ΑΑΔ 4515

Ιωάννου & άλλοι ν. Δημοκρατίας (1993) 3 ΑΑΔ 390

Mενελάου Aθανάσιος και Άλλοι ν. Kυπριακής Δημοκρατίας μέσω Yπουργικού Συμβουλίου και Άλλου (1996) 3 ΑΑΔ 370

Γιασεμίδου Mάρω, διά του αντιπροσώπου της Σόλωνος Σαρρή και Άλλοι ν. Δημοτικού Συμβουλίου και Άλλων (Aρ. 2) (1996) 3 ΑΑΔ 491

Θεοχαρίδης Πανίκος ν. Δημοκρατίας (1998) 3 ΑΑΔ 63

Aριστοκλέους Παναγιώτης ν. Δημοκρατίας (1998) 3 ΑΑΔ 673

Ηλία Άννα και Άλλοι ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (1999) 3 ΑΑΔ 884

Κυπριακή Δημοκρατία ν. Eλένης Κωνσταντίνου (2002) 3 ΑΑΔ 534

Kιτής Xαράλαμπος κ.ά. ν. Kυπριακής Δημοκρατίας (2006) 3 ΑΑΔ 734

Χαραλάμπους Ανδρέας και Άλλος ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (2009) 3 ΑΑΔ 192

Τραττονικόλα Τάσσος ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (2011) 3 ΑΑΔ 305

Κυπριακή Δημοκρατία ν. Γιαννάκη Παπαϊωάννου (2011) 3 ΑΑΔ 625

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ν. ΑΝΔΡΕΑ ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ, Αναθεωρητική Έφεση Αρ. 210/09, 26/2/2014, ECLI:CY:AD:2014:C143

Πρωτοπαπά Μαρία Σταύρου ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (1999) 4 ΑΑΔ 951

Kωνσταντινίδου Aνδρούλλα ν. Kυπριακής Δημοκρατίας (2000) 4 ΑΑΔ 148

Eλένης Κωνσταντίνου ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω Επιτροπής Δημόσιας Υπηρεσίας, Υπόθεση αρ. 1063/1999, 22 Ιανουαρίου, 2002

Χ"Ρούσου Μιχάλης ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (2002) 4 ΑΑΔ 513

ΑΝΔΡΕΑΣ ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ ν. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ, Υπόθεση Αρ.1401/2007, 22 Οκτωβρίου 2009

ΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΜΕΣΩ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ, Υπόθεση Αρ. 503/2009, 27 Ιανουαρίου 2011

ΜΑΡΙΟΣ ΠΑΝΤΕΛΗ ν. ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ, Υπoθεση Αρ. 843/2010, 26/7/2013

Κυπριακή νομοθεσία στην οποία κάνει αναφορά η απόφαση αυτή:

Ν. 100(I)/1998 - Ο περί Επαγγελματικής Αποκατάστασης των Παθόντων και των Τέκνων των Εγκλωβισμένων (Τροποποιητικός) Νόμος του 1998

Ν. 100(I)/1998 - Ο περί Επαγγελματικής Αποκατάστασης των Παθόντων και των Τέκνων των Εγκλωβισμένων (Τροποποιητικός) Νόμος του 1998

Ν. 10/1969 - Ο περί Δημόσιας Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας Νόμοι του 1969

Ν. 10/1969 - Ο περί Δημόσιας Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας Νόμοι του 1969

Ν. 108(I)/1995 - Ο περί της Διαδικασίας Πρόσληψης Έκτακτων Υπαλλήλων στη Δημόσια και Εκπαιδευτική Υπηρεσία Νόμος του 1995

Ν. 122/1985 - Ο περί Προσλήψεως Έκτακτων Υπαλλήλων (Δημόσια και Εκπαιδευτική Υπηρεσία) (Τροποποιητικός) Νόμος του 1985

Ν. 124(I)/2011 - O περί της Ασκήσεως της Κτηνιατρικής και της Εγγραφής Κτηνίατρων (Τροποποιητικός) Νόμος του 2011

Ν. 1/1990 - Ο περί Δημόσιας Υπηρεσίας Νόμος του 1990

Ν. 205(I)/2002 - Ο περί Ίσης Μεταχείρισης Ανδρών και Γυναικών στην Απασχόληση και στην Επαγγελματική Εκπαίδευση Νόμος του 2002

Ν. 24(I)/2011 - Ο περί Δημόσιας Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας (Τροποποιητικός) (Αρ. 2) Νόμος του 2011

Ν. 26/1991 - Ο περί Προσλήψεως Έκτακτων Υπαλλήλων (Δημόσια και Εκπαιδευτική Υπηρεσία) (Τροποποιητικός) Νόμος του 1991

Ν. 55(I)/1997 - Ο περί Επαγγελματικής Αποκατάστασης των Παθόντων και των Τέκνων των Εγκλωβισμένων Νόμος του 1997

Ν. 87(I)/2004 - Ο περί Παροχής Ίσων Ευκαιριών για την Επαγγελματική Αποκατάσταση των Παθόντων και των Τέκνων των Εγκλωβισμένων Νόμος του 2004

Ν. 97(I)/1997 - Ο περί Συντάξεων Νόμοι του 1997

Ν. 99/1985 - Ο περί Προσλήψεως Έκτακτων Υπαλλήλων (Δημόσια και Εκπαιδευτική Υπηρεσία) Νόμος του 1985

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠΟΦΑΣΗΣ:

ECLI:CY:DD:2018:429

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

(Συνεκδ. υποθέσεις Αρ. 1007/2012 και 1219/2012)

28 Σεπτεμβρίου, 2018

[Α. ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ–ΝΙΚΟΛΕΤΟΠΟΥΛΟΥ, Γ. ΣΕΡΑΦΕΙΜ,

Φ. ΚΩΜΟΔΡΟΜΟΣ, Ε. ΜΙΧΑΗΛ, ΔΔΔ.]

(Υπόθεση Αρ. 1007/2012)

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΑΡΘΡΑ 146, 28 ΚΑΙ 25 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

1. ΧΧΧΧΧΧΧΧΧΧ ΒΕΗ

2. ΧΧΧΧΧΧΧΧΧΧΧ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ

3. ΧΧΧΧΧΧΧΧΧ-ΚΟΥΤΣΟΦΤΑ-ΦΡΑΓΚΟΥ

4. ΧΧΧΧΧΧΧΧΧΧΧ ΑΛΕΞΗ

5. ΧΧΧΧΧΧΧΧΧΧ ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ-ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ

6. ΧΧΧΧΧΧΧΧ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ

Αιτήτριες,

-ΚΑΙ-

ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ

ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ

Καθ’ ης η αίτηση.

(Υπόθεση Αρ. 1219/2012)

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

ΧΧΧΧΧΧΧΧΧΧΧΧΧ ΛΑΖΑΡΙΔΟΥ

Αιτήτρια,

-ΚΑΙ-

ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ

ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ

Καθ’ ων η αίτηση.

Χ. Μιχαηλίδου (κα), για Μ. Ηλιάδης & Συνεταίροι Δ.Ε.Π.Ε., για τις αιτήτριες στην προσφυγή Αρ. 1007/2012.

Ν. Χαραλαμπίδου (κα), για ΝΙΚΟΛΕΤΤΑ ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΟΥ Δ.Ε.Π.Ε, για την αιτήτρια στην προσφυγή Αρ. 1219/2012.

Ζ. Κυριακίδου (κα), για τον Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, για την καθ’ ης η αίτηση και στις δύο προσφυγές.

ΑΠΟΦΑΣΗ

Α. ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ-ΝΙΚΟΛΕΤΟΠΟΥΛΟΥ, ΔΔΔ: Η απόφαση του Δικαστηρίου δεν είναι ομόφωνη. Η απόφαση των Γ. Σεραφείμ, ΔΔΔ. και Φ. Κωμοδρόμου, ΔΔΔ. θα δοθεί από τον Γ. Σεραφείμ, ΔΔΔ. και η απόφαση των Α. Ευσταθίου-Νικολετοπούλου, ΔΔΔ. και Ε. Μιχαήλ, ΔΔΔ. από εμένα.

Γ. ΣΕΡΑΦΕΙΜ, Δ.Δ.Δ.: Οι αιτήτριες στην προσφυγή Αρ. 1007/2012 στρέφονται εναντίον της απόφασης της Επιτροπής Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας (εφεξής η «Επιτροπή»), η οποία δημοσιεύθηκε, αρχικά, στις 15.5.2012, στην ιστοσελίδα της Επιτροπής στο διαδίκτυο και, ακολούθως, στις 22.6.2012, στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας, με αρ. 4614 ημερομηνίας 22.6.2012 (υπό την εκεί γνωστοποίηση αρ. 387), με την οποία τα ενδιαφερόμενα μέρη 1. Λουκάς Κυριάκου, 2. Ανδρέας Γεωργίου, 3. Κωνσταντίνος Νικολάου, 4. Παύλος Πιερή, 5. Γιάννης Παπαδόπουλος, 6. Νίκος Ανδρέου, 7. Δημοσθένης Δημοσθένους, 8. Χριστάκης Αριστείδου 9. Ανδρέας Πατσαλίδης και 10. Ονούφριος Αγαθοκλέους προήχθησαν, μεταξύ άλλων προσώπων, στην μόνιμη θέση Βοηθού Διευθυντή Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης (εφεξής «οι επίδικες θέσεις») από την 1.9.2012. Η προσφυγή Αρ. 1219/2012 στρέφεται και αυτή εναντίον της άνω προσβαλλόμενης πράξης της Επιτροπής, όσον αφορά στην προαγωγή των ενδιαφερόμενων μερών στις επίδικες θέσεις τα οποία κατονομάζονται στην προσφυγή (κοινά, ως επί το πλείστον, με μέρος των ενδιαφερομένων προσώπων στην προσφυγή Αρ. 1007/2012) και, συγκεκριμένα, όσον αφορά στην προαγωγή των 1. Μιχαήλ Γιατρού, 2. Γιάννη Παπαδόπουλου, 3. Νίκου Ανδρέου, 4. Χριστάκη Αριστείδου, 5. Ανδρέα Πατσαλίδη και 6. Ονούφριου Αγαθοκλέους.

Εν συντομία, τα ουσιώδη γεγονότα, κοινά για τις άνω προσφυγές, έχουν ως ακολούθως:

Η Γενική Διευθύντρια του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού, με επιστολή της ημερομηνίας 1.12.2011, υπέβαλε στην Επιτροπή πρόταση της για πλήρωση συνολικά 87 μόνιμων θέσεων Βοηθού Διευθυντή Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης. Κατόπιν σχετικής απόφασης της Επιτροπής ημερομηνίας 2.12.2011, οι εν λόγω θέσεις προκηρύχθηκαν, με δημοσίευση τους στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας με αρ. 4577 ημερομηνίας 9.12.2011. Κατάλογος της σχετικής δημοσίευσης, των υποψηφίων, των αιτήσεων τους και των φακέλων των υπηρεσιακών τους εκθέσεων, διαβιβάστηκαν στην Πρόεδρο της αρμόδιας Συμβουλευτικής Επιτροπής.

Με νεότερη επιστολή της ημερομηνίας 5.3.2012, η Γενική Διευθύντρια του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού ζήτησε τη πλήρωση 24 πρόσθετων θέσεων Βοηθού Διευθυντή Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης και η Επιτροπή, στη συνεδρία της ημερομηνίας 6.3.2012, αποφάσισε, βάσει του άρθρου 35Β(11) των περί Δημόσιας Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας Νόμων του 1969 έως 2011 (εφεξής ο «Νόμος»), όπως πληρώσει τις πιο πάνω θέσεις, χωρίς να τις δημοσιεύσει, ενόσω βρισκόταν σε εξέλιξη η διαδικασία πλήρωσης των προαναφερθέντων 87 ιδίων θέσεων.

Στις 9.3.2012, η Πρόεδρος της Συμβουλευτικής Επιτροπής υπέβαλε στην Επιτροπή την έκθεση και τον κατάλογο των συστημένων από τη Συμβουλευτική Επιτροπή για προαγωγή προσώπων. Σε συνεδρίαση της ημερομηνίας 12.4.2012, η Επιτροπή εξέτασε τις ενστάσεις που υποβλήθηκαν από 60 επηρεαζόμενα πρόσωπα, για αναθεώρηση του προαναφερθέντος καταλόγου συστημένων και, αφού εξέτασε τη νομιμότητα του, κατήρτισε τελικό κατάλογο των υποψηφίων, καλώντας αυτούς σε προσωπική συνέντευξη ενώπιον της.

Ακολούθως, με νέα επιστολή της ημερομηνίας 4.5.2012, η Γενική Διευθύντρια του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού ζήτησε τη πλήρωση μιας ακόμη πρόσθετης θέσης Βοηθού Διευθυντή Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης, για την οποία η Επιτροπή, στη συνεδρίαση της ημερομηνίας 8.5.2012, αποφάσισε όπως (και αυτή) πληρωθεί άνευ δημοσίευσης της, ενόσω βρισκόταν σε εξέλιξη η διαδικασία για τη πλήρωση των 111 άλλων, ίδιων με αυτή θέσεων (βλ. ανωτέρω). Έτσι, τελικώς, ο συνολικός αριθμός των επίδικων θέσεων ανήλθε σε 112. Ακολούθησαν προσωπικές συνεντεύξεις των υποψηφίων σε σειρά συνεδριάσεων της Επιτροπής, μετά το πέρας των οποίων η Επιτροπή, στη συνεδρίαση της ημερομηνίας 15.5.2012, επέλεξε μεταξύ άλλων, για προαγωγή στις επίδικες θέσεις, τα ανωτέρω αναφερόμενα ενδιαφερόμενα μέρη στις άνω προσφυγές. Οι πιο πάνω προαγωγές των ενδιαφερομένων μερών, δημοσιεύθηκαν, ως προαναφέρθηκε, στις 15.5.2012 στην ιστοσελίδα της Επιτροπής και, ακολούθως, στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας, στις 22.6.2012 και εναντίον τους ασκήθηκαν, εμπρόθεσμα, οι άνω προσφυγές.

Οι άνω προσφυγές επιλέχθηκαν προς συνεκδίκαση, αφού στρέφονται εναντίον της ίδιας πράξης και παρουσιάζουν ουσιαστική ομοιότητα ως προς γεγονότα και νομικούς ισχυρισμούς. Επιλέχθηκαν δε, ως πιλοτικές αριθμού άλλων προσφυγών, στις οποίες έχουν εγερθεί τα ίδια νομικά ζητήματα (βλ. κατωτέρω στην παρούσα).

Προδικαστικές ενστάσεις δεν εγέρθηκαν από την πλευρά της καθ’ ης η αίτηση.

Προμετωπίδα των λόγων ακυρώσεως των αιτητριών στην προσφυγή Αρ. 1007/2012, αποτελεί ο ισχυρισμός, ότι η επίδικη απόφαση βασίστηκε σε αντισυνταγματικό νομοθέτημα. Η πλευρά των αιτητριών στην προσφυγή Αρ. 1007/2012, εισηγείται, ότι το άρθρο 35Β του Νόμου, το οποίο εισήχθηκε στο Νόμο με τον τροποποιητικό αυτού Ν.124(Ι)/2011, είναι αντισυνταγματικό, αφ’ ενός, διότι παραβιάζει κατάφωρα, ως η εισήγηση των ατητριών, την αρχή της ισότητας και το Άρθρο 28 του Συντάγματος, αφού ευνοεί ανεπίτρεπτα τους άρρενες-ενδιαφερόμενα μέρη σε σχέση με τις αιτήτριες ως προς την πλήρωση των επίδικων θέσεων, και αφ’ ετέρου, διότι, παρόλο που το άρθρο 35Β του Νόμου αποτελεί τυπικά νομοθέτημα, έχει τα χαρακτηριστικά διοικητικής απόφασης, κατά παράβαση της συνταγματικής αρχής της διάκρισης των εξουσιών, στη συγκεκριμένη περίπτωση, της διάκρισης της νομοθετικής από την εκτελεστική εξουσία.

Αναλυτικότερα, ως υποστηρίζουν οι αιτήτριες στην προσφυγή Αρ. 1007/2012, με το άρθρο 35Β του Νόμου (εκεί (4)(γ), δεύτερη επιφύλαξη), το οποίο ίσχυσε και έτυχε εφαρμογής για την πλήρωση των επίδικων θέσεων και με το οποίο πιστώθηκαν μονάδες στους άρρενες υποψηφίους (συμπεριλαμβανομένου και των εδώ ενδιαφερομένων προσώπων, ανωτέρω) για τη θητεία τους στην Εθνική Φρουρά, δημιουργείται μια ευνοούμενη, ως την χαρακτηρίζουν οι αιτήτριες, τάξη υποψηφίων, στη βάση κριτηρίου εντελώς εκτός του σκοπού του Νόμου σε ότι αφορά στις (επίδικες) προαγωγές, όπου κριτήριο προαγωγής είναι η καταλληλότητα και η αξιοσύνη των υποψηφίων, στη βάση των αποδεκτών κριτηρίων (αξίας, προσόντων και αρχαιότητας), προς κατάληψη των επίδικων θέσεων προαγωγής και εκτέλεσης των καθηκόντων της επίδικης θέσης.

Σε σχέση με τη παραβίαση της συνταγματικής αρχής της διάκρισης των εξουσιών, οι αιτήτριες στην προσφυγή Αρ. 1007/2012 υποστηρίζουν, συγκεκριμένα, ότι η νομοθετική εξουσία επενέβη στην εκτελεστική, αφού η Βουλή των Αντιπροσώπων, από την έναρξη της ισχύος του Νόμου, αποφάσισε, ποιοι άνδρες υποψήφιοι στις επόμενες προαγωγές θα προηγηθούν των γυναικών υποψηφίων, με την απονομή μονάδων, που ανέτρεπαν άρδην την όλη κατάταξη που είχε δημιουργηθεί, στη βάση των αποδεκτών κριτηρίων προαγωγής. Όπως υποστηρίζουν οι αιτήτριες στην προσφυγή Αρ. 1007/2012, αν δεν αποδίδονταν στα ενδιαφερόμενα μέρη μονάδες για τη θητεία τους στην Εθνική Φρουρά, όλες οι αιτήτριες θα προηγούνταν, στο σύνολο μονάδων, των ενδιαφερομένων προσώπων στην τελική βαθμολογία στον κατάλογο της Συμβουλευτικής Επιτροπής και θα επιλέγονταν για προαγωγή αντί αυτών.

Προς υποστήριξη των πιο πάνω θέσεων τους, η πλευρά των αιτητριών παραπέμπει, κυρίως, στα νομολογηθέντα στις αποφάσεις της Πλήρους Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Κυπριακή Δημοκρατία v. Ελένης Κωνσταντίνου, (2002) 3 ΑΑΔ 534, Χαράλαμπος Κιττής v. Κυπριακής Δημοκρατίας (2006) 3 ΑΑΔ 734 και Άννα Ηλία κ.ά v. Κυπριακής Δημοκρατίας (1999) 3 ΑΑΔ 884.

Η πλευρά της αιτήτριας στην προσφυγή αρ. 1219/2012, υποστηρίζει, επίσης, ως πράττουν και οι αιτήτριες στην προσφυγή αρ. 1007/2012 (βλ. ανωτέρω), ότι το άρθρο 35Β του Νόμου (εκεί (4) (γ), δεύτερη επιφύλαξη) παραβιάζει την αρχή της ισότητας και συνιστά δυσμενή διάκριση για λόγους φύλου, ενώ, στο ίδιο πλαίσιο ισχυρίζεται επιπρόσθετα, ότι το εν λόγω επίμαχο άρθρο θεσπίστηκε κατά παράβαση της Οδηγίας 2006/54/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 5ης Ιουλίου 2006 για την εφαρμογή των ίσων ευκαιριών και της ίσης μεταχείρισης των ανδρών και γυναικών σε θέματα εργασίας και απασχόλησης, καθώς, επίσης, και κατά παράβαση του περί Ίσης Μεταχείρισης Ανδρών και Γυναικών στην Απασχόληση και της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης Νόμου του 2002 (Ν.205(Ι)/2002). Η πλευρά της αιτήτριας στην προσφυγή αρ. 1219/2012 παραπέμπει δε, προς υποστήριξη των θέσεων της και σε σχετική έκθεση της Αρχής Ισότητας ημερομηνίας 14.5.2012.

Πρόσθετα των πιο πάνω θέσεων τους, οι αιτήτριες στην προσφυγή Αρ. 1007/2012, εισηγούνται, παραθέτοντας στη γραπτή αγόρευση τους τα κριτήρια της Επιτροπής για τη βαθμολογία των ενώπιον της συνεντεύξεων και τη δοθείσα αιτιολογία για τη βαθμολόγηση των διάδικων μερών σε αυτές, ότι η Επιτροπή καταχράστηκε ή άσκησε κακώς την διακριτική εξουσία που της παρέχει ο Νόμος, σχετικά με την απονομή μονάδων στην ενώπιον της προφορική συνέντευξη. Κατά τις αιτήτριες, αν οι αιτήτριες βαθμολογούνταν στη συνέντευξη έστω με δέκατα της μονάδας μέχρι μια μονάδα παραπάνω από ότι τελικώς βαθμολογήθηκαν, θα κατατάσσονταν σε πλεονεκτικότερη θέση από τα ενδιαφερόμενα μέρη και θα επιλέγονταν. Εν πάση περιπτώσει, κατά την πλευρά των αιτητριών, αποδόθηκε υπέρμετρη βαρύτητα στην προφορική συνέντευξη υπέρ των ενδιαφερομένων μερών.

Διαζευκτικά στον προαναφερόμενο ισχυρισμό τους, οι αιτήτριες στην Προσφυγή Αρ. 1007/2012 εισηγούνται, εν τέλει, ότι το άρθρο 35Β(10)(β) του Νόμου, σύμφωνα με το οποίο, η βαρύτητα που ο Νόμος θεσμοθέτησε ότι μπορεί να αποδίδεται στο υποκειμενικό κριτήριο της συνέντευξης επεκτείνεται μέχρι και 5 μονάδες, είναι αντισυνταγματικό, επειδή δεν συνάδει με την αρχή της ισότητας και της αξιοκρατίας που προστατεύεται από το άρθρο 28 του Συντάγματος, διότι δίδει στην Επιτροπή υπερεξουσία ανατροπής του καταλόγου προαχθέντων, όπως αυτός διαμορφώθηκε με βάση τα αντικειμενικά κριτήρια της αξίας, προσόντων και αρχαιότητας.

Η πλευρά της καθ’ ης η αίτηση, αντιτείνει στα πιο πάνω, ότι με τη νέα νομοθετική ρύθμιση (του άρθρου 35Β(4)(γ), δεύτερη επιφύλαξη του Νόμου), έχει αρθεί μια διαχρονική αδικία την οποία υφίσταντο οι άρρενες υποψήφιοι σε σχέση με τις συνομήλικες τους γυναίκες υποψήφιες, λόγω της θητείας (μόνο) αυτών στην Εθνική Φρουρά και, ότι αντίθετα, το εν λόγω άρθρο όχι απλά δεν παραβιάζει, αλλά, αντίθετα, διασφαλίζει την αρχή της ισότητας. Η εν λόγω ρύθμιση δε, έχει άρρηκτη και άμεση σχέση με τα αποδεκτά από τη νομολογία αξιολογικά κριτήρια, βάση της αρχής της αξιοκρατίας, αφού, ουσιαστικά, αφορά στην αρχαιότητα των υποψηφίων.

Κατά την καθ’ ης η αίτηση, η χορήγηση 1/12 της μονάδας για κάθε μήνα υπηρεσίας στην Εθνική Φρουρά για σκοπούς προαγωγής, η χρήση της οποίας μπορεί να γίνει μόνο μια φορά, με ανώτατο όριο τις 3 μονάδες, οδηγεί σε άρση της ανισότητας που προκαλείτο από την καθυστέρηση εγγραφής στους καταλόγους διοριστέων των αρρένων εκπαιδευτικών και συνιστά, κατ’ ουσία, αναδρομική παροχή των μονάδων, σε σχέση με κάθε μήνα που υπηρέτησαν αυτοί στην Εθνική Φρουρά. Με τη θέσπιση του άρθρου 35Β του Νόμου, είναι δε, ωσάν αυτοί να είχαν εγγραφεί στους καταλόγους διοριστέων, μετά το τέλος των σπουδών τους στη Παιδαγωγική Ακαδημία, ως είχαν την δυνατότητα και οι αιτήτριες, οι οποίες δεν υπηρέτησαν στην Εθνική Φρουρά.

Πρόκειται, όπως υποστηρίζει περαιτέρω η πλευρά της καθ’ ης η αίτηση, για πρόνοια που συμβαδίζει κατ’ αναλογία (mutatis mutandis) με τις νομολογιακές αρχές που καθιερώθηκαν για την αποκατάσταση πλασματικής υπηρεσίας και την κάλυψη όλων των ωφελημάτων που προέκυψαν ύστερα από αναδρομικό διορισμό. Ουσιαστικά, κατά την καθ’ ης η αίτηση, οι άρρενες υποψήφιοι, βρέθηκαν στη θέση που θα ήταν, αν δεν υπείχαν στρατιωτικής θητείας και, ουσιαστικά, αναγνωρίστηκε η στρατιωτική τους θητεία ως εκπαιδευτική υπηρεσία, χωρίς να βρεθούν σε ευνοϊκότερη θέση από τις γυναίκες συνυποψήφιες τους, συμπεριλαμβανομένου και των εδώ αιτητριών.

Είναι, περαιτέρω, η θέση της καθ’ ης η αίτηση, ότι το διαφοροποιητικό στοιχείο της εξεταζόμενης περίπτωσης από αυτές των αποφάσεων Χαράλαμπος Κιττής v. Κυπριακής Δημοκρατίας (supra) και Κυπριακής Δημοκρατίας v. Ελένης Κωνσταντίνου (supra), τις οποίες επικαλείται η πλευρά των αιτητριών, συνίσταται στο ότι το τροποποιημένο άρθρο 35Β του Νόμου, δεν δημιουργεί ανεπίτρεπτα συγκεκριμένη τάξη πολιτών για σκοπούς διορισμού στη δημόσια υπηρεσία, όπως είχαν δημιουργήσει τα εκεί επίμαχα νομοθετήματα, τα οποία σχετίζονται με την επαγγελματική αποκατάσταση των παθόντων και τέκνων των εγκλωβισμένων, ούτε υποχρεώνει το διοικητικό όργανο να επιλέγει υποψήφιο από την αυτή «τάξη», δηλαδή των αρρένων υποψηφίων.

Επιπλέον, ως υποστηρίζει η καθ’ ης η αίτηση, δεν εισάγεται οποιοδήποτε κριτήριο πέρα από τα ήδη νομοθετημένα και νομολογημένα, ώστε να θεωρηθεί ότι ανατρέπεται η ισότητα των υποψηφίων. Αντίθετα, από την τροποποίηση του άρθρου 35Β του Νόμου, κατοχυρώνεται η αρχή της ισότητας με την αποκατάσταση της υπηρεσιακής ανέλιξης των αρρένων, χωρίς πρόκληση οποιασδήποτε διάκρισης σε βάρος των γυναικών υποψηφίων.

Προς ενίσχυση των θέσεων της, η συνήγορος για την καθ’ ης η αίτηση, παραπέμπει στις πρωτόδικες αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου στις Μάριος Παντελή v. Επιτροπής Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας, Υπόθεση αρ. 843/2010 ημερομηνίας 26.7.2013, Ανδρέας Ξενοφώντος v. Επιτροπής Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας, Υπόθεση αρ. 1401/2007, ημερομηνίας 22.10.2009 και Γιαννάκη Παπαϊωάννου v. Επιτροπής Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας, Υπόθεση αρ. 503/2009, ημερομηνίας 27.1.2011.

Αναφορικά με την αρχή της διάκρισης των εξουσιών, η συνήγορος της καθ’ ης η αίτηση υποδεικνύει ότι, η νομοθετική ρύθμιση που εισήχθη στο άρθρο 35Β του Νόμου, αποτελεί κανόνα δικαίου απρόσωπο και όχι εξατομικευμένο, ο οποίος εφαρμόζεται, εφόσον πληρούνται οι ανάλογες προϋποθέσεις, χωρίς να αφαιρεί από την Επιτροπή το στοιχείο της επιλογής, δηλαδή της δυνατότητας της να επιλέξει ανάμεσα στους υποψηφίους στη βάση των καθιερωμένων αξιολογικών κριτηρίων, ούτε υποχρεώνει την Επιτροπή να προαγάγει συγκεκριμένους υποψηφίους, ούτε να επισφραγίσει οποιαδήποτε απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων σε σχέση με τους προαχθέντες. Είναι γι’ αυτούς του λόγους, υποστηρίζει, που διαφοροποιείται η παρούσα περίπτωση από την περίπτωση των υποθέσεων, τις οποίες επικαλείται η πλευρά των αιτητριών.

Επίσης, πάντα σύμφωνα με την καθ’ ης η αίτηση, πέραν από το στοιχείο της αρχαιότητας, στο οποίο αφορά η επίδικη ρύθμιση, υπάρχουν και άλλα στοιχεία (αξία και προσόντα) τα οποία μαζί με την προφορική συνέντευξη, συνθέτουν τη συνολική βαθμολογία ενός υποψηφίου. Συνεπώς, συνεχίζει, το άρθρο 35Β του Νόμου, δεν αποστερεί από κανένα υποψήφιο τη διεκδίκηση της θέσης, με βάση τα καθιερωμένα κριτήρια και την αρχή της αξιοκρατίας.

Σε σχέση με την βαθμολογία στην προφορική συνέντευξη, η συνήγορος της καθ’ ης η αίτηση αντιτείνει ότι, το ζήτημα της βαθμολόγησης των υποψηφίων στην προφορική συνέντευξη από την Επιτροπή και της εντύπωσης που η Επιτροπή απεκόμισε για έκαστο υποψήφιο, συνιστά πεδίο άσκησης της διακριτικής της εξουσίας και το Δικαστήριο δεν επεμβαίνει στην υποκειμενική κρίση του διοικητικού οργάνου, αναφορικά με την απόδοση και βαθμολόγηση των υποψηφίων στη συνέντευξη. Στην εξεταζόμενη δε, περίπτωση, η οποία αφορά διδακτικό προσωπικό, η πρόνοια που ρυθμίζει το ζήτημα, είναι αυτή του άρθρου 35Β(10)(β) του Νόμου και όχι του άρθρου 35Β(10)(α) του Νόμου, το οποίο διαλαμβάνει ότι, η απόδοση των υποψηφίων στις συνεντεύξεις θα λαμβάνεται υπόψη ως συμπληρωματικό στοιχείο της κρίσης της αξίας τους. Πρόσθετα, όπως έχει νομολογιακά κριθεί, σε θέσεις ψηλά στην ιεραρχία, όπως η εξεταζόμενη περίπτωση, πρέπει να δίδεται ιδιαίτερη βαρύτητα στις συνεντεύξεις των υποψηφίων.

Τέλος, η πλευρά της καθ’ ης η αίτηση υποστηρίζει, ότι το άρθρο 35Β(10) του Νόμου, δεν παραβιάζει την αρχή της ισότητας, ως ισχυρίζονται οι αιτήτριες, αλλά αντίθετα οι πρόνοιες του συναρτώνται με τα αξιολογικά κριτήρια, στη βάση των οποίων η Επιτροπή λαμβάνει τις αποφάσεις της, με γνώμονα, πάντα, την αρχή της αξιοκρατίας. Η θέσπιση του άνω άρθρου, παρέχει τη διακριτική ευχέρεια στην Επιτροπή να διαπιστώσει, έως ένα βαθμό, την αξία και τα προσόντα των υποψηφίων, υποδηλώνει δε, την ευρεία διακριτική ευχέρεια που έχει αναγνωριστεί και νομολογιακά στο διοικητικό όργανο ως εξουσία που δίδεται από το Νόμο στην Επιτροπή για θέσεις διευθυντικές. Εν πάση περιπτώσει, κατά την άποψη της καθ’ ης η αίτηση, οποιαδήποτε κατάληξη στο θέμα της συνταγματικότητας του εν λόγω άρθρου, δεν θα επιλύσει την επίδικη διαφορά.

Προέχει βεβαίως, λόγω της φύσης του και της εγγενούς σπουδαιότητας που ενέχει, η εξέταση των ισχυρισμών των αιτητριών και στις δύο υπό εξέταση προσφυγές, ότι η επίδικη απόφαση έχει ως έρεισμα αντισυνταγματικό νομοθέτημα και, συγκεκριμένα, ότι το άρθρο 35Β του Νόμου είναι αντισυνταγματικό, ως συγκρουόμενο με την κατοχυρωμένη στο Άρθρο 28 του Συντάγματος αρχή της ισότητας και ότι το εν λόγω άρθρο θεσπίστηκε κατά παράβαση της Οδηγίας 2006/54/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 5ης Ιουλίου 2006 και κατά παράβαση του περί Ίσης Μεταχείρισης Ανδρών και Γυναικών στην Απασχόληση και της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης Νόμου του 2002 (Ν.205(Ι)/2002), καθώς και του ισχυρισμού, ότι παρόλο που η εν λόγω πρόνοια είναι νομοθετική, λειτουργεί ως διοικητική απόφαση, κατά παράβαση της συνταγματικής αρχής της διάκρισης των εξουσιών, δηλαδή της νομοθετικής με την εκτελεστική εξουσία.

Το εδώ υπό εξέταση άρθρο 35Β του Νόμου, έχει ως εξής, με δικές μας υπογραμμίσεις:

«35Β.-(1) ………………………

(2) ………………………………..

(3) Στη συvέχεια η Συμβoυλευτική Επιτρoπή, λαμβάvovτας υπόψη τηv αξία, τα πρoσόvτα και τηv αρχαιότητα τωv πρoσovτoύχωv υπoψηφίωv, ετoιμάζει έκθεση η oπoία περιέχει κατάλoγo τωv υπoψηφίωv με αλφαβητική σειρά πoυ συστήvει και τoυς λόγoυς για τη σύσταση ή μη σύσταση εvός υπoψηφίoυ:

Εvvoείται ότι η Συμβoυλευτική Επιτρoπή μπoρεί vα καλέσει τoυς υπoψηφίoυς σε πρoσωπική συvέvτευξη.

(4) Όταv πρόκειται για πλήρωση θέσης η oπoία αvήκει στo διδακτικό πρoσωπικό τωv σχoλείωv μέσης και δημoτικής εκπαίδευσης η Συμβoυλευτική Επιτρoπή καταρτίζει τov κατάλoγo τωv υπoψηφίωv πoυ συστήvει με σειρά πρoτεραιότητας η oπoία θα καθoρίζεται μετά τηv αριθμητική απoτίμηση τωv κριτηρίωv της αξίας, τωv πρoσόvτωv και της αρχαιότητας όλωv τωv πρoσovτoύχωv υπoψηφίωv σε μovάδες όπως παρακάτω:

(α) αξία:

……………………………

(β) πρoσόvτα:

…………………………..

(γ) αρχαιότητα:

έvα δωδέκατo της μovάδας για κάθε συμπληρωμέvo μήvα υπηρεσίας σε θέση από τηv oπoία o υπoψήφιoς μπoρεί vα πρoαχθεί σύμφωvα με τα Σχέδια Υπηρεσίας. Πρoκειμέvoυ για διoρισμό/πρoαγωγή σε θέση Βoηθoύ Διευθυvτή Σχoλείωv Μέσης ή Δημoτικής/Πρoδημoτικής Εκπαίδευσης επιπρόσθετα έvα δωδέκατo της μovάδας για κάθε συμπληρωμέvo μήvα πρoϋπηρεσίας κατά τηv oπoία o υπoψήφιoς κατείχε τα απαιτoύμεvα πρoσόvτα για διoρισμό στηv παρoύσα μόvιμη τoυ θέση στη δημόσια εκπαιδευτική υπηρεσία ή/και 7/120 της μovάδας για κάθε συμπληρωμέvo μήvα πρoϋπηρεσίας κατά τηv oπoία o υπoψήφιoς δεv κατείχε τα απαιτoύμεvα πρoσόvτα για διoρισμό στηv παρoύσα μόvιμη τoυ θέση στη δημόσια εκπαιδευτική υπηρεσία:

Νoείται ότι υπηρεσία ή πρoϋπηρεσία κάτω τωv 15 ημερώv χάvεται, εvώ πέραv τωv 15 ημερώv λoγίζεται πλήρης μήvας:

Νοείται περαιτέρω ότι στους άρρενες υποψηφίους χορηγείται, μόνο μία φορά για σκοπούς προαγωγής στην αμέσως επόμενη θέση προαγωγής, ένα δωδέκατο της μονάδας για κάθε συμπληρωμένο μήνα υπηρεσίας στην Εθνική Φρουρά, με ανώτατο όριο τις τρεις μονάδες, νοουμένου ότι θα υποβάλουν στην Επιτροπή σχετικό πιστοποιητικό εντός της προθεσμίας υποβολής αιτήσεων.»

Με οδηγό, καταρχήν, το σαφές λεκτικό του πιο πάνω άρθρου, κρίνουμε, ότι η εισήγηση περί παραβίασης της αρχής της διάκρισης των εξουσιών, με το σκεπτικό, ότι η Βουλή των Αντιπροσώπων ουσιαστικά αποφάσισε, ποιοι συγκεκριμένοι άρρενες υποψήφιοι στις επόμενες προαγωγές θα προηγηθούν των γυναικών υποψηφίων με την απονομή μονάδων, που ανατρέπουν άρδην την όλη κατάταξη που είχε δημιουργηθεί, στη βάση των αποδεκτών κριτηρίων προαγωγής, είναι ανεδαφική.

Η Βουλή των Αντιπροσώπων δεν προέβη επ’ ουδενί λόγο σε λήψη (διοικητικής) απόφασης προαγωγής των αρρένων υποψηφίων, συμπεριλαμβανομένου των εδώ ενδιαφερομένων μερών. Αυτό που έπραξε η Βουλή των Αντιπροσώπων, με την επίμαχη διάταξη (άρθρο 35Β(4)(γ), δεύτερη επιφύλαξη του Νόμου, ανωτέρω), ήταν η εισαγωγή συγκεκριμένης πρόνοιας σε σχέση με την μέθοδο επιμέτρησης της αρχαιότητας στους άρρενες υποψηφίους που υπηρέτησαν στην Εθνική Φρουρά, με την (επιπρόσθετη) χορήγηση σε αυτούς μονάδων για μία φορά και μόνο, για σκοπούς προαγωγής στην αμέσως επόμενη θέση προαγωγής που αυτοί διεκδικούν μετά τη θέσπιση του εν λόγω άρθρου, με ανώτατο όριο απόδοσης τις τρεις μονάδες και νοουμένου, πάντα, ότι αυτοί θα υποβάλουν στην Επιτροπή σχετικό πιστοποιητικό εντός της τεθείσας προθεσμίας υποβολής αιτήσεων.

Η εξουσία εφαρμογής, όχι μόνο της προαναφερόμενης πρόνοιας, αλλά γενικά της διαδικασίας και των κριτηρίων, που ρητώς κατονομάζονται στο άρθρο 35Β του Νόμου (αξία, προσόντα, αρχαιότητα), ακριβώς προς λήψη αποφάσεων διορισμού των καταλληλότερων υποψηφίων στις επίδικες θέσεις, παραμένει σαφέστατα πάντα στη εξουσία και διακριτική ευχέρεια της Επιτροπής, με βάση τον συνταχθέντα κατάλογο της Συμβουλευτικής Επιτροπής.

Η δε, εισαγωγή της προαναφερόμενης πρόνοιας, δεν προεξοφλεί απαραίτητα, ούτε φωτογραφίζει και προβάδισμα των αρρένων υποψηφίων (εδώ των ενδιαφερομένων μερών) έναντι των γυναικών ανθυποψηφίων τους (εδώ των αιτητριών), μετά το συνυπολογισμό όλων των νομοθετημένων στοιχείων κρίσεως, πόσο μάλλον ενόψει και του γεγονότος, ότι οι υποψήφιοι υπόκεινται και σε κρίση με διαδικασία συνέντευξης, στην οποία είναι ενδεχόμενη η απόδοση μέχρι και πέντε μονάδων και, άρα, η τελική κατάταξη των υποψηφίων παραμένει, μέχρι τέτοιας κρίσεως, ασαφής και αβέβαιη.

Εξάλλου, το γεγονός αυτό προκύπτει να παραδέχονται, εμμέσως πλην σαφώς, και οι αιτήτριες στην προσφυγή Αρ. 1007/2012, όταν ισχυρίζονται, ότι η απόδοση σε αυτές έστω δεκάτων της μονάδας μέχρι μιας μονάδας παραπάνω από ότι τελικώς βαθμολογήθηκαν, θα κατέτασσε αυτές σε πλεονεκτικότερη θέση από τα ενδιαφερόμενα μέρη και θα επιλέγονταν.

Επιπρόσθετα, η επίμαχη διάταξη ισχύει μόνο και τότε μόνο, εάν μεσολαβήσει και η υποβολή (από τον ενδιαφερόμενο) στην Επιτροπή σχετικού πιστοποιητικού εντός της προθεσμίας υποβολής αιτήσεων, πρόνοια η οποία, όσο πιθανή και αν θεωρείται η εκπλήρωση της στην εκάστοτε περίπτωση, δεικνύει, ότι με την υπό εξέταση νομοθετική πρόνοια δεν παράγεται ευθέως και άνευ τινός διοικητική πράξη, ρυθμιστικής φύσεως, δηλαδή δι’ αυτής προαγωγής των αρρένων υποψηφίων, αλλά συνιστά γενική και ασαφή ρύθμιση.

Τέλος, η επίκληση της απόφασης της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Άννα Ηλία κ.ά (supra) δεν υποστηρίζει τη θέση των αιτητριών στην προσφυγή Αρ. 1007/2012, διότι η εν λόγω απόφαση είχε ως αντικείμενο εξέτασης, ως κατά λέξη αναφέρεται στην εν λόγω απόφαση, τα εξής, με δικές μας υπογραμμίσεις:

«Με το νόμο, παρακάμπτεται ο Ν. 1/90 και εξατομικεύεται η διοριστική διαδικασία, ώστε να καταστεί εφικτός ο διορισμός του κάθε προσωρινού υπαλλήλου, χωρίς ανταγωνισμό από οποιοδήποτε άλλο μέλος του κοινού και ανεξάρτητα από τις διεκδικήσεις οποιουδήποτε τρίτου προς διορισμό στις ίδιες θέσεις. Ο νόμος προσδιορίζει την κατηγορία ατόμων, που μπορεί να τύχουν διορισμού, ως εκείνη των εκτάκτων υπαλλήλων, που προσλήφθηκαν βάσει των Ν. 99/85, Ν. 122/85, Ν. 26/91)ή που υπηρετούσαν στις 29 Δεκεμβρίου, 1995, βάσει της δεύτερης επιφύλαξης του Άρθρου 11(1) του Ν. 108(Ι)/95 - (βλ., επίσης, Ν. 21(1)/96).»

Στην παρούσα περίπτωση, δεν εξατομικεύθηκε με την θέσπιση του Νόμου η διοριστική διαδικασία, οι γυναίκες υποψήφιοι δε, συμπεριλαμβανομένου και των αιτητριών, εδύναντο να είναι υποψήφιες (ως και ήταν) και να ανταγωνιστούν για τη θέση.

Συνεπώς, με βάση τα πιο πάνω, κρίνουμε, ότι δεν παραβιάστηκε η αρχή της διάκρισης των εξουσιών από το άρθρο 35Β4)(γ), δεύτερη επιφύλαξη του Νόμου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων. Η νομοθετική εξουσία έχει κάθε εξουσία ενίοτε να θέτει ή να ερμηνεύει δια νόμου κριτήρια, με τα οποία να ρυθμίζεται η διαδικασία προαγωγών (και) στην Εκπαιδευτική Υπηρεσία, νοουμένου ότι πράττει τούτο με τρόπο σύμφωνο προς το Σύνταγμα. Ως αναφέρθηκε και στην απόφαση της Πλήρους Ολομέλειας στην Αναφορά Αρ. 2/89 Πρόεδρος της Δημοκρατίας v. Βουλής των Αντιπροσώπων (Αρ.2) (1989) 3 Α.Α.Δ. 1931:

«…Η νομοθετική εξουσία είναι το συνταγματικό όργανο της πολιτείας για τον καθορισμό του περιεχομένου της νομοθεσίας. Ο νομοθέτης είναι ο κατ' εξοχήν κριτής των δικαιικών αναγκών των πολιτών και του κοινωνικού συνόλου. Η διακριτική ευχέρεια του νομοθέτη στον τομέα των αρμοδιοτήτων του είναι μεγάλη, ανάλογα μεγάλη με την πολιτική του ευθύνη για τον προσδιορισμό του πλαισίου διακυβέρνησης της χώρας. Το πεδίο για δικαστική παρέμβαση περιορίζεται στις περιπτώσεις εκείνες που ο νομοθέτης υπερβαίνει τα ακραία όρια της νομοθετικής του αρμοδιότητας και νομοθετεί κατ' αντίθεση ή με τρόπο ασύμφωνο προς συγκεκριμένες διατάξεις του Συντάγματος…»

Απάντηση, περαιτέρω, χρήζει το ερώτημα, κατά πόσο η επίδικη πρόνοια του Νόμου, παραβιάζει την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως, είτε αυτή ειδωθεί υπό το πρίσμα του άρθρου 28 του Συντάγματος, είτε της Οδηγίας 2006/54/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 5ης Ιουλίου 2006 για την εφαρμογή των ίσων ευκαιριών και της ίσης μεταχείρισης των ανδρών και γυναικών σε θέματα εργασίας και απασχόλησης, καθώς, επίσης, και του περί Ίσης Μεταχείρισης Ανδρών και Γυναικών στην Απασχόληση και της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης Νόμου του 2002 (Ν.205(Ι)/2002).

Καταρχήν, σύμφωνα με τη νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου, το άρθρο 28 του Συντάγματος δεν απαγορεύει διακρίσεις στη μεταχείριση, οι οποίες να θεμελιώνονται σε αντικειμενική εκτίμηση ουσιαστικά διαφορετικών πραγματικών καταστάσεων που βασίζονται στο δημόσιο συμφέρον (βλ. Χαραλάμπους κ.ά. v. Δημοκρατίας (2009) 3 Α.Α.Δ. 192; Τραττονικόλα v. Δημοκρατίας (2011) 3(Α) Α.Α.Δ. 305). Όπως αναφέρθηκε, σχετικά και στην Θεοχαρίδης v. Δημοκρατίας (1998) 3 Α.Α.Δ. 63:

«…Η θεμελιακή αρχή η οποία προκύπτει τόσο από την Ελληνική όσο και την Κυπριακή νομολογία είναι τούτη. Αποκλείονται διακρίσεις οι οποίες δεν ανάγονται σε εγγενείς διαφορές μεταξύ των υποκειμένων ή αντικειμένων του δικαίου. Εάν τα υποκείμενα ή αντικείμενα της ρύθμισης είναι ομοιογενή, δεν χωρεί διάκριση. Εάν είναι ανομοιογενή χωρεί και παρέχεται ευχέρεια για την θεσμοθέτηση διάφορου κανόνα ή την υιοθέτηση διάφορης ρύθμισης…»

Στη Γιασεμίδου ν. Δημοτικού Συμβουλίου Λευκωσίας κ.ά. (1996) 3 Α.Α.Δ. 491, έγινε επισκόπηση των αρχών που διέπουν την αρχή της ισότητας, ως ακολούθως:

«…Έχει νομολογηθεί ότι οι Νόμοι πρέπει να ερμηνεύονται όσο τούτο είναι δίκαια δυνατό με τρόπο συμβατό με την συνταγματικότητα (Μάτσης ν. Δημοκρατίας (1969) 3 Α.Α.Δ. 245). Ωστόσο κατά την εξέταση ζητημάτων συνταγματικότητας πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι υπάρχει τεκμήριο υπέρ της συνταγματικότητας της επίμαχης διατάξεως και μια τέτοια διάταξη μπορεί να κηρυχθεί αντισυνταγματική μόνο αν το δικαστήριο πεισθεί περί αυτού πέρα από κάθε λογική αμφιβολία (Συμβούλιο Εγγραφής Αρχιτεκτόνων και Πολιτικών Μηχανικών ν. Κυριακίδης (1966) 3 Α.Α.Δ. 640 και Μάτσης (πιο πάνω)).

Το άρθρο 28.1 του Συντάγματος έχει τύχει ερμηνείας σε σειρά αποφάσεων της νομολογίας μας. Ο όρος 'ίσοι ενώπιον του Νόμου' στο άρθρο 28.1 του Συντάγματος δεν μεταδίδει την έννοια της ακριβούς αριθμητικής ισότητας αλλά διασφαλίζει μόνον εναντίον αυθαίρετων διακρίσεων και δεν αποκλείει εύλογες διακρίσεις οι οποίες πρέπει να γίνουν λόγω της ιδιάζουσας φύσεως των πραγμάτων (Μικρομμάτης ν. Δημοκρατίας, 2 R.S.C.C. 125).

Στη υπόθεση Δημοκρατία ν. Αρακιάν κ.ά. (1972) 3 Α.Α.Δ. 294, είχαν υιοθετηθεί οι πιο κάτω αρχές της ελληνικής νομολογίας:

(1) Η συνταγματική αρχή της ισότητας συνεπάγεται την ίση ή ομοιόμορφη μεταχείριση 'πάντων των υπό τας αυτάς συνθήκας τελούντων' (Υπόθεση 1273/65 του Στ.Ε.).

(2) Το άρθρο 3 του Ελληνικού Συντάγματος του 1952 - το οποίο αντιστοιχεί με το πιο πάνω άρθρο 28.1 - 'αποκλείει μόνον την υπό του νομοθέτη θέσπισιν διακρίσεων αυθαιρέτων και όλως αδικαιολόγητων' (Υποθέσεις 1247/67 και 1870/67 του Στ.Ε.).

(3) 'Ευλόγως προκύπτει παραβίασις της αρχής της ισότητος και ως εκ τούτου ακυρότης των προσβαλλομένων πράξεων, εφ' όσον πρόκειται περί ρυθμίσεων σχέσεων τελουσών υπό διαφόρους πραγματικάς συνθήκας, αίτινες δεν αποκλείουν ανομοιομορφίας εν των διακανονισμώ αυτών' (Υπόθεση 2063/68 του Στ.Ε.).

(4) Η αρχή της ισότητας εφαρμόζεται 'επί περιπτώσεων τελουσών υπό τας αυτάς εν γένει συνθήκας' (Υπόθεση 215/69 του Στ.Ε.).

Στη Σεργίδη ν. Δημοκρατίας (1991) 1 Α.Α.Δ. 119 (Απόφαση Ολομέλειας) υποδεικνύεται ότι το άρθρο 28 έχει ως λόγο (Βλ. Μικρομμάτης, πιο πάνω) την ουσιαστική σε αντίθεση με την φαινομενική ισότητα. Υποδεικνύεται, επίσης, ότι η δυναμική της αρχής της ισότητας επιβάλλει την ανίχνευση της φύσης, των υποκειμένων και αντικειμένων του δικαίου ώστε να αποδίδονται τα ίσα στα όμοια και τον αποκλεισμό της ταύτισης των ανομοίων (Βλ. και απόφαση του Πική, Δ. - όπως ήταν τότε - στην Πρόεδρος της Δημοκρατίας ν. Βουλής των Αντιπροσώπων, Αναφορά 2/89, 29.8.89, σχετικά με τον τρόπο προσδιορισμού της ομοιογένειας)" (Βλ. επίσης "Συνταγματική Θεωρία και Πράξη" του Αριστόβουλου Μάνεση, σελ. 320).

Ο Π.Δ. Δαγτόγλου στο σύγγραμμα του "Συνταγματικό Δίκαιο - Ατομικά Δικαιώματα", Τόμος Β, παραγ. 1352-53 και σε σχέση με τον δικαστικό έλεγχο της συνταγματικότητας των Νόμων παρατηρεί ότι η δέσμευση του Νομοθέτη από την αρχή της ισότητας δεν σημαίνει εξουσιοδότηση προς τα δικαστήρια να ελέγχουν αν και κατά πόσο ένας νόμος είναι "δίκαιος", "ορθός", "εύλογος" ή και "σκόπιμος". Δεδομένου μάλιστα ότι δεν υπάρχει απόλυτη πραγματική ισότητα δεν απαιτεί ούτε το Σύνταγμα από τον Νομοθέτη μαθηματικά ίση μεταχείριση "ομοίων" περιπτώσεων, που θα ήταν άλλωστε λογικά ανέφικτη….»

Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ) «διαφορετική μεταχείριση ατόμων που βρίσκονται σε σχετικά όμοιες καταστάσεις .μπορεί να θεωρηθεί διάκριση εάν στερείται αντικειμενικής και εύλογης αιτιολογίας, με άλλα λόγια εάν δεν επιδιώκει την επίτευξη ενός θεμιτού σκοπού ή εάν δεν υπάρχει εύλογη σχέση αναλογικότητας μεταξύ των χρησιμοποιούμενων μέσων και του σκοπού που επιδιώκεται να επιτευχθεί.» (Burden κατά Ηνωμένου Βασιλείου (Τμήμα Ευρείας Σύνθεσης, αριθ. 13378/05).

Στην Γιαννάκης Παπαϊωάννου v. Επιτροπής Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας (supra), ο τότε Δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου Γ. Ερωτοκρίτου, εξετάζοντας προσφυγή άρρενα αιτητή, σε σχέση με το άρθρο 28Β(3)(δ) του Νόμου, ως αυτό είχε κατά τον ουσιώδη χρόνο της ληφθείσας απόφασης, το οποίο απέδιδε 1 μονάδα σε αιτητή για υπηρεσία του στην Εθνική Φρουρά ή τις ένοπλες δυνάμεις κράτους μέλους, για σκοπούς σειράς της αρχικής κατάταξης του στους Πίνακες Διοριστέων της Επιτροπής, έκρινε, ότι ακόμη και αυτή η απόδοση μίας μονάδας, αφήνει κατάλοιπο ανισότητας εις βάρος του αιτητή. Συγκεκριμένα, αναφέρθηκε, ότι:

«…Το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσον η μια μονάδα που παραχωρείται στους άνδρες υποψηφίους για υπηρεσία στην Εθνική Φρουρά, προφανώς ως αντιστάθμισμα για την εκ των πραγμάτων καθυστερημένη απόκτηση του τίτλου σπουδών τους και κατά συνέπεια την καθυστέρηση στην υποβολή της αίτησης για εγγραφή, αφήνει κατάλοιπο ανισότητας. Η απάντηση δεν μπορεί παρά να είναι θετική…»

Στην ίδια απόφαση λέχθηκαν και τα ακόλουθα:

«…Όπως έχω εξηγήσει, η μια μονάδα που δίδεται στον άνδρα υποψήφιο, θα βοηθήσει στο να βελτιώσει τη θέση του ανάμεσα στους υποψηφίους που καταχωρίστηκαν στον Πίνακα για το έτος 2012. Ως εκ τούτου δημιουργείται καθυστέρηση 2 χρόνων σε σχέση με τις αντίστοιχες υποψήφιες γυναίκες, οι οποίες καταχωρίστηκαν στον Πίνακα υποψηφίων για το 2010. Αυτή η προφανής ανισότητα αναπόδραστα επηρεάζει δυσμενώς όχι μόνο το χρόνο διορισμού των ανδρών υποψηφίων αλλά και όλα τα ωφελήματα που ακολουθούν ένα εκπαιδευτικό κατά τη διάρκεια της καριέρας του, όπως η διάρκεια της υπηρεσίας για σκοπούς προαγωγής (κριτήριο αρχαιότητας) με μισθολογικά ωφελήματα ως αποτέλεσμα χρονικά μεγαλύτερης υπηρεσίας, μεταθέσεις κ.α.. Η Επίτροπος Διοίκησης στην Έκθεση της ημερ. 30.11.2005, η οποία επισυνάπτεται στην αγόρευση του Αιτητή, επισημαίνει εύστοχα και άλλες μορφές ανισότητας που δημιουργεί ο Πίνακας Διοριστέων, καθώς και προβλήματα στο ισχύον σύστημα διορισμού, τα οποία όμως για σκοπούς της παρούσας απόφασης, δεν χρειάζεται να μας απασχολήσουν, εφόσον αφορούν στην έκταση της ανισότητας που δημιουργείται και όχι στην ύπαρξή της αυτή καθ' αυτή….»

Και καταληκτικά, αναφέρθηκαν τα εξής:

«…Είναι φανερό από τα πιο πάνω, ότι οι πρόνοιες του άρθρου 28Β του νόμου δεν διασφαλίζουν επαρκώς την αρχή της ισότητας για άνδρες υποψηφίους για διορισμό στην Εκπαιδευτική Υπηρεσία, αλλά δημιουργούν εμμέσως αδικαιολόγητη διάκριση εις βάρος των ανδρών υποψηφίων. Οι σχετικές διατάξεις παραβιάζουν τις πρόνοιες του Άρθρου 28 του Συντάγματος, καθώς επίσης και τις πρόνοιες του άρθρου 38 του Νόμου 158(Ι)/99 και των άρθρων 2 και 8 του Νόμου 205(Ι)/02….»

Σημειώνεται, ότι η πιο πάνω απόφαση ανατράπηκε μεν, κατ’ έφεση (βλ.

ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ v. ΓΙΑΝΝΑΚΗ ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ (2011) 3 Α.Α.Δ. 625), όχι όμως, σε σχέση με τα ευρήματα της επί της ουσίας, αλλά αμιγώς λόγω κρίσεως επί του (μη) παραδεκτού της.

Στην απόφαση ΜΑΡΙΟΣ ΠΑΝΤΕΛΗ ν. ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ (supra) κρίθηκε, ότι, η υπηρεσία στην Εθνική Φρουρά, είτε προ του διορισμού προσώπου στην Εκπαιδευτική Υπηρεσία, είτε μετά το διορισμό σε αυτή, εξυπηρετεί το δημόσιο συμφέρον. Ως αναφέρθηκε, σχετικά στην εν λόγω απόφαση:

«…Το δημόσιο συμφέρον συνιστά έννοια επιδεχόμενη ερμηνείας, ανάλογη των συνθηκών που επικρατούν σε μια δεδομένη περίπτωση, κατά τον ουσιώδη χρόνο. Με άλλα λόγια, η συγκεκριμένη έννοια κρίνεται στη βάση των συγκεκριμένων συνθηκών της κάθε περίπτωσης χωριστά. Και η θητεία στην Εθνική Φρουρά και κατ' επέκταση η προστασία και άμυνα της Δημοκρατίας, σαφώς εμπίπτει εντός της έννοιας του δημόσιου συμφέροντος. Ενδεικτικό είναι το πιο κάτω απόσπασμα από το σύγγραμμα Εγχειρίδιο Διοικητικού Δικαίου του Σπηλιωτόπουλου, 6η Έκδοση, σελ. 87:

"Κατ' αρχήν το δημόσιο συμφέρον, βάσει του αντικειμενικού κριτηρίου, συμπίπτει αμέσως με το συμφέρον όλων των μελών της κρατικής κοινωνίας, διότι αφορά την ικανοποίηση βασικών αναγκών που μπορούν να έχουν όλα τα μέλη αυτά (π.χ. εθνική άμυνα, τάξη, ασφάλεια, υγιεινή .......

Το δημόσιο συμφέρον είναι νομική έννοια, διότι καθορίζεται από τους κανόνες δικαίου είτε ως ένα από τα στοιχεία του περιεχομένου των κανόνων, είτε ως σκοπός των νομικών πράξεων ή υλικών ενεργειών των δημοσίων νομικών προσώπων."

Σχετικές με το θέμα που εξετάζουμε και ιδιαίτερα με τη σημασία της υπηρεσίας στην Εθνική Φρουρά, είναι και οι πρόνοιες του περί Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας Νόμου, Ν. 10/69, όπως και οι πρόνοιες του περί Συντάξεων Νόμου, Ν. 97(Ι)/97. Με τις πρόνοιες του πρώτου, δίνεται μια μονάδα για την στρατιωτική θητεία, ενώ με τις πρόνοιες του δεύτερου, η υπηρεσία στις ένοπλες δυνάμεις, θεωρείται για σκοπούς υπολογισμού της σύνταξης, ως κρατική υπηρεσία. Επίσης, να σημειωθεί ότι η στρατιωτική θητεία προσμετρά και ως προς τις μονάδες για σκοπούς κατάταξης στον πίνακα των διοριστέων.

Θεωρώ ότι η προσέγγιση που υιοθετείται από τις πιο πάνω νομοθετικές διατάξεις έχει σαν έρεισμα τη θέση ότι η υπηρεσία στην Εθνική Φρουρά εξυπηρετεί το δημόσιον συμφέρον. Θα ήταν άκρως αντιφατικό να εντάσσεται στην έννοια του δημοσίου συμφέροντος η υπηρεσία στην Εθνική Φρουρά προ του διορισμού και να αποκλείεται η υπηρεσία στην Εθνική Φρουρά μετά το διορισμό. Υιοθέτηση τέτοιας προσέγγισης θα παραβίαζε τις αρχές της ισότητας και της χρηστής διοίκησης….»

Στην ΑΝΔΡΕΑΣ ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ ν. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ (supra) λέχθηκαν και τα ακόλουθα, πάλιν με δικές μας υπογραμμίσεις:

«…Είναι φανερό, ο νομοθέτης με τη θέσπιση της επίμαχης πρόνοιας, θέλησε όχι να επιβραβεύσει όλους όσους επιτελούν κανονικά τις στρατιωτικές τους υποχρεώσεις, αλλά να διορθώσει μια αδικία η οποία αναπόφευκτα επροκαλείτο σε όσους άρρενες υποψηφίους είχαν απολέσει την ευκαιρία να άρχιζαν και συμπλήρωναν τις σπουδές τους νωρίτερα και συνακόλουθα θα είχαν τώρα τη δυνατότητα να κερδίσουν την ½ μονάδα για κάθε σχολικό χρόνο που έχαναν λόγω της θητείας τους…»

Στην απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, Τμήμα Γ’, Αριθμός 2298/2008, το Συμβούλιο της Επικρατείας, εξετάζοντας διαφοροποίηση σε προκήρυξη θέσεων αναφορικά με το ανώτατο όριο ηλικίας για την πλήρωση θέσεων ελεγκτών εναερίου κυκλοφορίας στην Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (27 για τις γυναίκες ή άντρες που δεν υπέχουν υποχρέωση θητείας ή απαλλάγηκαν από αυτή και 29 για τους άνδρες που υπηρέτησαν την στρατιωτική τους θητεία,) ανέφερε και τα εξής:

«…Εξάλλου, η προβλεπόμενη αύξηση του ορίου ηλικίας κατά δυο έτη για τους υποψηφίους που έχουν εκπληρώσει τις στρατιωτικές τους υποχρεώσεις, παρίσταται δικαιολογημένη διότι με τον τρόπο αυτό αντισταθμίζεται ο χρόνος που οι εν λόγω υποψήφιοι έχουν διαθέσει, κατά το νόμο, στην εκπλήρωση της στρατιωτική τους θητείας…».

Αλλά και στη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου (τότε ΔΕΚ) και, συγκεκριμένα, στην απόφαση ημερομηνίας 7.12.2000 στην υπόθεση Julia Schnorbus κατά Land Hessen (βλ. Συλλογή 2000, σελ. Ι-10997) το ΔΕΚ, εξετάζοντας ρύθμιση περί προσβάσεως στην προπαρασκευαστική νομική άσκηση στο ομόσπονδο κράτος της Έσσης της Γερμανίας, η οποία απέδιδε προτεραιότητα πρόσβασης στους υποψηφίους που έχουν υπηρετήσει ένοπλη ή εναλλακτική θητεία, έκρινε και τα εξής:

«43 Όπως διαπιστώθηκε στη σκέψη 38 της παρούσας αποφάσεως, ένα μέτρο που χορηγεί προτεραιότητα στα πρόσωπα που έχουν υπηρετήσει υποχρεωτική ένοπλη ή εναλλακτική θητεία συνιστά έμμεση διάκριση προς όφελος των ανδρών, που είναι οι μόνοι που βαρύνονται εκ του νόμου με τέτοια υποχρέωση.

44 Ωστόσο, προκύπτει ότι η επίμαχη διάταξη, που στηρίζεται στον συνυπολογισμό της καθυστερήσεως στην εξέλιξη των σπουδών των υποψηφίων που εκπλήρωσαν την υποχρέωσή τους να υπηρετήσουν ένοπλη ή εναλλακτική θητεία, παρουσιάζει αντικειμενικό χαρακτήρα και υπαγορεύεται αποκλειστικά και μόνον από τη μέριμνα συμβολής στην αντιστάθμιση των αποτελεσμάτων της καθυστερήσεως αυτής.

45 Υπ` αυτές τις συνθήκες, η επίμαχη διάταξη δεν μπορεί να θεωρηθεί ως αντιβαίνουσα προς την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως ανδρών και γυναικών εργαζομένων.

46 Επιπλέον, όπως τονίζει η Επιτροπή, το πλεονέκτημα που χορηγείται στους ενδιαφερομένους, των οποίων η προτεραιότητα δεν μπορεί να αποβεί σε βάρος των λοιπών υποψηφίων παρά μόνον το πολύ επί δώδεκα μήνες, δεν είναι δυσανάλογο, καθόσον η καθυστέρηση στην οποία υποβλήθηκαν εξαιτίας των εν λόγω δραστηριοτήτων είναι τουλάχιστον ίση προς το χρονικό αυτό διάστημα.

47 Επομένως, στα προαναφερθέντα ερωτήματα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι η οδηγία δεν απαγορεύει εθνικές διατάξεις όπως οι επίμαχες στην κύρια δίκη, στο μέτρο που δικαιολογούνται από αντικειμενικούς λόγους και υπαγορεύονται αποκλειστικά και μόνον από τη μέριμνα συμβολής στην αντιστάθμιση της καθυστερήσεως που συνεπάγεται η εκπλήρωση της υποχρεωτικής ένοπλης ή εναλλακτικής θητείας».

Υπό το φως όλων των πιο πάνω αναφερομένων, βρίσκουμε, καταρχήν, ότι ο Νομοθέτης, δια της θεσπίσεως της επίμαχης παραγράφου του άρθρου 35Β4)(γ), δεύτερη επιφύλαξη του Νόμου, επεδίωξε την διόρθωση μιας υφιστάμενης, πριν την θέσπιση του, αδικίας και ανισότητας η οποία, αναπόφευκτα επροκαλείτο σε όσους άρρενες υποψηφίους, λόγω της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας τους, είχαν απωλέσει την ευκαιρία να αρχίσουν και να συμπληρώσουν τις σπουδές τους νωρίτερα και, κατά συνέπεια, είχαν απωλέσει την δυνατότητα να εγγραφούν στους καταλόγους διοριστέων κατά το ίδιο χρονικό διάστημα με γυναίκες συναδέλφους τους, οι οποίες, ελέω μη υποχρέωσης τους έκτισης στρατιωτικής θητείας, είχαν τη δυνατότητα εγγραφής τους στους κατάλογους διοριστέων της Επιτροπής ενωρίτερα και τίθεντο έτσι, σε πλεονεκτικότερη θέση έναντι αυτών (βλ.

ΑΝΔΡΕΑΣ ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ ν. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ (supra); Γιαννάκης Παπαϊωάννου v. Επιτροπής Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας (supra)). Με δεδομένο, ότι η άνω, προ της θέσπισης της επίμαχης διάταξης του Νόμου, ανισότητα επηρεάζει δυσμενώς όχι μόνο το χρόνο διορισμού των αρρένων υποψηφίων αλλά και όλα τα ωφελήματα που ακολουθούν ένα εκπαιδευτικό κατά τη διάρκεια της καριέρας του, όπως η εδώ κρίσιμη διάρκεια της υπηρεσίας για σκοπούς προαγωγής, αφού τον θέτει σε μειονεκτικότερη θέση έναντι των γυναικών συναδέλφων του στο κριτήριο της αρχαιότητας (βλ.

Γιαννάκης Παπαϊωάννου v. Επιτροπής Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας (supra)) κρίνουμε, ότι όχι μόνο ήταν εύλογη η επίδικη πρόνοια για επιμέτρηση στην αρχαιότητα και του χρόνου της (υποχρεωτικής και προς το δημόσιο συμφέρον) στρατιωτικής θητείας των αρρένων υποψηφίων για τις επίδικες θέσεις, αλλά και αναγκαία προς αποκατάσταση της ίσης μεταχειρίσεως μεταξύ ανδρών και γυναικών υποψηφίων, ήδη εγγεγραμμένων στους καταλόγους διοριστέων της Επιτροπής.

Η εν λόγω πρόνοια περαιτέρω, εδράζεται σε αντικειμενικούς λόγους και όχι σε εγγενείς διαφορές λόγω φύλου, έχει αποκλειστικά αντικειμενικό χαρακτήρα, και δη, βασίζεται στο αντικειμενικό γεγονός της υποχρέωσης έκτισης στρατιωτικής θητείας μόνο από τους άνδρες και, ως προαναφέρθηκε, αποκλειστικό σκοπό έχει το αντιστάθμισμα της καθυστερήσεως που συνεπάγεται η εκπλήρωση της εν λόγω θητείας (βλ.

Julia Schnorbus κατά Land Hessen, supra). Ο δε μηχανισμός και υπολογισμός των μονάδων, με βάση την υπό εξέταση νομοθετική πρόνοια, ανά μήνα στρατιωτικής θητείας, για μόνο μία φορά και με μέγιστη δυνατή απόδοση τριών μονάδων, σαφώς δεν επεκτείνεται πέραν του αναγκαίου (και ανάλογου) για σκοπούς αντιστάθμισης και μόνο της διαπιστωθείσας, ανωτέρω, ανισότητας και δεν δημιουργεί, δυνητικά έστω, πλεονέκτημα των ανδρών υποψηφίων σε σχέση με τις γυναίκες ανθυποψηφίους τους.

Ούτε, θεωρούμε, ότι τίθεται βάσιμα, ζήτημα παραβίασης κεκτημένων δικαιωμάτων των γυναικών υποψηφίων από την μακρόχρονη μη θέσπιση της υπό εξέταση νομοθεσίας, αφού, κατά την κρίση μας, δεν είναι δυνατόν να αντλούνται δικαιώματα από μία παράνομη κατάσταση, η οποία έγκειται στην ανισότητα έναντι άλλων (ανδρών υποψηφίων) και στη παραβίαση των δικαιωμάτων αυτών.

Συνεπώς, κρίνουμε, ότι το άρθρο 35Β4)(γ), δεύτερη επιφύλαξη του Νόμου, δεν παραβιάζει την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως, ως αυτή κατοχυρώνεται με το άρθρο 28 του Συντάγματος. Επίσης, με το ίδιο ανωτέρω σκεπτικό, δεν βρίσκουμε να έχει έρεισμα ούτε ο ισχυρισμός περί παραβίασης της Οδηγίας 2006/54/ΕΚ ή του Ν.205(Ι)/2002.

Στην υπό αναφορά Οδηγία και δη στην παράγραφο 21 του Προοιμίου αυτής ρητά αναφέρεται ότι «Η απαγόρευση των διακρίσεων δεν θα πρέπει να θίγει τη διατήρηση ή τη θέσπιση μέτρων τα οποία προλαμβάνουν ή αντισταθμίζουν τα μειονεκτήματα που υφίσταται μια ομάδα προσώπων ενός φύλου». Με βάση τα όσα έχουν εκτεθεί ανωτέρω, ως μέτρο προς αυτή την κατεύθυνση θεωρούμε και την επίδικη προαναφερθείσα διάταξη του Τροποποιητικού Νόμου 24(Ι)/2011, με την οποία επήλθε τροποποίηση του άρθρου 35Β του Νόμου.

Καταληκτικά σημειώνουμε στα ανωτέρω, ότι δεν διέλαθαν της προσοχής μας οι αποφάσεις στην Κυπριακή Δημοκρατία v. Ελένης Κωνσταντίνου (supra) και Χαράλαμπος Κιττής v. Κυπριακής Δημοκρατίας (supra). Είναι, όμως, κατά την κρίση μας, εσφαλμένη η αντίληψη, ότι αυτές τυγχάνουν εφαρμογής στην παρούσα περίπτωση, με τον τρόπο που προτείνεται από τις αιτήτριες.

Είναι, καταρχήν, ορθή η παρατήρηση της καθ’ ης η αίτηση (ανωτέρω), ότι στην Κυπριακή Δημοκρατία v. Ελένης Κωνσταντίνου (supra) και στην Χαράλαμπος Κιττής v. Κυπριακής Δημοκρατίας (supra), επίδικο ζήτημα ήταν ότι δημιουργήθηκε δια νόμου και ανεπίτρεπτα, ως έκρινε το Ανώτατο Δικαστήριο, συγκεκριμένη τάξη πολιτών, των παθόντων και τέκνων των εγκλωβισμένων, για σκοπούς, δια συγκεκριμένης ποσοστώσεως, επαγγελματικής αποκατάστασης τους, μέσω του διορισμού ή προαγωγής τους ανάλογα, εκτός και ανεξαρτήτως των καθιερωμένων για όλους κριτηρίων του πλαισίου του περί Δημόσιας Υπηρεσίας Νόμου, Ν.1/90, στη δημόσια υπηρεσία, αλλά μόνο βάσει αυτής τους της ιδιότητας (παθόντα ή τέκνου εγκλωβισμένων).

Στην παρούσα περίπτωση, αντίθετα, δεν παρατηρείται οποιαδήποτε διαφοροποίηση των κριτηρίων προαγωγής των υποψηφίων, τα οποία συνεχίζουν να είναι, σύμφωνα με τον Νόμο, η αξία, τα προσόντα και η αρχαιότητα όλων των υποψηφίων, είτε γυναικών είτε ανδρών. Αυτό που έχει επισυμβεί με την θέσπιση του 35Β4)(γ), δεύτερη επιφύλαξη του Νόμου, ήταν, ακριβώς, η αντιστάθμιση ή η θεραπεία της αντικειμενικής καθυστερήσεως που συνεπάγεται η εκπλήρωση της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας από τους άρρενες με την υιοθέτηση του συγκεκριμένου τρόπου συνυπολογισμού στην επιμέτρηση της αρχαιότητας, ώστε να επιτυγχάνεται (με την πρώτη και μοναδική χρήση της πρόνοιας από άρρενα υποψήφιο) η ισότιμη και ισάξια εφαρμογή του ήδη υφιστάμενου και διατηρούμενου, κοινού για όλους, τόσο για τους άνδρες όσο και για τις γυναίκες υποψηφίους, κριτηρίου της αρχαιότητας, ως κοινό μέτρο για όλους και προς πραγματική μεταχείριση τους ως ομοιόμορφο και ισότιμο σύνολο, ως, εξάλλου, υποδεικνύει η ίδια προαναφερόμενη, επικαλούμενη από τους αιτητές, νομολογία.

Η ερμηνεία αυτή είναι και η μόνη, η οποία, κατά την ταπεινή μας άποψη, συμβαδίζει με την υφιστάμενη περί του θέματος νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου, του Συμβουλίου της Επικρατείας, αλλά και του ΔΕΚ, επί συναφών ή παρόμοιων με την παρούσα περίπτωση διατάξεων (βλ. προαναφερόμενες αποφάσεις των εν λόγω σωμάτων, ανωτέρω).

Οποιαδήποτε άλλη ερμηνεία, θα συνιστούσε, πιστεύουμε, ισοπεδωτική αντιμετώπιση, η οποία μάλλον θα εξοβέλιζε, αντί να εκπληρώνει τον σκοπό της ίσης μεταχείρισης (υπό την έννοια της συνταγματικής και νομοθετικής υποχρέωσης εξασφάλισης ίσων ευκαιριών μεταξύ ανδρών και γυναικών υποψηφίων, για προαγωγή στην εκπαιδευτική υπηρεσία.)

Τα πιο πάνω αναφερθέντα, σφραγίζουν, καταρχήν, την τύχη της προσφυγής Αρ. 1219/2012, στην οποία δεν είχε προταθεί πρόσθετος λόγος ακυρώσεως, πέραν του πιο πάνω εξετασθέντος, η οποία και απορρίπτεται.

Όσον αφορά τους υπόλοιπους ισχυρισμούς των αιτητριών στην Προσφυγή αρ. 1007/2012 (ανωτέρω), δεν διακρίνουμε ούτε σε σχέση με αυτούς, οτιδήποτε μεμπτό, ως υποστηρίζουν οι αιτήτριες, ως προς τη διαδικασία που ακολουθήθηκε κατά τις προφορικές συνεντεύξεις των υποψηφίων.

Υπενθυμίζεται, συναφώς, ότι, κατά τις αιτήτριες στην προσφυγή Αρ. 1007/2012, η Επιτροπή καταχράστηκε την εξουσία που της παρέχει ο Νόμος, σχετικά με την απονομή μονάδων στην ενώπιον της προφορική συνέντευξη και προτάσσουν ότι, αν αυτές βαθμολογούνταν στη συνέντευξη με δέκατα της μονάδας μέχρι μια μονάδα παραπάνω, θα κατατάσσονταν σε πλεονεκτικότερη θέση από τα ενδιαφερόμενα μέρη και θα επιλέγονταν. Διαζευκτικά ισχυρίζονται, ότι το άρθρο 35Β(10)(β) του Νόμου, σύμφωνα με το οποίο μπορεί να αποδίδονται μέχρι και 5 μονάδες στο κριτήριο της συνέντευξης, είναι αντισυνταγματικό, επειδή δεν συνάδει με την αρχή της ισότητας και της αξιοκρατίας που κατοχυρώνεται στο Άρθρο 28 του Συντάγματος, εφόσον δίδει στην Επιτροπή υπερεξουσία ανατροπής του καταλόγου προαχθέντων, ως αυτός διαμορφώθηκε με τα αντικειμενικά κριτήρια της αξίας, προσόντων και αρχαιότητας.

Ξεκινώντας από το τελευταίο, ήτοι τις εξουσίες της Επιτροπής κατά την αξιολόγηση των υποψηφίων στις προφορικές συνεντεύξεις, επισημαίνεται, εν πρώτοις, η πάγια και διαχρονική νομολογία επί του θέματος, σύμφωνα με την οποία το αποφασίζον διοικητικό όργανο έχει ευρεία διακριτική ευχέρεια, όταν πρόκειται για θέσεις ψηλά στην ιεραρχία, όπου απαιτούνται διευθυντικές, διοικητικές και οργανωτικές ικανότητες. Όπως λέχθηκε, χαρακτηριστικά, στην Παναγιώτης Αριστοκλέους ν. Δημοκρατίας, (1998) 3 Α.Α.Δ. 673, στην οποία η Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου υιοθέτησε απόλυτα τη θέση του Πρωτόδικου Δικαστή:

«…Όσον αφορά την ιδιάζουσα βαρύτητα που κατ’ ισχυρισμό δόθηκε στις συνεντεύξεις, το πρωτόδικο Δικαστήριο ανάφερε τα ακόλουθα στη σελ. 10 της απόφασής του:

"Σ' ό,τι αφορά τον προβαλλόμενο ισχυρισμό του αιτητή ότι η εντύπωση από τη συνέντευξη διαδραμάτισε αποκλειστικό ρόλο στη λήψη της προσβαλλόμενης απόφασης, θα πρέπει να υποδειχθεί ότι η θέση Διευθυντή του Τμήματος Γεωργίας είναι η ανώτατη θέση στο Τμήμα και όπως προκύπτει από τα καθήκοντα και ευθύνες της θέσης, που καθορίζονται στο Σχέδιο Υπηρεσίας, είναι θέση με ευρείες διοικητικές ευθύνες. Σε τέτοιες θέσεις η προσωπικότητα του κατόχου της αποτελεί σημαντικό στοιχείο, σ' ό,τι αφορά την καταλληλότητά του για την εκτέλεση των καθηκόντων της θέσης.

Ενόψει της πιο πάνω φύσης της θέσης, η Επιτροπή κατά την επιλογή του καταλληλότερου από τους υποψηφίους για προαγωγή στη θέση είχε ευρεία διακριτική εξουσία. Η απόδοση των υποψηφίων στις ενώπιον της Επιτροπής συνεντεύξεις πρέπει να λαμβάνεται υπόψη για σκοπούς αξιολόγησης και διακρίβωσης της αξίας τους. (Βλέπε The Republic v. Zachariades (1986) 3 C.L.R. 852, 856 και The Republic v. Panayiotides (1987) 3 C.L.R. 1081, 1088).

Το Ανώτατο Δικαστήριο σε σειρά αποφάσεών του αποφάνθηκε ότι δύναται να αποδοθεί αυξημένη βαρύτητα στην απόδοση των υποψηφίων στις συνεντεύξεις, όταν η προσωπικότητα και οι ικανότητες του υποψηφίου είναι σημαντικές ιδιότητες, για την εκτέλεση των καθηκόντων της θέσης, όπως στην παρούσα υπόθεση."

Επί του προκειμένου το πρωτόδικο Δικαστήριο παράθεσε αριθμό αυθεντιών προς υποστήριξη του ευρήματος του.

Τα πιο πάνω λεχθέντα από το πρωτόδικο Δικαστήριο μας βρίσκουν απόλυτα σύμφωνους. Ορθά δόθηκε από την ΕΔΥ βαρύτητα στις συνεντεύξεις, καθώς επίσης και η σημασία που αποδόθηκε στην προσωπικότητα του ενδιαφερόμενου μέρους για τους λόγους που ανάφερε το πρωτόδικο Δικαστήριο και δεν χρειάζεται να τους επαναλάβουμε. (Βλ. Ιωάννου κ.ά. ν. Δημοκρατίας (1993) 3 Α.Α.Δ. 390).».

Κρίνουμε ότι η πιο πάνω πάγια νομολογιακή προσέγγιση αποτυπώνεται στην υπό εξέταση διάταξη του Νόμου, παρέχοντας στο διοικητικό όργανο την απαιτούμενη διακριτική ευχέρεια, ως προς τις επιλογές βαθμολόγησης κάθε υποψηφίου κατά την προφορική συνέντευξη. Αυτή ακριβώς η, καθόλα θεμιτή, ευχέρεια της Διοίκησης ενσωματώνεται στην προβλεπόμενη στο άρθρο 35Β(10)(β) του Νόμου διαβάθμιση αξιολόγησης απόδοσης από 1 μέχρι 5 μονάδες: οι συγκεκριμένες πρόνοιες κατοχυρώνουν και συνάδουν με την απαιτούμενη διακριτική ευχέρεια του διοικητικού οργάνου κατά την αξιολόγηση της απόδοσης των υποψηφίων κατά την προφορική εξέταση, παρέχοντας, εν προκειμένω, στην Επιτροπή τη δυνατότητα να διαπιστώσει αφ’ εαυτής μέρος της αξίας των υποψηφίων. Δεν θεωρούμε ότι κατ’ αυτό τον τρόπο παραβιάζεται καθ’ οιονδήποτε τρόπο η αρχή της ισότητας, αλλ’ ούτε και εντοπίζουμε οτιδήποτε που θα μπορούσε να στοιχειοθετήσει τον ισχυρισμό περί κακής άσκησης της διακριτικής ευχέρειας της Επιτροπής, στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Επιπρόσθετα, δεν βλέπουμε με ποιο τρόπο παραβιάζεται η συνταγματική αρχή της ισότητας, από τη στιγμή που η ίδια νομοθετική ρύθμιση, αυτή του άρθρου 35Β(10)(β) του Νόμου, εφαρμόστηκε, χωρίς διάκριση, για όλους τους υποψηφίους (βλ. Δημητριάδη ν. Δημοκρατίας, Υποθ. Αρ. 862/96, ημερ. 22.6.1998, Πρωτοπαπά ν. Δημοκρατίας (1999) 4 A.A.Δ. 951 και Ανδρούλλα Κωνσταντινίδου ν. Δημοκρατίας, (2000) 4 Α.Α.Δ. 148, όπου ακολουθήθηκε η ίδια προσέγγιση για το υπό συζήτηση θέμα).

Εν πάση περιπτώσει, όπως λέχθηκε χαρακτηριστικά και στην Ανθή Ιορδάνου κ.α. ν. Δημοκρατίας, (1990) 3 Α.Α.Δ. 4515:

«…Είναι φανερό από τα πιο πάνω ότι η Ε.Ε.Υ. στην προκείμενη περίπτωση, προσθέτοντας μονάδες στους υποψηφίους (αιτητές και ενδιαφερόμενα πρόσωπα) ενήργησε μέσα στα πλαίσια των εξουσιών που της παρέχει ο Νόμος. Η αιτιολογία των πράξεων της αυτών μπορεί να συναχθεί από το περιεχόμενο των φακέλων και ιδιαίτερα των εντυπώσεων της μετά τις συνεντεύξεις που καταγράφονται στα σχετικά παραρτήματα. Το γεγονός ότι μ' αυτό τον τρόπο υπάρχει το ενδεχόμενο υποψήφιοι που προηγούνται των άλλων στους καταλόγους της Συμβουλευτικής Επιτροπής να βρεθούν σε άλλη σειρά κάτω από άλλους, για το λόγο ότι η Ε.Ε.Υ. έδωσε περισσότερες μονάδες σε άλλους δε συνιστά παρανομία εφόσον τέτοια εξουσία δίνεται στην Ε.Ε.Υ. από το Νόμο. Επομένως βρίσκω ότι κι' ο λόγος αυτός που προβάλλεται είναι αβάσιμος.».

Περαιτέρω, θεωρούμε χρήσιμο να υπενθυμίσουμε στο σημείο αυτό ότι, κατά πάγια νομολογία, σε θέσεις που είναι ψηλά στην ιεραρχία, όπου η προσωπικότητα του κατόχου τους αποτελεί σημαντικό στοιχείο σε ό,τι αφορά στην καταλληλότητά του για την εκτέλεση των συναφών καθηκόντων, δίδεται ιδιαίτερη βαρύτητα στην προφορική συνέντευξη (βλ. ενδεικτικά Paschalis v. The Republic (1988) 3 C.L.R. 1897; Ιωάννου κ.α. ν. Δημοκρατίας (1993) 3 Α.Α.Δ., 390 και Αριστοκλέους, supra).

Υπό το φως των πιο πάνω, καταλήγουμε ότι ούτε ο συγκεκριμένος εγειρόμενος λόγος ακύρωσης έχει έρεισμα και καθίσταται απορριπτέος. Δεν διακρίνουμε οτιδήποτε μεμπτό στις πρόνοιες του άρθρου 35Β(10)(β) του Νόμου, αλλ’ ούτε και στον τρόπο που ενήργησε η Επιτροπή κατά τη διενέργεια των προφορικών συνεντεύξεων. Ούτε, βεβαίως, διαπιστώνουμε να υφίσταται ζήτημα σύγκρουσης των προνοιών του εν λόγω άρθρου με την αρχή της ισότητας.

Ενόψει των πιο πάνω, καταλήγουμε ότι δεν στοιχειοθετείται λόγος ακύρωσης και, συνακόλουθα, δε χωρεί επέμβαση του Δικαστηρίου.

Για τους λόγους που έχουμε προαναφέρει, οι προσφυγές αποτυγχάνουν και απορρίπτονται, με έξοδα ύψους 1300 Ευρώ πλέον Φ.Π.Α. εις βάρος των αιτητριών σε έκαστη προσφυγή και υπέρ της καθ’ ης η αίτηση.

Οι προσβαλλόμενες αποφάσεις επικυρώνονται.

Γ. ΣΕΡΑΦΕΙΜ, ΔΔΔ.

Φ. ΚΩΜΟΔΡΟΜΟΣ, ΔΔΔ.

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

(Συνεκδ. Υποθέσεις Αρ. 1007/2012 & 1219/2012)

28 Σεπτεμβρίου, 2018

[Α. ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ – ΝΙΚΟΛΕΤΟΠΟΥΛΟΥ, Γ. ΣΕΡΑΦΕΙΜ, Φ. ΚΩΜΟΔΡΟΜΟΣ, Ε. ΜΙΧΑΗΛ, ΔΔΔ]

(Υπόθεση Αρ. 1007/2012)

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΑΡΘΡΑ 146, 28 ΚΑΙ 25 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

1. ΧΧΧΧΧΧΧΧΧΧ ΒΕΗ

2. ΧΧΧΧΧΧΧΧ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ

3. ΧΧΧΧΧΧΧ ΚΟΥΤΣΟΦΤΑ – ΦΡΑΓΚΟΥ

4. ΧΧΧΧΧΧΧΧ ΑΛΕΞΗ

5. ΧΧΧΧΧΧ ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ – ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ

6. ΧΧΧΧΧΧ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ

Αιτήτριες,

-και-

ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ

ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ

Καθ’ ων η αίτηση.

(Υπόθεση Αρ. 1219/2012)

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

ΧΧΧΧΧΧΧΧΧΧΧΧΧΧ ΛΑΖΑΡΙΔΟΥ

Αιτήτρια,

-και-

ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ

ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ

Καθ’ ων η αίτηση.

Χ. Μιχαηλίδου (κα), για Μ. Ηλιάδης & Συνεταίροι, για τις αιτήτριες στην προσφυγή αρ. 1007/2012.

Ν. Χαραλαμπίδου (κα), για Ν. Χαραλαμπίδου Δ.Ε.Π.Ε, για την αιτήτρια στην προσφυγή αρ. 1219/2012.

Ζ. Κυριακίδου (κα), για τον Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, για τους καθ’ ων η αίτηση.

Α Π Ο Φ Α Σ Η

Α. ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ-ΝΙΚΟΛΕΤΟΠΟΥΛΟΥ, ΔΔΔ: Οι αιτήτριες στρέφονται εναντίον της απόφασης των καθ’ ων η αίτηση, η οποία δημοσιεύθηκε στις 15/5/2012 στην ιστοσελίδα της Επιτροπής Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας και στις 22/6/2012 στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας, και με την οποία προήχθησαν στην μόνιμη θέση Βοηθού Διευθυντή Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης, από 1/9/2012 τα Ε/Μ:

1. Λουκάς Κυριάκου

2. Ανδρέας Γεωργίου

3. Κωνσταντίνος Νικολάου

4. Παύλος Πιερή

5. Γιάννη Παπαδόπουλος

6. Νίκος Ανδρέου

7. Δημοσθένης Δημοσθένους

8. Χριστάκης Αριστείδου

9. Ανδρέας Πατσαλίδης και

10. Ονούφριος Αγαθοκλέους

Σε συντομία, τα πραγματικά γεγονότα έχουν ως ακολούθως:

Η Γενική Διευθύντρια του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού, με επιστολή της ημερομηνίας 1/12/2011, υπέβαλε στην Επιτροπή Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας (εφεξής “Επιτροπή”), πρόταση για πλήρωση 87 θέσεων Βοηθού Διευθυντή Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης. Κατόπιν απόφασης της Επιτροπής ημερομηνίας 2/12/2011, οι εν λόγω θέσεις προκηρύχθηκαν με δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας ημερομηνίας 9/12/2011. Κατάλογος της σχετικής δημοσίευσης, των υποψηφίων, των αιτήσεων και των φακέλων των υπηρεσιακών εκθέσεων, διαβιβάστηκαν στην Πρόεδρο της αρμόδιας Συμβουλευτικής Επιτροπής.

Με νεότερη επιστολή της, η Γενική Διευθύντρια του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού ημερομηνίας 5/3/2012, ζήτησε τη πλήρωση 24 πρόσθετων θέσεων Βοηθού Διευθυντή Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης και η Επιτροπή στη συνεδρία της ημερομηνίας 6/3/2012, αποφάσισε όπως με βάση το άρθρο 35Β(11) των περί Δημόσιας Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας Νόμων του 1969 έως 2011, πληρώσει τις πιο πάνω θέσεις χωρίς να τις δημοσιεύσει, ενόσω βρισκόταν σε εξέλιξη η διαδικασία πλήρωσης των 87 θέσεων.

Στις 9/3/2012, η Πρόεδρος της Συμβουλευτικής Επιτροπής, υπέβαλε την έκθεση και τον κατάλογο των συστηνομένων υποψηφίων από τη Συμβουλευτική Επιτροπή και στις 12/4/2012, η Επιτροπή σε συνεδρία της εξέτασε τις ενστάσεις που υποβλήθηκαν από 60 επηρεαζόμενους για αναθεώρηση του καταλόγου των συστηνομένων, και αφού εξέτασε τη νομιμότητα του καταλόγου που καταρτίστηκε από τη Συμβουλευτική Επιτροπή, κατήρτισε τον τελικό κατάλογο των υποψηφίων και τους κάλεσε σε προσωπική συνέντευξη.

Με νεότερη επιστολή της, η Γενική Διευθύντρια του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού ημερομηνίας 4/5/2012, ζήτησε τη πλήρωση μιας πρόσθετης θέσης, για την οποία η Επιτροπή σε συνεδρία της ημερομηνίας 8/5/2012, αποφάσισε όπως πληρωθεί χωρίς δημοσίευση, ενόσω βρισκόταν σε εξέλιξη η διαδικασία για τη πλήρωση 111 άλλων ίδιων θέσεων, έτσι τελικά ο συνολικός αριθμός των επίδικων θέσεων ανήλθε σε 112. Ακολούθησαν προσωπικές συνεντεύξεις, μετά το πέρας των οποίων η Επιτροπή στη συνεδρία της με ημερομηνία 15/5/2012, επέλεξε μεταξύ άλλων, για τη πλήρωση των επίδικων θέσεων, τα Ε/Μ. Οι πιο πάνω προαγωγές, δημοσιεύθηκαν στην ιστοσελίδα της Επιτροπής στις 15/5/2012 και στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας στις 22/6/2012.

Οι ευπαίδευτοι συνήγοροι για τις αιτήτριες, προβάλλουν ότι η επίδικη απόφαση βασίστηκε σε αντισυνταγματικό Νόμο. Ειδικότερα, ότι το άρθρο 35Β των περί Δημοσίας Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας Νόμων, όπως τροποποιήθηκε με τον Τροποποιητικό Νόμο 24(Ι)/2011, είναι αντισυνταγματικό, γιατί αφενός παραβιάζει κατάφωρα την Αρχή της Ισότητας και το άρθρο 28 του Συντάγματος αφού φωτογραφίζει ευνοούμενα άτομα, και αφετέρου, παρόλο που είναι Νόμος, λειτουργεί ως διοικητική απόφαση, κατά παράβαση της Συνταγματικής αρχής της διάκρισης των εξουσιών, δηλαδή της νομοθετικής με την εκτελεστική εξουσία.

Όπως υποστηρίζουν οι αιτήτριες, με τον τροποποιητικό Νόμο 24(Ι)/2011, δημιουργείται μια ευνοούμενη τάξη υποψηφίων στη βάση κριτηρίου εντελώς εκτός του σκοπού του Νόμου σε ότι αφορά τις προαγωγές, όπου κριτήριο προαγωγής είναι η καταλληλότητα και η αξιοσύνη των υποψηφίων, στη βάση των αποδεκτών κριτηρίων – αξία, προσόντα και αρχαιότητα – να καταλάβουν τη θέση προαγωγής και να εκτελέσουν τα καθήκοντα της θέσης.

Σε σχέση με τη παραβίαση της Συνταγματικής αρχής της διάκρισης των εξουσιών, οι αιτήτριες υποστηρίζουν, ότι η νομοθετική εξουσία επενέβη στην εκτελεστική, αφού η Βουλή των Αντιπροσώπων, από την έναρξη της ισχύος του Νόμου, αποφάσισε ποιοι άνδρες υποψήφιοι στις επόμενες προαγωγές θα προηγηθούν των γυναικών υποψηφίων, με την απονομή μονάδων, που ανέτρεπαν άρδην την όλη κατάταξη που είχε δημιουργηθεί στη βάση των αποδεκτών κριτηρίων προαγωγής. Όπως υποστηρίζουν, αν δεν αποδίδονταν στα Ε/Μ οι μονάδες για τη θητεία τους στην Εθνική Φρουρά, οι αιτήτριες θα προηγούντο στην τελική βαθμολογία.

Προς υποστήριξη των πιο πάνω θέσεων τους, οι συνήγοροι για τις αιτήτριες παραπέμπουν στα νομολογηθέντα στις αποφάσεις της Πλήρους Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Κυπριακή Δημοκρατία v. Ελένης Κωνσταντίνου, (2002) 3 ΑΑΔ 534, Χαράλαμπος Κιτής v. Κυπριακής Δημοκρατίας (2006) 3 ΑΑΔ 734 και Άννα Ηλία κ.ά v. Κυπριακής Δημοκρατίας (1999) 3 ΑΑΔ 884.

Η ευπαίδευτη συνήγορος για την αιτήτρια στην προσφυγή αρ. 1219/2012, ισχυρίζεται επιπρόσθετα, ότι το επίμαχο άρθρο, όπως έχει τροποποιηθεί με το Ν.24(Ι)/2011, λήφθηκε κατά παράβαση της Οδηγίας 2006/54/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 5ης Ιουλίου 2006 για την εφαρμογή των ίσων ευκαιριών και της ίσης μεταχείρισης των ανδρών και γυναικών σε θέματα εργασίας και απασχόλησης και κατά παράβαση του περί Ίσης Μεταχείρισης Ανδρών και Γυναικών στην Απασχόληση και της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης Νόμου του 2002 (Ν.205(Ι)/2002).

Πρόσθετα, οι αιτήτριες ισχυρίζονται ότι η Επιτροπή καταχράστηκε την εξουσία που της παρέχει ο Νόμος σχετικά με την απονομή μονάδων στην ενώπιον της προφορική συνέντευξη. Αν οι αιτήτριες βαθμολογούντο στη συνέντευξη με δέκατα της μονάδας, μέχρι μια μονάδα παραπάνω, θα κατατάσσοντο σε πλεονεκτικότερη θέση από τα Ε/Μ και θα επιλέγοντο.

Διαζευκτικά ισχυρίζονται, ότι το άρθρο 35 Β(10)(β) του Νόμου, σύμφωνα με το οποίο η βαρύτητα που ο Νόμος θεσμοθέτησε ότι μπορεί να αποδίδεται στο υποκειμενικό κριτήριο της συνέντευξης μέχρι 5 μονάδες, είναι αντισυνταγματικό, επειδή δεν συνάδει με την αρχή της ισότητας και της αξιοκρατίας που προστατεύεται από το άρθρο 28 του Συντάγματος, αφού δίδει στην Επιτροπή υπερεξουσία ανατροπής του καταλόγου προαχθέντων, όπως αυτός διαμορφώθηκε με τα αντικειμενικά κριτήρια της αξίας, προσόντων και αρχαιότητας.

Η ευπαίδευτη συνήγορος για τους καθ’ ων η αίτηση, αντιτείνει ότι με την νέα νομοθετική ρύθμιση, έχει αρθεί μια διαχρονική αδικία την οποία υφίστατο το ανδρικό φύλο σε σχέση με τις συνομήλικες τους γυναίκες υποψήφιες, λόγω της θητείας τους στην Εθνική Φρουρά και διασφαλίζει την αρχή της ισότητας. Έχει δε άρρηκτη και άμεση σχέση με τα αποδεκτά από τη νομολογία αξιολογικά κριτήρια, βάση της αρχής της αξιοκρατίας.

Κατά τη συνήγορο των καθ’ ων η αίτηση, η χορήγηση 1/12 της μονάδας για κάθε μήνα υπηρεσίας στην Εθνική Φρουρά για σκοπούς προαγωγής, η χρήση της οποίας μπορεί να γίνει μόνο μια φορά, με ανώτατο όριο τις 3 μονάδες, οδηγεί σε άρση της ανισότητας που προκαλείτο από τη καθυστέρηση εγγραφής στους καταλόγους των διοριστέων και συνιστά την αναδρομική παροχή των μονάδων σε σχέση με κάθε μήνα που έχασαν οι άρρενες εκπαιδευτικοί στην Εθνική Φρουρά. Είναι δε σαν να είχαν εγγραφεί στους καταλόγους διοριστέων, μετά το τέλος των σπουδών τους στη Παιδαγωγική Ακαδημία.

Πρόκειται, όπως υποστηρίζει, για πρόνοια που συμβαδίζει mutatis mutandis με τις νομολογιακές αρχές που καθιερώθηκαν με την αποκατάσταση πλασματικής υπηρεσίας και την κάλυψη όλων των ωφελημάτων που προέκυψαν ύστερα από αναδρομικό διορισμό. Ουσιαστικά οι αρρένες υποψήφιοι, βρέθηκαν στη θέση που θα ήταν όπως και να είχε, και αναγνωρίστηκε η στρατιωτική τους θητεία ως εκπαιδευτική υπηρεσία, χωρίς να βρεθούν σε ευνοϊκότερη θέση από τις γυναίκες υποψήφιες.

Είναι η θέση της συνηγόρου των καθ’ ων η αίτηση, ότι το διαφοροποιητικό στοιχείο της εξεταζόμενης περίπτωσης από αυτές των αποφάσεων Χαράλαμπος Κιτής v. Κυπριακής Δημοκρατίας (ανωτέρω) και Κυπριακής Δημοκρατίας v. Ελένης Κωνσταντίνου (ανωτέρω), που επικαλείται η πλευρά των αιτητριών, είναι ότι το τροποποιημένο άρθρο 35Β, εκτός του ότι δεν δημιουργεί συγκεκριμένη τάξη πολιτών όπως είχαν δημιουργήσει τα εκεί επίμαχα νομοθετήματα, τα οποία σχετίζονται με την επαγγελματική αποκατάσταση των παθόντων και τέκνων των εγκλωβισμένων, δεν υποχρεώνει το διοικητικό όργανο να επιλέγει υποψήφιο από αυτή την τάξη.

Επιπλέον, δεν εισάγεται οποιοδήποτε κριτήριο πέρα από τα νομολογημένα, ώστε να θεωρηθεί ότι ανατρέπεται η ισότητα των υποψηφίων. Αντίθετα, από την τροποποίηση του άρθρου 35Β, κατοχυρώνεται η αρχή της ισότητας με την αποκατάσταση της υπηρεσιακής ανέλιξης των αρρένων, χωρίς πρόκληση οποιασδήποτε διάκρισης σε βάρος των γυναικών υποψηφίων.

Προς ενίσχυση των θέσεων της, η ευπαίδευτη συνήγορος για τους καθ’ ων η αίτηση, παραπέμπει στις πρωτόδικες αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου στις Μάριος Παντελή v. Επιτροπής Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας, υπόθεση αρ. 843/2010, ημερομηνίας 26/7/2013, Ανδρέας Ξενοφώντος v. Επιτροπής Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας, υπόθεση αρ. 1401/2007, ημερομηνίας 22/10/2009 και Γιαννάκη Παπαϊωάννου v. Επιτροπής Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας, υπόθεση αρ. 503/2009, ημερομηνίας 27/1/2011.

Αναφορικά με την αρχή της διάκρισης των εξουσιών, η συνήγορος των καθ’ ων η αίτηση, υποδεικνύει ότι η νομοθετική ρύθμιση που εισήχθη στο άρθρο 35Β, αποτελεί κανόνα δικαίου απρόσωπο και όχι εξατομικευμένο, ο οποίος εφαρμόζεται εφόσον πληρούνται οι ανάλογες προϋποθέσεις, χωρίς να αφαιρεί από την Επιτροπή το στοιχείο της επιλογής, δηλαδή να επιλέξει ανάμεσα στους υποψηφίους στη βάση των καθιερωμένων αξιολογικών κριτηρίων, ούτε υποχρεώνει την Επιτροπή να προαγάγει συγκεκριμένους υποψηφίους, ούτε να επισφραγίσει οποιαδήποτε απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων σε σχέση με τους προαχθέντες. Είναι γι’ αυτούς του λόγους, συνεχίζει, που διαφοροποιείται η παρούσα περίπτωση από την περίπτωση των υποθέσεων, που επικαλείται η πλευρά των αιτητριών.

Επίσης, πέρα από το στοιχείο της αρχαιότητας, στο οποίο αφορά η επίδικη ρύθμιση, υπάρχουν και άλλα στοιχεία, αξία και προσόντα, τα οποία μαζί με την προφορική συνέντευξη, συνθέτουν τη συνολική βαθμολογία ενός υποψηφίου. Συνεπώς, συνεχίζει, το άρθρο 35Β, δεν αποστερεί από κανένα υποψήφιο τη διεκδίκηση της θέσης με βάση τα καθιερωμένα κριτήρια και την αρχή της αξιοκρατίας.

Σε σχέση με την προφορική συνέντευξη, η συνήγορος των καθ’ ων η αίτηση, αντιτείνει ότι το ζήτημα της βαθμολόγησης των υποψηφίων στην προφορική συνέντευξη από την Επιτροπή και της εντύπωσης που η Επιτροπή απεκόμισε, συνιστά πεδίο άσκησης της διακριτικής της εξουσίας και το Δικαστήριο δεν επεμβαίνει στην υποκειμενική κρίση του διοικητικού οργάνου, αναφορικά με την απόδοση των υποψηφίων στη συνέντευξη. Στην εξεταζόμενη δε περίπτωση, η οποία αφορά το διδακτικό προσωπικό, η πρόνοια που ρυθμίζει το ζήτημα, είναι αυτή του άρθρου 35Β (10)(β) και όχι του άρθρου 35Β (10)(α), το οποίο διαλαμβάνει ότι η απόδοση των υποψηφίων στις συνεντεύξεις θα λαμβάνεται υπόψη ως συμπληρωματικό στοιχείο της κρίσης της αξίας τους. Πρόσθετα, όπως έχει νομολογιακά κριθεί, σε θέσεις ψηλά στην ιεραρχία, όπως η εξεταζόμενη περίπτωση, πρέπει να δίδεται ιδιαίτερη βαρύτητα στις συνεντεύξεις των υποψηφίων.

Τέλος, υποστηρίζει ότι το άρθρο 35Β(10), δεν παραβιάζει την αρχή της ισότητας, ως ισχυρίζονται οι αιτήτριες, αλλά αντίθετα οι πρόνοιες του συναρτώνται με τα αξιολογικά κριτήρια, στη βάση των οποίων η Επιτροπή λαμβάνει τις αποφάσεις της με γνώμονα την αρχή της αξιοκρατίας. Η θέσπιση του άρθρου, παρέχει τη διακριτική ευχέρεια στην Επιτροπή να διαπιστώσει έως ένα βαθμό την αξία και τα προσόντα των υποψηφίων, υποδηλώνει την ευρεία διακριτική ευχέρεια που έχει αναγνωριστεί και νομολογιακά στο διοικητικό όργανο ως εξουσία που δίδεται από το Νόμο στην Επιτροπή σε θέσεις διευθυντικές. Εν πάση δε περιπτώσει, κατά τη συνήγορο των καθ’ ων η αίτηση, οποιαδήποτε κατάληξη στο θέμα της συνταγματικότητας του εν λόγω άρθρου, δεν θα επιλύσει την επίδικη διαφορά.

Έχουμε εξετάσει με μεγάλη προσοχή τις εκατέρωθεν θέσεις των ευπαιδεύτων συνηγόρων και έχουμε καταλήξει ως ακολούθως:

Με τον τροποποιητικό Νόμο 24(Ι)/2011, τροποποιήθηκε το άρθρο 35Β του περί Δημόσιας Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας Νόμου, έτσι ώστε να διαλαμβάνει τα εξής:

«(4) Όταv πρόκειται για πλήρωση θέσης η oπoία αvήκει στo διδακτικό πρoσωπικό τωv σχoλείωv μέσης και δημoτικής εκπαίδευσης η Συμβoυλευτική Επιτρoπή καταρτίζει τov κατάλoγo τωv υπoψηφίωv πoυ συστήvει με σειρά πρoτεραιότητας η oπoία θα καθoρίζεται μετά τηv αριθμητική απoτίμηση τωv κριτηρίωv της αξίας, τωv πρoσόvτωv και της αρχαιότητας όλωv τωv πρoσovτoύχωv υπoψηφίωv σε μovάδες όπως παρακάτω:

(α) αξία:

τo σύvoλo τωv μovάδωv πoυ πρoκύπτει από τηv πρόσθεση τoυ τετραπλασίoυ τoυ μέσoυ όρoυ τωv τελευταίωv δύo βαθμoλoγιώv και τoυ μέσoυ όρoυ της συvoλικής βαθμoλoγίας τωv τελευταίωv δέκα ετώv υπηρεσίας στη θέση ή, πρoκειμέvoυ για υπoψηφίoυς με υπηρεσία λιγότερη από δέκα έτη στη θέση, τoυ μέσoυ όρoυ της συvoλικής βαθμoλoγίας στη θέση·

(β) πρoσόvτα:

1 έως 5 μovάδες, πoυ δίvovται από τη Συμβoυλευτική Επιτρoπή με αιτιoλoγημέvη απόφαση της, για το ψηλότερο σε επίπεδο πρόσθετο προσόν τo oπoίo είvαι συvαφές με τηv εκπαίδευση ή τηv ειδικότητα τoυ υπoψηφίoυ ή τα καθήκovτα της θέσης,ως ακολούθως:

(i) 5 μονάδες για διδακτορικό τίτλο:

(ii) 3 μονάδες για μεταπτυχιακό τίτλο 'Μάστερ'·

(iii) 2 μονάδες για μεταπτυχιακό δίπλωμα (post graduate diploma) διάρκειας ενός τουλάχιστον ακαδημαϊκού έτους ή άλλο πρώτο καταληκτικό τίτλο πανεπιστημιακού επιπέδου.

(iii) 0,5 έως 1 μονάδα για άλλο πρόσθετο προσόν:

Νοείται ότι για τον ίδιο ή ισότιμο τίτλο, δίπλωμα, πτυχίο ή άλλο πρόσθετο προσόν απονέμονται πάντα ίσες μονάδες:

Νoείται ότι για σκoπoύς πρoαγωγής ή πρώτoυ διoρισμoύ και πρoαγωγής σε θέσεις διδακτικoύ πρoσωπικoύ στη δημoτική εκπαίδευση, εκπαιδευτικoί λειτoυργoί της δημoτικής εκπαίδευσης πoυ συμπλήρωσαv με επιτυχία τo ειδικό πρόγραμμα επιμόρφωσης τoυ Παιδαγωγικoύ Ivστιτoύτoυ Κύπρoυ, θεωρoύvται ισότιμoι με τoυς κατόχoυς παvεπιστημιακώv διπλωμάτωv ή τίτλωv ή άλλωv ισoδύvαμωv πρoσόvτωv πoυ κατέχoυv ως πρώτo τίτλo άλλoι εκπαιδευτικoί λειτoυργoί δημoτικής εκπαίδευσης.

(γ) αρχαιότητα:

έvα δωδέκατo της μovάδας για κάθε συμπληρωμέvo μήvα υπηρεσίας σε θέση από τηv oπoία o υπoψήφιoς μπoρεί vα πρoαχθεί σύμφωvα με τα Σχέδια Υπηρεσίας. Πρoκειμέvoυ για διoρισμό/πρoαγωγή σε θέση Βoηθoύ Διευθυvτή Σχoλείωv Μέσης ή Δημoτικής/Πρoδημoτικής Εκπαίδευσης επιπρόσθετα έvα δωδέκατo της μovάδας για κάθε συμπληρωμέvo μήvα πρoϋπηρεσίας κατά τηv oπoία o υπoψήφιoς κατείχε τα απαιτoύμεvα πρoσόvτα για διoρισμό στηv παρoύσα μόvιμη τoυ θέση στη δημόσια εκπαιδευτική υπηρεσία ή/και 7/120 της μovάδας για κάθε συμπληρωμέvo μήvα πρoϋπηρεσίας κατά τηv oπoία o υπoψήφιoς δεv κατείχε τα απαιτoύμεvα πρoσόvτα για διoρισμό στηv παρoύσα μόvιμη τoυ θέση στη δημόσια εκπαιδευτική υπηρεσία:

Νoείται ότι υπηρεσία ή πρoϋπηρεσία κάτω τωv 15 ημερώv χάvεται, εvώ πέραv τωv 15 ημερώv λoγίζεται πλήρης μήvας:

Νοείται περαιτέρω ότι στους άρρενες υποψηφίους χορηγείται, μόνο μία φορά για σκοπούς προαγωγής στην αμέσως επόμενη θέση προαγωγής, ένα δωδέκατο της μονάδας για κάθε συμπληρωμένο μήνα υπηρεσίας στην Εθνική Φρουρά, με ανώτατο όριο τις τρεις μονάδες, νοουμένου ότι θα υποβάλουν στην Επιτροπή σχετικό πιστοποιητικό εντός της προθεσμίας υποβολής αιτήσεων».

(Η έμφαση προστέθηκε).

Το βασικότερο επιχείρημα των αιτητριών, είναι ότι με τον πιο πάνω τροποποιητικό Νόμο 24(Ι)/2011, παραβιάζεται η αρχή της ισότητας και το Άρθρο 28 του Συντάγματος. Κατά τις αιτήτριες, αν αφαιρεθούν οι μονάδες που αποδόθηκαν στα Ε/Μ για τη θητεία τους στην Εθνική Φρουρά, θα προηγούντο στη τελική βαθμολογία. Εξετάζοντας τον πιο πάνω ισχυρισμό, κρίναμε αναγκαία την ιστορική αναδρομή από απόψεως νομολογίας, που σχετίζεται με το ζήτημα της χορήγησης μονάδων για υπηρεσία στην Εθνική Φρουρά.

Στην απόφαση της στην Κυπριακή Δημοκρατία μέσω Επιτροπής Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας v. Γιαννάκη Παπαϊωάννου (2011) 3 ΑΑΔ 625, η Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου ανέτρεψε την απόφαση στην υπόθεση 503/2009 Γιαννάκης Παπαϊωάννου v. Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω Επιτροπής Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας, ημερομηνίας 27/1/2011, στην οποία η συνήγορος των καθ’ ων η αίτηση παραπέμπει ως υποστηρικτική της θέσης της. Η Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου, σε αναφορά στον καθορισμό της σειράς προτεραιότητας στον Πίνακα Διοριστέων Καθηγητών, στη βάση των προνοιών του άρθρου 28Β του περί Δημόσιας Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας Νόμου του 1969 (Ν.10/1969όπως τροποποιήθηκε) και σύμφωνα με το οποίο στο σύστημα αριθμοποίησης του άρθρου 28Β, παρέχεται μια μονάδα για την υπηρεσία στην Εθνική Φρουρά, αφού συνόψισε τον μηχανισμό εγγραφής στους πίνακες διοριστέων, έκρινε την προσφυγή ως μη παραδεκτή και παραμέρισε την πρωτόδικη απόφαση, στην οποία κρίθηκαν οι πρόνοιες του άρθρου 28Β του Νόμου ως δημιουργούσες εμμέσως αδικαιολόγητη διάκριση σε βάρος των ανδρών υποψηφίων και ως παραβιάζουσες πρόνοιες του Άρθρου 28 του Συντάγματος, καθώς επίσης και τις πρόνοιες του άρθρου 38 του Νόμου 158(Ι)/1999 και των άρθρων 2 και 8 του Νόμου 205(Ι)/2002.

Ειδικότερα, η Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου έκρινε ότι αφενός δεν συγκεκριμενοποιήθηκε αν υπήρχαν τρίτοι που ευνοήθηκαν έναντι του εφεσίβλητου λόγω του άρθρου 28Β, και αφετέρου και αν εξελαμβάνετο ως δεδομένο ότι υπήρχαν, σε καμία περίπτωση δεν θα ήταν δυνατό αυτοί να επηρεαστούν χωρίς να είναι η δική τους σειρά αντικείμενο της διαδικασίας και σε κάθε περίπτωση, να έχουν τη δυνατότητα να ακουστούν. Υπεδείχθη δε, ότι δεν επρόκειτο για περίπτωση απλώς μη επίδοσης της προσφυγής σε τρίτους ενδεχομένως επηρεαζόμενους, ώστε να τους δοθεί η ευκαιρία να ακουστούν.

Όπως ανεφέρθη:

«Τίθεται ζήτημα της παροχής τέτοιας δυνατότητας εφόσον έχουμε προσφύγη με αντικείμενο εκτελεστή διοικητική πράξη. Εκ των υστέρων δε προσανατολισμός προς τέτοια κατεύθυνση θα σήμαινε ριζική αναμόρφωση της θεραπείας, εκπροθέσμως».

Στην απόφαση της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Επιτροπή Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας και Ανδρέα Ξενοφώντος, ECLI:CY:AD:2014:C143, Α.Ε. αρ. 210/2009, ημερομηνίας 26/2/2014, με την οποία επικυρώθηκε η πρωτόδικη απόφαση στην Ανδρέας Ξενοφώντος v. Επιτροπής Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας, υπόθεση αρ. 1401/2007, ημερομηνίας 22/10/2009, την οποία επίσης επικαλείται η πλευρά των καθ’ ων η αίτηση, το ζητούμενο ήταν αν η Επιτροπή Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας είχε εκ του Νόμου (άρθρο 28 Β(3)(δ)), διακριτική ευχέρεια να απονέμει μέρος της μονάδας για υπηρεσία στην Εθνική Φρουρά. Όπου δηλαδή υποψήφιος υπηρέτησε στην Εθνική Φρουρά για διάρκεια μικρότερη της εκ του Νόμου προβλεπόμενης. Κρίθηκε, ότι ήταν λανθασμένος ο προαποκλεισμός της δυνατότητας παροχής από την Επιτροπή Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας έστω και μέρους της μονάδας στον εφεσίβλητο για υπηρεσία στην Εθνική Φρουρά. Σημειώνεται συναφώς, ότι δεν τέθηκε στην πιο πάνω υπόθεση ζήτημα εξέτασης ισχυρισμού αντισυνταγματικότητας της διάταξης του άρθρου 28 Β(3)(δ) της Εκπαιδευτικής Νομοθεσίας.

Η τρίτη υπόθεση την οποία οι καθ’ ων η αίτηση επικαλούνται ως υποστηρικτική των θέσεων τους, είναι η πρωτόδικη απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Μάριος Παντελή v. Επιτροπής Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας, υπόθεση αρ. 843/2010, ημερομηνίας 26/7/2013, στην οποία αντικείμενο εξέτασης ήταν κατά πόσο η άδεια που χορηγήθηκε στον αιτητή για να υπηρετήσει στην Εθνική Φρουρά, του χορηγήθηκε για σκοπούς δημοσίου συμφέροντος, και ως τέτοια θα μπορούσε να του αναγνωριστεί ως εκπαιδευτική υπηρεσία.

Συναφώς κρίθηκε, ότι η θητεία στην Εθνική Φρουρά και κατ’ επέκταση η προστασία και άμυνα της Δημοκρατίας, σαφώς εμπίπτουν εντός της έννοιας του δημοσίου συμφέροντος. Έγινε δε παραπομπή, μεταξύ άλλων, και στις πρόνοιες του περί Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας Νόμου (Ν.10/1969), σύμφωνα με τις οποίες “η στρατιωτική θητεία προσμετρά και ως προς τις μονάδες για σκοπούς κατάταξης στον πίνακα διοριστέων".

Όπως υποδείχθη, “θα ήταν άκρως αντιφατικό να εντάσσεται στην έννοια του δημοσίου συμφέροντος η υπηρεσία στην Εθνική Φρουρά προ του διορισμού και να αποκλείεται η υπηρεσία στην Εθνική Φρουρά μετά το διορισμό. Υιοθέτηση τέτοιας προσέγγισης θα παραβίαζε τις αρχές της ισότητας και της χρηστής διοίκησης”, με κατάληξη, ότι η περίοδος της στρατιωτικής θητείας του αιτητή θα έπρεπε να είχε, με βάση τις πρόνοιες του Καν. 10 της Κ.Δ.Π. 382/1997, αναγνωριστεί ως εκπαιδευτική υπηρεσία.

Συνεπώς και σε αυτή την υπόθεση, δεν τέθηκε και δεν απασχόλησε το Δικαστήριο ισχυρισμός περί αντισυνταγματικότητας οποιασδήποτε διάταξης της Εκπαιδευτικής Νομοθεσίας.

Σε σχέση με το ζήτημα που εδώ απασχολεί, το κατά πόσο είναι αντισυνταγματικές οι πρόνοιες που εισήχθησαν με τον τροποποιητικό Νόμο 24(Ι)/2011, ο οποίος τροποποίησε το άρθρο 35Β της Εκπαιδευτικής Νομοθεσίας, έτσι ώστε να “χορηγείται μόνο μια φορά για σκοπούς προαγωγής στην αμέσως επόμενη θέση προαγωγής, ένα δωδέκατο της μονάδας για κάθε συμπληρωμένο μήνα υπηρεσίας στην Εθνική Φρουρά, με ανώτατο όριο τις τρεις μονάδες”, έχουμε αντλήσει καθοδήγηση από τις δεσμευτικές για το Δικαστήριο αποφάσεις της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου, που ασχολήθηκαν με συναφή ζητήματα.

Στην απόφαση της Πλήρους Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Κυπριακή Δημοκρατία v. Ελένης Κωνσταντίνου (2002) 3 ΑΑΔ 534, επίδικο ζήτημα ήταν η αντισυνταγματικότητα του άρθρου 3 του περί Επαγγελματικής Αποκατάστασης των Παθόντων και των Τέκνων των Εγκλωβισμένων Νόμων του 1997 (Ν. 55(Ι)/1997), ο οποίος τροποποιήθηκε με το Νόμο Ν.100 (1)/1998. Σύμφωνα με τις πρόνοιες του υπό αναφορά άρθρου, ποσοστό 10% των κενών θέσεων στον ευρύτερο δημόσιο τομέα, πληρούνταν από προσοντούχους υποψήφιους που ανήκαν στην καθορισμένη τάξη των παθόντων και τέκνων εγκλωβισμένων, ανεξάρτητα από την συγκριτική τους αξία έναντι των άλλων υποψηφίων. Η Πλήρης Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου, επικύρωσε κατά πλειοψηφία τη πρωτόδικη απόφαση (προσφυγή αρ. 1063/1999, ημερομηνίας 22/1/2002), η οποία έκρινε το Νόμο αντισυνταγματικό, λόγω της αντίθεσης του προς τις διατάξεις του άρθρου 28 του Συντάγματος, το οποίο κατοχυρώνει καθολικά την ισότητα ενώπιον του Νόμου και την ίση μεταχείριση των πολιτών από τη Διοίκηση, αποκλειομένης κάθε διάκρισης. Αναφέρθηκαν σχετικά τα ακόλουθα, τα οποία είναι αναγκαίο να καταγραφούν, έτσι ώστε να γίνει αντιληπτή η δικαστική σκέψη του όλου ζητήματος.

«Η νομολογία διασαφηνίζει ότι κοινό παρονομαστή της ισότητας αποτελεί η ομοιογένεια των αντικειμένων και υποκειμένων του δικαίου αποκλειομένης της εξίσωσης μεταξύ των ανομοίων ή της διάκρισης μεταξύ των ομοίων. Πρόκειται για την Αριστοτελική έννοια της ισότητας που έχει ως δείκτη ταξινόμησης την κατ' ουσία ομοιότητα των πραγμάτων και όχι την αριθμητική τους αντιστοιχία - (βλ. Apostolides and Others v. Republic (1982) 3 C.L.R. 928, 940, 941· Papadopoulou v. Republic (1984) 3 C.L.R. 332 Pavlou ν. Returning Officer & Others (1987) 1 C.L.R. 252, 273, 274· Σαββίδης ν. Δημοκρατίας (1989) 3(Β) Α.Α.Δ. 127).

Με την έφεση επιδιώκεται η ανατροπή της πρωτόδικης απόφασης με το επιχείρημα ότι η τάξη των παθόντων και των εγκλωβισμένων αποτελεί ιδιαίτερη κατηγορία ατόμων λόγω των δεινών που τους έπληξαν, η θέση των οποίων διακρίνεται από εκείνη των άλλων πολιτών της Δημοκρατίας. Η διαφορά αυτή τους διακρίνει από τους άλλους πολίτες της Δημοκρατίας, αφενός, και δικαιολογεί την ταξινόμησή τους σε ξεχωριστή ομάδα, στην οποία μπορεί να παραχωρηθούν ιδιαίτερα δικαιώματα για ένταξη στη Δημόσια Υπηρεσία, αφετέρου. Προς νομική θεμελίωση της διάκρισης η οποία γίνεται, ο Γενικός Εισαγγελέας μας παρέπεμψε σε άλλη πρόσφατη πρωτόδικη απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στη Χ''Ρούσου ν. Δημοκρατίας, Υπόθεση Αρ. 462/00 - 27.5.02, στην οποία το δικαστήριο έκρινε τη διάκριση που γίνεται από το Νόμο παραδεκτή καταλήγοντας σε διαφορετικό συμπέρασμα απ' ότι ο πρωτόδικος δικαστής σ' αυτή την υπόθεση ως προς τη συνταγματικότητα του Νόμου. Οι βασικοί λόγοι που οδήγησαν το δικαστήριο στην υπόθεση εκείνη να κρίνει το Νόμο ως συνάδοντα προς το Άρθρο 28 του Συντάγματος είναι:

(α) «...δεν θα πρέπει οι δημόσιοι υπάλληλοι να εκλαμβάνονται ως ενιαία τάξη. Δεν μπορούν να θεωρούνται ως ομοιογενή υποκείμενα του δικαίου και δεν δικαιούνται αδιακρίτως προαγωγής.»

(β) «... η διάκριση που γίνεται δικαιολογείται απόλυτα για λόγους γενικότερου δημοσίου συμφέροντος που επιβάλλουν τη διαφορετική αντιμετώπιση των υποστάντων θυσίες κατά τις δύσκολες στιγμές του τόπου ή των στενών συγγενών τους.»

Η διαπίστωση (α) ανωτέρω, δεν παρέχει κανένα στοιχείο το οποίο να δικαιολογεί διάκριση μεταξύ των δημοσίων υπαλλήλων. Οι δημόσιοι υπάλληλοι εξ ορισμού είναι ταγμένοι στην υπηρεσία του δημοσίου με αποστολή την εκπλήρωση των σκοπών της Δημόσιας Υπηρεσίας. Τόσο τα υπό της νομοθεσίας (περί Δημοσίας Υπηρεσίας Νόμος του 1990 (Ν.1/90)και τροποποιήσεις), προβλεπόμενα καθήκοντα, η αποστολή, όσο και οι συνθήκες λειτουργίας των υπαλλήλων του δημοσίου, τους εξομοιώνουν σε βαθμό που να στοιχειοθετούν την ομοιογενή τάξη των δημοσίων υπαλλήλων. Σε σχέση με τα καθήκοντα των δημοσίων υπαλλήλων και την εκπλήρωσή τους δε χωρεί καμιά διάκριση μεταξύ των δημοσίων υπαλλήλων. Το ίδιο ισχύει και για όσους επιδιώκουν την ένταξή τους στη Δημόσια Υπηρεσία. Κοινό παρονομαστή των επιδιώξεών τους αποτελεί η δυνατότητα και η ικανότητά τους να εκπληρώσουν τα καθήκοντα αυτά.

Η ομοιογένεια προσδιορίζεται με αναφορά στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις ατόμων αφενός και στο πεδίο που επενεργούν αφετέρου, που στην περίπτωση της Δημόσιας Υπηρεσίας, έγκειται στη διασφάλιση της χρηστής διοίκησης. Κάτω από αυτό το πρίσμα πρέπει να κριθεί η (β) διαπίστωση στην υπόθεση για να αποφασιστεί αν μπορεί να διασπαστεί η εξ αντικειμένου εμφαινόμενη ομοιογένεια μεταξύ των υποψηφίων που διεκδικούν θέση στο δημόσιο. Τα δικαιώματα των υποψηφίων είναι τα ίδια· δεν διαφοροποιούνται ανάλογα με τις προσωπικές τους ιδιαιτερότητες. Ο κοινός παρονομαστής ομοιογένειας στοιχειοθετείται από το ενιαίο μέτρο κρίσης των διεκδικούντων θέση ή προαγωγή στη Δημόσια Υπηρεσία που είναι η ικανότητά τους να εκπληρώσουν τα καθήκοντα της θέσης.

Στην Ηλία κ.ά. ν. Δημοκρατίας, Υπ. Αρ. 534/97 κ.ά. - 23.12.1999, το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε τη συνταγματικότητα του περί Εντάξεως Εκτάκτων Υπαλλήλων στη Δημόσια Υπηρεσία Νόμου του 1996, (Ν.107(1)/96), ο οποίος περιόριζε κατ' ουσία το διορισμό σε θέσεις του δημοσίου σε υπαλλήλους που υπηρετούσαν εκτάκτως στη Δημόσια Υπηρεσία. Επρόκειτο για μεγάλο αριθμό ατόμων 1061, μερικοί των οποίων υπηρετούσαν επί προσωρινής βάσεως για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ο Νόμος κρίθηκε αντισυνταγματικός διότι προσέκρουε στις διατάξεις του Άρθρου 28 του Συντάγματος και λόγω της αντίθεσής του προς την αρχή της διάκρισης των εξουσιών. Διακηρύττεται στην απόφαση ότι:

«Η αρχή της ισότητας εξυπακούει την παροχή ίσων ευκαιριών στους πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας να διεκδικήσουν θέσεις στο δημόσιο.» (σελ. 26.)

Στην συνέχεια επεξηγείται σε σχέση με πρώτους διορισμούς στη Δημόσια Υπηρεσία ότι:

«Μόνο με την προκήρυξη των θέσεων και την πρόσκληση προς κάθε πολίτη της Δημοκρατίας, που κατέχει τα απαιτούμενα από το σχέδιο υπηρεσίας προσόντα για διορισμό, να διεκδικήσει τη θέση, εκπληρούται η επιτακτική υποχρέωση της πολιτείας προς εξασφάλιση του ατομικού δικαιώματος της ίσης μεταχείρισης των πολιτών· δικαίωμα που κατοχυρώνεται από το Άρθρο 28 του Συντάγματος και διασφαλίζεται, όπως και κάθε άλλο θεμελιώδες δικαίωμα, ως όρος της λειτουργίας κάθε μιας από τις τρεις εξουσίες του κράτους, από το Άρθρο 35 του Συντάγματος.» (σ.26-27.)

Άλλη προσέγγιση καθώς υποδεικνύεται:

«... θα εξανέμιζε το δικαίωμα της ισότητας, που περιεκτικά κατοχυρώνεται στο Άρθρο 28 και προσδίδει έρεισμα στην προβολή διεκδικήσεων για την εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και, γενικά, καθεστώτος ισονομίας στους πολίτες της χώρας.» (σ.20.)

Η ομοιογένεια, όπως και η ανομοιογένεια μεταξύ πραγμάτων ή μεταξύ ατόμων και συνακόλουθα η ομαδοποίηση τους για σκοπούς ίσης μεταχείρισης καθορίζεται με βάση τη φύση των πραγμάτων ή την αντικειμενική κατάσταση των προσώπων σε συνάρτηση πάντα με τη λειτουργική τους σημασία στον κοινωνικό χώρο. Το ακόλουθο απόσπασμα από τη Σεργίδης (ανωτέρω), που απηχεί τις θέσεις οι οποίες υιοθετήθηκαν σε προγενέστερη απόφαση της Ολομέλειας, Πρόεδρος της Δημοκρατίας ν. Βουλής (Αρ. 2) (1989)3 Α.Α.Δ. 1931, 1938, είναι αποκαλυπτικό για τον προσδιορισμό των παραμέτρων της ομοιογένειας:

«Η ομοιογένεια μεταξύ πραγμάτων ή της θέσης ή της κατάστασης ατόμων για σκοπούς ίσης μεταχείρισης δεν προσδιορίζεται μικροσκοπικά ή σχολαστικά αλλά με γνώμονα την ουσιαστική συνάφεια μεταξύ τους. Όταν η ομοιογένεια μεταξύ πραγμάτων, της θέσεως ή των περιστάσεων ατόμων είναι τόσο μεγάλη ώστε να συνθέτουν ομάδα ατόμων ή υποκειμένων με βάση κοινό παρονομαστή ομοιογένειας ο νομοθέτης έχει τη διακριτική ευχέρεια να ταξινομήσει τα πράγματα ή τα υποκείμενα του δικαίου σε ξεχωριστή κατηγορία και να προβεί σε νομοθετικές ρυθμίσεις διάφορες από εκείνες που ισχύουν για άλλες συγγενικές αλλά όχι ομοιογενείς κατηγορίες προσώπων ή πραγμάτων. Τόσο η συμπερίληψη πραγμάτων ή ατόμων σε ομοιογενή κατηγορία όσο και οι διακρίσεις που γίνονται στα δικαιώματα ή τις υποχρεώσεις ατόμων πρέπει να έχουν, όπως ορίζει η νομολογία, λογικό έρεισμα το οποίο να πηγάζει από την ομοιότητα ή διαφορές μεταξύ των πραγμάτων ή των φορέων των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων.» (σ.130)

Της απόφασης στην Ηλία προηγήθηκε η απόφαση της Ολομέλειας στη Μενελάου κ.ά. ν. Δημοκρατίας κ.ά. (1996) 3 Α.Α.Δ. 370, το ακόλουθο απόσπασμα από την οποία είναι διαφωτιστικό για τις επιταγές της ισότητας στο πλαίσιο της στελέχωσης της Δημόσιας Υπηρεσίας:

«Το δικαίωμα της ίσης μεταχείρισης από τις διοικητικές αρχές και όργανα του κράτους αποτελεί ατομικό δικαίωμα του πολίτη - Άρθρο 28 - και αντίστοιχη υποχρέωση της Πολιτείας να το διασφαλίσει αποτελεσματικά - Άρθρο 35. Η προκήρυξη θέσεων στο δημόσιο επιβάλλεται γενικότερα, προς διασφάλιση του δημοσίου συμφέροντος, για την αξιοκρατική στελέχωση της Δημόσιας Υπηρεσίας.» (σ.384)

Δεν θα αναφερθούμε στην ελληνική νομολογία σχετικά με διακρίσεις που έγιναν δεχτές σε ορισμένες περιπτώσεις από την Ελληνική Δικαιοσύνη ως επαγόμενες ευμενείς ρυθμίσεις υπέρ ατόμων τα οποία θεωρήθηκαν ότι ευρίσκοντο σε μειονεκτική θέση. Θα σημειώσουμε μόνο ότι οι διατάξεις περί ισότητας στο Ελληνικό Σύνταγμα δεν είναι ταυτόσημες με το Άρθρο 28 του Συντάγματος και ότι η νομολογία επί του θέματος παρουσιάζει διακυμάνσεις όπως φαίνεται και από τις αποφάσεις στις οποίες παραπέμπει το Δικαστήριο στη Χ''Ρούσου (ανωτέρω) Σ.τ.Ε. 2314/1968, Σ.τ.Ε. 2216/1975, Σ.τ.Ε. 1456/66 και 227/58. Στο σύγγραμμα του Αριστόβουλου Ι. Μάνεση - Συνταγματική Θεωρία και Πράξη 1954-1979 ασκείται αυστηρή κριτική στις αποφάσεις του Συμβουλίου Επικρατείας που υιοθετούν τη θέση ότι χωρεί παρέκκλιση από την αρχή της ισότητας για λόγους «γενικότερου συμφέροντος». Ο συγγραφέας διατυπώνει τη θέση: (σελ. 325)

«Δεν είναι καν νοητόν ο κοινός νομοθέτης να εισάγη και ο δικαστής να αναγνωρίζη παρεκκλίσεις από της καθιερούσης την αρχήν ταύτην συνταγματικής διατάξεως, οιοσδήποτε λόγος και αν συντρέχη.»

Ανάλογη είναι η θέση η οποία υιοθετείται από τον Π.Δ. Δαγτόγλου στο σύγγραμμά του - Συνταγματικό Δίκαιο - Ατομικά Δικαιώματα - Τόμος Β - 1991, Παρ. 1409 όπου τονίζεται ότι:

«Η προνομιακή πρόσληψη ορισμένων κατηγοριών πολιτών (επιφύλαξη ορισμένου αριθμού, ευνοϊκότερη βαθμολόγηση, διορισμός ως υπεραρίθμων κ.ο.κ.) δεν επιτρέπεται κατ' αρχήν, γιατί μια τέτοια προνομιακή μεταχείριση αποτελεί ακριβώς άρνηση της αρχής του άρθρου 4 παρ. 4.*»

Δεν θα επεκταθούμε σε περαιτέρω θεώρηση της σχετικής νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας. Θα υπογραμμίσουμε μόνο ότι εφόσον υφίσταται ομοιογένεια μεταξύ τάξης ατόμων, δεν χωρεί καμιά διάκριση μεταξύ τους.

Βάσει των ρητών διατάξεων της παραγράφου 2, του Άρθρου 28 του Συντάγματος αποκλείεται κάθε διάκριση για οποιοδήποτε λόγο, μη ρητά προβλεπόμενη από το Σύνταγμα. Αντίθετα προς άλλα άρθρα του Συντάγματος τα οποία επίσης διασφαλίζουν θεμελιώδη δικαιώματα και ελευθερίες του ανθρώπου (βλ. Άρθρα, 15.2, 17.2, 19.3, 23.3), το Άρθρο 28, δεν παρέχει τη δυνατότητα περιορισμού της εφαρμογής του για κανένα λόγο. Περιορισμοί θεμελιώδους δικαιώματος χάριν του δημοσίου συμφέροντος μπορεί να γίνουν δεκτοί μόνο εφόσον το δημόσιο συμφέρον εξειδικεύεται, όπως στην περίπτωση του Άρθρου 25.3 του Συντάγματος, ως λόγος για τον οποίο μπορεί να περιοριστεί κατοχυρωμένο δικαίωμα του ανθρώπου. Αλλά και δυνατότητα να παρεχόταν περιορισμού του δικαιώματος της ίσης μεταχείρισης χάριν του δημοσίου συμφέροντος, η διάκριση που γίνεται από το Νόμο δεν θα μπορούσε να ευσταθήσει. Ο διορισμός, όπως και η προαγωγή των πλέον άξιων και ικανότερων υποψηφίων είναι κεφαλαιώδους σημασίας για το κοινό καλό. Η άρτια στελέχωση της Δημόσιας Υπηρεσίας προάγει άμεσα το συμφέρον του δημοσίου. Αναξιοκρατικά κριτήρια για τη στελέχωση της Δημόσιας Υπηρεσίας όχι μόνο δεν προάγουν αλλά πλήττουν το δημόσιο συμφέρον.

Υπάρχει όμως και μια άλλη οπτική γωνία από την οποία οράται το ζήτημα, εξίσου καθοριστική για τη λύση του θέματος. Αυτή προσδιορίζεται από το δικαίωμα των άλλων υποψηφίων για προαγωγή για ίση μεταχείριση από τη Διοίκηση. Το δικαίωμα του ατόμου προς ίση μεταχείριση εξυπακούει διαγωνισμό για την κατάκτηση θέσης στο δημόσιο επί ίσοις όροις. Το δικαίωμα που παρέχει ο Νόμος σε παθόντες και εγκλωβισμένους δεν αποβλέπει στην παροχή βοήθειας, εκπαιδευτικής ή άλλης, προς γεφύρωση της ανισοσκέλειας που επήλθε από τα δεινά που τους έπληξαν έναντι τρίτων ώστε να είναι σε θέση να διαγωνιστούν ισότιμα με αυτούς. Το δικαίωμα που τους παρέχεται θεμελιώνεται στον εκτοπισμό του δικαιώματος για ίση μεταχείριση παντός ετέρου που διεκδικεί θέση στο δημόσιο, διάκριση που δεν μπορεί να συμβιβασθεί με το αναφαίρετο των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου. Το δικαίωμα που παρέχεται από το Νόμο συνεπάγεται την στέρηση του δικαιώματος παντός τρίτου για ίση μεταχείριση από τη Διοίκηση. Δυσπραγούσα ή ζημιωθείσα τάξη πολιτών μπορεί να τύχει βοήθειας αποβλέπουσας στη θεραπεία ή άμβλυνση των δεινών που τους έπληξαν. Δεν είναι παραδεκτό, όμως, η βοήθεια αυτή να θεμελιώνεται στην άρνηση του αναφαίρετου δικαιώματος για την ισότητα των συμπολιτών τους.

Για τους πιο πάνω λόγους κρίνουμε ως αντισυνταγματικό το άρθρο 3 του Νόμου, και απορρίπτουμε την έφεση με έξοδα.

Ακολούθησε η απόφαση της Πλήρους Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Χαράλαμπος Κιτής κ.ά v. Κυπριακής Δημοκρατίας (2006) 3 ΑΑΔ 734, στην οποία επίδικος ήταν ο περί Παροχής Ίσων Ευκαιριών για την Επαγγελματική Αποκατάσταση των Παθόντων και των Τέκνων των Εγκλωβισμένων, Νόμος του 2004 (Ν. 87(Ι)/2004). Κρίθηκε ότι ο πιο πάνω Νόμος είναι πανομοιότυπος με τον περί Επαγγελματικής Αποκατάστασης των Παθόντων και των Τέκνων των Εγκλωβισμένων Νόμο του 1997 και 1998 (Ν.55(Ι)/1997και το τροποποιητικό Ν.100(Ι)/1998), ο οποίος κρίθηκε αντισυνταγματικός στην υπόθεση Δημοκρατία v. Κωνσταντίνου (ανωτέρω).

Η διαφορά που εντοπίστηκε στους δύο Νόμους, ήταν η αντικατάσταση της πρόνοιας που υπήρχε στο Ν.100(Ι)/1998(σύμφωνα με την οποία μέχρι ποσοστού 10% των κενών θέσεων στον ευρύτερο δημόσιο τομέα θα πληρούνταν από προσοντούχους υποψηφίους που ανήκαν στην καθορισμένη στον Νόμο τάξη που περιλαμβάνει τους παθόντες και τέκνα εγκλωβισμένων), με το Ν.87(Ι)/2004, άρθρο 3(1), σύμφωνα με τις πρόνοιες του οποίου, οι υποψήφιοι για διορισμό ή προαγωγή παθόντες και τέκνα εγκλωβισμένων, που κατείχαν τα προβλεπόμενα προσόντα, θα προτιμούντο έναντι ανθυποψηφίων τους, οι οποίοι με βάση τα κριτήρια του οικείου νόμου είχαν κριθεί ισοδύναμοι με αυτούς. Στο Νόμο (Ν.87(Ι)/2004), σημειώθηκε ότι οι πιο πάνω διατάξεις θα τύγχαναν εφαρμογής μια φορά μόνο για κάθε παθόντα, δηλαδή είτε στο στάδιο της πρόσληψης είτε στο στάδιο μιας από τις προαγωγές, και όχι σε όσους είχαν διοριστεί ή προαχθεί δυνάμει του περί Επαγγελματικής Αποκατάστασης των Παθόντων και των Τέκνων των Εγκλωβισμένων Νόμου.

Η Πλήρης Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Χαράλαμπος Κιτής κ.ά v. Κυπριακής Δημοκρατίας (ανωτέρω), διατύπωσε με σαφήνεια τη δικαστική σκέψη της Δημοκρατίας v. Ελένης Κωνσταντίνου (ανωτέρω) ως ακολούθως:

«Έχουμε τη γνώμη πως ενδεχομένως να μην έχει γίνει πλήρως αντιληπτή η δικαστική σκέψη της Δημοκρατίας ν. Κωνσταντίνου, όπως αυτή διατυπώνεται και στις δύο αποφάσεις που δόθηκαν με την ίδια κατάληξη. Ο Ν.100(I)/98κρίθηκε αντισυνταγματικός όχι για την πρόνοια του αναφορικά με την ποσόστωση, αλλά για το σύνολο των διατάξεων του που δημιουργούσαν τη διάκριση, αναφορικά με την εφαρμογή από το διοικητικό όργανο των αξιολογικών κριτηρίων για την πρόσληψη ή προαγωγή υποψηφίων στον ευρύτερο δημόσιο τομέα, μεταξύ των υποψηφίων που ανήκαν στην τάξη που δημιουργούσε ο Νόμος και των υπολοίπων υποψηφίων. Ο περί Δημόσιας Υπηρεσίας Νόμος 1/90 ειδικά, αλλά και όλοι οι νόμοι που προβλέπουν για την αξιολόγηση των υποψηφίων για τις κενές θέσεις, πρώτου διορισμού ή προαγωγής, στο δημόσιο τομέα διατυπώνονται με τέτοιο τρόπο ώστε να συνάδουν με το άρθρο 28 του Συντάγματος. Δίδεται δηλαδή ισότιμη ευκαιρία σε όλους τους πολίτες να διεκδικήσουν τις θέσεις, στη βάση των αξιολογικών κριτηρίων που προβλέπει ο νόμος. Οποιαδήποτε πρόνοια του νόμου που εκθεμελιώνει ή μεταβάλλει αυτή τη βάση αναπόφευκτα θα προσκρούσει στο άρθρο 28 του Συντάγματος. Οι λόγοι εκτίθενται στο σκεπτικό των δύο αποφάσεων στη Δημοκρατία ν. Κωνσταντίνου, στην οποία και παραπέμπουμε.

Θα εξηγήσουμε όμως, για πλήρη κατανόηση, γιατί οι πρόνοιες του επίμαχου Νόμου δεν μπορεί καν να βρίσκονται μέσα στα πλαίσια εύλογης και για το γενικό συμφέρον αναγκαίας διαφοροποίησης, ενόψει της τάξης των ατόμων που η πολιτεία θέλει να ευεργετήσει. Στον τίτλο του Νόμου εκδηλώνεται και ο σκοπός του, που είναι η επαγγελματική αποκατάσταση των παθόντων και των τέκνων των εγκλωβισμένων. Να σημειώσουμε πως εκτός από τον ίδιο τον ανάπηρο, που περιλαμβάνεται στην έννοια «παθών» στο άρθρο 2(β) του Νόμου και τον εγκλωβισμένο στο (δ), όλα τα υπόλοιπα πρόσωπα είναι οι στενότεροι συγγενείς πεσόντος ή εξαφανισθέντος, αναπήρου ή εγκλωβισμένου. Ειδικά στην περίπτωση, που σύμφωνα με το Νόμο η προαγωγή θεωρείται επαγγελματική αποκατάσταση, όπως στην υπόθεση που εξετάζουμε, ενδεχομένως αυτή να γίνει και σε προχωρημένο σημείο της σταδιοδρομίας των υποψηφίων. (Εδώ η ηλικία τους υπερβαίνει τα 50). Με αυτό ως δεδομένο η κοινή λογική δεν δέχεται πως τέτοια επαγγελματική ανέλιξη εντάσσεται στην έννοια της αποκατάστασης. Λαμβάνοντας δε υπόψη πως η τάξη των προσώπων που προβλέπεται στο Νόμο προέκυψε από τα γεγονότα της τούρκικης εισβολής το 1974, είναι φυσικό να βλέπουμε πως, λόγω της ηλικίας των ανηκόντων σ' αυτή την τάξη, δύσκολα μπορεί να μιλά κάποιος για επαγγελματική αποκατάσταση.

Βεβαίως, η αντισυνταγματικότητα του Νόμου συντελείται, όπως έχουμε ήδη πει, από την εισαγωγή του κριτηρίου της τάξης που δημιούργησε ο Νόμος μαζί με την υποχρέωση του διοικητικού οργάνου να επιλέγει πρόσωπο που ανήκει σ' αυτή την τάξη, εφόσον κριθεί «περίπου ισοδύναμος» με τους υπόλοιπους υποψήφιους.

Αν δεν υπήρχε το νομοθέτημα το διοικητικό όργανο θα επέλεγε, σύμφωνα με τα αξιολογικά κριτήρια, τον καταλληλότερο υποψήφιο. Με την εισαγωγή όμως από το επίμαχο νομοθέτημα αυτού του στοιχείου ανατρέπεται η ισότητα των υποψηφίων έναντι του Νόμου, γι' αυτό και είναι αντίθετος με το άρθρο 28 του Συντάγματος.

Δημιουργείται δε φανερή αδικία γιατί αυτοί που ανήκουν στην τάξη που καθορίζει ο Νόμος έχουν αφενός το δικαίωμα να προαχθούν, εφόσον κριθούν στη βάση των αξιολογικών κριτηρίων υπέρτεροι των άλλων υποψηφίων, ταυτόχρονα όμως διατηρείται γι' αυτούς το δικαίωμα, εφόσον κριθούν περίπου ισοδύναμοι με τους υπόλοιπους υποψηφίους, να δικαιούνται στην προαγωγή.

Κάτι βεβαίως που μπορεί να γίνει ακόμη και στις ψηλότερες βαθμίδες της δημόσιας υπηρεσίας ή του ευρύτερου δημόσιου τομέα. Επαναλαμβάνουμε εδώ αυτό που ειπώθηκε στην υπόθεση Δημοκρατία ν. Κωνσταντίνου, και στο οποίο ο δικαστής Αρτεμίδης έδωσε ιδιαίτερη έμφαση, ότι δηλαδή αυτή η ευνοϊκή μεταχείριση που προβλέπει ο Νόμος γίνεται εις βάρος των συγκεκριμένων υπόλοιπων υποψηφίων, οι οποίοι ουσιαστικά επωμίζονται την εκπλήρωση της ευθύνης που έχει το σύνολο της πολιτείας απέναντι στην τάξη που ο Νόμος θέλει να ευνοήσει.

Ενόψει αυτών που συζητούμε πιο πάνω, ο επίμαχος Νόμος κρίνεται εξ' ολοκλήρου αντισυνταγματικός. Η έφεση επιτυγχάνει. Η πρωτόδικη απόφαση παραμερίζεται».

Επίσης σχετική είναι η απόφαση της πλήρους Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην αναφορά αρ. 2/2016, ημερομηνίας 5/7/2017.

Εν προκειμένω, το άρθρο 35Β των περί Δημοσίας Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας Nόμων του 1969 (Ν.10/1969)με τις τροποποιήσεις του, καθορίζει τη διαδικασία για τη πλήρωση θέσεων προαγωγής και τα κριτήρια επιλογής. Στο εδάφιο (4) του σχετικού άρθρου του Νόμου, προνοείται ότι η σειρά προτεραιότητας των συστηνομένων από τη Συμβουλευτική Επιτροπή υποψηφίων για τη πλήρωση θέσεων που ανήκει στο διδακτικό προσωπικό των σχολείων μέσης και δημοτικής εκπαίδευσης, καθορίζεται μετά την αριθμητική αποτίμηση των κριτηρίων της αξίας, των προσόντων και της αρχαιότητας όλων των προσοντούχων υποψηφίων σε μονάδες.

Σε σχέση με το κριτήριο της αρχαιότητας, στο σχετικό άρθρο του Νόμου (35(Β)(4)(γ)), γίνεται αναφορά σε δέκατα της μονάδας που αποδίδονται για κάθε συμπληρωμένο μήνα “υπηρεσίας” ή “προϋπηρεσίας”. Στις ερευνητικές δε διατάξεις του ίδιου άρθρου του Νόμου, ερμηνεύεται “για τους σκοπούς της παραγράφου αυτής”, δηλαδή της παραγράφου 35 (Β)(4)(γ), τι σημαίνει “υπηρεσία” και “προϋπηρεσία”. Όπως αναφέρεται, πρόκειται για "εκπαιδευτική υπηρεσία εκπαιδευτικού λειτουργού” μετά και πριν το διορισμό του στη μόνιμη θέση που κατέχει στη δημόσια εκπαιδευτική υπηρεσία. Με τον επίδικο Νόμο, με τον οποίο εισάγεται το κριτήριο της “υπηρεσίας στην Εθνική Φρουρά” για σκοπούς προαγωγής, δημιουργείται μια τάξη υποψηφίων που διεκδικούν προαγωγή στην Εκπαιδευτική Δημόσια Υπηρεσία, για τους οποίους ένα από τα τρία αξιολογικά κριτήρια, αυτό της αρχαιότητας, αποτιμάται, όχι με βάση την εκπαιδευτική τους υπηρεσία, αλλά λόγω της υπηρεσίας τους εκτός εκπαίδευσης.

Σύμφωνα με τα νομολογηθέντα στις προαναφερθείσες αποφάσεις της Πλήρους Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου, οι οποίες είναι δεσμευτικές για το παρόν Δικαστήριο, οι Νόμοι που προβλέπουν την αξιολόγηση των υποψηφίων για τις κενές θέσεις πρώτου διορισμού ή προαγωγής στο δημόσιο τομέα, διατυπώνονται με τρόπο ώστε να συνάδουν με το Άρθρο 28 του Συντάγματος και οποιαδήποτε πρόνοια του νόμου που εκθεμελιώνει ή μεταβάλλει αυτή τη βάση, αναπόφευκτα θα προσκρούσει στο Άρθρο 28 του Συντάγματος. Οι υποψήφιοι που διεκδικούν θέση ή προαγωγή στο Δημόσιο, εν προκειμένω στη Δημόσια Εκπαιδευτική Υπηρεσία, είναι εξ’ ορισμού ταγμένοι στην3 υπηρεσία της δημόσιας εκπαίδευσης, με αποστολή την εκπλήρωση των σκοπών της. Τα προβλεπόμενα καθήκοντα, η αποστολή και οι συνθήκες λειτουργίας των υπαλλήλων του δημοσίου, τους εξομοιώνουν σε βαθμό που να στοιχειοθετούν την ομοιογενή τάξη των δημοσίων υπαλλήλων.

Εφόσον υφίσταται ομοιογένεια μεταξύ τάξης ατόμων, δεν δικαιολογείται η διάκριση για λόγους γενικότερου δημοσίου συμφέροντος, όπως είναι η θητεία στην Εθνική Φρουρά. Τα δικαιώματα των υποψηφίων είναι τα ίδια και δεν διαφοροποιούνται ανάλογα με τις προσωπικές τους ιδιαιτερότητες, δεδομένου ότι ο κοινός παρονομαστής ομοιογένειας στοιχειοθετείται από το ενιαίο μέτρο κρίσης, που είναι η ικανότητα των διεκδικούντων θέση ή προαγωγή να εκπληρώσουν τα καθήκοντα της θέσης. Συνεπώς με τον επίδικο Νόμο, ένα από τα νομοθετικά αξιολογικά κριτήρια, αυτό της αρχαιότητας, αποτιμάται κατά παράβαση της συνταγματικής αρχής της ισότητας.

Για τους πιο πάνω λόγους, θα κρίναμε την επίμαχη διάταξη του Τροποποιητικού Νόμου 24(Ι)/2011, με την οποία τροποποιήθηκε το άρθρο 35Β του περί Δημόσιας Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας Νόμου, αντισυνταγματική και θα κάναμε αποδεκτές τις προσφυγές με €1300 έξοδα πλέον Φ.Π.Α., υπέρ των αιτητριών και εναντίον των καθ’ ων η αίτηση σε κάθε προσφυγή ξεχωριστά.

Α. ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ – ΝΙΚΟΛΕΤΟΠΟΥΛΟΥ, ΔΔΔ

Ε. ΜΙΧΑΗΛ, ΔΔΔ

cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο