Administrative court annuls disability benefit termination due to insufficient medical evidence and legal reasoning.
Legislator-Zusammenfassung
KI-generiertThe Administrative Court annulled the Director's decision terminating a disability benefit for the applicant's daughter, ruling the administrative act was arbitrary and unsupported by evidence. The court found the Social Welfare Services failed to conduct a proper investigation into the child's severe genetic condition and learning difficulties, which are essential to determine disability status under the Public Assistance Law. Consequently, the termination of the benefit from February 1, 2012, was declared void ab initio, and the applicant was awarded costs.
Legislator-Regeste
KI-generiertN. 95(I)/2006; The administrative authority must conduct a thorough and adequate investigation to determine if a person meets the statutory definition of 'disabled' before terminating public assistance benefits, and failure to do so renders the decision arbitrary and void.
Schlagwörter
KI-generiertZitierte Gesetzesbestimmungen
KI-generiertZitierte Rechtsprechung
KI-generiertVerwandte Entscheide
KI-generiertVolltext
ΑΝΑΦΟΡΕΣ:
Κυπριακή νομοθεσία στην οποία κάνει αναφορά η απόφαση αυτή:
Ν. 95(I)/2006 - Ο περί Δημοσίων Βοηθημάτων και Υπηρεσιών Νόμος του 2006
ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠΟΦΑΣΗΣ:
ECLI:CY:DD:2016:34
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
(Υπόθεση Αρ. 25/2015)
24 Φεβρουαρίου, 2016
[Μ. ΚΑΛΛΙΓΕΡΟΥ, Π.]
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤO AΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ
ΘΕΟΔΟΣΙΑ ΠΑΝΑΓΙΔΗ
Αιτήτρια
ν.
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ
(ΤΜΗΜΑ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ)
Καθ΄ ων η αίτηση.
_ _ _ _ _ _
Αιτήτρια παρούσα προσωπικά
Αλ. Καλησπέρα (κα), Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους καθ’ ων η αίτηση
_ _ _ _ _ _
Α Π Ο Φ Α Σ Η
Μ. ΚΑΛΛΙΓΕΡΟΥ, Π.: Η κα Θεοδοσία Παναγίδη, αιτήτρια προσέβαλε την απόφαση των καθ’ ων η αίτηση που της κοινοποιήθηκε με επιστολή, ημερομηνίας 16/12/2014, με την οποία πληροφορείτο η αιτήτρια ότι η Διευθύντρια Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας αποφάσισε ότι η περίπτωση του παιδιού της, ονόματι Αντωνία Παναγίδου, δεν εμπίπτει στον όρο «ανάπηρος» όπως αναφέρεται στο άρθρο 2 των περί Δημόσιων Βοηθημάτων και Υπηρεσιών Νόμων του 2006-2013.
Η αιτήτρια καταχώρησε την προσφυγή αυτοπροσώπως και εμφανίστηκε χωρίς δικηγόρο. Στην σχετική παράγραφο για περιγραφή των κύριων γεγονότων ανέφερε απλώς, ότι το παιδί της είναι «ανάπηρο άτομο, βάσει του Ν. 95(Ι)/2006, παρ. 2, αλλά δυστυχώς οι καθ’ ων η αίτηση χωρίς τη δέουσα έρευνα και προσοχή απέρριψαν το αίτημα της». Συμπλήρωσε δε ότι προσφεύγει στο Σεβαστό Δικαστήριο «βάσει του Άρθρου 146 του Συντάγματος».
H ευπαίδευτη συνήγορος για τη Δημοκρατία καταχώρησε Ένσταση με αρκετά Παραρτήματα συνημμένα σε αυτήν και κατά τις διευκρινίσεις κατέθεσε το διοικητικό φάκελο που σημειώθηκε ως Τεκμ. 1.
Από το σύνολο των εγγράφων ενώπιον μου, διαπιστώνω πως επίδικη απόφαση στην προσφυγή είναι αυτή που κοινοποιείται με την επιστολή ημερομηνίας 16/12/2014. Πρόκειται για την απόφαση της Διευθύντριας Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας, ημερομηνίας 28/11/2014, σύμφωνα με την οποία απορρίφθηκε η ένσταση της μητέρας της ανήλικης στην απόφαση για τερματισμό του δημόσιου βοηθήματος για ανάπηρο άτομο. Το δημόσιο βοήθημα είχε αποφασιστεί να δοθεί στο παιδί αρχικά την 3/7/2003 και καταβαλλόταν μέχρι την απόφαση τερματισμού, που εκδόθηκε στις 23/1/2012.
Καταχωρήθηκε προσφυγή στο Ανώτατο Δικαστήριο, η υπ’ αρ. 295/13 και πολύ νωρίς αποσύρθηκε, λόγω ανάκλησης της απόφασης για σκοπούς επανεξέτασης, μετά από εισήγηση της δικηγόρου της Δημοκρατίας εκ μέρους του Γενικού Εισαγγελέα.
Στο Πρακτικό της συνεδρίας της Συμβουλευτικής Πολυθεματικής Ομάδας, ημερομηνίας 14/10/2014, στην τρίτη σελίδα και στο μέρος του εντύπου, που αναφέρεται ως ΜΕΡΟΣ Γ΄, υπάρχει και η απορριπτική απόφαση της Διευθύντριας, ημερομηνίας 28/11/2014.
Σύμφωνα με όσα περιέχονται στον διοικητικό φάκελο, η ανήλικη θυγατέρα της αιτήτριας, η οποία γεννήθηκε την 1/10/2000, πάσχει, σύμφωνα με τους γιατρούς που την εξέτασαν, από την πολύ σοβαρή ασθένεια, γενετικό νόσημα Νευροϊνωμάτωση Tύπου Ι.
Σύμφωνα με την αρχική ιατρική βεβαίωση στον διοικητικό φάκελο, του Ανώτερου Ειδικού Ορθοπεδικού, του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού, Δρ. Ν. Κετώνη, ημερομηνίας 18/9/2002, «Η πιο πάνω παρουσιάζει συγγενή ψευδάρθρωση της αριστερής κνήμης με αποτέλεσμα να παρουσιάζει παραμόρφωση (γωνίωση) στη μεσότητα της κνήμης. Πρόκειται για σοβαρή πάθηση και παρακολουθείται από τους Αμερικάνους Ορθοπεδικούς γιατρούς.»
Κατά τις αρχικές επισκέψεις στο σπίτι της ανήλικης, όταν αυτή ήταν 2 ½ ετών, διαπιστώθηκε από τους αρμόδιους λειτουργούς ότι το πόδι της μικρής από τον αστράγαλο ως το γόνατο παρουσίαζε καμπύλη, ήταν ατροφικό, το πόδι αυτό πιο μικρό από το άλλο, και για να αποτραπεί ο κίνδυνος να σπάσει, γεγονός που θα σήμαινε το κόψιμο του ποδιού, τοποθετείτο νάρθηκας σε όλο το πόδι για να το στηρίζει και να το προστατεύει και η οικογένεια ταξίδεψε γι’ αυτό το σκοπό στην Αμερική όπου διευθετείτο εξέταση από Ορθοπεδικούς γιατρούς για να τοποθετηθεί ο νάρθηκας. Ο συγκεκριμένος νάρθηκας θα έπρεπε να αντικαθίσταται κάθε χρόνο με νέο και το ταξίδι στην Αμερική ήταν απαραίτητο κάθε έτος. Το παιδί δεν μπορούσε να περπατά πολύ ώρα λόγω κούρασης και δεν μπορούσε να τρέξει γιατί έπεφτε κάτω. Μέσα σε αυτά τα πλαίσια αποφασίστηκε στις 3/7/2003 η έγκριση παροχής αναπηρικών ωφελημάτων για ένα χρόνο, με σκοπό να επανεξεταστεί.
Στις 25/6/2004 επανεγκρίθηκε για άλλο ένα χρόνο μετά από ίδιες διαπιστώσεις. Ό,τι το παιδί, 3 ½ χρονών τότε, φορούσε νάρθηκα, δεν μπορούσε να παίξει ελεύθερα παρά μόνο περιορισμένα στο σπίτι, γιατί έπεφτε συχνά κάτω, το πόδι ήταν ατροφικό και παρουσίαζε καμπύλη η κνήμη, το παιδί φορούσε ακόμα πάννες λόγω ακράτειας και παρουσίαζε συχνά ζαλάδες, πονοκεφάλους και άσθμα.
Κατά την επανεξέταση του ζητήματος, όταν το παιδί ήταν πλέον 6 χρονών, διαπιστώθηκε ότι το πρόβλημα ήταν μόνιμο. Η λειτουργός ανέφερε στην έκθεσή της, ότι το παιδί έπασχε εκ γενετής από συγγενή εξάρθρωση αριστερής κνήμης, με σοβαρή παραμόρφωση του ποδιού. Το παιδί παρακολουθείτο στην Αμερική από Αμερικάνους ορθοπεδικούς γιατρούς και φορούσε νάρθηκα σε ολόκληρο το πόδι, μέχρι το γόνατο.
Επρόκειτο για σοβαρή πάθηση, η οποία χρειαζόταν συνεχή φυσιοθεραπεία και προσοχή στις κινήσεις. Το παιδί φοιτούσε στην πρώτη τάξη του Δημοτικού σχολείου, αλλά δεν μπορούσε ούτε να παίξει ούτε να τρέξει και αυτό της δημιουργούσε σοβαρά προβλήματα μειονεξίας και άγχους. Ο κίνδυνος να σπάσει το πόδι ήταν μεγάλος και ούτε χειρουργική επέμβαση μπορούσε να γίνει λόγω του κινδύνου αυτού.
Σε περίπτωση που το πόδι έσπαζε τότε θα έπρεπε να ακρωτηριαστεί. Η μόνη θεραπεία ήταν η επί 24ώρου βάσεως τοποθέτηση του νάρθηκα, που και εδώ σημειώθηκε ότι αντικαθίστατο κάθε χρόνο, με την μετάβασή της στην Αμερική. Το παιδί παρουσίαζε, λόγω του προβλήματος στο πόδι, ουσιώδη μείωση των σωματικών ικανοτήτων και συχνά ξυπνούσε το βράδυ κλαίγοντας.
Ψυχολογική στήριξη δόθηκε στην ίδια και στην μητέρα της. Βάσει ιατρικής βεβαίωσης της Δρ. Χρύσως Λάρμου, Παιδίατρου, το παιδί έπασχε από νευροϊνωμάτωση και λόγω της κατάστασής της παρουσίαζε συχνουρία και ακράτεια ούρων και χρειαζόταν να φορά πανάκια. Υπό αυτές τις διαπιστώσεις, αποφασίστηκε στις 19/10/2006, αναδρομικά από 25/6/2005, η έγκριση μόνιμων αναπηρικών δικαιωμάτων, επειδή η κατάσταση ήταν σοβαρή και δεν προβλέπετο βελτίωση.
Στις 9/9/2010 ζητήθηκε από τους καθ’ ων η αίτηση νέα ιατρική βεβαίωση. Προσκομίστηκε από Παιδίατρο Ορθοπεδικό, ημερομηνίας 21/10/2010, βεβαίωση, σύμφωνα με την οποία το παιδί έπασχε από Νευροϊνωμάτωση με αδυναμία στα οστά των ποδιών και αλλοιώσεις του δέρματος. Χρειαζόταν νάρθηκα να αγοράζεται κάθε χρόνο και να τον χρησιμοποιεί καθημερινά.
Στις 23/1/2012 αποφασίστηκε η διακοπή του δημόσιου βοηθήματος μετά από επίσκεψη λειτουργού εκ νέου στο σπίτι του παιδιού και συνάντηση μόνο με τη μητέρα (και όχι με το παιδί) και χωρίς νέα ιατρική έκθεση. Η λειτουργός Λούτσιου Αντιγόνη που προέβη στην επαναξιολόγηση της κατάστασης, κατέγραψε στο σημείωμά της, που κατέληξε στην εισήγηση για «απόρριψη» (προφανώς εννοώντας τερματισμό), τα εξής:
«Πρόκειται για παιδί το οποίο παρουσιάζει από τη γέννηση νευροϊνωμάτωση με αδυναμία στα κάτω άκρα. Παρακολουθείται από γιατρούς οι οποίοι έρχονται από την Αμερική. Χρησιμοποιεί καθημερινά νάρθηκα στο πόδι λόγω κινδύνου σπασίματος του οστού (κνήμη). Για το πρόβλημα που παρουσιάζει το παιδί δεν συνίσταται χειρουργική επέμβαση.
Η τελευταία ιατρική βεβαίωση προσκομίστηκε τον 10/2010 και σύμφωνα με τη μητέρα η κατάσταση της είναι σταθερή.
Παρά το γεγονός ότι παλαιότερα υπήρχε μειωμένη λειτουργικότητα του παιδιού, εντούτοις στο παρόν στάδιο το παιδί αυτοεξυπηρετείται, πάει κανονικά στο σχολείο, συμμετέχει στο μάθημα της γυμναστικής και σύμφωνα με τη μητέρα μπορεί και ποδηλατεί.
Τα έξοδα για την αλλαγή του νάρθηκα που επιβάλλεται να χρησιμοποιεί καθημερινά καλύπτονται από το κράτος.
Εισηγούμαι διακοπή αναπηρικών ωφελημάτων σύμφωνα με τα πιο πάνω. Σε περίπτωση που οι γονείς διαφωνούν με την απόφαση θα ενημερωθούν για το δικαίωμα εξέτασης του παιδιού από την ΣΠΟ»
Διαπιστώνω ότι την ίδια ημερομηνία 23/1/2012, ως ανωτέρω, η κα Λούτσιου Αντιγόνη εκτός από του να εισηγηθεί διακοπή του δημόσιου βοηθήματος υπέγραψε και παραπεμπτικό ίδιας ημερομηνίας, «Προς Ιατρό» ζητώντας γνωμάτευση για την κατάσταση της ασθένειας του παιδιού. Βρίσκεται συμπληρωμένη στον διοικητικό φάκελο (κυανούν 40), και υπογραμμένη από τον Δρ. Μάριο Τρυφωνίδη, Ορθοπεδικό Χειρούργο με ημερομηνίας 3/4/2013 που αναφέρει «Ανισοσκελία-υπό διερεύνηση, Παραμόρφωση Αρ. κνήμης υπό παρακολούθηση και θεραπεία με νάρθηκα»
Ο Επόπτης Ησαΐας Κυριάκος, αποφάσισε και αυτός στις 23/1/2012 την διακοπή του δημόσιου βοηθήματος και σχετική επιστολή, ημερομηνίας 14/2/2012, ενημέρωνε την αιτήτρια ότι αποφασίστηκε διακοπή του δημόσιου βοηθήματος για το παιδί από 1/2/2012, «γιατί δεν πληροί τις προϋποθέσεις σύμφωνα με το άρθρο 2 του Ν.95(Ι)/2006». Ενημερωνόταν ότι μπορούσε να ζητήσει επανεξέταση του «αιτήματός» της.
Στις 20/2/12 η αιτήτρια ζήτησε εγγράφως επανεξέταση της απόφασης, διότι η κατάσταση της υγείας του παιδιού, που παρακολουθείτο από Αμερικανούς γιατρούς, παρέμενε η ίδια.
Στα πλαίσια επαναξιολόγησης από την Συμβουλευτική Πολυθεματική Ομάδα, το παιδί εξετάστηκε από την Δρ. Β. Αναστασιάδου, Ιατρικό Λειτουργό 1ης Τάξης, Παιδίατρο-Κλινικό Γενετιστή, η οποία στις 30/7/2012, έδωσε την εξής Ιατρική βεβαίωση:
«Η Αντωνία Παναγίδου παρουσιάζει πολυσυστηματικά προβλήματα υγείας και μαθησιακά προβλήματα που σχετίζονται με το γενετικό νόσημα Νευροϊνωμάτωση τύπου Ι.
Η Νευροϊνωμάτωση τύπου Ι είναι γενετικό νόσημα που κληρονομείται με τον αυτόσωμο επικρατούντα τύπου (δηλαδή κάθετα από γενιά σε γενιά) και που εμφανίζεται με χαρακτηριστικά δερματικά στοιχεία και εκδηλώσεις από το κεντρικό και περιφερικό νευρικό σύστημα. Σαν συνέπεια εκδηλώνονται πολυσυστηματικά προβλήματα υγείας και διάπλασης όπως χαμηλό ανάστημα, δυσπλασίες, κυφοσκολίωση, δερματικές κηλίδες και οζίδια, όγκοι περιφερικού και κεντρικού νευρικού συστήματος κ.α.
Επίσης σε αρκετό υψηλό ποσοστό παρατηρούνται μαθησιακές δυσκολίες, διάσπαση προσοχής και ψυχοσυναισθημτικά και κοινωνικά προβλήματα.
Η Αντωνία Παναγίδου παρουσιάζει τυπικές κλινικές εκδηλώσεις της Νευροϊνωμάτωσης Ι και ήπιες μαθησιακές δυσκολίες, με διάσπαση προσοχής.
Η Αντωνία Παναγίδου χρειάζεται στήριξη στην εκπαίδευση με έμφαση στην υπερκινητικότητα και διάσπαση προσοχής καθώς και στην ανάπτυξη του λόγου.»
Το Πρακτικό της συνεδρίας της Συμβουλευτικής Πολυθεματικής Ομάδας στις 29/11/2012 αναφέρει τα ακόλουθα:
«Σύμφωνα με τις πρόνοιες των περί Δημοσίων Βοηθημάτων και Υπηρεσιών Νόμων 2006 και 2012 άρθρο 3 (13), τα μέλη της ΣΠΟ αφού αξιολόγησαν την Αντωνία Παναγίδη και διαπιστώνεται συγγενή ψευδάρθρωση αριστερής κνήμης λόγω νευροϊνωμάτωσης τύπου 1 παρουσιάζει τυπικές κλινικές εκδηλώσεις της νόσου και ήπιες μαθησιακές δυσκολίες. Στο παρόν στάδιο δεν παρουσιάζονται ουσιώδη λειτουργικές διαταραχές.
Με βάση τα πιο πάνω αποφάσισαν ότι δεν πληροί σωρευτικά τα κριτήρια του όρου «ανάπηρος», όπως αυτός ερμηνεύεται στο Άρθρο 2 στις Εισαγωγικές Διατάξεις του πιο πάνω Νόμου.»
Στις 17/12/2012 η Διευθύντρια Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας, κα Τούλα Κούλουμου, αποφάσισε ότι συμφωνούσε με την εισήγηση της Συμβουλευτικής Πολυθεματικής Ομάδας. Κατά τον τότε ουσιώδη χρόνο τερματισμού του επιδόματος, η μητέρα είχε υποβάλει ένσταση στον τερματισμό και αίτημα επανεξέτασης. Στα πλαίσια εξέτασης της ένστασης κλήθηκε το παιδί ενώπιον της Συμβουλευτικής Πολυθεματικής Ομάδας στις 29/11/12 και ακολούθησε απόρριψη της ένστασης.
Όπως ανέφερα και ανωτέρω, η πιο πάνω απόφαση προσβλήθηκε με την προσφυγή αρ. 295/13, η οποία αποσύρθηκε, όταν η απόφαση ανακλήθηκε, για σκοπούς επανεξέτασης. Η επανεξέταση διεξήχθη σε δύο συνεδριάσεις της Συμβουλευτικής Πολυθεματικής Ομάδας ημερομηνίας 18/6/2014 και 14/10/2014. Στην δεύτερη συνεδρία εξετάστηκαν νέα Ιατρική βεβαίωση της Δρ. Β. Αναστασιάδου, ημερομηνίας 14/7/2014 και έκθεση του Εκπαιδευτικού Ψυχολόγου Μάριου Κυριακίδη, ημερομηνίας 4/9/2014.
Η Δρ. Β. Αναστασιάδου βεβαίωσε τα εξής:
«Η Αντωνία Παναγίδου εξετάστηκε στην Κλινική Γενετικής στο ΝΑΜ ΙΙΙ, το 2010, το 2013 και το 2014.
Έχει τη διάγνωση της Νευροϊνωμάτωσης τύπου Ι που είναι γενετικό και κληρονομούμενο νόσημα με πολυσυστηματικές εκδηλώσεις και προβλήματα υγείας, ποικίλου βαθμού.
Οι ασθενείς με Νευροϊνωμάτωση τύπου Ι στην μεγάλη τους πλειονότητα παρουσιάζουν ελεγχόμενα προβλήματα υγείας ιδίως αν παρακολουθούνται συστηματικά και προληπτικά σε εξειδικευμένες Κλινικές. Ένα ποσοστό επίσης των ασθενών αντιμετωπίζει αξιοσημείωτες μαθησιακές δυσκολίες, και υπάρχει ακόμα αυξημένος κίνδυνος για καλοήθεις ή και κακοήθεις όγκους.
Η Αντωνία Παναγίδου κατά την τελευταία της εξέταση παραπονιόταν για κεφαλαλγίες (αλλά λιγότερο συχνές) και δυσκολίες στην όραση.
Ο έλεγχος που έγινε με οπτικά πεδία, οι υπέρηχοι επινεφριδίων και οι γενικές αναλύσεις της είναι εντός των φυσιολογικών.
Η Μαγνητική Τομογραφία Εγκεφάλου και Σπονδυλικής Στήλης έχουν ευρήματα συμβατά με Νευροϊνωμάτωση τύπου Ι, χωρίς όμως κάποια εικόνα εξαλλαγής, πίεσης ή άλλης.
Η Παιδονευρολογική εξέταση δεν απέδωσε εστιακά νευρολογικά προβλήματα.
Συμπερασματικά η Αντωνία είναι ένα κορίτσι ηλικίας σήμερα 14 χρονών με Νευροϊνωμάτωση τύπου Ι σε ικανοποιητική γενική κατάσταση, χωρίς σοβαρά νευροαναπτυξιακά προβλήματα και με καλή επίδοση στο σχολείο.
Είναι άτομο αγχώδες με ευαισθησίες και μεγαλώνει σε μια οικογένεια που προσφέρει φροντίδα και ενδιαφέρον. Πιθανό να υπάρχει αρκετό άγχος και δικαιολογημένο, λόγω της Νευροϊνωμάτωσης τύπου Ι που επηρεάζει και άλλα άτομα της ίδιας οικογένειας. »
Ο Μάριος Κυριακίδης, Εκπαιδευτικός Ψυχολόγος, αφού εξήγησε στην έκθεσή του, πως εξέτασε το παιδί σε ανάγνωση, γραφή και μαθηματικά εξηγώντας τις δυσκολίες που παρουσίασε σε κάποια σημεία, κατέληξε:
«Αξιολόγηση νοητικών ικανοτήτων: Με βάση τα αποτελέσματα της ψυχομετρικής δοκιμασίας Ravens, (το επίπεδο νοημοσύνης του παιδιού είναι το ελάχιστο δυνατόν, που μπορεί να πετύχει το παιδί δεδομένων παραγόντων που δεν μπορούν να ελεγχθούν), διαφαίνεται ότι το επίπεδο νοημοσύνης του παιδιού κυμαίνεται στα πλαίσια του οριακού επιπέδου.
Συμπεράσματα: Με βάση τα αποτελέσματα της αξιολόγησης (χορήγηση ποιοτικού μαθησιακού ελέγχου και ψυχομετρικής δοκιμασίας), διαφαίνεται ότι σε μαθησιακό επίπεδο, το παιδί κατέχει τις αναγκαίες λειτουργικές δεξιότητες σε ανάγνωση, γραφή και μαθηματικά, γεγονός το οποίο μπορεί να οφείλεται εν μέρει και στα κίνητρα του παιδιού σε σχέση με τον τομέα της μάθησης. Ως αποτέλεσμα, η προσαρμοστική της λειτουργικότητα όσον αφορά το μαθησιακό τομέα, δεν φαίνεται να επηρεάζεται δυσμενώς. Εντούτοις έχουν διαφανεί γνωστικές αδυναμίες, οι οποίες πιθανώς να επηρεάσουν δυσμενώς την προσαρμοστική λειτουργικότητα του παιδιού στον μαθησιακό τομέα, με την πάροδο του χρόνου.»
Η εισήγηση της Συμβουλευτικής Πολυθεματικής Ομάδας στην συνεδρία της, ημερομηνίας 14/10/2014, είχε ως εξής:
«Σύμφωνα με τις πρόνοιες των περί Δημοσίων Βοηθημάτων και Υπηρεσιών Νόμων 2006 έως 2013 άρθρο 3(13), ) και σε συνέχεια της συνεδρίας ημερ. 18/06/2014, τα μέλη της ΣΠΟ αφού αξιολόγησαν την
(α) Έκθεση εκπαιδευτικού ψυχολόγο ημερ. 4/9/14
β) έκθεση Δρ. Βιολέτας Αναστασιάδη ημερ. 14/7/14 αποφάσισαν ότι η ανήλική Αντωνία Παναγίδη, σύμφωνα με την έκθεση της Δρ. Αναστασιάδου, διαφαίνεται ότι δεν παρουσιάζει νευρολογικά προβλήματα, ο έλεγχος των οπτικών πεδίων ήταν φυσιολογικός και η γενική της κατάσταση είναι ικανοποιητική, χωρίς σοβαρά νευροαναπτυξιακά προβλήματα. Επίσης, είναι σύμφωνα με την έκθεση του εκπαιδευτικού ψυχολόγου το επίπεδο νοημοσύνης της είναι στο οριακό επίπεδο. Σε μαθησιακό επίπεδο, το παιδί κατέχει τις αναγκαίες λειτουργικές δεξιότητες σε ανάγνωση, γραφή και μαθηματικά.
Με βάση την κατάσταση της υγείας της αναφερόμενης και λαμβάνοντας υπόψη το ιστορικό και τα άλλα προσωπικά στοιχεία που έχουν τεθεί ενώπιον τους, τα μέλη της ΣΠΟ αποφάσισαν ότι δεν μειώνει ή δεν αποκλείει τη δυνατότητα εκτέλεσης μιας ή περισσοτέρων δραστηριοτήτων ή λειτουργιών που θεωρούνται φυσιολογικές και ουσιώδεις για την ποιότητα ζωής κάθε ατόμου της ίδιας ηλικίας που δεν παρουσιάζει τέτοια ανεπάρκεια ή μειονεξία.
Ως εκ τούτου δεν πληροί σωρευτικά τα κριτήρια του όρου «ανάπηρος», όπως αυτός ερμηνεύεται στο Άρθρο 2 στις Εισαγωγικές Διατάξεις του πιο πάνω Νόμου.»
Η Διευθύντρια Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας κα Τούλα Κούλουμου συμφώνησε στις 28/11/2014 με την απόφαση της ΣΠΟ και συμπλήρωσε ότι «δεν μπορεί να θεωρηθεί ανάπηρο άτομο για σκοπούς του Νόμου».
Η αιτήτρια έθεσε ως λόγους ακυρώσεως, ότι η επίδικη απόφαση εκδόθηκε χωρίς τη δέουσα έρευνα και ότι πάσχει η συγκρότηση της Συμβουλευτικής Πολυθεματικής Ομάδας, λόγω μη συμμετοχής γιατρών κατάλληλων ειδικοτήτων, αφού το παιδί είχε και πρόβλημα με την καρδιά του.
Εξέτασα τους ισχυρισμούς αυτούς και έχω να παρατηρήσω ότι η ιατρική βεβαίωση για τα καρδιακά προβλήματα του παιδιού είναι μεταγενέστερη του ουσιώδους χρόνου λήψης της απόφασης. Φέρει ημερομηνία 29/12/14, ενώ η επίδικη απόφαση λήφθηκε στις 28/11/14.
Σύμφωνα με την πάγια νομολογία, η νομιμότητα της διοικητικής απόφασης κρίνεται βάσει των στοιχείων που ανάγονται στον ουσιώδη χρόνο και βρίσκονται ενώπιον του διοικητικού οργάνου και όχι με στοιχεία και βεβαιώσεις που προσκομίζονται εκ των υστέρων στο Δικαστήριο.
Εξετάζοντας τον λόγο ακύρωσης περί έλλειψης δέουσας έρευνας αποφασίζω ότι αυτός επιτυγχάνει. Οι καθ’ ων η αίτηση κατ’ αρχήν απέτυχαν να εξετάσουν την κατάσταση της υγείας του παιδιού, σε σχέση με το μόνιμο πρόβλημα που αντιμετώπιζε από την γέννησή του και αποτέλεσε την αιτία για την απόφαση να δοθεί το δημόσιο βοήθημα επί μονίμου βάσεως. Ό,τι δηλαδή η ανήλικη παρουσίαζε ψευδάρθρωση της αριστερής κνήμης με παραμόρφωση στη μεσότητα της κνήμης, κάτι που λέχθηκε από ιατρούς ότι δεν θεραπεύεται και επιβάλλει στην ανήλικη να τοποθετεί επί 24ωρου βάσεως νάρθηκα στο πόδι που να το προστατεύει. Πουθενά στον φάκελο δεν έχω εντοπίσει ότι το πρόβλημα αυτό θεραπεύτηκε, σύμφωνα πάντοτε με τις ιατρικές βεβαιώσεις. Παραμένουν επομένως αναπάντητα τα εύλογα ερωτήματα, γιατί δεν γίνεται λόγος για το σοβαρό αυτό πρόβλημα του παιδιού και γιατί η έρευνα στράφηκε μόνο σε άλλες κατευθύνσεις, σε ασθένειες δηλαδή που παρατηρούνται ενίοτε λόγω του γενετικού νοσήματος της Νευροϊνωμάτωσης Τύπου Ι, όπως μαθησιακές δυσκολίες, διάσπαση προσοχής και ψυχοσυναισθηματικά προβλήματα;
Οι καθ’ ων η αίτηση έστρεψαν την προσοχή τους σε αυτή την έρευνα, αλλά παρέλειψαν είτε να ερευνήσουν, είτε να αιτιολογήσουν αν ήρθη και πως ήρθη η κύρια αιτία για την οποία από το 2002 έως το 2012 το παιδί θεωρείτο «ανάπηρο» εν τη εννοία του Νόμου.
Σύμφωνα με το άρθρο 2 του περί Δημοσίων Βοηθημάτων και Υπηρεσιών Νόμου, Ν. 95(Ι)/2006, δίδεται ο ορισμός της λέξης «ανάπηρος» στο Νόμο ως εξής:
«ανάπηρος» σημαίνει άτομο το οποίο εκ γενετής ή λόγω γεγονότος που του συνέβηκε πριν συμπληρώσει το 65ο έτος της ηλικίας του, παρουσιάζει οποιασδήποτε μορφής ανεπάρκεια ή μειονεξία, η οποία προκαλεί μόνιμο ή απροσδιόριστης διάρκειας σωματικό, διανοητικό ή ψυχικό περιορισμό σ’ αυτό και η οποία, λαμβάνοντας υπόψη το ιστορικό και άλλα προσωπικά στοιχεία του εν λόγω ατόμου, μειώνει ουσιωδώς ή αποκλείει τη δυνατότητα εκτέλεσης μιας ή περισσοτέρων δραστηριοτήτων ή λειτουργιών που θεωρούνται ως φυσιολογικές και ουσιώδεις για την ποιότητα ζωής κάθε ατόμου της ίδιας ηλικίας που δεν παρουσιάζει τέτοια ανεπάρκεια ή μειονεξία»
Οι καθ’ ων η αίτηση παρέλειψαν να εξετάσουν με τη δέουσα προσοχή και δέουσα έρευνα, κατά πόσο το μόνιμο πρόβλημα που παρουσίασε η ανήλικη από τη γέννηση της ήταν «ανεπάρκεια» που της προκαλούσε «μόνιμο ή απροσδιόριστης διάρκειας σωματικό περιορισμό» η οποία να της «μειώνει ουσιωδώς ή να αποκλείει τη δυνατότητα εκτέλεσης» έστω μίας δραστηριότητας ή λειτουργίας που θεωρειται φυσιολογική και ουσιώδης για την ποιότητα ζωής κάθε ατόμου της ίδιας ηλικίας (αρχικά 12 ετών και στην επανεξέταση 14 ετών), που δεν παρουσιάζει τέτοια ανεπάρκεια ή μειονεξία.
Η έκθεση της ΣΠΟ την οποία η Διευθύντρια υιοθέτησε για τη λήψη της απόφασής της δεν απαντά αν το παιδί αυτό παίζει, τρέχει, κολυμπά και γενικότερα γυμνάζεται, αν μπορεί να λάβει μέρος σε εκδηλώσεις χορού, αθλημάτων, εκδηλώσεις ουσιώδεις για την ποιότητα ζωής των παιδιών αυτής της ηλικίας, που δεν παρουσιάζουν την ανεπάρκεια της ανήλικης. Ο περιορισμός της έρευνας στην έρευνα που έγινε μόνον, που δεν λέγω ότι δεν έπρεπε να γίνει και αυτή, κρίνω πως ήταν πεπλανημένος και η έρευνα ανεπαρκής. Η επίδικη απόφαση παρέμεινε έκδηλα αναιτιολόγητη ως προς αυτό το ζήτημα.
Ως προς την έρευνα που διεξήχθη δε, που αφορούσε τις μαθησιακές δυσκολίες και γι’ αυτήν κρίνω ότι τα συμπεράσματα της ΣΠΟ είναι πεπλανημένα, ως προς τις απαιτήσεις του Νόμου. Πόσο μη σοβαρά ήταν τα νευροαναπτυξιακά προβλήματα λ.χ. του παιδιού; Εν τη εννοία του άρθρου 2 που δίδει πολύ συγκεκριμένο ορισμό του όρου «ανάπηρος», ή γενικά; Και τα μαθησιακά προβλήματα; Αν η νοημοσύνη της είναι σε «οριακό» επίπεδο και σε μαθησιακό κατέχει τις «αναγκαίες» δεξιότητες σε ανάγνωση, γραφή και μαθηματικά, αλλά (κάτι που δεν αναφέρει η ΣΠΟ στο πρακτικό της, όπως βεβαιώνει ο εκπαιδευτικός Ψυχολόγος, «έχουν διαφανεί γνωστικές αδυναμίες οι οποίες πιθανώς να επηρεάσουν δυσμενώς την προσαρμοστική λειτουργικότητα του παιδιού στον μαθησιακό τομέα, με την πάροδο του χρόνου», αυτό πως δεν την φέρνει σε μόνιμη μειονεξία σε σχέση με τους συνομήλικους της που δεν έχουν οριακή νοημοσύνη λόγω της ασθένειας και αναπτύσσονται φυσιολογικά;
Η έρευνα της ΣΠΟ ήταν κατά την κρίση μου ελλιπής και τα συμπεράσματα ως προς το αν το παιδί είναι «ανάπηρο» εν τη εννοία του Νόμου πάντοτε, τόσο της ΣΠΟ όσο και της Διευθύντριας, πάσχουν με πλάνη περί το Νόμο και τα πράγματα και δίδεται ελλιπής αιτιολογία.
Η επίδικη απόφαση ακυρώνεται. Ο τερματισμός της καταβολής του αναπηρικού επιδόματος από 1/2/2012 ακυρώνεται αναδρομικά από την ημερομηνία τερματισμού της 1/2/2012.
Η προσφυγή επιτυγχάνει με €200 έξοδα για την κάλυψη των πραγματικών εξόδων της αιτήτριας.
Μ. Καλλιγέρου,
Π.
/Κας
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο