Legislator Rechtsprechung & Gesetzgebung
Υπόθεση Αρ. 1899/2012 ECLI:CY:DD:2016:189 KI-generiert

Administrative Court dismisses appeal against compulsory expropriation for archaeological preservation in Cyprus.

Geschäftsnummer Υπόθεση Αρ. 1899/2012
Gericht / Behörde
Rechtsordnung Zypern (CY)
Entscheiddatum
Ausgang Abgewiesen (Dismissed)

Legislator-Zusammenfassung

KI-generiert

The Administrative Court dismissed the applicants' appeal against the Ministry of Communications' refusal to recall a compulsory expropriation order for a plot in the Paphos Archaeological Park. The court found that the primary purpose of the expropriation, which was to preserve the archaeological stratigraphy, had already been achieved through the existing state of the site. Consequently, the court rejected the applicants' arguments regarding potential residential development and the principle of equality as they were deemed unfounded given the legal constraints on the area.

Legislator-Regeste

KI-generiert

Articles 24, 25, 28 and 146 of the Constitution; The court held that the purpose of compulsory expropriation for archaeological preservation is achieved by maintaining the existing stratigraphy without requiring further works, and that the principle of equality does not mandate compensation when the state lawfully restricts development in protected zones.

Schlagwörter

KI-generiert
compulsory expropriation archaeological preservation constitutional rights administrative appeal stratigraphy protection development restrictions principle of equality Bewilligungsentzug

Zitierte Gesetzesbestimmungen

KI-generiert
Articles 24, 25, 28 and 146 of the Constitution

Zitierte Rechtsprechung

KI-generiert
E. M. Christodoulou v. Director of the Land Registry of Limassol, Political Appeal No. 202/2010
Stavrou v. Republic of Cyprus (1989) 3 AA 1023
Maria Ethymiou v. Republic of Cyprus through the Public Service Commission (1997) 3 AA 281
Zenos Ethymiades Estates Ltd v. Republic of Cyprus (2006) 3 AA 166
Parapano Stavroula Charalambous v. Republic of Cyprus (2010) 3 AA 61
Eleni Kosta Georgiadhe v. Republic of Cyprus through the Minister of Communications and Works, Retrial Appeal No. 202/2010
ECLI:CY:AD:2015:A335
Supreme Court dismisses appeal challenging auction validity, upholding district court's rejection of procedural irregularity claims.
ECLI:CY:AD:2015:C167
Supreme Court dismisses appeal on compulsory acquisition where no prior study showed strata would be affected. The court ruled the expropriation did not violate constitutional rights. The appeal is rejected because the claimants failed to prove the acquisition was disproportionate.
ECLI:CY:DD:2016:189
Administrative Court dismisses appeal against compulsory expropriation for archaeological preservation in Cyprus.
KI-generiert

Fragen Sie sich, wie dieser Entscheid auf Ihren Fall anwendbar ist?

Prüfen Sie diesen Entscheid zusammen mit Bundesrecht, kantonalen Erlassen, Kommentaren und Folgeentscheiden in Legislator AI.

Fall in Legislator öffnen →

Volltext

ΑΝΑΦΟΡΕΣ:

Κυπριακή νομολογία στην οποία κάνει αναφορά η απόφαση αυτή:

ΕΠΙ ΤΟΙΣ ΑΦΟΡΩΣΙ ΤΟΝ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟ ΧΑΤΖΗΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ν. ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ κ.α., Πολιτική Εφεση Αρ. 202/2010, 13/5/2015, ECLI:CY:AD:2015:A335

Σταύρου κ.ά. ν. Δημοκρατίας (1989) 3 ΑΑΔ 1023

Eυθυμίου Mαρία ν. Kυπριακής Δημοκρατίας, μέσω Eπιτροπής Δημόσιας Yπηρεσίας (1997) 3 ΑΑΔ 281

Zήνων Eυθυμιάδης Eστέιτς Λτδ ν. Kυπριακής Δημοκρατίας (2006) 3 ΑΑΔ 166

Παραπάνου Σταυρούλα Χαραλάμπους ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (2010) 3 ΑΑΔ 61

ΕΛΕΝΗ ΚΩΣΤΑ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗ κ.α. ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΩΝ, Αναθεωρητική Έφεση Αρ. 202/2010, 9/3/2015, ECLI:CY:AD:2015:C167

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠΟΦΑΣΗΣ:

ECLI:CY:DD:2016:189

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

Υπόθεση Αρ. 1899/2012

27 Ιουνίου 2016

[Ε. ΜΙΧΑΗΛ, Δ.Δ.Δ.]

Αναφορικά με τα άρθρα 24, 25, 28 και 146 του Συντάγματος

Μεταξύ

1. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΠΟΥΜΠΟΥΡΑ

2. ΣΟΦΟΚΛΗ ΑΡΙΣΤΟΔΗΜΟΥ ΥΠΟ ΤΗΝ ΙΔΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΩΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΥΑΝΘΙΑΣ ΑΡΙΣΤΟΔΗΜΟΥ

3. ΣΩΤΗΡΗ ΔΡΑΚΟΥ ΥΠΟ ΤΗΝ ΙΔΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΩΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΑΡΜΑΝΤΙΝΑΣ ΠΟΥΜΠΟΥΡΑ

4. ΔΗΜΗΤΡΑΣ ΚΩΣΤΑ ΧΑΡΙΛΑΟΥ ΥΠΟ ΤΗΝ ΙΔΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΩΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΡΙΑΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ

5. ΠΑΥΛΟΥ Ι. ΠΟΥΜΠΟΥΡΑ ΥΠΟ ΤΗΝ ΙΔΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΩΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ (ΓΙΑΝΝΗ) ΠΟΥΜΠΟΥΡΑ

Αιτητών

ΚΑΙ

ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΩΝ

Καθ’ ου η Αίτηση

………………………….

Για αιτητές: κα Ε. Λάμπρου για Μιχάλης Βορκάς & Συνεργάτες Δ.Ε.Π.Ε.

Για καθ’ ου η αίτηση: κα Α. Ζερβού για Γενικό Εισαγγελέα.

Α Π Ο Φ Α Σ Η

Ε. Μιχαήλ, Δ.Δ.Δ.: Οι αιτητές με την προσφυγή τους στρέφονται κατά της νομιμότητας της απόφασης του καθ’ ου η αίτηση ημερομηνίας 28.8.2012 με την οποία αρνήθηκαν να ανακαλέσουν την αναγκαστική απαλλοτρίωση του τεμαχίου 33, Φ/Σχ. XLIV/7 στην Πέγεια Πάφου και να επιστρέψουν το εν λόγω ακίνητο στους αιτητές.

Το ακίνητο βρίσκεται εντός του ευρύτερου αρχαιολογικού χώρου του Αγίου Γεωργίου της Πέγειας στον οποίο δεν επιτρέπεται η οικιστική ανάπτυξη και συνεπώς το Τμήμα Αρχαιοτήτων σταδιακά απαλλοτριώνει όλα τα τεμάχια που βρίσκονται εντός του χώρου αυτού.

Μετά από αίτηση που υποβλήθηκε από τους ιδιοκτήτες για οικιστική ανάπτυξη του συγκεκριμένου τεμαχίου, το Τμήμα Αρχαιοτήτων με γνωστοποίηση και διάταγμα απαλλοτρίωσης προχώρησε το 1988 στην αναγκαστική απαλλοτρίωσή του. Ακολούθως, προχώρησε το 1991 σε επίταξη η οποία ανανεώθηκε το 1992 και ξανά το 1993 με σκοπό τη διενέργεια αρχαιολογικών ανασκαφών και την προστασία της στρωματογραφίας του αρχαιολογικού χώρου. Ακολούθησε η εγγραφή του ακινήτου το 2001 επ’ ονόματι της Δημοκρατίας.

Αρχαιολογικές ανασκαφές πραγματοποιήθηκαν στην περιοχή και στο συγκεκριμένο τεμάχιο από την περίοδο 1991 μέχρι το 2001.

Με επιστολή μέσω του δικηγόρου τους ημερομηνίας 10.8.2012, οι αιτητές ζήτησαν την ανάκληση της απαλλοτρίωσης και την επιστροφή του ακινήτου σε αυτούς. Ακολούθησε η αρνητική απάντηση του Τμήματος Αρχαιοτήτων ημερομηνίας 28.10.2012 που αποτελεί και την προσβαλλόμενη απόφαση.

Βασικό επιχείρημα των αιτητών είναι ότι ο σκοπός της απαλλοτρίωσης δεν πραγματοποιήθηκε και ούτε είναι εφικτό να πραγματοποιηθεί. Ισχυρίζονται ότι το ακίνητο χρησιμοποιείται για γεωργικούς σκοπούς ενώ στον περίγυρο του ακινήτου υπάρχει οικοδομική ανάπτυξη.

Για την προώθηση των εν λόγω ισχυρισμών τους, οι αιτητές επισυνάπτουν δέσμη φωτογραφιών ως παράρτημα στη γραπτή τους αγόρευση οι οποίες - κατά την εισήγησή τους - αποδεικνύουν τους ισχυρισμούς τους.

Μαρτυρία, στα πλαίσια της αναθεωρητικής δικαιοδοσίας, είναι δυνατό να προσαχθεί μόνο με την άδεια του Δικαστηρίου. Η άδεια αυτή μπορεί να δοθεί σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 19 του Διαδικαστικού Κανονισμού του Ανωτάτου Δικαστηρίου του 1962 μετά από αίτηση που υποβάλλεται είτε προφορικά είτε γραπτώς (Θαλασσινός ν. Δημοκρατίας, Α.Ε. 3420, 29.9.93, Ευθυμίου ν. Δημοκρατίας, Α.Ε. 1883 14.7.97, Σταύρου κ.ά. ν. Δημοκρατίας (1989) 3 Α.Α.Δ. 1023).

Στην παρούσα υπόθεση, οι φωτογραφίες που επιδιώκουν να εισάγουν οι αιτητές συνιστούν μαρτυρία που σκοπό έχει να αποδείξει ισχυρισμό τους. Εντούτοις, η προσκόμισή τους δεν έγινε με τον ορθό δικονομικά τρόπο που εξηγείται πιο πάνω και κατ’ επέκταση δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη από το Δικαστήριο.

Το Άρθρο 23.5 του Συντάγματος ερμηνεύθηκε από τη νομολογία ως διάταξη η οποία επιβάλλει στην απαλλοτριούσα αρχή τη διαρκή υποχρέωση να χρησιμοποιεί την απαλλοτριωμένη ακίνητη περιουσία για τον σκοπό για τον οποίο απαλλοτριώθηκε και να καθιστά συνεχώς - και όχι μόνο μέσα στην περίοδο των τριών ετών από την απαλλοτρίωση - εφικτά πραγματοποιήσιμο τον σκοπό για τον οποίο απαλλοτριώθηκε (Ζήνων Ευθυμιάδης Εστέιτς Λτδ ν. Δημοκρατίας (2006) 3 Α.Α.Δ. 166).

Όπως αναφέρθηκε:

«[…] η έννοια του εφικτού να πραγματοποιηθεί έχει αναφορά όχι προς τις υποκειμενικές προθέσεις ή επιθυμίες της διοίκησης, αλλά προς τα αντικειμενικά δεδομένα του πράγματος που αφορούν τις ενέργειες της διοίκησης προς υλοποίηση του έργου.

[…]

Η παραπομπή στο εφικτά υλοποιήσιμο του σκοπού της απαλλοτρίωσης αποκαθιστά την ορθή διατύπωση του συνταγματικού κριτηρίου η οποία συναρτά την εφαρμογή του Άρθρου 23.5 προς τη διαρκή υποχρέωση της διοίκησης να χρησιμοποιήσει το κτήμα για το σκοπό για τον οποίο απαλλοτριώθηκε και έτσι να καθιστά συνεχώς, και βεβαίως όχι μόνο μέσα στην περίοδο των τριών ετών από την απαλλοτρίωση, εφικτά πραγματοποιήσιμο το σκοπό αυτό. Το να τίθεται το ερώτημα με άλλους όρους, δηλαδή κατά πόσο ο σκοπός της απαλλοτρίωσης εγκατελείφθη ή δεν κατέστη ανέφικτος, δεν συνιστά απλώς αλλαγή έμφασης αλλά εμπεριέχει τον κίνδυνο να διολισθήσει η διερεύνηση από τα πραγματικά αντικειμενικά δεδομένα που διέπουν το εφικτά πραγματοποιήσιμο του σκοπού σε πεδίο όχι πολύ πέραν των υποκειμενικών διαθέσεων της διοίκησης με ανάλογες συνέπειες. Ως εκ της προκύπτουσας διαφοροποίησης του επιπέδου των απαιτούμενων ενεργειών της διοίκησης, στο αποτέλεσμα της όποιας συγκεκριμένης υπόθεσης. Το βάρος στον πρώην ιδιοκτήτη δεν είναι να αποδείξει ότι ο σκοπός της απαλλοτρίωσης εγκατελείφθη ή δεν κατέστη ανέφικτος, αλλά ότι η διοίκηση δεν προέβη στις ενέργειες εκείνες που, αναλόγως βεβαίως της περίπτωσης, θα εκρίνοντο ευλόγως αναγκαίες προς υλοποίηση του έργου. Η σαφής ορολογία του Άρθρου 23.5 αντανακλά δεόντως την αντίληψη μας για την ουσιαστική διάσταση του όπως την έχουμε εκφράσει.»

Σύμφωνα με την Ευθυμιάδης το βάρος σε ένα αιτητή αντιμέτωπο με την άρνηση της διοίκησης να επιστρέψει το ακίνητό του, δεν είναι να αποδείξει ότι ο σκοπός της απαλλοτρίωσης εγκαταλείφθηκε ή κατέστη ανέφικτος αλλά ότι η διοίκηση δεν έχει προβεί στις ενέργειες εκείνες που θα ήταν εύλογα αναγκαίες για την υλοποίηση του έργου. Το κατά πόσον έχει καταστεί εφικτό να πραγματοποιηθεί ο σκοπός της απαλλοτρίωσης κρίνεται με αναφορά στο σύνολο των αντικειμενικών δεδομένων όπως έχουν διαμορφωθεί κατά τον ουσιώδη χρόνο, περιλαμβανομένων των δεδομένων που ακολούθησαν την απαλλοτρίωση.

Ο σκοπός της επίταξης του ακινήτου ως περιγράφεται τόσο στη γνωστοποίηση απαλλοτρίωσης όσο και στο διάταγμα επίταξης είναι ο ακόλουθος:

«[…] για τη διεξαγωγή αρχαιολογικών ανασκαφών ή τη συντήρηση των αρχαιολογικών καταλοίπων ή τη διατήρηση της στρωματογραφίας του αρχαιολογικού χώρου […].»

Στην επιστολή του Τμήματος Αρχαιοτήτων ημερομηνίας 28.8.2012 προς τους δικηγόρους των αιτητών, αναφέρονται τα ακόλουθα:

«Είναι ξεκάθαρο ότι η διατήρηση των αρχαιολογικών καταλοίπων και της στρωματογραφίας του αρχαιολογικού χώρου είναι σκοποί αυθύπαρκτοι που δεν απαιτούν οποιαδήποτε περαιτέρω έργα για να θεωρείται ότι υλοποιήθηκε ο σκοπός της απαλλοτρίωσης. Ο σκοπός της απαλλοτρίωσης έχει υλοποιηθεί μόνο και μόνο με τη διατήρηση της στρωματογραφίας του αρχαιολογικού χώρου ανέπαφης και αδιατάρακτης από οποιαδήποτε επέμβαση, έτσι ώστε να προστατευτούν τα αρχαιολογικά κατάλοιπα που υπάρχουν στο χώρο. Η ανασκαφική έρευνα θα διεξαχθεί όταν θα υπάρξουν τα κατάλληλα μέσα (οικονομικά και επιστημονικά) για το σκοπό αυτό.

[…]

Υπό το φως των πιο πάνω συνάγεται ότι ο πρωταρχικός σκοπός της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης που είναι η διατήρηση της στρωματογραφίας, έχει επιτευχθεί.»

Θεωρώ ότι το Τμήμα Αρχαιοτήτων έθεσε το θέμα στην ορθή του βάση. Ένας από τους σκοπούς της απαλλοτρίωσης και επίταξης ήταν η διατήρηση της στρωματογραφίας του χώρου. Αφ’ εαυτού ο σκοπός αυτός δεν απαιτεί κάποια πρόσθετη ενέργεια ή πράξη πέρα από αυτό που ορίζει ο ίδιος ο σκοπός, δηλαδή την διατήρηση της υφιστάμενης κατάστασης.

Παρόμοια ζητήματα είχαν εξεταστεί και στις υποθέσεις Σταυρούλα Χαραλάμπους Παραπάνου ν. Δημοκρατίας, Α.Ε. 115/07, 2.3.2010 και Ελένη Κώστα Γεωργιάδη κ.ά. ν. Δημοκρατίας, Α.Ε. 202/10, 9.3.2015.

Στην τελευταία, λέχθηκαν τα ακόλουθα:

«Οι σκοποί τέθηκαν διαζευκτικά και δεν υπάρχει περί τούτου οποιαδήποτε νομοθετική απαγόρευση, ούτε και υπεδείχθη τέτοια. Το Δικαστήριο θεώρησε, εύστοχα, τη διατήρηση της στρωματογραφίας ως αυτοτελή σκοπό, ο οποίος μάλιστα δεν μπορούσε να σημαίνει «μελέτη», εφόσον η λέξη «διατήρηση» περέπεμπε στα στρώματα της αρχαιολογικής θέσης χωρίς να παρίσταται ανάγκη περαιτέρω έργων. Ο σκοπός επιτυγχανόταν, όπως και η διαζευκτική αναφορά στη Γνωστοποίηση περί συντήρησης των αρχαιολογικών καταλοίπων, με μόνη την απαλλοτρίωση και τη συνακόλουθη κατοχή του χώρου.»

Κατ’ επέκταση, καταλήγω ότι και στην παρούσα περίπτωση ο σκοπός έχει επιτευχθεί.

Σε σχέση με τον ισχυρισμό των αιτητών περί οικιστικής ανάπτυξης σε χώρο πλησίον του ακινήτου τους καθώς και περί παράβασης της αρχής της ισότητας, σχετικό είναι το ακόλουθο απόσπασμα από την επιστολή του Τμήματος Αρχαιοτήτων ημερομηνίας 28.8.2012:

«Όσον αφορά τον ισχυρισμό σας περί «πλήρους εκμετάλλευσης των όμορων τεμαχίων από τους νόμιμους ιδιοκτήτες τους» οφείλω να σας πληροφορήσω ότι τα όμορα τεμάχια 407 και 408, βορείως των υπό αναφορά τεμαχίου βρίσκονται σε διαδικασία απαλλοτρίωσης ενώ ολόκληρος ο αρχαιολογικός χώρος είναι κηρυγμένος ως Αρχαίο Μνημείο. Με την κήρυξη ιδιωτικής γης σε Αρχαίο Μνημείο δημιουργείται ουσιαστικά η νομική υποχρέωση στον ιδιοκτήτη της γης, όπως για οποιαδήποτε οικοδομικής ή χωματουργικής ανάπτυξης να εξασφαλίζεται εκ των προτέρων και άδεια από τη Διευθύντρια του Τμήματος Αρχαιοτήτων. Η άδεια που χορηγείται συνοδεύεται απαραίτητα από όρους, ο σημαντικότερος των οποίων είναι η παρακολούθηση των εκσκαφών και οποιοδήποτε χωματουργικών εργασιών, για να διαπιστωθεί η ύπαρξη ή μη αρχαιοτήτων ή αρχαιολογικών καταλοίπων.»

Πρόσθετα, όπως προκύπτει από το περιεχόμενο του διοικητικού φακέλου, τα τεμάχια που βρίσκονται εκτός του αρχαιολογικού χώρου και όσα βρίσκονται στον περιβάλλοντα χώρο έχουν κηρυχθεί ως Αρχαία Μνημεία Β’ Πίνακα τα οποία υπόκεινται σε όρους που επιβάλλονται κατά την έκδοση πολεοδομικής άδειας έτσι ώστε να διασφαλίζεται ο έλεγχος της ανάπτυξης και η προστασία αρχαιοτήτων που τυχόν ανευρεθούν.

Κατ’ επέκταση και αυτός ο ισχυρισμός των αιτητών κρίνεται ανεδαφικός και απορρίπτεται.

Για τους πιο πάνω λόγους, η προσφυγή αποτυγχάνει και απορρίπτεται με €1.400 έξοδα υπέρ του καθ’ ου η αίτηση και εναντίον των αιτητών. Η προσβαλλόμενη απόφαση επικυρώνεται.

Ε. Μιχαήλ,

Δ.Δ.Δ.

cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο