Administrative court annuls university admission decision for violating delegation of legislative power and arbitrary criteria.
Legislator-Zusammenfassung
KI-generiertThe Administrative Court annulled the University of Cyprus's decision rejecting a doctoral candidate's admission. The university had applied non-statutory criteria and failed to properly justify its rejection. The court ruled that the academic body exceeded its authority by using criteria not established in the official regulations.
Legislator-Regeste
KI-generiertArticles 32 of the University of Cyprus Law; The principle delegatus non potest delegare prohibits administrative bodies from applying ad hoc criteria not contained in the official regulations governing their decisions.
Schlagwörter
KI-generiertZitierte Gesetzesbestimmungen
KI-generiertZitierte Rechtsprechung
KI-generiertVerwandte Entscheide
KI-generiertVolltext
ΑΝΑΦΟΡΕΣ:
Κυπριακή νομολογία στην οποία κάνει αναφορά η απόφαση αυτή:
Πολυχρόνης Γιάννης διά του πατρός και φυσικού κηδεμόνα αυτού Παναγιώτη Πολυχρόνη ν. Kυπριακής Δημοκρατίας, μέσω Διευθυντή Γυμνασίου Φανερωμένης Λάρνακας και Διευθυντή Mέσης Eκπαίδευσης (1997) 3 ΑΑΔ 48
Πίττα Χαράλαμπος ν. Πανεπιστημίου Κύπρου (2002) 4 ΑΑΔ 758
ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠΟΦΑΣΗΣ:
ECLI:CY:DD:2016:210
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
(Υπόθεση αρ. 742/2012)
20 Ιουλίου, 2016
[Μ. ΚΑΛΛΙΓΕΡΟΥ, ΠΔΔ]
Μεταξύ:
Αθηνά Δημητρίου
Αιτήτρια,
Και
1. Πανεπιστημίου Κύπρου
2. Συμβουλίου Τμήματος Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών Πανεπιστημίου Κύπρου
Καθ’ ων η αίτηση.
- - - -
Θεογνωσία Κουσπή (κα), για αιτήτρια
Σάββας Βασιλείου, για Αργεντούλα Ιωάννου ΔΕΠΕ, για τους καθ’ ων η αίτηση
- - - -
ΑΠΟΦΑΣΗ
Μ. ΚΑΛΛΙΓΕΡΟΥ, ΠΔΔ: Η αιτήτρια προσέβαλε με την προσφυγή της τη νομιμότητα της απόφασης των καθ’ ων η αίτηση, με την οποία, κατ’ επανεξέταση μετά από ανάκληση της αρχικής απόφασης ως παράνομης, απέρριψε το αίτημα της αιτήτριας για εισδοχή της στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα επιπέδου διδακτορικού του Τμήματος Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών.
Η ανακληθείσα απόφαση λήφθηκε στις 18 Μαΐου 2010, ενώ η επίδικη απόφαση λήφθηκε την 8/6/2011.
Σύμφωνα με τα γεγονότα, όπως περιγράφονται στην Ένσταση, περί τον Απρίλιο του 2010 προκηρύχθηκαν ανάμεσα σε άλλες θέσεις και τρεις θέσεις για Διδακτορικό του Τμήματος Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών.
Στην προκήρυξη αναφερόταν, ότι η υποβολή των αιτήσεων θα έπρεπε να γίνει στο αρμόδιο Τμήμα μέχρι 15/4/2010 σε συγκεκριμένη διεύθυνση. Θα έπρεπε να συμπληρωθεί ειδικό έντυπο αίτησης το οποίο οι ενδιαφερόμενοι μπορούσαν να προμηθευτούν από τη Γραμματεία των Τμημάτων και από την ιστοσελίδα της Υπηρεσίας Σπουδών και Φοιτητικής Μέριμνας. Απαιτείτο επίσης Βιογραφικό σημείωμα και κατάθεση πτυχίων, αναλυτική βαθμολογία αυτών και σύντομη έκθεση μέχρι 2 σελίδες προσωπικών στόχων και ενδιαφερόντων. Απαιτείτο επίσης να δοθούν τα ονόματα και οι διευθύνσεις Καθηγητών Πανεπιστημίων, για συστατικές επιστολές.
Η αιτήτρια υπέβαλε την σχετική αίτηση στο σχετικό έντυπο και συμπλήρωσε τις σχετικές παραγράφους 1 – 12. Σε ξεχωριστό φύλλο χαρτιού, όπως προβλεπόταν, συμπλήρωσε την παράγραφο 8, που έφερε τίτλο «ΣΥΝΤΟΜΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ» και ζητούσε ως εξής:
«Περιγράψετε τους λόγους για τους οποίους θέλετε να ενταχθείτε στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα του Τμήματος, καθώς και τα ενδιαφέροντά σας, σχέδια για το μέλλον, κλπ (Μέχρι δύο σελίδες. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ξεχωριστό φύλλο χαρτιού).»
Στις 18/5/2010 το Συμβούλιο του Τμήματος ενέκρινε εισήγηση της Τριμελούς Επιτροπής Μεταπτυχιακών Σπουδών, όπως μόνο μία από τις αιτήσεις γίνει αποδεκτή, όχι όμως της αιτήτριας. Για την αιτήτρια και άλλη μια υποψήφια, που κλήθηκαν στις συνεντεύξεις, αποφασίστηκε όπως δεν ήταν «έτοιμοι» για να εισαχθούν στο Πρόγραμμα. Είχε προηγηθεί, μία μέρα προηγουμένως, η συνέντευξη των 3 από τους 6 υποψηφίους, μεταξύ των τριών και της αιτήτριας. Η εισήγηση της Επιτροπής δόθηκε στο Συμβούλιο του Τμήματος την ίδια μέρα της Συνεδρίασης, την 18/5/2010. Την επόμενη μέρα, 19/5/2010, η αιτήτρια ενημερώθηκε ότι μετά από ενδελεχή εξέταση της αίτησης, δεν κατέστη δυνατή η επιλογή της. Ακολούθησε από την αιτήτρια η καταχώρηση προσφυγής αρ. 1083/2010.
Ο Πρόεδρος του Τμήματος Καθηγητής Μ. Strohmeier απέστειλε σημείωμα προς τον Καθηγητή Κ. Χριστοφίδη, ημερομηνίας 24/9/2010, με θέμα την προσφυγή τότε της αιτήτριας, αναφέροντας ότι η Επιτροπή είχε αποφασίσει αφού εξέτασε την αίτηση της αιτήτριας, να την καλέσει σε συνέντευξη. Όπως ανέφερε στην δεύτερη και τρίτη παράγραφο του εν λόγω σημειώματος:
«Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης τα τρία μέλη της Επιτροπής Μεταπτυχιακών Σπουδών προσπάθησαν να βοηθήσουν την κα Δημητρίου να συγκεκριμενοποιήσει το θέμα στο οποίο θα ήθελε να διεξάγει έρευνα και να γράψει εργασία διδακτορικού επιπέδου. Στην έκθεση ενδιαφερόντων της κας Δημητρίου αναφέρονταν με γενικό τρόπο διάφορες θεματικές ενότητες για τεράστιες περιόδους χωρίς να διαφαίνεται τι ακριβώς ενδιαφέρει ερευνητικά την υποψήφια. Κατά τη συζήτηση με τα μέλη της Επιτροπής Μεταπτυχιακών φάνηκε ότι η κα Δημητρίου δεν μπορούσε να εστιάσει το ερευνητικό της ενδιαφέρον σε ένα τουλάχιστον θέμα και να συζητήσει προφορικά κάποια προβληματική σε σχέση με το θέμα αυτό. Η συζήτηση αυτή έγινε ειδικά για να διαπιστωθεί εάν η κα Δημητρίου μπορούσε να αναλύσει τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα με τρόπο που να διαφαίνεται η προοπτική έρευνας και συγγραφή εργασίας διδακτορικού επιπέδου.
Τα μέλη της Επιτροπής Μεταπτυχιακών, με μόνο σκοπό να βοηθήσουν την κα Δημητρίου, αποφάσισαν όπως της προτείνουν να συγκεκριμενοποιήσει το θέμα στο οποίο θα ήθελε να διεξάγει έρευνα διδακτορικού επιπέδου και να υποβάλει εκ νέου αίτηση στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα του Τμήματος σε λίγους μήνες. Αυτό θα ήταν μόνο προς το δικό της όφελος, αφού σε περίπτωση που άρχιζε διδακτορικό χωρίς να είναι σε θέση να εστιάσει τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα σε συγκεκριμένο θέμα και προβληματική, θα είχε τεράστιες δυσκολίες να διεξάγει την αρχειακή της έρευνα και να συνεχίσει την εργασία της.
Τα μέλη της Επιτροπή Μεταπτυχιακών είναι πρόθυμα να απαντήσουν εφόσον τους ζητηθεί, σε κάθε σημείο το οποίο αναφέρεται στο έγγραφο προσφυγής της κας Δημητρίου. Τέλος, τα μέλη της Επιτροπή θα ήθελαν να εκφράσουν τη θλίψη τους γιατί με τέτοιες ενέργειες, ακαδημαϊκές διαδικασίες μέσα από τις οποίες γίνεται τεράστια προσπάθεια να βοηθηθούν οι υποψήφιοι για Μεταπτυχιακές Σπουδές, υποβιβάζονται σε στεγνές διαδικασίες διαδικαστικού τύπου. Κύρια έγνοια των ακαδημαϊκών του Τμήματος και ειδικότερα των μελών της Επιτροπής Μεταπτυχιακών Σπουδών είναι η βοήθεια προς τους υποψήφιους φοιτητές και ειδικότερα επιπέδου διδακτορικού.
Σημείωση: Επισυνάπτουμε τους κανόνες μεταπτυχιακών σπουδών οι οποίοι βρίσκονται στον Μεταπτυχιακό Οδηγό του Πανεπιστημίου καθώς επίσης και απόσπασμα από την ιστοσελίδα του Τμήματός μας.»
Επισύναψε, σύμφωνα με τη «Σημείωση» ανωτέρω, τους Κανόνες Μεταπτυχιακών Σπουδών, οι οποίοι βρίσκονταν στο Μεταπτυχιακό Οδηγό του Πανεπιστημίου, καθώς και εκτύπωση από την ανάρτηση στην ιστοσελίδα του Τμήματος της εποχής εκείνης, που αναφερόταν σε αυτό το θέμα, για να υποστηρίξει προφανώς ότι πέραν της συμπλήρωσης του εντύπου της αίτησης για υποβολή υποψηφιότητας, ακριβώς όπως προβλεπόταν σε αυτό αλλά και στους Κανόνες Μεταπτυχιακών Σπουδών, είχε και το Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών αναρτήσει στην ιστοσελίδα επιπλέον κριτήρια εισαγωγής στο Διδακτορικό Πρόγραμμα. Στην τελευταία παράγραφο της εκτύπωσης αυτής της ανάρτησης (που δεν φέρει ημερομηνία) αναγράφεται:
«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
Υποψήφιοι που κατέχουν πτυχίο μάστερ σε Τουρκικές Σπουδές πρέπει να υποβάλουν μια σύντομη πρόταση για το θέμα της διατριβής τους, τις πηγές που θα χρησιμοποιήσουν κατά τη διάρκεια της ετοιμασίας της, καθώς και τη μεθοδολογία που προτείνουν να ακολουθήσουν.
Οι υποψήφιοι υποχρεούνται να γνωρίζουν την τουρκική γλώσσα. Προβλέπεται ειδική εξέταση για την επάρκεια των υποψηφίων στην τούρκικη γλώσσα, εφόσον το Τμήμα θεωρήσει τούτο απαραίτητο.
Η γνώση μιας διεθνούς ξένης γλώσσας, κατά προτίμηση Αγγλικής, είναι απαραίτητη. Μια δεύτερη ξένη γλώσσα θεωρείται πλεονέκτημα.»
Στην 98η Συνεδρία του Συμβουλίου του Τμήματος, ημερ. 13/4/2011, στο θέμα 5, τέθηκε υπόψη των μελών γνωμάτευση των νομικών τους συμβούλων, ότι η επίδικη στην τότε εκκρεμούσα προσφυγή αρ. 1083/10 της αιτήτριας, ήταν παράνομη, διότι δεν τηρήθηκαν λεπτομερή πρακτικά της συνεδρίας της Τριμελούς Επιτροπής Μεταπτυχιακών Σπουδών, που διεξήγαγε τις συνεντεύξεις. Ως εκ τούτου, λήφθηκε απόφαση για ανάκληση της απόφασης του Συμβουλίου και παραπομπή του θέματος εκ νέου στην Επιτροπή Μεταπτυχιακών Σπουδών για επανεξέταση, στη βάσει του καθεστώτος που ίσχυε κατά τον χρόνο που λήφθηκε η απόφαση που ανακλήθηκε.
Ακολούθησε επανεξέταση στη συνεδρία της Επιτροπής ημερομηνίας 11/5/2011. Για την υποψηφιότητα της αιτήτριας αποφασίστηκαν στην ρηθείσα επανεξέταση τα ακόλουθα (με τις υπογραμμίσεις να έχουν γίνει από το Δικαστήριο):
«Αθηνά Δημητρίου»
Τα ερευνητικά ενδιαφέροντα της υποψήφιας αφορούν διαφορετικά θέματα και περιόδους της κυπριακής ιστορίας (οθωμανική και βρετανική περίοδο). Επιπρόσθετα, στην έκθεσή της, αναφέρονται διαφορετικά θέματα. (Μισιονάριοι 1914, Αστυνομία Κύπρου) χωρίς να διευκρινίζει ποιο θέμα θα ήθελε να ερευνήσει σε επίπεδο διδακτορικών σπουδών.
Για τα θέματα, η υποψήφια δεν παρουσιάζει ενδεικτική βιβλιογραφία και συγκεκριμένες πηγές που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν. Από την αίτηση της προκύπτει ότι αναφέρονται πολλά διαφορετικά θέματα όπως και ιστορικοί περίοδοι, χωρίς να διευκρινίζεται ποια περίοδο και ποιο θέμα θα αποτελέσει το αντικείμενο της μελέτης.
Από την έκθεση απουσιάζει επίσης οποιαδήποτε αναφορά σε μεθοδολογική προσέγγιση. Σύμφωνα με τους κανόνες οι οποίοι αναγράφονται στον Οδηγό Σπουδών, η πρόταση για Μεταπτυχιακές Σπουδές διδακτορικού επιπέδου πρέπει να περιλαμβάνει το θέμα, τις πηγές και τη μεθοδολογία που ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί.
Για τους πιο πάνω λόγους και επειδή η πρόταση δεν πληρούσε τα πιο πάνω η Επιτροπή αποφάσισε να μην κάνει δεκτή τη αίτησή της κας Δημητρίου. Η Επιτροπή εισηγείται στην υποψήφια να υποβάλει ξανά την αίτησή της αφού συγκεκριμενοποιήσει την ερευνητική της πρόταση.»
Στην συνεδρία του Συμβουλίου του Τμήματος Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών, ημερομηνίας 8/6/2011, εγκρίθηκε από το Συμβούλιο η απόφαση της Επιτροπής, για απόρριψη ανάμεσα σε άλλα, της αίτησης της αιτήτριας.
Η απόφαση ανακοινώθηκε με επιστολή ημερομηνίας 23/2/2012, στους δικηγόρους της αιτήτριας.
Προβλήθηκαν από τους καθ’ ων η αίτηση προδικαστικές ενστάσεις ότι η προσφυγή είναι απαράδεκτη και θα πρέπει να απορριφθεί.
Ειδικότερα υποστηρίχθηκε από τους καθ’ ων η αίτηση:
«(Α) ….ότι οι Καθ’ ων η Αίτηση 2 δεν αποτελούν αυτοτελές διοικητικό όργανο και/ή αποτελούν Συμβούλιο Τμήματος των Καθ’ ων η Αίτηση 1 και/ή δεν έχουν αυτοτελή νομική προσωπικότητα και ως εκ τούτου η προσφυγή εναντίον τους πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη.
(Β) ….ότι η προσφυγή θα πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη καθότι με αυτήν δεν προσβάλλεται οποιαδήποτε διοικητική πράξη και/ή απόφαση η οποία προσβάλλεται δεν αποτελεί εκτελεστή διοικητική πράξη και/ή οι αποφάσεις των Καθ’ ων η Αίτηση 1 και/ή 2 που αφορούν αποδοχή και/ή απόρριψη αιτήσεων προσώπων για εισδοχή σε Μεταπτυχιακά προγράμματα Επιπέδου Διδακτορικού δεν αποτελούν εκτελεστές διοικητικές πράξεις και ως εκ τούτου δεν μπορούν να προσβληθούν με προσφυγή.
(Γ) ….ότι η παρούσα προσφυγή είναι απαράδεκτη, εφόσον η προσβαλλόμενη πράξη δεν αποτελεί εκτελεστή διοικητική απόφαση και ως τέτοια δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο αναθεώρησης. Είναι η θέση των Καθ’ ων η Αίτηση αρ 1 και 2 ότι η αρμοδιότητα τους όσον αφορά στην έγκριση ή απόρριψη εισηγήσεων άλλων ακαδημαϊκών οργάνων για αποδοχή και/ή απόρριψη αιτήσεων προσώπων για εισδοχή στα Μεταπτυχιακά προγράμματα Επιπέδου Διδακτορικού, αποτελεί αρμοδιότητα ακαδημαϊκής φύσης και όχι αρμοδιότητα διοικητική και επειδή η προσβαλλόμενη απόφαση άπτεται αποκλειστικά ζητήματος ακαδημαϊκής φύσης, εκφεύγει του ακυρωτικού ελέγχου.
(Δ) ….ότι η παρούσα προσφυγή είναι άνευ αντικειμένου αφού η επίδικη θέση Διδακτορικού στο Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών των Καθ’ ων η Αίτηση αρ. 1 αφορούσε αποκλειστικά Ακαδημαϊκό Έτος 2010 – 2011, το οποίο έχει παρέλθει.»
Οι δικηγόροι της αιτήτριας επιχειρηματολόγησαν υπέρ του παραδεκτού της προσφυγής τους, με αναφορά και σε πολλές αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου.
Προέχει η εξέταση των προδικαστικών ενστάσεων και του παραδεκτού της προσφυγής, ζήτημα που εξετάζεται και αυτεπαγγέλτως από το Δικαστήριο.
Η πρώτη προδικαστική ένσταση, ότι το Συμβούλιο του Τμήματος δεν θα έπρεπε να αναφέρεται ως καθ’ ου η αίτηση αρ. 2, απορρίπτεται διότι ως καθ’ ου η αίτηση 1, ορίζεται από την αιτήτρια στον τίτλο της προσφυγής το Πανεπιστήμιο Κύπρου. Το Συμβούλιο του Τμήματος έχει βάσει των Παραρτημάτων της ένστασης λάβει την επίδικη απόφαση ως όργανο του Πανεπιστημίου Κύπρου και ειδικότερα ως το αποφασιστικό όργανο που λαμβάνει αποφάσεις για το Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών. Αν δεν αναφερόταν ως καθ’ ου η αίτηση 2, δεν θα καθίστατο η προσφυγή παράτυπη, νοουμένου ότι η προσφυγή στρέφεται εναντίον του Πανεπιστημίου. Το γεγονός όμως ότι αναφέρεται το Συμβούλιο του Τμήματος ως καθ’ ου η αίτηση 2, επίσης δεν καθιστά την προσφυγή παράτυπη. Τούτο επειδή είναι η δική του απόφαση, δηλαδή του Συμβουλίου του Τμήματος Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών, που καθιστά το Πανεπιστήμιο Κύπρου ως καθ’ ου η αίτηση στην παρούσα προσφυγή.
Οι δύο επόμενες προδικαστικές ενστάσεις, συναφείς μεταξύ τους, ότι η επίδικη απόφαση δεν είναι εκτελεστή διοικητική απόφαση και/ή η επίδικη διοικητική απόφαση αφορά ακαδημαϊκής φύσεως ζητήματα, εκτός του πεδίου ελέγχου του Διοικητικού Δικαστηρίου, επίσης απορρίπτονται.
Σύμφωνα με τους περί Πανεπιστημίου Κύπρου (Φοιτητικά Θέματα και Θέματα Σπουδών) Κανονισμούς, ΚΔΠ 172/2006, άρθρο 8 (2), τα κριτήρια εισαγωγής φοιτητών σε μεταπτυχιακά προγράμματα καθορίζονται με Κανόνες που δημοσιοποιούνται στο τέλος του κάθε ημερολογιακού έτους, για να ισχύσουν για το επόμενο ακαδημαϊκό έτος.
Στους ίδιους Κανονισμούς, (ΚΔΠ 172/2006), άρθρο 13(2), αναφέρεται πως η διαδικασία και τα κριτήρια εισαγωγής σε διδακτορικό πρόγραμμα ρυθμίζονται ή καθορίζονται με Κανόνες.
Στους ίδιους Κανονισμούς, (ΚΔΠ 172/2006), άρθρο 33 (3), αναφέρεται πως οι ως άνω Κανόνες, που εκδίδονται από τη Σύγκλητο και εγκρίνονται από το Συμβούλιο, δημοσιοποιούνται. Επομένως οι Κανόνες Μεταπτυχιακής Φοίτησης που ίσχυαν για την αιτήτρια, είναι αυτοί που εκδόθηκαν ή ανανεώθηκε η ισχύς τους, το 2009, το προηγούμενο ακαδημαϊκό έτος της προκήρυξης της θέσης, την οποία διεκδίκησε η αιτήτρια. Σύμφωνα με τους καθ’ ων η αίτηση, είναι αυτοί που επικαλέστηκε ο Πρόεδρος του Τμήματος στο Σημείωμά του ημερομηνίας 24/9/2010 και επισύναψε απόσπασμα από αυτούς, (Παράρτημα 7 στην Ένσταση). Υπάρχουν δηλαδή βάσει Νόμου και Κανονισμών θεσμοθετημένα κριτήρια, για να καταστεί κάποιος μεταπτυχιακός φοιτητής. Βάσει αυτών κρίνεται η υποψηφιότητά του ως παραδεκτή και αξιολογείται συγκρινόμενη με άλλες. Η κρίση κατά πόσο πληρώθηκαν τα κριτήρια εισδοχής, δεν εμπίπτει στο πεδίο ακαδημαϊκών αρμοδιοτήτων της Επιτροπής και του Συμβουλίου του Τμήματος Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών. Η κρίση αυτή πρέπει να περιορίζεται στα απαιτούμενα από τους δημοσιοποιημένους Κανόνες κριτήρια εισδοχής.
Συμφωνώ με τη σχετική εισήγηση της δικηγόρου της αιτήτριας, ότι σχετική είναι η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου Βασίλεια Ηρακλείδου (2003) 4 ΑΑΔ, 967, σύμφωνα με την οποία, η επίδικη εκεί απόφαση του Πανεπιστημίου Κύπρου για διαγραφή της αιτήτριας από το Μητρώο εγγραφής φοιτητών, ήταν εκτελεστή διοικητική απόφαση, αφού οι συνέπειές της ήταν καταλυτικές για τις σχέσεις της αιτήτριας με το Πανεπιστήμιο. Δεν επρόκειτο ούτε για εσωτερικό μέτρο της πειθαρχικής ποινής σε μαθητή σχολείου (Vrahimis v. Republic (1984) 3 CLR 1429), ούτε για απόρριψη αιτήματος φοιτητή για επανεξέτασή του στις εξετάσεις, (Χριστόδουλος Προεστός ν. Δημοκρατίας (2001) 3 ΑΑΔ, 233).
Και στην παρούσα υπόθεση, η προσέλκυση υποψηφίων για να διεκδικήσουν μια από τις τρεις θέσεις μεταπτυχιακού φοιτητή για διδακτορικό τίτλο, στη βάση κριτηρίων ανακοινωθέντων με τη δημοσίευση των Κανόνων Μεταπτυχιακής Φοίτησης, και η κρίση περί της πλήρωσης των κριτηρίων, είναι εκτελεστή διοικητική πράξη. Το αν τυχόν αιτητής σε προσφυγή, με τους λόγους ακυρώσεώς του, προσβάλλει τυχόν κρίσεις ακαδημαϊκής φύσεως, που είναι ανέλεγκτοι, είναι ζήτημα που δεν αφορά την εκτελεστότητα της απόφασης, αλλά έχει σχέση με το έννομο συμφέρον υποστήριξης συγκεκριμένων λόγων ακυρώσεως και την έκταση του αναθεωρητικού ελέγχου του Διοικητικού Δικαστηρίου, που δεν είναι το θέμα εδώ.
Σχετικό θεωρώ και το απόσπασμα από την απόφαση της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου Πολυχρόνης ν. Δημοκρατίας (1997) 3 ΑΑΔ 48, που εύστοχα υπέδειξε η δικηγόρος της αιτήτριας και έχει ως εξής:
«Η εφαρμογή των κανόνων πειθαρχίας από τις σχολικές αρχές, δεν είναι προσδιοριστική της υπόστασης του μαθητή ή παράγωγος δικαιωμάτων και υποχρεώσεων. Μόνο η βασική σχέση που άπτεται της σύναψης του λειτουργικού θεσμού, μαθητή – σχολείου και αφορά την υπόσταση του μαθητή, μπορεί να αποτελέσει το αντικείμενο αναθεώρησης. Στην ίδια απόφαση διαπιστώνεται ότι, όχι μόνο ως θέμα αρχής δικαίου, αλλά και ως θέμα πολιτικής του δικαίου, είναι απαράδεχτη η υπαγωγή της σχέσης μαθητή – σχολείου, ή η άσκηση της σχολικής πειθαρχίας, σε δικαστικό αναθεωρητικό έλεγχο.»
Σε αντίθετο αποτέλεσμα θα κατέληγα, σύμφωνα και με την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, στην υπόθεση Χαράλαμπος Πίττας ν. Πανεπιστημίου Κύπρου (2002) 4Β ΑΑΔ 758, αν αντικείμενο της προσφυγής δεν ήταν η απόρριψη αιτήματος για εισδχοή της αιτήτριας στο πρόγραμμα, αλλά η απόφαση της Επιτροπής του Τμήματος ως προς την επάρκεια της διατριβής της αιτήτριας προς απόκτηση του διδακτορικού, κρίση αποκλειστικά ακαδημαϊκής φύσης.
Η τέταρτη προδικαστική ένσταση ότι η προσφυγή είναι άνευ αντικειμένου, αφού η επίδικη θέση Διδακτορικού στο Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών αφορούσε αποκλειστικά στο Ακαδημαϊκό έτος 2010 – 2011, το οποίο έχει παρέλθει, επίσης απορρίπτεται, για τους λόγους που εξηγώ κατωτέρω.
Ανεξάρτητα αν η θέση προκηρύχθηκε το 2010, οι σπουδές, σύμφωνα με τον Οδηγό Μεταπτυχιακών Σπουδών, μπορούσαν να διαρκέσουν από 6 εξάμηνα μέχρι 16 εξάμηνα. Επίσης σύμφωνα με τις πληροφορίες που δόθηκαν από τους καθ’ ων η αίτηση, μία θέση παραμένει μέχρι σήμερα κενή. Ακόμα όμως κι αν δεν υπήρχε κενή θέση, είναι υποχρέωση της διοίκησης αν μετά την επανεξέταση καταλήξει σε θετική για τον διοικούμενο απόφαση, να αποκαταστήσει την ζημία που αυτός έχει υποστεί. Σύμφωνα επίσης με τα γεγονότα, όπως περιγράφονται στην Ένσταση και στον διοικητικό φάκελο, είναι οι ίδιοι οι καθ’ ων η αίτηση που αποφάσισαν να ανακαλέσουν την απόφασή τους ως παράνομη και να προβούν σε επανεξέταση με βάση τα στοιχεία του ουσιώδους χρόνου. Αυτή η απόφαση λήφθηκε 13/4/2011 και ακολούθησε επανεξέταση από την Επιτροπή Μεταπτυχιακών Σπουδών στις 11/5/2011 και του Συμβουλίου του Τμήματος που την ενέκρινε στις 8/6/2011, χωρίς να τεθεί είτε από τους νομικούς συμβούλους, είτε από τους ίδιους τους καθ’ ων η αίτηση ένα τέτοιο ζήτημα. Επομένως κωλύονται, πέραν των ανωτέρω, να θέτουν τόσο όψιμα ζήτημα, ότι η προσφυγή παρέμεινε χωρίς αντικείμενο, με αναφορά στο ακαδημαϊκό έτος 2010-2011.
Προχωρώ να εξετάσω τους λόγους ακυρώσεως.
Η ευπαίδευτη δικηγόρος της αιτήτριας ισχυρίστηκε ότι η επίδικη απόφαση είναι παράνομη, επειδή αντίκειται στους περί Πανεπιστημίου Κύπρου (Φοιτητικά Θέματα και Θέματα Σπουδών) Κανονισμούς του 2006, (ΚΔΠ 172/2006) και/ή στους δυνάμει αυτών εκδοθέντες Κανόνες Μεταπτυχιακών Σπουδών.
Υποστήριξε ότι η απόφαση της Επιτροπής, ότι «σύμφωνα με τους κανόνες οι οποίοι αναγράφονται στον Οδηγό Σπουδών, η πρόταση για Μεταπτυχιακές Σπουδές διδακτορικού επιπέδου πρέπει να περιλαμβάνει το θέμα, τις πηγές και τη μεθοδολογία που ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί» ήταν πεπλανημένη ως προς τις απαιτήσεις των Κανόνων, που περιλαμβάνονταν στον Οδηγό Σπουδών, καθώς και στην προκήρυξη. Ούτε δηλαδή στην προκήρυξη δεν περιλαμβανόταν τέτοια απαίτηση. Αντίθετα ετίθετο σε αυτήν η απαίτηση, όπως οι υποψήφιοι γράψουν μια «σύντομη έκθεση μέχρι δύο σελίδες, προσωπικών στοιχείων και ερευνητικών ενδιαφερόντων», απαίτηση με την οποία η αιτήτρια συμμορφώθηκε.
Σύμφωνα δε με την παράγραφο 1.4.5.2 των Κανόνων για εισαγωγή φοιτητή στο πρόγραμμα, τα κριτήρια αξιολόγησης και κατάταξης των υποψηφίων ήταν:
I. «Προηγούμενη πανεπιστημιακή κατάρτιση σε κατάλληλο αντικείμενο και βαθμολογία σχετικών πτυχίων,
II. Τουλάχιστον δυο συστατικές επιστολές και
III. Συνέντευξη (εάν προβλέπεται από τους εσωτερικούς κανόνες του Τμήματος), όπως ακριβώς αναφέρονται και στον Οδηγό Σπουδών, απόσπασμα του οποίου επισυνάφθηκε στην Ένσταση των καθ’ ων η αίτηση (Παράγραφο 7) ως συνημμένο του Σημειώματος του Προέδρου της Επιτροπής, ημερομηνίας 24/9/2010 προς τον Αντιπρύτανη Ακαδημαϊκών Υποθέσεων.»
Οι ευπαίδευτοι δικηγόροι των καθ’ ων η αίτηση αντέτειναν, ότι η απόφαση ήταν απόλυτα νόμιμη και καμία παράβαση νόμου ή Κανονισμού δεν μπορούσε να διαπιστωθεί και καμία πλάνη των καθ’ ων η αίτηση. Υποστήριξαν πως σύμφωνα με το άρθρο 6.5.3 του 4ου Κεφαλαίου των Κανόνων του 2006 καταγράφονται ως «ελάχιστα» τα κριτήρια αξιολόγησης που αναφέρει η δικηγόρος της αιτήτριας. Επισύναψαν δε στη Γραπτή τους Αγόρευση απόσπασμα από τους «Κανόνες» αυτούς ξεκινώντας από τη σελίδα 137 που τιτλοφορείται «IV. ΚΑΝΟΝΕΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΉ ΦΟΙΤΗΣΗΣ».
Οι παράγραφοι 6.5.3 και 6.5.4 που επικαλέστηκαν, έχουν ως εξής:
«6.5.3 Τα ελάχιστα κριτήρια αξιολόγησης και κατάταξης των υποψηφίων είναι τα πιο κάτω:
i. Προηγούμενη πανεπιστημιακή κατάρτιση σε κατάλληλο αντικείμενο και βαθμολογία σχετικών πτυχίων.
ii. Τουλάχιστον δύο συστατικές επιστολές.
iii. Συνέντευξη (εάν προβλέπεται από τους εσωτερικούς κανόνες του Τμήματος).
6.5.4 Το Τμήμα έχει τη δυνατότητα να υιοθετήσει κριτήρια επιπρόσθετα προς αυτά που αναφέρονται στην παράγραφο 6.5.3 εάν προβλέπεται από τους εσωτερικούς κανόνες του Τμήματος ή του μεταπτυχιακού προγράμματος σπουδών.»
Δυνάμει των δυο αυτών παραγράφων, οι καθ’ ων η αίτηση εισηγήθηκαν, ότι αυτά που επικαλείται η αιτήτρια ως τα μόνα κριτήρια αξιολόγησης, ήταν απλώς τα «ελάχιστα». Τούτο επειδή σύμφωνα με την εισήγησή τους, το Τμήμα έχει τη δυνατότητα να υιοθετήσει και άλλα κριτήρια αξιολόγησης και κατάταξης των υποψηφίων, όπως κατά την σχετική εισήγησή τους έγινε στην παρούσα υπόθεση, όπου το Τμήμα είχε «εσωτερικούς όρους – κριτήρια (επιπρόσθετα από αυτά που εισάγουν οι Κανόνες ως ελάχιστα) τους οποίους όρους έχει αναρτημένους στη διαδικτυακή σελίδα του Τμήματος, και τα οποία στο εξής θα αναφέρονται ως «εσωτερικά κριτήρια του Τμήματος». Αντίγραφο διαδικτυακής σελίδας, επισυνάφθηκε ως Παράρτημα 1 στην Ένσταση των καθ’ ων η Αίτηση. Συνεχίζουν δε λέγοντας, ότι σε αυτά τα εσωτερικά κριτήρια αναφερόταν ξεκάθαρα, ότι «οι υποψήφιοι που κατέχουν πτυχίο μάστερ στις Τουρκικές Σπουδές, πρέπει να υποβάλουν μια σύντομη πρόταση για το θέμα της διατριβής τους, τις πηγές που θα χρησιμοποιήσουν κατά τη διάρκεια της ετοιμασίας της, καθώς και τη μεθοδολογία που προτείνουν να ακολουθήσουν». Συμπλήρωσαν δε, ότι η αιτήτρια γνώριζε για την ανάρτηση αυτή και δεν μπορούσε να επικαλείται μη δημοσίευση των εσωτερικών κανόνων μέσω της προκήρυξης.
Τα ζητήματα όπως παρουσιάστηκαν, χρειάζονται διευκρινίσεων.
Καταρχάς παρατηρώ, ότι οι Καθ’ ων η αίτηση, ενώ επικαλέστηκαν τους συνημμένους στη Γραπτή τους Αγόρευση «Κανόνες» του 2006, πρώτον δεν τους επικαλέστηκαν στην Ένσταση τους και αντί αυτών επικαλέστηκαν ως Κανόνες σε ισχύ κατά τον ουσιώδη χρόνο τους «Κανόνες Μεταπτυχιακής Φοίτησης που εγκρίθηκαν κατά τη διάρκεια της 39ης Συνεδρίας του Συμβουλίου του Πανεπιστημίου στις 26.2.98 και τους εσωτερικούς όρους εισαγωγής ενδιαφερομένων σε Διδακτορικά Προγράμματα», (σελ. 4 της Ένστασης, παράγραφος (Σ) των ‘‘νομικών σημείων’’). Περαιτέρω, στο ίδιο δικόγραφο των καθ’ ων η αίτηση, στα «γεγονότα» αναφερόταν στην παράγραφο 5, ότι οι Κανόνες Μεταπτυχιακής Φοίτησης εγκρίθηκαν κατά τη διάρκεια της 39ης Συνεδρίας του Συμβουλίου του Πανεπιστημίου στις 26.2.98. Επίσης ότι «Το Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών των Καθ’ ων η Αίτηση αρ. 1, πέραν από τους συγκεκριμένους Κανόνες, ακολουθεί και εσωτερικούς όρους εισαγωγής ενδιαφερομένων σε Διδακτορικά Προγράμματα, τους οποίους όρους έχει αναρτημένους στην διαδικτυακή σελίδα του Τμήματος (Αντίγραφο διαδικτυακής σελίδας επισυνάπτεται ως Παράρτημα 1).»
Πράγματι, επισυνάφθηκε στην Ένσταση το Παράρτημα 1, ως ανωτέρω αναφέρεται. Αναφέρθηκα σε αυτό ήδη. Είναι μια σελίδα που έχει ως πρώτο τίτλο ‘‘ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ’’ και τίτλος της τελευταίας παραγράφου ‘‘ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ’’. Το κείμενο της παραγράφου παρατίθεται και εδώ ξανά.
«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
Υποψήφιοι που κατέχουν πτυχίο μάστερ σε Τουρκικές Σπουδές, πρέπει να υποβάλουν μια σύντομη πρόταση για το θέμα της διατριβής τους, τις πηγές που θα χρησιμοποιήσουν κατά τη διάρκεια της ετοιμασίας της, καθώς και τη μεθοδολογία που προτείνουν να ακολουθήσουν.
Οι υποψήφιοι υποχρεούνται να γνωρίζουν την τουρκική γλώσσα. Προβλέπεται ειδική εξέταση για την επάρκεια των υποψηφίων στην τούρκικη γλώσσα, εφόσον το Τμήμα θεωρήσει τούτο απαραίτητο.
Η γνώση μιας διεθνούς ξένης γλώσσας, κατά προτίμηση Αγγλικής, είναι απαραίτητη. Μια δεύτερη ξένη γλώσσα θεωρείται πλεονέκτημα.»
Είναι βέβαιο στην αντίληψη μου, πως οι καθ’ ων η αίτηση απέρριψαν την αίτηση, βάσει της αιτιολογίας της απόφασης τους, στο σχετικό πρακτικό της απόφασης της Επιτροπής, που έγινε δεκτό από το Συμβούλιο του Τμήματος, επειδή έκριναν ότι η αιτήτρια δεν συμμορφώθηκε με τις ανωτέρω απαιτήσεις.
Επομένως, το κύριο ζητούμενο είναι, αν αυτή η ανάρτηση αποτελούσε μέρος του νομοθετικού και/ή κανονιστικού καθεστώτος που διήπε την υποψηφιότητα της αιτήτριας κατά την αξιολόγηση της το έτος 2010. Οι καθ’ ων η αίτηση, με το σκεπτικό τους, που προσπάθησαν να αποτυπώσω ανωτέρω, εισηγήθηκαν πως στη βάση των Κανόνων «του 2006», που επισύναψαν στη Γραπτή Αγόρευσή τους ήταν και αυτή η ανάρτηση και/ή εσωτερικοί όροι εισδοχής, μέρος των κριτηρίων που θα έπρεπε να ληφθούν υπόψη, διότι οι Κανόνες αυτοί, ομιλούσαν για ελάχιστα κριτήρια αξιολόγησης καθώς και σε δυνατότητα υιοθέτησης πρόσθετων κριτηρίων από το Τμήμα, που ήταν αυτά που περιέχοντο στην ανάρτηση στο διαδίκτυο.
Βέβαια δεν εξήγησαν το οξύμωρο κατά την κρίση του Δικαστηρίου, να επικαλούνται στην Ένσταση τους Κανόνες του 1998 και πρόσθετα «εσωτερικούς όρους εισαγωγής» που ακολούθησε το Τμήμα, ενώ στην γραπτή αγόρευση αυτοί οι ίδιοι «εσωτερικοί κανόνες εισαγωγής» αναφέρονται πλέον, ως «εσωτερικά κριτήρια του Τμήματος» ή «εσωτερικοί όροι–κριτήρια», (βλ. σελ. 10 της γραπτής αγόρευσης των καθ’ ων η αίτηση).
Επίσης δεν εξήγησαν, ως όφειλαν, οι καθ’ ων η αίτηση, γιατί δεν προέβησαν σε τροποποίηση της Ένστασής τους, ώστε να συνάδει με τον Κανονισμό 7 του Διαδικαστικού Κανονισμού του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου του 1962, ώστε να μπορέσουν να βασίσουν την υπόθεσή τους σε διαφορετικούς Κανόνες από αυτούς που αρχικά επικαλέστηκαν. Περαιτέρω, παραμένει χωρίς εξήγηση, γιατί παρουσίασαν μέσω της γραπτής τους αγόρευσης, Κανόνες, που αναφέρθηκαν σε αυτούς ως τους Κανόνες του «2006», ενώ σύμφωνα με όσα το ίδιο το κείμενο των Κανόνων αυτών, που επισύναψαν στην Γραπτή τους Αγόρευση, αναφέρει στην τελευταία παράγραφο:
«Οι τροποποιημένοι Κανόνες Μεταπτυχιακών Σπουδών εγκρίθηκαν κατά την 193η συνεδρία του Συμβουλίου, στις 3 Οκτωβρίου 2011 και τροποποιήθηκαν κατά την 232η συνεδρία της Επιτροπής Προσωπικού και Κανονισμών στις 23 Απριλίου 2013».
Είναι αμφίβολο επομένως, αν αυτό που επισυνάφθηκε στη Γραπτή Αγόρευση των καθ’ ων η αίτηση, είναι το νομοθετικό καθεστώς που διήπε την επίδικη υπόθεση. Ο ουσιώδης χρόνος προκήρυξης, κρίσης και απόφασης, καθώς και επανεξέτασης, ήταν το έτος 2010. Ο,τιδήποτε εκδόθηκε μετά ως Κανονισμός, Κανόνας ή εσωτερικός κανόνας ή εσωτερικά κριτήρια, κ.λ.π., δεν μπορούσε να τύχει εφαρμογής.
Έχοντας υπόψη τα πιο πάνω, αλλά και το περιεχόμενο και του διοικητικού φακέλου, που κατατέθηκε στις Διευκρινίσεις ενώπιον μου από τον ευπαίδευτο δικηγόρο για τους καθ’ ων η αίτηση, καταλήγω ότι πότε και σε κανένα στάδιο της διαδικασίας ενώπιον της διοίκησης, δεν έγινε επίκληση των Κανονισμών που επισυνάφθηκαν στην Γραπτή αγόρευση των καθ’ ων η αίτηση. Αντίθετα, η αλληλογραφία που είχαν με τους νομικούς συμβούλους που απέστειλαν γνωμάτευση για ανάκληση της αρχικής απόφασης λόγω παρατυπιών, αποκαλύπτει, ότι γίνεται εκεί αρμοδίως από το Τμήμα αναφορά στους Κανόνες Μεταπτυχιακής Φοίτησης του 1998, με το ίδιο περιεχόμενο με αυτό που επικαλείται η ευπαίδευτη δικηγόρος της αιτήτριας στην αγόρευσή της, καθώς και αυτό που επικαλούνται οι ευπαίδευτοι δικηγόροι των καθ’ ων η αίτηση στην Ένσταση τους.
Ειδικότερα στη γνωμάτευση του νομικού συμβούλου προς το Πανεπιστήμιο, ημερομηνίας 11/3/2011, που περιέχεται στον διοικητικό φάκελο, αναφέρεται στη σελίδα 3 ότι:
«Σύμφωνα με τους Κανόνες Σπουδών και Φοιτητικών Θεμάτων (Κανόνας 1.4.5.2) στα κριτήρια αξιολόγησης και κατάταξης των υποψηφίων περιλαμβάνεται η «Συνέντευξη (εάν προβλέπεται από τους εσωτερικούς κανόνες του Τμήματος)». Εξ’ όσων έχουμε ενημερωθεί το Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών δεν έχει εκδώσει εσωτερικούς κανόνες που να καθιστούν υποχρεωτική τη Συνέντευξη ως κριτήριο αξιολόγησης και κατάταξης των υποψηφίων. Συνεπώς, στην υπό εξέταση περίπτωση, η προφορική συνέντευξη δεν μπορεί κατά την άποψη μας να θεωρηθεί ότι αποτελεί κριτήριο που είναι υποχρεωτικό από το Νόμο και ως εκ τούτου δεν επιτρέπεται να επαναληφθεί κατά την επανεξέταση η προφορική συνέντευξη των υποψηφίων. Συνεπώς, οι αιτήσεις των υποψηφίων θα αξιολογηθούν με βάση τα υπόλοιπα στοιχεία του ουσιώδους χρόνου, όπως αυτά καθορίζονται στους σχετικούς κανόνες.
Σύμφωνα με τους Κανόνες Σπουδών και Φοιτητικών Θεμάτων, III. Κανόνες Μεταπτυχιακής Φοίτησης προνοούνται τα ακόλουθα:
«1.4.5.2 Τα κριτήρια αξιολόγησης και κατάταξης των υποψηφίων είναι τα πιο κάτω:
i. Προηγούμενη πανεπιστημιακή κατάρτιση σε κατάλληλο αντικείμενο και βαθμολογία σχετικών πτυχίων.
ii. Τουλάχιστο δυο συστατικές επιστολές.
iii. Συνέντευξη (εάν προβλέπεται από τους εσωτερικούς κανόνες του Τμήματος).
1.4.5.3 Το Τμήμα έχει τη δυνατότητα να υιοθετήσει κριτήρια επιπρόσθετα προς αυτά που αναφέρονται στην παράγραφο 1.4.5.2.
…»
Συνεπώς η αξιολόγηση των αιτήσεων των υποψηφίων θα πρέπει να γίνει με βάση τα πιο πάνω κριτήρια και τυχόν επιπρόσθετα κριτήρια που υιοθετήθηκαν από το Τμήμα, εξαιρουμένης της συνέντευξης η οποία για τους λόγους που εξηγούνται ανωτέρων δεν μπορεί να επαναληφθεί.
Επίσης μέσα στον διοικητικό φάκελο και σε συνέχεια του ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΟΣ του Προέδρου του Τμήματος προς τον Αντιπρύτανη Ακαδημαϊκών Υποθέσεων ημερομηνίας 24/9/2010 (στο οποίο έγινε λόγος ανωτέρω) βρίσκεται επιστολή της Υπηρεσίας Σπουδών και Φοιτητικής Μέριμνας, ημερομηνίας 19/1/2011, προς τους νομικούς συμβούλους, με την οποία επιβεβαιώνουν γραπτώς, ότι το Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών τους ανέφερε, ότι δεν διαθέτει επιπρόσθετα έγγραφα για την προσφυγή (αναφέρονται στην αρχική προσφυγή της αιτήτριας), πέραν των όσων έχουν διαβιβασθεί στους νομικούς συμβούλους.
Καταλήγω, πως κατά την έκδοση της επίδικης απόφασης στον ουσιώδη χρόνο, (2010) αλλά και κατά την επανεξέταση, (2011) ίσχυαν οι Κανόνες Μεταπτυχιακής Φοίτησης που ανέφεραν ως κριτήρια αξιολόγησης και κατάταξης των υποψηφίων (α) την προηγούμενη πανεπιστημιακή κατάρτιση σε κατάλληλο αντικείμενο και βαθμολογία σχετικών πτυχίων, (β) τουλάχιστον δύο συστατικές επιστολές και (γ) Συνέντευξη (εάν προβλέπεται από τους εσωτερικούς κανόνες του Τμήματος).
Εσωτερικοί Κανόνες του Τμήματος δεν υπήρχαν, αλλά ακόμα και αν υπήρχαν, δεν είχαν εκδοθεί νομίμως.
Κατά πρώτον η ανάρτηση στην ιστοσελίδα του Τμήματος δεν αποτελεί την απαιτούμενη «δημοσιοποίηση Κανόνων» που απαιτούν οι Κανονισμοί.
Κατά δεύτερον, σε κάθε περίπτωση, κρίνω ότι τέτοιοι εσωτερικοί κανόνες για πρόσθετα κριτήρια, που θα καθορίζονταν από το Τμήμα, ακόμα και αν θεωρήσουμε ότι εκδόθηκαν, (χωρίς να υπάρχει επαναλαμβάνω ενώπιόν μου τέτοια ένδειξη), θα ήταν παράνομοι.
Κάθε διοικητική πράξη πρέπει να είναι νόμιμη, δηλαδή να βασίζεται σε Νόμο και Κανονιστικές Διοικητικές Πράξεις, οι οποίες θα βρίσκονται εντός των εξουσιοδοτικών πλαισίων του Νόμου για την εκδοσής τους. Κανένα κριτήριο εισαγωγής φοιτητή σε μεταπτυχιακό πρόγραμμα δεν μπορεί να εφαρμόζεται, αν δεν δημοσιοποιηθεί και κανένα τέτοιο κριτήριο δεν μπορεί να αποφασιστεί, εγκριθεί και δημοσιοποιηθεί, κατά παράβαση των διατάξεων του Νόμου ή των Κανονισμών, που επιτρέπουν την έκδοση Κανόνων από συγκεκριμένα όργανα του Πανεπιστημίου.
Σύμφωνα με το άρθρο 32 του περί Πανεπιστημίου Κύπρου Νόμου (Ν 144/89), όπως αυτός τροποποιήθηκε μέχρι τον ουσιώδη χρόνο, δυνατόν να εκδίδονται Κανονισμοί, ως εξής, (με τις υπογραμμίσεις να έχουν γίνει από το Δικαστήριο):
«ΜΕΡΟΣ ΙΧ – ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ
32. (1) Αφού τηρηθούν οι διατάξεις του παρόντα Νόμου, το Συμβούλιο μπορεί ύστερα από συνεννόηση με τη Σύγκλητο να εκδίδει κανονισμούς για ή αναφορικά με τη ρύθμιση οποιουδήποτε ζητήματος που αφορά την οργάνωση, διαχείριση και διοίκηση του Πανεπιστημίου και ειδικότερα, χωρίς επηρεασμό της γενικότητας των προηγούμενων, για ή αναφορικά με-
(α) Την οργάνωση του Πανεπιστημίου
(β) την ίδρυση νέων ή την κατάργηση υφιστάμενων Σχολών του Πανεπιστημίου και την ίδρυση ή την κατάργηση Τμημάτων ή Ερευνητικών μονάδων∙
(γ) την οργάνωση των υπηρεσιών που απαιτούνται για τη λειτουργία του Πανεπιστημίου∙
(δ) το προσωπικό του Πανεπιστημίου∙
(ε) τα προσόντα για εισδοχή στο Πανεπιστήμιο και την επιλογή και εγγραφή φοιτητών∙
……………………………………………………………..
……………………………………………………………..
(ιζ) τον καθορισμό ή τη ρύθμιση οποιουδήποτε ζητήματος ή θέματος που χρήζει ή είναι δεκτικό καθορισμού ή ρύθμισης με βάση τον παρόντα Νόμου.
(2) Κανονισμοί που εκδίδονται από το Συμβούλιο μπορεί να προνοούν για την έκδοση κανόνων, είτε από το Συμβούλιο είτε, αφού τηρηθούν οι τυχόν από τους Κανονισμούς προβλεπόμενοι όροι, από τη Σύγκλητο ή άλλο πρόσωπο ή σώμα που καθορίζεται στους Κανονισμούς.
(3)………………………………………………………………………………………………………………………………….»
Επομένως, ο Νόμος εξουσιοδοτεί τον Κανονιστικό νομοθέτη να προβλέψει για την έκδοση Κανόνων, αλλά υπό όρους. Οι Κανόνες μπορούν να εκδίδονται είτε από το Συμβούλιο είτε από τη Σύγκλητο, είτε από άλλο πρόσωπο ή σώμα, που όμως απαραιτήτως καθορίζεται από του Κανονισμούς.
Οι Κανονισμοί, (ΚΔΠ 172/2006), όπως ακριβώς φαίνεται κατωτέρω, καθόρισαν ακριβώς ποιό όργανο δυνατόν να εκδίδει Κανόνες και καμία παράβαση της κανονιστικής αυτής επιταγής δεν επιτρέπεται.
Σύμφωνα με το άρθρο 33 (1) των περί Πανεπιστημίου Κύπρου (Φοιτητικά Θέματα και Θέματα Σπουδών) Κανονισμούς του 2006 (ΚΔΠ 172/2006):
«Η Σύγκλητος δύναται, με έγκριση του Συμβουλίου, να εκδίδει Κανόνες για, ή αναφορικά με τον καθορισμό ή τη ρύθμιση οποιουδήποτε θέματος που χρήζει ή είναι δεκτικό καθορισμού ή ρύθμισης με βάση τους παρόντες Κανονισμούς ή του οποίου ο καθορισμός ή η ρύθμιση είναι αναγκαία για σκοπούς εφαρμογής των παρόντων Κανονισμών.»
Σύμφωνα δε με τους Κανόνες Σπουδών και Φοιτητικών Θεμάτων, ενότητα III. Κανόνες Μεταπτυχιακής Φοίτησης καθορίστηκαν από τη Σύγκλητο και το Συμβούλιο τα κριτήρια αξιολόγησης και κατάταξης των υποψηφίων.
Η οποιαδήποτε υπεξουσιοδότηση από τη Σύγκλητο και το Συμβούλιο, μέσω των Κανόνων αυτών, προς τα Τμήματα των Σχολών, να υιοθετούν δικά τους κριτήρια και να εκδίδουν δικούς τους Κανόνες, βρίσκεται εκτός των περιορισμών της αρμοδιότητας και/ή της ειδικής και συγκεκριμένης εξουσιοδότησης του νομοθέτη στο άρθρο 32 του περί Πανεπιστημίου Κύπρου Νόμου, που απαιτεί ότι το πρόσωπο ή σώμα που δυνατόν να εκδίδει Κανόνες, θα πρέπει και να καθορίζεται στους Κανονισμούς, υπό τους όρους που θα θέτουν οι Κανονισμοί. Ισχύει εδώ η αρχή delegatus non potest delegare.
Παραθέτω σχετικό απόσπασμα από την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπ. αρ. 568/2015 Φαρμακεία Παναγιώτης Γ. Λοΐζου Λτδ και Άλλοι ν. Δημοκρατίας, ημερ. 11/9/2015:
«Αυτή είναι και η επισήμανση του Ν. Χαραλάμπους στο σύγγραμμα του (ανωτέρω) που στη σελ. 119 αναφέρει σχετικά:
«Το Υπουργικό Συμβούλιο δεν μπορεί την εξουσιοδότηση που πήρε από τη Βουλή των Αντιπροσώπων για έκδοση κανονιστικών πράξεων νομοθετικού περιεχομένου να τη μεταβιβάσει περαιτέρω σε άλλο όργανο, εκτός αν ρητά ή σιωπηρά έχει τέτοια εξουσία από το νόμο. Στην προκειμένη περίπτωση ισχύει η αρχή «delegatus non potest delegare».
Πρέπει εδώ να σημειωθεί ότι ούτε με βάση τον περί Εκχωρήσεως της Ενασκήσεως Εξουσιών Απορρεουσών εκ τινος Νόμου, Νόμο του 1962, μπορεί το Υπουργικό Συμβούλιο να εκχωρήσει την εξουσία που χορηγήθηκε σ’ αυτό με νόμο για έκδοση νομοθετικής φύσης διαταγμάτων ή κανονισμών, διότι ο νόμος αυτός εφαρμόζεται μόνο στις εκτελεστικές ή διοικητικής φύσεως εξουσίες του Υπουργικού Συμβουλίου, οι οποίες απορρέουν από κάποιο νόμο ή διοικητική πράξη».
Ενόψει όλων των ανωτέρω, καταλήγω ότι τα μόνα κριτήρια που μπορούσαν να εφαρμοστούν στην παρούσα υπόθεση για αξιολόγηση και κατάταξη των υποψηφίων, ήταν αυτά που νομίμως περιλήφθηκαν στους Κανόνες Μεταπτυχιακών Σπουδών που εξέδωσε η Σύγκλητος και ενέκρινε το Συμβούλιο. Οτιδήποτε άλλο ήταν εξωγενές.
Κρίνω ότι η απόφαση είναι παράνομη, ως ανωτέρω, διότι η Επιτροπή και το Συμβούλιο του Τμήματος έλαβαν υπόψη τους κριτήρια εκτός των νομίμως θεσμοθετημένων δυνάμει του Νόμου και των Κανονισμών. Η συγκεκριμένη αιτιολογία, ως εκ τούτου, υπό τις περιστάσεις, για απόρριψη της υποψηφιότητας της αιτήτριας, πάσχει ως αυθαίρετη. Η ανάρτηση των πρόσθετων απαιτήσεων/κριτηρίων που είχε το Τμήμα στο διαδίκτυο, δεν θεραπεύει την παρανομία που διαπιστώθηκε, διότι η γνωστοποίησή τους δια του τρόπου αυτού καθώς και η γνώση της αιτήτριας κατά τον ισχυρισμό των καθ’ ων η αίτηση, δεν νομιμοποιεί τις απαιτήσεις του Τμήματος.
Θα έπρεπε οι Κανονισμοί, που εκδόθηκαν δυνάμει του περί Πανεπιστημίου Κύπρου Νόμου, ο οποίος έθετε προϋποθέσεις αρμοδιότητας, να επιτρέπουν στα Συμβούλια των Τμημάτων των Σχολών να εκδίδουν Κανόνες εισαγωγής φοιτητών στα προγράμματα.
Περαιτέρω, γίνεται δεκτός και ο πρόσθετος σχετικός λόγος ακυρώσεως, περί πεπλανημένης αιτιολογίας. Οι απαιτήσεις της Επιτροπής του Τμήματος, που θεωρήθηκε ότι δεν πληρώθηκαν από την αιτήτρια, δεν ήταν απαιτήσεις του Οδηγού Σπουδών ή των Κανόνων Μεταπτυχιακών Σπουδών, όπως πεπλανημένα αναφέρεται στο Πρακτικό της Επιτροπής. Ήταν οι δικές τους απαιτήσεις που ανακοινώθηκαν, ως ανωτέρω αναφέρω, δια της ανάρτησης στο διαδίκτυο.
Για όλους τους πιο πάνω λόγους, η προσφυγή επιτυγχάνει και η επίδικη απόφαση ακυρώνεται. Επιδικάζονται €1400.- έξοδα, πλέον ΦΠΑ, αν υπάρχει, υπέρ της αιτήτριας και εναντίον των καθ’ ων η αίτηση.
Μ. Καλλιγέρου, ΠΔΔ
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο