Court allows constitutional complaints against military pay decisions as arbitrary and ultra vires.
Legislator-Zusammenfassung
KI-generiertThe Administrative Court allowed the constitutional complaints filed by two medical trainees against decisions regarding their military pay. The applicants argued that the Ministry of Defense arbitrarily withheld their full pay to offset training costs without explicit authorization from the Council of Ministers. The court found the Ministry exceeded its mandate by unilaterally ordering the offset, ruling the decisions arbitrary and ultra vires.
Legislator-Regeste
KI-generiertArticles 28, 9, 25, 26, 35 and 146 of the Constitution; Administrative decisions are void if taken arbitrarily, abusively, or beyond the authority conferred by the Council of Ministers.
Schlagwörter
KI-generiertZitierte Gesetzesbestimmungen
KI-generiertZitierte Rechtsprechung
KI-generiertVerwandte Entscheide
KI-generiertVolltext
ΑΝΑΦΟΡΕΣ:
Κυπριακή νομολογία στην οποία κάνει αναφορά η απόφαση αυτή:
Kυπριακή Δημοκρατία και/ή μέσω Διευθυντή Tμήματος Kτηματολογίου και Xωρομετρίας ν. Aντώνη Tόκα (1995) 3 ΑΑΔ 218
ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠΟΦΑΣΗΣ:
ECLI:CY:DD:2016:287
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
Συνεκδικαζόμενες Υποθέσεις Αρ. 488/2012 και
495/2012
21 Σεπτεμβρίου 2016
[Ε. ΜΙΧΑΗΛ, Δ.Δ.Δ.]
Υπόθεση Αρ.488/2012
Αναφορικά με τα άρθρα 28, 9, 25, 26, 35 και 146 του Συντάγματος
Μεταξύ
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΛΟΙΖΟΥ
Αιτητή
ΚΑΙ
ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΜΕΣΩ
ΓΕΝΙΚΗΣ ΛΟΓΙΣΤΡΙΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Καθ’ ης η Αίτηση
Υπόθεση Αρ.495/2012
Αναφορικά με τα άρθρα 28, 9, 25, 26, 35 και 146 του Συντάγματος
Μεταξύ
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΔΗΜΟΣΘΕΝΟΥΣ
Αιτητή
ΚΑΙ
ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΜΕΣΩ
ΓΕΝΙΚΗΣ ΛΟΓΙΣΤΡΙΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Καθ’ ης η Αίτηση
………………………….
Για αιτητές: κ. Α. Σ. Αγγελίδης για Ανδρέας Σ. Αγγελίδης Δ.Ε.Π.Ε.
Για καθ’ ης η αίτηση: κ. Κ. Σταυρινός για Γενικό Εισαγγελέα.
……………….…………
Α Π Ο Φ Α Σ Η
Ε. Μιχαήλ, Δ.Δ.Δ.: Οι παρούσες προσφυγές στρέφονται κατά των αποφάσεων της καθ’ ης η αίτηση οι οποίες κοινοποιήθηκαν σε έκαστο αιτητή στις 10.1.2012 με τις οποίες αποφάσισε την μεταφορά μέρους του εφάπαξ φιλοδωρήματος που δικαιούταν ο κάθε αιτητής έναντι οφειλής τους στη Δημοκρατία για την πρόσθετη εκπαίδευσή τους για απόκτηση ιατρικής ειδικότητας.
Οι αιτητές, εκπαιδεύτηκαν στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας για απόκτηση της ειδικότητας της Γενικής Χειρουργικής. Ο αιτητής στην 488/2012 με επιστολές του ημερομηνίας 9.9.2010 και 4.11.2010 υπέβαλε αίτημα για παραίτηση από τον στρατό της Δημοκρατίας και ο αιτητής στην 495/2012 υπέβαλε επίσης αίτημα για παραίτηση με επιστολή του ημερομηνίας 16.2.2011.
Τα δυο αιτήματα παραίτησης προωθήθηκαν στο Υπουργικό Συμβούλιο ως το αρμόδιο όργανο για εξέταση τέτοιων αιτημάτων το οποίο ενέκρινε τις παραιτήσεις των αιτητών και εξουσιοδότησε τον Υπουργό Άμυνας να υλοποιήσει την απόφασή του καθορίζοντας τις ημερομηνίες από τις οποίες θα ισχύει η απόφασή παραίτησης. Ο Υπουργός Άμυνας καθόρισε ως ημερομηνία παραίτησης του αιτητή στην 488/2012 τις 8.2.2011 και του ατητή στην 495/2012 τις 16.2.2011.
Με επιστολές ημερομηνίας 18.7.2011, το Υπουργείο Άμυνας κάλεσε την καθ’ ης η αίτηση να μην καταβάλει στους αιτητές οποιοδήποτε ποσό φιλοδωρήματος αφού αυτό θα έπρεπε να συμψηφιστεί με το ποσό που οφείλουν στη Δημοκρατία ως δαπάνη για την εκπαίδευσή τους.
Προτού προχωρήσω στην εξέταση των λόγων ακυρότητας που προβάλλουν οι αιτητές, οφείλω ως θέμα προτεραιότητας να εξετάσω την προδικαστική ένσταση που εγείρει η καθ’ ης η αίτηση στην 495/2012 και αφορά έλλειψη δικαιοδοσίας από το παρόν δικαστήριο αφού η προσβαλλόμενη απόφαση, ως ισχυρίζονται οι αιτητές, εμπίπτει στην σφαίρα του ιδιωτικού και όχι του δημοσίου δικαίου. Στην 488/2012 δεν δικογραφείται παρόμοια προδικαστική ένσταση. Μετά από υπόδειξη του δικαστηρίου στον συνήγορο της καθ’ ης η αίτηση κατά το στάδιο των διευκρινίσεων, ο συνήγορος δήλωσε προφορικά ότι εγείρει την ίδια προδικαστική ένσταση και στην 488/2012. Εν πάση περιπτώσει, ζητήματα δικαιοδοσίας μπορούν να εξεταστούν και αυτεπάγγελτα από το δικαστήριο.
Η καθ’ ης η αίτηση επιχειρηματολογεί ότι με την προσβαλλόμενη απόφαση αυτό που επηρεάζεται είναι το ύψος του φιλοδωρήματος που χορηγείται στους αιτητές και όχι η καταβολή ή μη φιλοδωρήματος. Ως τέτοια, εισηγείται η καθ’ ης η αίτηση, συνιστά χρηματική διαφορά η οποία εμπίπτει στην σφαίρα του ιδιωτικού και όχι του δημοσίου δικαίου.
Σε απάντηση του επιχειρήματος της καθ’ ης η αίτηση, οι αιτητές επιχειρηματολογούν ότι με την προσβαλλόμενη απόφαση επέρχεται στέρηση του δικαιώματος των αιτητών και πρόσθετα, η πράξη συνιστά εκτελεστή διοικητική πράξη.
Όπως είναι παραδεκτό, ένα όργανο μπορεί κάποιες φορές να ενεργεί στο πεδίο του δημοσίου δικαίου και κάποιες φορές στο πεδίο του ιδιωτικού δικαίου. Το κριτήριο για τον διαχωρισμό είναι η εγγενής φύση της πράξης σε συνδυασμό με το κατά πόσο με την πράξη που εκδίδεται επιδιώκεται πρωταρχικά η εξυπηρέτηση δημόσιου σκοπού (Δημοκρατία ν. Αντώνη Τόκα (1995) 3 Α.Α.Δ. 218).
Στις παρούσες υποθέσεις, η οφειλή που έκρινε η καθ’ ης η αίτηση ότι υπήρχε από τους αιτητές προς το κράτος προέκυψε από την εκπαίδευση που έτυχαν οι αιτητές για απόκτηση της ειδικότητάς τους στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας.
Σύμφωνα με το άρθρο 19(3) του περί Στρατού της Δημοκρατίας Νόμου, σε περιπτώσεις αξιωματικών που έτυχαν πρόσθετης εκπαίδευσης ή μετεκπαίδευσης με κρατική δαπάνη και υποβάλλουν αίτημα παραίτησης, το Υπουργικό Συμβούλιο μπορεί να επιτρέψει σε αξιωματικό να παραιτηθεί πριν τη συμπλήρωση της ελάχιστης υπηρεσίας στον στρατό νοουμένου ότι ο αξιωματικός θα εκπληρώσει όλες τις υποχρεώσεις που αφορούν πρόσθετη εκπαίδευση ή μετεκπαίδευση και απορρέουν από τη σύμβαση που έχει υπογράψει.
Όπως αναφέρεται στην ένσταση στην 488/2012 και προκύπτει από το περιεχόμενο του διοικητικού φακέλου στην 495/2012, οι αιτητές ουδέποτε υπέγραψαν σύμβαση με το Υπουργείο Άμυνας η οποία θα ρύθμιζε τους όρους της εκπαίδευσής τους αυτής και ενδεχόμενης χρηματικής οφειλής προς το κράτος. Οι λόγοι για τους οποίους δεν υπογράφηκε η σύμβαση δεν αφορούν το παρόν δικαστήριο.
Όπως προκύπτει από το περιεχόμενο των διοικητικών φακέλων, στην απουσία υπογραμμένης σύμβασης το Υπουργείο Άμυνας προχώρησε στην αναζήτηση νομικής γνωμάτευσης από τη νομική υπηρεσία και ακολούθως υπέβαλε πρόταση προς το Υπουργικό Συμβούλιο η οποία οδήγησε σε απόφαση ημερομηνίας 31.1.2011.
Ακολούθως, το Υπουργείο Άμυνας αποφάσισε να απευθυνθεί στην καθ’ ης η αίτηση με οδηγίες όπως κατακρατηθεί το ποσό που αντιστοιχεί στα έξοδα εκπαίδευσης των αιτητών παρά το ότι σύμβαση δεν είχε υπογραφεί και παρά το ότι η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου δεν προνοούσε για τέτοια ενέργεια.
Με βάση τα στοιχεία που συνθέτουν την προσβαλλόμενη πράξη, καταλήγω ότι η διοίκηση δεν φαίνεται να ενήργησε ούτε στα πλαίσια σύμβασης αλλά ούτε στα πλαίσια άσκησης δέσμιας αρμοδιότητας η οποία ενδεχομένως να προκύπτει από τις πρόνοιες του άρθρου 6 του περί Συντάξεων Νόμου, ως είναι η εισήγηση της καθ’ ης η αίτηση. Η προσβαλλόμενη πράξη δεν λήφθηκε αυτόματα αλλά προέκυψε μετά από ενέργειες της διοίκησης οι οποίες οδήγησαν στην έκδοση της συγκεκριμένης πράξης (Μαρία Κουτσελίνη-Ιωαννίδου κ.ά. ν. Δημοκρατίας, Υπόθεση Αρ.740/2011 κ.ά., 7.10.2014).
Συνεπώς, συμφωνώ με την εισήγηση των αιτητών ότι οι παρούσες υποθέσεις δεν αφορούν χρηματική διαφορά μεταξύ των εμπλεκομένων αλλά καθορισμό των δικαιωμάτων τους, πράξη η οποία εμπίπτει στην αναθεωρητική δικαιοδοσία του παρόντος δικαστηρίου. Κατ’ επέκταση, η προδικαστική ένσταση απορρίπτεται.
Οι αιτητές προβάλλουν του ακόλουθους λόγους ακυρότητας:
- Η προσβαλλόμενη απόφαση είναι αυθαίρετη, καταχρηστική και πεπλανημένη σε σχέση με την εφαρμογή του άρθρου 19 του περί Στρατού της Δημοκρατίας Νόμου.
- Η ερμηνεία του άρθρου 6 του περί Συντάξεων Νόμου είναι εσφαλμένη.
- Η προσβαλλόμενη απόφαση εκδόθηκε από αναρμόδιο όργανο.
- Η προσβαλλόμενη απόφαση παραβιάζει το δεδικασμένο και είναι προϊόν έλλειψης δέουσας έρευνας και αιτιολογίας.
- Η προσβαλλόμενη απόφαση παραβιάζει την αρχή της προηγούμενης ακρόασης, της καλής πίστης και είναι αποτέλεσμα άνισης μεταχείρισης.
Προτεραιότητα εξέτασης από τους λόγους ακυρότητας που εγείρουν οι αιτητές έχει ο ισχυρισμός για αναρμοδιότητα του οργάνου που εξέδωσε την απόφαση.
Ισχυρίζονται, λοιπόν, οι αιτητές ότι το μόνο αρμόδιο όργανο για να λάμβανε την απόφαση κατά πόσο οι αιτητές οφείλουν χρήματα στη Δημοκρατία ή μη ήταν το Υπουργικό Συμβούλιο και όχι ο Γενικός Λογιστής.
Το Υπουργικό Συμβούλιο, όπως προκύπτει από τα πρακτικά της συνεδρίας του ημερομηνίας 31.1.2011, αποφάσισε τα ακόλουθα:
«(ι) Να εγκρίνει το αίτημα του Ιατρού Λοχαγού Λοίζου Παναγιώτη του Συμεών, Α.Μ. 4178, για παραίτηση από τις τάξεις του Στρατού της Δημοκρατίας.
(ιι) Να εγκρίνει το αίτημα του Ιατρού Λοχαγού Δημοσθένους Παναγιώτη του Λουκά, Α.Μ. 4302, για παραίτηση από τις τάξεις του Στρατού της Δημοκρατίας, υπό τον όρο ότι αυτός θα εκπληρώσει όλες τις συνεπεία της παραίτησής του υποχρεώσεις, που απορρέουν από τη Συμφωνία που είχε υπογράψει πριν από την έναρξη της αρχικής στρατιωτικής του εκπαίδευσης, δηλαδή να καταβάλει στη Δημοκρατία το ποσό των €3.417,20.
β) Αποφάσισε να εξουσιοδοτήσει τον Υπουργό Άμυνας να υλοποιήσει την πιο πάνω Απόφαση, καθορίζοντας και την ημερομηνία ισχύος των παραιτήσεων των Λοχαγών Λοίζου και Δημοσθένους.
γ) Αποφάσισε να εξουσιοδοτήσει τον Υπουργό Άμυνας να γνωστοποιήσει στους Λοχαγούς Λοίζου και Δημοσθένους ότι η Κυπριακή Δημοκρατία θα επιδιώξει ικανοποίηση των συμφερόντων της μέσω του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, προκειμένου να διεκδικήσει από αυτούς τα χρήματα που δαπανήθηκαν για την πρόσθετη εκπαίδευσή τους, για σκοπούς απόκτησης ιατρικής ειδικότητας.»
Η πιο πάνω απόφαση, κοινοποιήθηκε στον Γενικό Εισαγγελέα.
Όπως προκύπτει από την πιο πάνω απόφαση, η έγκριση της παραίτησης του αιτητή στην 488/2012 ήταν ανεπιφύλακτη ενώ η έγκριση της παραίτησης του αιτητή στην 495/2012 ήταν υπό τον όρο ότι θα καταβάλει το ποσό των €3.417,20. Πουθενά στην απόφαση δεν περιλαμβάνεται όρος ότι οι δυο αιτητές θα πρέπει να καταβάλουν το ποσό της εκπαίδευσής τους που αφορά την ειδικότητα για να δικαιούνται να παραιτηθούν και πουθενά στην απόφαση δεν δίδονται οδηγίες ή εξουσιοδότηση προς τον Γενικό Λογιστή για υπολογισμό και συμψηφισμό του ποσού με το ποσό που κατά τα άλλα θα λάμβαναν.
Αυτό, όμως, που περιλαμβάνει η απόφαση είναι εξουσιοδότηση προς τον Υπουργό Άμυνας να γνωστοποιήσει στους αιτητές ότι η Δημοκρατία θα διεκδικήσει από αυτούς μέσω του Γενικού Εισαγγελέα τα χρήματα που δαπανήθηκαν για την απόκτηση της ειδικότητάς τους.
Στην βάση της ως άνω απόφασης, το Υπουργείο Άμυνας με αντίστοιχες επιστολές του προς τους δυο αιτητές ημερομηνίας 8.2.2011 ανέφερε, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα:
«4. Σημειώνεται ότι το Υπουργικό Συμβούλιο, κατά την πιο πάνω συνεδρία του, αποφάσισε επίσης να εξουσιοδοτήσει τον Υπουργό Άμυνας να σας γνωστοποιήσει ότι η Κυπριακή Δημοκρατία θα επιδιώξει ικανοποίηση των συμφερόντων της μέσω του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, προκειμένου να διεκδικήσει από εσάς τα χρήματα που δαπανήθηκαν για την πρόσθετη εκπαίδευσή σας, για απόκτηση ιατρικής ειδικότητας.»
Οι εν λόγω επιστολές κοινοποιήθηκαν, μεταξύ άλλων, και στον Γενικό Λογιστή. Μέχρι το σημείο αυτό, η διοίκηση φαίνεται να ενήργησε ορθά και σύμφωνα με το περιεχόμενο της απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου.
Μετά την παραίτηση των αιτητών, το Υπουργείο Άμυνας αποτάθηκε στον Γενικό Εισαγγελέα παραθέτοντας το ιστορικό και ζητώντας νομική συμβουλή κατά πόσο το φιλοδώρημα που δικαιούνται «θα πρέπει να καταβληθεί σ’ αυτούς στο παρόν στάδιο ή να κατακρατηθεί μέχρι την εξέταση των περιπτώσεών τους.»
Ακολούθησε η νομική συμβουλή σύμφωνα με την οποία το φιλοδώρημα θα έπρεπε να συμψηφιστεί με το ποσό που δαπανήθηκε. Στην βάση της νομικής συμβουλής που έλαβε, το Υπουργείο Άμυνας απευθύνθηκε στον Γενικό Λογιστή δίδοντας οδηγίες για συμψηφισμό.
Συνεπώς, όπως προκύπτει από τα πιο πάνω, η κοινοποίηση της απόφασης στους αιτητές ναι μεν προήλθε από τον Γενικό Λογιστή εντούτοις, η απόφαση για να δοθούν οδηγίες στον Γενικό Λογιστή να ενεργήσει με τον τρόπο αυτό λήφθηκε από τον Υπουργό Άμυνας. Κατ’ επέκταση, δεν μπορώ να συμφωνήσω με την εισήγηση των αιτητών ότι η απόφαση λήφθηκε από αναρμόδιο όργανο.
Παρόλαυτά, συμφωνώ με την εισήγηση των αιτητών ότι η απόφαση λήφθηκε αυθαίρετα, καταχρηστικά και υπό καθεστώς πλάνης. Αυτό γιατι το Υπουργικό Συμβούλιο εξουσιοδότησε τον Υπουργό Άμυνας να γνωστοποιήσει στους αιτητές την πρόθεση της Δημοκρατίας να διεκδικήσει το ποσό που δαπανήθηκε. Δεν τον εξουσιοδότησε όμως να προβεί σε ενέργειες για την υλοποίηση της απόφασης αυτής. Επομένως, στην απουσία τέτοιας εξουσιοδότησης ο Υπουργός Άμυνας υπερέβη την εξουσιοδότηση που του δόθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο όταν προέβη στις μεταγενέστερες του ενέργειες.
Εν όψει της πιο πάνω κατάληξης μου, δεν κρίνω αναγκαίο να εξετάσω τους υπόλοιπους λόγους ακυρότητας που προβάλλουν οι αιτητές.
Οι προσφυγές επιτυγχάνουν και οι προσβαλλόμενες αποφάσεις ακυρώνονται. Επιδικάζονται €700 έξοδα πλέον Φ.Π.Α. υπέρ εκάστου αιτητή και εναντίον της καθ’ ης η αίτηση.
Ε. Μιχαήλ,
Δ.Δ.Δ.
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο