Administrative court annuls planning authority refusal citing illegal expropriation and bad faith in land use decisions.
Legislator-Zusammenfassung
KI-generiertThe Administrative Court annulled the planning authority's refusal of a building permit, ruling the decision illegal due to the applicant's land being expropriated for public parking. The court found the authority acted in bad faith by citing expropriation as a barrier to development when the entire plot had already been taken. Consequently, the court held that local plans cannot block a landowner's lawful development rights absent precise statutory conditions.
Legislator-Regeste
KI-generiertN. 158(I)/1999, Art. 146; N. 90/1972: Local planning schemes and expropriation decrees cannot prevent a landowner's lawful development unless precise statutory conditions are met, and administrative bodies must not act in bad faith by citing expropriation to deny permits.
Schlagwörter
KI-generiertZitierte Gesetzesbestimmungen
KI-generiertZitierte Rechtsprechung
KI-generiertVerwandte Entscheide
KI-generiertVolltext
ΑΝΑΦΟΡΕΣ:
Κυπριακή νομολογία στην οποία κάνει αναφορά η απόφαση αυτή:
MICHAEL THEODOSSIOU CO. LTD. ν. MUNICIPALITY OF LIMASSOL (1975) 3 CLR 195
Tofarco Ltd και Άλλοι ν. Δήμου Λευκωσίας (1994) 4 ΑΑΔ 233
ΕΥΕΛΘΩΝ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΜΕΣΩ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ & ΟΙΚΗΣΕΩΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ, Υπόθεση Αρ. 57/2013, 10/7/2015, ECLI:CY:AD:2015:D502
ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΗΣΕΩΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ, Υπόθεση Αρ. 56/2013, 28/6/2016, ECLI:CY:AD:2016:D308
Κυπριακή νομοθεσία στην οποία κάνει αναφορά η απόφαση αυτή:
Ν. 158(I)/1999 - Ο περί των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμος του 1999
Ν. 90/1972 - Ο περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμος του 1972
ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠΟΦΑΣΗΣ:
ECLI:CY:DD:2017:24
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
(Υπόθεση Αρ. 58/2013)
27 Ιανουαρίου, 2017
[Α. ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ – ΝΙΚΟΛΕΤΟΠΟΥΛΟΥ, ΔΔΔ]
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ
ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ
Αιτητής,
ΚΑΙ
ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΜΕΣΩ
ΕΠΑΡΧΙΑΚΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ
ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ & ΟΙΚΗΣΕΩΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ
Καθ’ ων η αίτηση
Χ. Μιχαηλίδου (κα), για Μ. Ηλιάδης & Συνεργάτες Δ.Ε.Π.Ε, για τον αιτητή.
Θ. Πιπερή–Χριστοδούλου (κα), Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για Γενικό Εισαγγελέα, για τους καθ’ ων η αίτηση.
Α Π Ο Φ Α Σ Η
Α. ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ-ΝΙΚΟΛΕΤΟΠΟΥΛΟΥ, ΔΔΔ.: Ο αιτητής, με την παρούσα προσφυγή, προσβάλλει τη νομιμότητα της απόφασης των καθ’ ων η αίτηση ημερομηνίας 23/11/2012, με την οποία απορρίφθηκε η αίτηση του για χορήγηση Πολεοδομικής Άδειας (αρ. ΛΑΡ/00508/2012, ημερομηνίας 2/7/2012), με την οποία ζητούσε μετατροπή σε οικόπεδο του ακινήτου (αρ. τεμαχίου 16, Φ/Σχ. 31/4202V01, τοποθεσία Αθηένου).
Στις 2/7/2012, ο αιτητής υπέβαλε αίτηση για μετατροπή του τεμαχίου με αρ. 16, Φ/Σχ. 31/4202V01 σε ένα οικόπεδο. Ταυτόχρονα επέβαλε και αίτηση ημερομηνίας 2/7/2012, για χορήγηση πολεοδομικής άδειας για ανέγερση πολυκατοικίας στο ίδιο ακίνητο. Για το εν λόγω τεμάχιο είχε δημοσιευθεί Γνωστοποίηση Απαλλοτρίωσης ημερομηνίας 10/8/2007 για σκοπούς κατασκευής δημόσιου χώρου στάθμευσης, δημόσιου χώρου πρασίνου και άλλους κοινωφελείς σκοπούς. Ακολούθησε δημοσίευση Διατάγματος Απαλλοτρίωσης ημερομηνίας 9/10/2009, με την οποία απαλλοτριώθηκαν τα τεμάχια, μεταξύ αυτών και το επίδικο τεμάχιο. Με απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Μαρία Προδρόμου κ.ά και Δήμου Αθηένου, συνεκδικασθείσες υποθέσεις αρ. 1665/2009 κ.ά, ημερομηνίας 25/1/2012, ακυρώθηκε η πιο πάνω απόφαση.
Στις 11/3/2012, δημοσιεύθηκε αναθεωρημένο Σχέδιο Χρήσης Γης του Τοπικού Σχεδίου Αθηένου με βάση το οποίο το επίδικο τεμάχιο, βρίσκεται μέσα στην οικιστική ζώνη Κα6 και χαρακτηρίζεται ως χώρος στάθμευσης, χαρακτηρισμός που δεν υπήρχε μέχρι τότε για το εν λόγω τεμάχιο. Στις 17/7/2012, το Δημοτικό Συμβούλιο Αθηένου, αποφάσισε όπως προχωρήσει σε απαλλοτρίωση και επίταξη του συγκεκριμένου τεμαχίου για σκοπούς δημιουργίας δημόσιου χώρου στάθμευσης, σύμφωνα με το Τοπικό Σχέδιο Αθηένου.
Προς τούτο, δημοσιεύθηκε Γνωστοποίηση Απαλλοτρίωσης στις 27/7/2012 και Διάταγμα Απαλλοτρίωσης στις 19/10/2012. Στις 23/11/2012, οι καθ’ ων η αίτηση αποφάσισαν να απορρίψουν την αίτηση για μετατροπή του τεμαχίου σε οικόπεδο, που είναι το αντικείμενο της υπό εξέταση προσφυγής. Οι καθ’ ων η αίτηση, απέρριψαν επίσης στις 19/11/2012 την αίτηση για ανέγερση πολυκατοικίας, η οποία αποτέλεσε το αντικείμενο άλλης προσφυγής, η οποία έγινε αποδεκτή από το Ανώτατο Δικαστήριο (βλ. Ανδρέας Προδρόμου v. Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω Επαρχιακού Λειτουργού Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως Λάρνακας, ECLI:CY:AD:2016:D308, υπόθεση αρ. 56/2013, ημερομηνίας 28/6/2016).
Στην εξεταζόμενη περίπτωση, η απόρριψη της αίτησης από την Πολεοδομική Αρχή, είναι με το ακόλουθο αιτιολογικό (ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 7 στην ένσταση των καθ’ ων η αίτηση):
«(500) Δεν προβλέπεται η παραχώρηση προς το δημόσιο γης από την υπό ανάπτυξη ιδιοκτησία για τη διεύρυνση του εφαπτόμενου στα ανατολικά του τεμαχίου δρόμου κατά παράβαση των προνοιών της παραγράφου 3.1.(α) των Γενικών Προνοιών Πολιτικής του Παραρτήματος Β των Τοπικών Σχεδίων.
(501) Δεν γίνεται πρόνοια για την παραχώρηση από την υπό ανάπτυξη ιδιοκτησία έκτασης γης, ποσοστού 10% του καθαρού εμβαδού του τεμαχίου για τη δημιουργία «ανοικτού δημόσιου χώρου», κατά παράβαση των προνοιών της παραγράφου 3.2 των Γενικών Προνοιών Πολιτικής του Παραρτήματος Β των Τοπικών Σχεδίων.
(502) Η ανάπτυξη προτείνεται σε τεμάχιο το οποίο με βάση τον χάρτη χρήσης γης των αναθεωρημένων πολεοδομικών ζωνών του Δήμου Αθηένου, ημερομηνίας 11 Μαΐου 2012, χαρακτηρίζεται ως χώρος στάθμευσης γεγονός που κατά τη λήψη απόφασης για απόρριψη της παρούσας αίτησης αποτέλεσε ουσιώδη παράγοντα με βάση τις πρόνοιες του άρθρου 26(1) του περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμου.
Σημείωση στην αιτήτρια*:
Τίθεται υπόψη σας ότι για το υπό αναφορά τεμάχιο έχει δημοσιευτεί με τη διοικητική πράξη με αρ. 497 στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας με αρ. 4492 ημερομηνίας 27/07/2012 γνωστοποίηση απαλλοτρίωσης, για να χρησιμοποιηθεί για σκοπούς δημόσιας ωφέλειας δηλαδή για την δημιουργία δημόσιου χώρου στάθμευσης και δημόσιου χώρου πρασίνου και με τη διοικητική πράξη με αρ. 668 έχει δημοσιευτεί στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας με αρ. 4508 ημερομηνίας 19/10/2012 διάταγμα απαλλοτρίωσης για να χρησιμοποιηθεί για τους σκοπούς αυτούς.
Λάρνακα 23/11/2012
Μ.Ιακ./Μ.Σ./Κ.Σ¨.
(* Προφανώς εννοείται “στον αιτητή”)
Οι ευπαίδευτοι συνήγοροι για τον αιτητή, με παραπομπή σε σχετική νομολογία, ισχυρίζονται ότι η αιτιολογία που οι καθ’ ων η αίτηση έδωσαν στην απόφαση τους για απόρριψη της αίτησης για χορήγηση πολεοδομικής άδειας στον αιτητή, είναι παράνομη, καταχρηστική, πεπλανημένη και κατά παράβαση της νομολογίας. Ειδικότερα, οι λόγοι που οι καθ’ ων η αίτηση πρόβαλαν για την απόρριψη της αίτησης για τη χορήγηση της πολεοδομικής άδειας, ήταν καταρχήν η Δήλωση Πολιτικής και η δημοσίευση του Διατάγματος Απαλλοτρίωσης. Ούτε όμως το Τοπικό Σχέδιο, ούτε η Γνωστοποίηση Απαλλοτρίωσης, ούτε το Διάταγμα Απαλλοτρίωσης, συνιστούν νόμιμη αιτιολογία για την άρνηση έκδοσης πολεοδομικής άδειας, σύμφωνα με τη νομολογία.
Σύμφωνα με τους συνηγόρους του αιτητή, μόνο μετά την ολοκλήρωση της απαλλοτρίωσης με την καταβολή της σχετικής αποζημίωσης και την μεταβίβαση ακινήτου, είναι δυνατόν να ομιλούμε για “ουσιώδη παράγοντα”. Μόνο δε με Διάταγμα Ρυμοτομίας, είναι δυνατή η απαίτηση για δρόμους και διευρύνσεις. Η απόρριψη της αίτησης από την Πολεοδομική Αρχή, σύμφωνα με τους συνηγόρους του αιτητή, είναι καταχρηστική, αφού θα μπορούσαν να τεθούν σχετικοί όροι για παραχώρηση μέρους του ακινήτου για δρόμο και πράσινο και όχι να απορριφθεί η αίτηση.
Τέλος ο αιτητής, στην απαντητική του αγόρευση, αντιτάσσει στον ισχυρισμό των καθ’ ων η αίτηση ότι θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη σε περιπτώσεις όπως η εξεταζόμενη οι πρόνοιες του άρθρου 12 του Ν.158(Ι)/1999, ότι πρόκειται για γενικό άρθρο, σε αντίθεση με το άρθρο 26 του περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμου (Ν.90/1972), το οποίο είναι ειδικό και αφορά ακριβώς την έκδοση πολεοδομικής άδειας.
Από την άλλη, η ευπαίδευτη συνήγορος για τους καθ’ ων η αίτηση, προβάλλει ότι η αιτιολογία της απόρριψης της αίτησης του αιτητή, προκύπτει από το σώμα της πράξης και συμπληρώνεται από τα στοιχεία του φακέλου. Η διοίκηση στο πλαίσιο της αρχής της νομιμότητας, επιβάλλεται να λαμβάνει υπόψη τις πράξεις άλλων οργάνων της διοίκησης που εκ των πραγμάτων επηρεάζουν τον τρόπο διαχείρισης μίας υπόθεσης. Η υποχρέωση αυτή έχει καταστεί και νομικά δεσμευτική υποχρέωση, σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 12 του περί των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμου (Ν.158(Ι)/1999).
Κατά τη συνήγορο, ο καθορισμός σε σχέδιο, δεν αποτελεί στέρηση ιδιοκτησίας. Όταν οι σχεδιασμοί της διοίκησης λαμβάνουν σάρκα και οστά και ενδύονται το μανδύα μιας συγκεκριμένης διοικητικής πράξης και νόμιμης πράξης, τότε δεν μπορεί να αγνοούνται από τη διοίκηση και δεν μπορεί να ζητείται από τη Πολεοδομική Αρχή να αγνοεί και να μην εφαρμόζει τις διατάξεις του οικείου πολεοδομικού σχεδίου, που είναι Κανονιστική Διοικητική Πράξη.
Τέλος, η ευπαίδευτη συνήγορος για τους καθ’ ων η αίτηση, καλεί το Δικαστήριο να επαναπροσδιορίσει τη νομολογία στη βάση των διατάξεων του άρθρου 12 του Ν.158(Ι)/1999 και όχι μόνο του άρθρου 26(1) του περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμου (Ν.90/1972)και να καθορίσει με μεγαλύτερη ακρίβεια, πότε το δικαίωμα ανάπτυξης υποχωρεί έναντι άλλων πράξεων της διοίκησης ή νομοθετικών διατάξεων και πότε όχι.
Έχω εξετάσει με μεγάλη προσοχή τις εκατέρωθεν θέσεις των ευπαιδεύτων συνηγόρων και των δύο πλευρών και θα συμφωνήσω με την εισήγηση του αιτητή ότι, σύμφωνα με τη νομολογία μας ούτε το Τοπικό Σχέδιο, ούτε η Γνωστοποίηση ή το Διάταγμα Απαλλοτρίωσης, συνιστούν νόμιμη αιτιολογία για άρνηση έκδοσης πολεοδομικής άδειας. Στο πλαίσιο προστασίας της ιδιοκτησίας δυνάμει του Άρθρου 23 του Συντάγματος, αλλά και του Άρθρου 1 του Πρώτου Πρωτοκόλλου της Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, ο ιδιοκτήτης γης παραμένει ως τέτοιος δυνάμενος να αμφισβητήσει την πράξη απαλλοτρίωσης μέχρις ότου η διοίκηση εγγράψει το ακίνητο επ’ ονόματι της, επί τη καταβολή της προνοούμενης από το Σύνταγμα αποζημίωσης (βλ. Michael Theodosiou Co. Ltd v. Municipality of Limassol (1975) 3 C.L.R 195, Tofarco Ltd v. Δήμου Λευκωσίας (1994) 4 Α.Α.Δ 233, Μεσσαρίτη v. Δημοκρατίας, υπόθεση αρ. 1006/2010, ημερομηνίας 19/12/2011).
Ο Δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου, κ. Ναθαναήλ, στην απόφαση του, Ευέλθων Προδρόμου v. Δημοκρατίας, ECLI:CY:AD:2015:D502, υπόθεση αρ. 57/2013, ημερομηνίας 10/7/2015, της οποίας τα πραγματικά δεδομένα προσομοιάζουν με της εξεταζόμενης περίπτωσης, ανέφερε τα εξής, τα οποία υιοθετούνται πλήρως και τυγχάνουν εφαρμογής και στην παρούσα υπόθεση.
«Συνάγεται επομένως ότι η απόρριψη της αίτησης για πολεοδομική άδεια με σκοπό τη μετατροπή του τεμαχίου σε οικόπεδο βασίστηκε σε κριτήρια που δεν μπορούσαν να υπεισέλθουν νομίμως στην κρίση της διοίκησης. Η αιτιολογία της απόρριψης ήταν στην ουσία διπλή: Αφενός η ύπαρξη του Τοπικού Σχεδίου και των γενικών προνοιών πολιτικής και αφετέρου ο επηρεασμός του τεμαχίου από το χαρακτηρισμό του ως «χώρου στάθμευσης» που ήταν ουσιώδης παράγων με βάση το άρθρο 26(1) του περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμου αρ. 90/72. Όσον αφορά το τελευταίο κριτήριο, σαφώς δεν θα μπορούσε να προσμετρήσει στην κρίση της διοίκησης προς απόρριψη της αίτησης, η παραπομπή στην απαλλοτρίωση η οποία και δεν θεωρείται «ουσιώδης παράγων» εν τη εννοία του άρθρου 26(1). Αυτό επηρεάζει και τον όρο (502) που παραπέμπει και πάλι στο χαρακτηρισμό του οικοπέδου του αιτητή ως «χώρο στάθμευσης», εμφανώς λόγω της γνωστοποίησης και του διατάγματος απαλλοτρίωσης.
Όσον αφορά τους όρους (500) και (501) που παραπέμπουν στο Τοπικό Σχέδιο με παραχώρηση προς το δημόσιο γης για διεύρυνση των εφαπτόμενων δρόμων, αλλά και ποσοστού 10% προς τη δημιουργία «ανοικτού δημόσιου χώρου», η διοίκηση δεν ενήργησε καλόπιστα. Είναι φανερό ότι επηρεάστηκε από την απαλλοτρίωση που δέσμευσε ολόκληρο το τεμάχιο του αιτητή και σ΄ αυτό προφανώς αναφέρεται ο όρος (501) με τη δημιουργία «ανοικτού δημόσιου χώρου», που είναι στην ουσία ο σκοπός της απαλλοτρίωσης «.. για την κατασκευή δημόσιου χώρου στάθμευσης και δημόσιου χώρου πρασίνου ...», (Παράρτημα 4 στην ένσταση). Με τη γνωστοποίηση, το όλο μερίδιο του τεμαχίου επηρεάστηκε. Διερωτάται κανείς υπό το φως των ανωτέρω, ποιο το νόημα του όρου (500) για την παροχή προς το δημόσιο γης για διεύρυνση των εφαπτόμενων δημόσιων δρόμων κατά παράβαση της παρ. 3.1.(α) των Γενικών Προνοιών Πολιτικής του Παραρτήματος Β των Τοπικών Σχεδίων, αφού ολόκληρο το τεμάχιο έχει απαλλοτριωθεί. Και, περαιτέρω, όπως ορθά υποδεικνύει η συνήγορος του αιτητή στις αγορεύσεις της, τέτοια ζητήματα που επηρεάζουν μέρος ή τμήμα της ακίνητης ιδιοκτησίας κατά κανόνα τίθενται ως όροι κατά τη χορήγηση της άδειας και δεν προβάλλονται ως λόγοι άρνησης της. Σχετικό και το άρθρο 25(3) του Νόμου αρ. 90/72.
………………………………………………………………………………
Τα ίδια στην ουσία προβλήματα εμφανίζονται και τώρα. Η άρνηση της οικοπεδοποίησης του τεμαχίου έγινε υπό το πρόσχημα της απαλλοτρίωσης, ενός επαχθούς μέτρου, και εν πάση περιπτώσει έξω από τη νενομισμένη οδό όπως έχει ήδη εξηγηθεί. Δεν τίθεται εδώ ζήτημα ένταξης της υπόθεσης στην αρχή του ανέλεγκτου των διοικητικών αποφάσεων επί τεχνικών θεμάτων διότι το θέμα είναι πρωτίστως θέμα νομιμότητας. Μόνο αν η υπό κρίση απόφαση είναι νόμιμη μπορεί να εφαρμοστεί το δόγμα του ανέλεγκτου επί των τεχνικών, πλέον, λεπτομερειών. Ούτε και ισχύει το άρθρο 12 του Νόμου αρ. 158(Ι)/99, ως προς το ότι τα διοικητικά όργανα πρέπει να αναγνωρίζουν ως ισχυρές και να εφαρμόζουν τις πράξεις άλλων διοικητικών οργάνων. Το άρθρο αυτό περιέχει μια γενική αρχή, η οποία πρέπει να εφαρμόζεται κατά περίπτωση ανάλογα με το υπό εξέταση αντικείμενο. Το ζητούμενο παραμένει ότι τα τοπικά σχέδια, οι γνωστοποιήσεις και τα διατάγματα απαλλοτρίωσης και επίταξης δεν μπορούν να αναχαιτίζουν τη νόμιμη επιδίωξη ιδιοκτήτη να αναπτύσσει τη γη του, εκτός και αν συντρέχουν με ακρίβεια οι προϋποθέσεις που επηρεάζουν αυτή του τη βούληση».
Η πιο πάνω προσέγγιση, την οποία το παρόν Δικαστήριο έχει ήδη υιοθετήσει στην Παυλίνα Λουκά v. Κυπριακής Δημοκρατίας, υπόθεση αρ. 30/2013, ημερομηνίας 5/8/2016, υιοθετήθηκε και από τον Δικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου κ. Ερωτοκρίτου, στην προσφυγή που ο αιτητής καταχώρισε εναντίον της απόφασης απόρριψης της αίτησης του για χορήγηση πολεοδομικής άδειας για ανέγερση πολυκατοικίας στο ίδιο ακίνητο (Ανδρέας Προδρόμου (ανωτέρω)). Έχει επίσης υιοθετηθεί και από τον αδελφό Δικαστή του Διοικητικού Δικαστηρίου κ. Φ. Κωμοδρόμο, στην Μαρία Προδρόμου v. Κυπριακής Δημοκρατίας, υπόθεση αρ. 53/2013, ημερομηνίας 11/4/2016.
Συνεπώς και στην εξεταζόμενη περίπτωση υιοθετούνται πλήρως τα νομολογηθέντα στις πιο πάνω αποφάσεις.
Υπό το φως των ανωτέρω, η προσφυγή επιτυγχάνει και η προσβαλλόμενη απόφαση ακυρώνεται, με €1300 έξοδα, πλέον Φ.Π.Α, υπέρ του αιτητή και εναντίον των καθ’ ων η αίτηση.
Α. ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ – ΝΙΚΟΛΕΤΟΠΟΥΛΟΥ, ΔΔΔ
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο